﻿
ऊरुभङ्गम्/NP ।/PUNC

(/PUNC नान्द्यते/NP ततः/A प्रविशति/KP सूत्रधारः/NP )/PUNC

सूत्रधारः/NP ---/PUNC भीष्मद्रोणतटाम्/NV जयद्रथजलाम्/NV गान्धारराजह्रदां/NV
कर्णद्रौणिकृपोर्मिनक्रमकराम्/NV दुर्योधनस्रोतसम्/NV 
तीर्णः/KP शत्रुनदीम्/NP शरासिसिकताम्/NV येन/SN प्लवेन/NP अर्जुनः/NS 
शत्रूणाम्/NP तरणेषु/NP वः/SN सः/SN भगवान्/NP अस्तु/KP प्लवःNV केशवः/NP ॥/PUNC 1/PUNC ॥/PUNC
एवम्/A आर्यमिश्रान्/NP विज्ञापयामि/KP ।/PUNC अये/ABS किं/AP नु/A खलु/A मयि/SN विज्ञापनव्यग्रे/NP शब्दः/NP इव/ASD श्रूयते/KP ।/PUNC अङ्ग/NP !/PUNC पश्यामि/KP ।/PUNC
(/PUNC नेपथ्ये/NP )/PUNC
एते/SN स्मः/KP भोः/ASMB !/PUNC एते/SN स्मः/KP ।/PUNC
सूत्रधारः/NP ---/PUNC भवतु/KP विज्ञातम्/KN ।/PUNC
(/PUNC प्रविश्य/KN )/PUNC
पारिपार्श्विकः/NP ---/PUNC भाव/NP कुतः/AP नु/A खलु/A एते/SN
स्वर्गार्थम्/NP आहवमुखोद्यत/NV गात्रहोमाः/NP 
नाराचतोमरशतैः/NP विषमीकृताङ्गाः/NP ।/PUNC
मत्/SN तत्/SN द्विपेन्द्रदशनोल्लिखितैः/NV शरीरैः/NP 
अन्योन्यवीर्यनिकषाः/NV पुरुषाः/NP भ्रमन्ति/KP ॥/PUNC 2/PUNC ॥/PUNC
सूत्रधारः/NP ---/PUNC मार्ष/NP !/PUNC किम्/AP न/AN अवगच्छसि/KP ।/PUNC तनयशतनयनशून्ये/NV दुर्योधन/NS अवशेषे/NP धृतराष्ट्रपक्षे/NP पाण्डवजनार्दनावशेषे/NP युधिष्ठिरपक्षे/NP राज्ञाम्/NP शरीरसमाकीर्णे/NP समन्तपञ्चके/NP ।/PUNC
एतत्/SN रणम्/NP हतगजाश्वनरेन्द्रयोधम्/NP 
संकीर्णलेख्यम्/NP इव/ASD चित्रपटम्/NP प्रविद्धम्/KP ।/PUNC
युद्धे/NP वृकोदरसुयोधनयोः/NP प्रवृत्ते/KP
योधा/NP नरेन्द्र/NP निधनैकगृहम्/NP प्रविष्टाः/KP ॥/PUNC 3/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC निष्क्रान्तौ/KP )/PUNC
इति/A स्थापना/NP 

अथ/A विष्कम्भकः/NP 
(/PUNC ततः/SSN प्रविशति/KP भटास्त्रयः/NP ।/PUNC )/PUNC
सर्वे/SN ---/PUNC एते/SN स्मः/KP भोः/ASMB !/PUNC एते/SN स्मः/KP ।/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC वैरस्य/NP आयतनम्/NP बलस्य/NP निकषम्/NP मानप्रतिष्ठागृहम्/NP 
युद्धेषु/NP अप्सरसाम्/KP स्वयंवरसभाम्/NP शौर्यप्रतिष्ठाम्/NP नृणाम्/NP ।/PUNC
राज्ञाम्/NP पश्चिमकालवीरशयनम्/NP प्राणाग्निहोमक्रतुम्/KN
संप्राप्ता/NP रणसंज्ञम्/NV आश्रमपदम्/NP राज्ञाम्/NP नभः/NP संक्रमम्/KP ॥/PUNC 4/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC सम्यक्/A भवान्/SN आह/KP ।/PUNC
उपलविषमाः/NV नागेन्द्राणाम्/NP शरीरधराधराःNV 
दिशि/NP दिशि/DV कृताः/KN गृध्रावासाः/NP हतातिरथाः/NV रथाः/NP ।/PUNC
अवनिपतयः/NP स्वर्गम्/NP प्राप्ताः/KN क्रियामरणे/NP रणे/NP
प्रतिमुखम्/NP इमे/SN तत्/SN तत्/DV कृत्वा/KN चिरम्/NV निहताहताः/KP ॥/PUNC 5/PUNC ॥/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC एवम्/AUD एतत्/SN ।/PUNC
करिवरकरयूपः/NV बाणविन्यस्तदर्भः/NV 
हतगजचयनोच्चः/NV वैरवह्निप्रदीप्तः/NV ।/PUNC
ध्वजविततवितानः/NV सिंहनादोच्चमन्त्रः/NV 
पतितपशुमनुष्यः/NV संस्थितः/KP युद्धयज्ञः/NP ॥/PUNC 6/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC इदम्/SN अपरम्/NP पश्येताम्/KP भवन्तौ/SN ।/PUNC
एते/SN परस्परशरैः/NP हतजीवितानाम्/NP 
देहैः/NP रणाजिरमहीम्/NP समुपाश्रितानाम्/NV ।/PUNC
कुर्वन्ति/KP च/AVK अत्र/A पिशितार्द्रमुखाः/NV विहङ्गाः/NP
राज्ञाम्/NP शरीरशिथिलानि/NV विभूषणानि/NV ॥/PUNC 7/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC प्रसक्त/KN नाराचनिपातपातितः/NV समग्रयुद्धोद्यतकल्पितः/NV गजः/NP ।/PUNC
विशीर्णवर्मा/NP सशरः/NP सकार्मुकः/NP नृपायुधागारम्/NP इव/ASD अवसीदति/KP ॥/PUNC 8/PUNC ॥/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC इदम्/SN अपरम्/NP पश्येताम्/KP भवन्तौ/KP ।/PUNC
माल्यैः/NP ध्वजाग्रपतितैः/KNV कृत/KN मुण्डमालम्/NP ।/PUNC
लग्नैकसायकवरम्/NV रथिनम्/NP विपन्नम्NV ।/PUNC
जामातरम्/NP प्रवहणात्/NP इव/ASD बन्धुनार्यः/NP 
हृष्टाः/NV शिवाः/NP रथमुखात्/NP अवतारयन्ति/KP ॥/PUNC 9/PUNC ॥/PUNC
सर्वे/SN ---/PUNC अहो/ABS नु/A खलु/A निहतपतितगजतुरगनररुधिरकलिलभूमिप्रदेशस्य/NP विक्षिप्तवर्मचर्मातपत्रचामरतोमरशरकुन्तकवचकबन्धादिपर्याकुलस्य/NP शक्तिप्रासपरशुभिण्डिपालशूलमुसलमुद्गरवराहकर्णकणपकर्पणशङ्कुत्रासिगदादिभिः/NP आयुधैः/NP अवकीर्णस्य/KP समन्तपञ्चकस्य/NP प्रतिभयता/NP ।/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC इह/A हि/A
रुधिरसरितः/NP निस्तीर्यन्ते/KP हतद्विपसंक्रमाः/NV 
नृपतिरहितैः/NP स्रस्तैः/NV सूतैः/NP वहन्ति/KP रथान्/NP हयाः/NP ।/PUNC
पतितशिरसः/KN पूर्वाभ्यासात्/NP द्रवन्ति/KP कबन्धकाः/KP
पुरुषरहिताः/NV मत्ताःNV नागाः/NP भ्रमन्ति/KP यतः/SSN ततः/SSN ॥/PUNC 10/PUNC ॥/PUNC 
द्वितीयः/SMK ---/PUNC इदम्/SN अपरम्/NP पश्येताम्/KP भवन्तौ/SN ।/PUNC एते/SN
गृध्राः/NP मधूकमुकुलोन्नतपिङ्गलाक्षाः/NV 
दैत्येन्द्र/NP कुञ्जरनताङ्कुशतीक्ष्णतुण्डाः/NV ।/PUNC
भान्ति/KP अम्बरे/NP विततलम्बविकीर्णपक्षाः/NV 
मांसैः/NP प्रवालरचिताः/NV इव/ASD तालवृन्ताः/NP ॥/PUNC 11/PUNC ॥/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC एषा/SN निरस्तहयनागनरेन्द्रयोधाः/NV 
व्यक्तीकृताः/KN दिनकरोग्रकरैः/NP समन्तात्/NP ।/PUNC
नाराचकुन्तशरतोमरखड्गकीर्णाः/NV
तारागणम्/NP पतितम्/KP उद्वहति/KP इव/ASD भूमिः/NP ॥/PUNC 12/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC अहो/ABS ईदृश्याम्/SN अपि/A अवस्थायाम्/NP अविमुक्तशोभाः/NV विराजन्ते/KP क्षत्रियाः/NP ।/PUNC इह/A हि/A
स्रस्तोद्वर्तितनेत्रषट्पदगणाः/NP  ताम्रोष्ठपत्रोत्कराः/NV 
भ्रूबेदाञ्चितकेसराः/NV स्वमुकुटव्याविद्धसंवर्तिकाः/NV ।/PUNC
वीर्यात्/NP इति/A अविबोधिताः/KP  रणमुखे/NP नाराचनालोन्नताः/NV 
निष्कम्पाः/NV स्थलपद्मिनि/NP इव/ASD रचिताः/KP राज्ञाम्/NP अभीतैः/NV मुर्खैः/NP ॥/PUNC 13/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC ईदृशानाम्/NP अपि/A क्षत्रियाणाम्/NP मृत्युः/NP प्रभवति/KP इति/A न/AN शक्यम्/KN  खलु/A विषमस्थैः/NV पुरुषैः/NP आत्मबलाधानम्/NP कर्तुम्/KN ।/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC मृत्युः/NP एव/INTF प्रभवति/KP क्षत्रियाणाम्/NP इति/A ।/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC कः/AP संशयः/NP ।/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC मा/A मा/DV भवान्/SN एवम्/A
स्पृष्ट्वा/KN खाण्डवधूमरञ्जितगुणम्/NP संशप्तकोत्सादनम्/NP 
स्वर्गाक्रन्दहरम्/NV निवातकवचप्राणोपहारम्/NV धनुः/NP ।/PUNC
पार्थेन/NS अस्त्रबलात्/NP महेश्वररणक्षेपावशिष्टैः/NV शरैः/NP 
दर्पोत्सिक्तवशाः/NV नृपाः/NP रणमुखे/NP मृत्योः/NP प्रतिग्राहिताः/KP ॥/PUNC 14/PUNC ॥/PUNC
सर्वे/SN ---/PUNC अये/ABS शब्दः/NP ।/PUNC
किम्/AP मेघाः/NP निनदन्ति/KP वज्रपतनैः/KN चूर्णीकृताः/NV पर्वताः/NP 
निर्घातैः/NP तुमुलस्वनप्रतिभयैः/NP किम्/AP दार्यते/KP वा/A मही/SN ।/PUNC
किम्/AP मुञ्चति/KP अनिलावधूतचपलक्षुब्धोर्मिमालाकुलम्/NP 
शब्दः/NP मन्दरकन्दरोदरदरीः/NP संहत्य/KKS वा/A सागरः/NP ॥/PUNC 15/PUNC ॥/PUNC
भवतु/KP पश्यामः/KP तावत्/SSN ।/PUNC (/PUNC सर्वे/SN परिक्रामन्ति/KP ।/PUNC )/PUNC
प्रथमः/SMKP ---/PUNC अये/ABS एतत्/SN खलु/A द्रौपदी/NS केशधर्षण/KP अवमर्षितस्य/NP पाण्डवमध्यमस्य/NV भीमसेनस्य/NP भ्रातृशतवधक्रुद्धस्य/NV महाराजदुर्योधनस्य/NS च/APY द्वैपायनहलायुधकृष्णविदुरप्रमुखानाम्/NP कुरुयदुकुलदैवतानाम्/NP प्रत्यक्षम्/NP प्रवृत्तम्/KP गदायुद्धम्/NP ।/PUNC
द्वितीयः/SMKP ---/PUNC भीमस्य/NS उरसि/NP चारुकाञ्चनशिलापीने/NP प्रतिस्फालिते/KP
भिन्ने/KN वासवहस्तिहस्तकठिने/NP दुर्योधनांसस्थले/NP ।/PUNC
अन्योन्यस्य/NP भुजद्वयान्तरतटेषु/NP आसज्यमानायुधे/NP
यस्मिंन्/SN चण्डगदाभिघातजनितः/NV शब्दः/NP समुत्तिष्ठति/KP ॥/PUNC 16/PUNC ॥/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC एषः/SN महाराजः/NP
`शीर्षोत्कम्पनवल्गमान/NV मुकुटः/NP क्रोधाग्निकाक्षाननः/NP
स्थानाक्रामण/NP वामनीकृत/KN तनुः/NP प्रत्यग्रहस्तोच्छ्रयः/NP ।/PUNC
यस्य/SN एषा/SN रिपुशोणितार्द्रकलिला/NV भाति/KP अग्रहस्ते/NP गदा/NP
कैलासस्य/NP गिरेः/NP इव/ASD अग्ररचिताः/KP सोल्का/NP महेन्द्राशनिः/NP ॥/PUNC 17/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC एषः/SN संप्रहाररुधिरसिक्त/NV अङ्गः/NP तावत्/SSN दृश्यताम्/KP पाण्डवः/NP ।/PUNC
निर्भिन्नाग्रललाटवान्तरुधिरः/NP भग्नांस/NP कूटद्वयः/NP
सान्द्रैः/NP निर्गलित/KN प्रहाररुधिरैः/NP आर्द्रीकृत:/NV उरःस्थलः/NP ।/PUNC
भीमः/NS भाति/KP गदाभिघातरुधिरक्लिन्नावगाढ/NV व्रणः/NP
शैलः/NP मेरुः/NP इव/ASD एषः/SN धातुसलिला/NP सारोपदिग्धोपलः/NP ॥/PUNC 18/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC भीमः/NS गदाम्/NP क्षिपति/KP गर्जति/KP वल्गमानः/NV
शीघ्रम्/NV भूजम्/NP हरति/KP तस्य/SN कृतम्/KN भिनत्ति/KP ।/PUNC
चारीम्/NP गतिम्/NP प्रचरति/KP प्रहरति/KP अभीक्ष्णं/NP
शिक्षान्वितः/NP नरपतिः/NP बलवान्/NV तु/A भीमः/NS  ॥/PUNC 19/PUNC ॥/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC एषः/SN वृकोदरः/NS 
शिरसि/NP गुरुनिखातस्रस्तरक्तार्द्रगात्रः/NV 
धरणिधरनिकाशः/NP संयुगेषु/NP अप्रमेयः/NP ।/PUNC
प्रविशति/KP गिरिराजः/NP मेदिनीम्/NP वज्रदग्धः/NV
शिथिलविसृत/NV धातुः/NP हेमकूटः/NP यथाद्रिः/NP ॥/PUNC 20/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC एषः/SN गाढप्रहारशिथिलीकृत/NV अङ्गम्/NP निपतन्तम्/KN भीमसेनम्/NS दृष्टवा/KN 
एकाग्रांगुलि/NP धारितः/KP उन्नतमुखः/NP व्यासः/NP स्थितः/KP विस्मितः/NP ।/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC दैन्यम्/NV याति/KP युधिष्ठिरः/NS अत्र/A विदुरः/NS बाष्पाकुलाक्षः/NV स्थितः/KP ।/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC स्पृष्टम्/KN गाण्डिवम्/NS अर्जुनेन/NS गगनम्/NP कृष्णः/NS समुद्वीक्षते/KP ।/PUNC
सर्वेः/SN ---/PUNC शिष्य/NP प्रीततया/NP हलम्/NP भ्रमयते/KP रामः/NS रणप्रेक्षकः/NP ॥/PUNC 21/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC एषः/SN महाराजः/NP
वीर्यालयः/NP विविधरत्नविचित्रमौलिः/NP युक्तः/NP अभिमानविनयद्युतिसाहसैः/NP च/APY ।/PUNC
वाक्यम्/NP वदति/KP उपहसन्/KV न/AN तु/A भीम/NS !/PUNC दीनम्/NP 
वीरः/NP निहन्ति/KP समरेषु/NP भयम्/NP त्यज/KP इति/A ॥/PUNC 22/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC एषः/SN इह/A इदानीम्/A अपहास्यमानम्/NV भीमसेनम्/NS दृष्ट्वा/KN स्वम्/NP ऊरुम्/NP अभिहत्य/KN काम्/AP अपि/A संज्ञाम्/NP प्रयच्छति/KP जनार्दनः/NS ।/PUNC
तृतीयः/SMK ---/PUNC एषः/SN संज्ञया/NP समाश्वासितः/KN मारुतिः/NP
संहृत्य/KN भ्रुकुटीः/NP ललाटविवरे/NP स्वेदम्/NP करेण/NP आक्षिपन्/KN
बाहुभ्याम्/NP परिगृह्य/KKS भीमवदनः/NV चित्राङ्गदाम्/NS स्वाम्/SNV गदाम्/NP ।/PUNC
पुत्रम्/NP दीनम्/NV उदीक्ष्य/KN सर्वगतिना/NP लब्धवा/KN इव/ASD दत्तम्/KP बलं/NP
गर्जन्/KV सिंहवृषेक्षणः/NP क्षितितलात्/NP भूयः/KP समुत्तिष्ठति/KP ॥/PUNC 23/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC हन्त/NP पुनः/A प्रवृत्तम्/KP गदायुद्धम्/NP ।/PUNC अनेन/SN हि/A 
भूमौ/NP पाणितले/NP निघृष्य/KN तरसा/NV बाहू/NP प्रमृज्य/KN अधिकम्/NV 
सन्दष्ठौष्ठपुटेन/NP विक्रमबलात्/NP क्रोधादिकम्/NP गर्जता/KN ।/PUNC
त्यक्त्वा/KN धर्मघृणाम्/NP विहाय/KN समयम्/NP कृष्णस्य/NS संज्ञासमम्/NP 
गान्धारीतनयस्य/NP पाण्डुतनयेन/NP ऊर्वोः/NP विमुक्ता/KP गदा/NP ॥/PUNC 24/PUNC ॥/PUNC
सर्वे/SN ---/PUNC हि/A धिक्/ABS पतितः/NV महाराजः/NP ।/PUNC
तृतीयःSMK ---/PUNC एषः/SN रुधिरपतनद्योतित/NV अङ्गम्/NP निपतन्तम्/KN कुरुराजम्/NP दृष्टवा/KN खम्/NP उत्पतितः/KP भगवान्/NP द्वैपायनः/NS ।/PUNC यः/SN एषः/SN 
मालासंवृत/NV लोचनेन/NP हलिना/NP नेत्रोपरोधः/KP कृतः/KN 
दृष्ट्वा/KKS क्रोधनिमीलितम्/NV हलधरम्/NS दुर्योधनापेक्षया/NP ।/PUNC
संभ्रान्तैः/NP करपञ्जरान्तरगतः/KN द्वैपायन/NS ज्ञापितः/KN 
भीमः/NS कृष्णभुजावलंबित/NV गतिः/NP निर्वाह्यते/KP पाण्डवैः/NP ॥/PUNC 25/PUNC ॥/PUNC
प्रथमः/SMK ---/PUNC अये/ABS अयम्/SN अपि/A अमर्षोन्मीलितरभसलोचनः/NV भीमसेनापक्रमणम्/NP उद्वीक्षमाणः/NV इतः/A एव/INTF अभिवर्तते/KP भगवान्/NP हलायुधः/NS ।/PUNC यः/SN एषः/SN
चलविलुलितमौलिः/NV क्रोधताम्रायताक्षः/NV 
भ्रमरमुखविदष्टाम्/NP किंचित्/A उत्कृष्य/KN मालाम्/NP ।/PUNC
असित/NV तनुविलम्बि/NV स्रस्तवस्त्रानुकर्षी/NV
क्षितितलम्/NP अवतीर्णः/KP पारिवेषि/NP इव/ASD चन्द्रः/NP ॥/PUNC 26/PUNC ॥/PUNC
द्वितीयः/SMK ---/PUNC तत्/SN आगम्यताम्/KP वयम्/SN अपि/A तावत्/SSN महाराजस्य/NP प्रत्यनन्तरी/NP भवामः/KP ।/PUNC
उभौ/SN ---/PUNC बाढम्/NP ।/PUNC प्रथमः/SMK कल्पः/NP ।/PUNC
(/PUNC निष्क्रान्ताः/KP ।/PUNC )/PUNC
इति/A विष्कम्भकः/NP
 
प्रथमः/SMK अङ्कः/NP
(/PUNC ततः/A प्रविशति/KP बलदेवः/NS ।/PUNC )/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC भो/ASMB भोः/ASMB पार्थिवाः/NP !/PUNC न/AN युक्तम्/KN इदम्/SN ।/PUNC
मम/SN रिपुबलकालम्/NV लाङ्गलम्/NP लङ्घयित्वा/KKS 
रणकृतम्/KN अतिसंधिम्/NP माम्/SN च/AVK न/AN अवेक्ष्य/KN दर्पात्/NP ।/PUNC
रणशिरसि/NP गदाम्/NP ताम्/SN तेन/SN दुर्योधनः/NS वोः/SN
कुलविनयसमृद्ध्या/NP पातितः/KP पातयित्वा/KN ॥/PUNC 27/PUNC ॥/PUNC
भो/ASMB दुर्योधन/NS !/PUNC मुहूर्तम्/NP तावत्/SSN आत्मा/NP धार्यताम्/KP ।/PUNC
सौभोच्छिष्टमुखम्/NV महासुरपुरप्राकारकूटाङ्कुशम्/NV 
कालिन्दीजलदेशिकम्/NV रिपुबलप्राणोपहारार्चितम्/NV ।/PUNC
हस्तोत्क्षिप्तहलम्/NP करोमि/KP रुधिरस्वेदार्द्रपंकोत्तरम्/NP 
भीमस्य/NS उरसि/NP यावत्/SSN अद्य/A विपुले/NV केदारमार्गाकुलम्/NP ॥/PUNC 28/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC नेपथ्ये/NP )/PUNC
प्रसीदतु/KP प्रसीदतु/DV भगवान्/NP हलायुधः/NP ।/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC अये/ABS एवं/A गतः/KN अपि/A अनुगच्छति/KP माम्/SN तपस्वी/NV दुर्योधनः/NP ।/PUNC यः/SN एषः/SN
श्रीमान्/U संयुगचन्दनेन/NP रुधिरेण/NP आर्द्रानुलिप्तच्छविः/NV
भूसंसर्पणरेणुपाटलभुजः/NV बालव्रतम्/NP ग्राहितः/KN ।/PUNC
निर्वृत्ते/NP अमृतमन्थने/KP क्षितिधरात्/NP मुक्तः/NP सुरैः/NP सासुरैः/NP आकर्षन्/NP इव/ASD भोगम्/NP अर्णवजले/NP श्रान्तोज्झितः/NV वासुकिः/NP ॥/PUNC 29/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC ततः/SSN प्रविशति/KP भग्नोरुयुगलः/NV दुर्योधनः/NS ।/PUNC )/PUNC
दुर्योधनः/NS ---/PUNC एषः/SN भोः/ASMB !/PUNC
भीमेन/NP भित्वा/KN समयव्यवस्थाम्/NP गदाभिघातक्षतजर्जरः/NV उरुः/NP ।/PUNC
भूमौ/NP भुजाभ्याम्/NP परिकृष्यमाणम्/NP स्वम्/SN देहम्/NP अर्धोपरतम्/NP वहामि/KP ॥/PUNC 30/PUNC ॥/PUNC
प्रसीदतु/KP प्रसीदतु/DV भगवान्/NV हलायुधः/NS ।/PUNC
त्वत्/SN पादयोः/NP निपतितम्/KP पतितस्य/NP भूमौ/NS एतत्/SN शिरः/NP प्रथमम्/SMK अद्य/A विमुञ्च/KP रोषम्/NP ।/PUNC
जीवन्तु/KP ते/SN कुरुकुलस्य/NP निवापमेघाः/NP 
वैरम्/NP च/APY विग्रहकथाः/NP च/APY वयम्/SN च/APY नष्टाः/KP ॥/PUNC 31/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC भोः/ASMB दुर्योधन/NS !/PUNC मुहूर्तम्/NP तावत्/SSN आत्मा/NP धार्यताम्/KP ।/PUNC
दुर्योधनः/NS ---/PUNC किम्/AP भवान्/SN करिष्यति/KP ।/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC भो/ASMB श्रुयताम्/KP
आक्षिप्तलाङ्गलमुखोल्लिखितैः/NV शरीरैः/NP निर्दारितां/KP सहृदयात्/NP मुसलप्रहारैः/KP ।/PUNC
दास्यामि/KP संयुगहतान्/NP सरथाश्वनागान्/NP
स्वर्गानुयात्रपुरुषान्/NP तव/SN पाण्डुत्रान्/NP ॥/PUNC 32/PUNC ॥/PUNC
दुर्योधनः/NP ---/PUNC मा/AN मा/DV भवान्/SN एवम्/AUD ।/PUNC
प्रतिज्ञावसिते/KNV भीमे/NP गते/KNV भ्रातृशते/NP दिवम्/NP ।/PUNC
मयि/SN च/A एवम्/A गते/KP रामः/NS विग्रहः/NP किम्/AP करिष्यति/KP ॥/PUNC 33/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC मत्/SN प्रत्यक्षम्/NP वञ्चितः/KN भवान्/SN इति/AUD उत्पन्नः/KN मे/SN रोषः/NP ।/PUNC
दुर्योधनः/NP ---/PUNC वञ्चितः/KN इति/AUD माम्/SN भवान्/SN मन्यते/KP ।/PUNC
बलदेवः/SN ---/PUNC कः/AP संशयः/NP ।/PUNC
दुर्योधनः/NS ---/PUNC हन्त/NP भोः/ASMB !/PUNC दत्तमूल्याः/KN इव/ASD मे/SN प्राणाः/NP ।/PUNC कुतः
आदीप्तानलदारुणात्/NP जतुगृहात्/NP बुध्यात्मनिर्वाहिणा/NV
युद्धे/NP वैश्रवणालये/NP अचलशिलावेगप्रतिस्फालिना/NV ।/PUNC
भीमेन/NP अद्य/A हिडिंबराक्षसपतिप्राणप्रतिग्राहिणा/NV
यदि/A एवम्/A समवैषि/KP माम्/SN छलजितम्/NP भोः/ASMB राम/NS !/PUNC न/AN अहम्/SN जितः/KN ॥/PUNC 34/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC भीमसेन/NS इदानीम्/SN तव/SN युद्धवञ्चनाम्/NP उत्पाद्य/NP स्थास्यति/KP ।/PUNC
दुर्योंधनः/NS ---/PUNC किम्/AP च/AVK अहम्/SN भीमसेनेन/NS वञ्चितः/KN ।/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC अथ/A केन/SN भवान्/SN एवंविधः/SN कृतः/KN ।/PUNC
दुर्योधनः/NS ---/PUNC श्रूयताम्/KP 
येन/SN इन्द्रस्य/NP सः/SNV पारिजातकतरुः/NP मानेन/NP तुल्यम्/NP हृतः/KN 
दिव्यम्/NP वर्षसहस्रम्/NP अर्णवजले/NP सुप्तः/KP च/AVK यः/SN लीलया/NP ।/PUNC
तीव्राम्/NV भीमगदाम्/NP प्रविश्य/KN सहसा/NP निर्व्याजयुद्धप्रियः/NV 
तेन/SN अहम्/SN जगतः/NP प्रियेण/NP हरिणा/NP मृत्योः/NP प्रतिग्राहितः/KP ॥/PUNC 35/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC नेपथ्ये/NP )/PUNC
उस्सरह/AB उस्सरह/AB अय्या/AB !/PUNC उस्सरह/AB ।/PUNC [/PUNC उत्सरत/KP उत्सरत/KP आर्याः/NP !/PUNC उत्सरत/KP ।/PUNC ]/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC (/PUNC विलोक्य/KN )/PUNC अये/ABS अयम्/SN अत्र/A भवान्/SN धृतराष्ट्रः/NS गान्धारी/NS च/APY दुर्जयेन/NS आदेशितमार्गः/NP अन्तःपुरानुबन्धः/NV शोकाभिभूतहृदयः/NV चकितगतिः/NV इतः/A एव/INTF अभिवर्तते/KP ।/PUNC यः/SN एषः/SN
वीर्याकरः/NV सुतशतप्रविभक्तचक्षुः/NV 
दर्पोद्यतः/NV कनकयूपविलम्बबाहुः/NV ।/PUNC
सृष्टः/KP ध्रुवं/NP त्रिदिवरक्षणजातशंकैः/NV 
दैवैः/NP अराति/KP तिमिराञ्जलि/NP ताडिताक्षः/NV ॥/PUNC 36/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC ततः/SN प्रविशति/KP धृतराष्ट्रः/NS गान्धारी/NS देव्यौ/NP दुर्जयः/NS च/APY ।/PUNC )/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC पुत्र/NP क्वा/AP असि/KP ।/PUNC
गान्धारी/NS ---/PUNC पुत्तअ/AB !/PUNC कहिम्/AB सि/KP ।/PUNC [/PUNC पुत्रक/NP !/PUNC क्वा/NP असि/KP ।/PUNC ]/PUNC
देव्यौ/NP ---/PUNC महाराज/NP !/PUNC कहिम्/AB सि/AB ।/PUNC [/PUNC महाराज/NP !/PUNC क्वा/AP असि/KP ।/PUNC ]/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC भोः/ASMB !/PUNC कष्टम्/NP ।/PUNC
वञ्चनानिहतम्/NP श्रुत्वा/KN सुतम्/NP अद्य/A आहवे/KP मम/SN ।/PUNC
मुखम्/NP अन्तर्गता/KP स्राक्षम्/NP अन्धम्/NP अन्धतरम्/NP कृतम्/KN ॥/PUNC 37/PUNC ॥/PUNC
गान्धारि/NS !/PUNC किम्/AP धरसे/KP ।/PUNC
गान्धारी/NS ---/PUNC जीवाविदम्हि/AB मन्दभाआ/AB ।/PUNC [/PUNC जीविता/NP अस्मि/KP मन्दभागा/NP ।/PUNC ]/PUNC
देव्यौ/NP ---/PUNC महाराअ/AB !/PUNC महाराअ/AB !/PUNC [/PUNC महाराज/NP ।/PUNC महाराज/NP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC भोः/ASMB !/PUNC कष्टम्/NP ।/PUNC यत्/SN मम/SN अपि/A स्त्रियः/NP रुदन्ति/KP ।/PUNC
पूर्वम्/NP न/AN जानामि/KP गदाभिघातरुजाम्/NP इदानीम्/SN तु/A समर्थयामि/KP ।/PUNC
यत्/SN मे/SN प्रकाशीकृतमूर्धजानि/NP रणम्/NP प्रविष्टानि/KP अवरोधनानि/NP ॥/PUNC 38/PUNC ॥/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC गान्धारि/NS !/PUNC किम्/AP दृश्यते/KP दुर्योधननामधेयः/NP कुलमानी/NV ।/PUNC
गान्धारी/NS ---/PUNC महाराअ/AB !/PUNC ण/AB दिस्सदि/AB ।/PUNC [/PUNC महाराज/NP !/PUNC न/AN दृश्यते/KP ।/PUNC ]/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC कथम्/AP न/AN दृश्यते/KP ।/PUNC हन्त/NP भो/ASMB !/PUNC अद्य/A अस्मि/KP अहम्/SN अन्धः/NP यः/SN अहम्/SN अन्वेष्टव्ये/NP काले/NP पुत्रम्/NP न/AN पश्यामि/KP ।/PUNC भोः/ASMB कृतान्तहतक/NP !/PUNC
रिपुसमरविमर्दम्/NV मानवीर्यप्रदीप्तम्/NV 
सुतशतम्/NP अतिधीरम्/NV वीरम्/NV उत्पाद्य/KN मानम्/NP ।/PUNC
धरणितलविकीर्णम्/NP किम्/AP सः/SN योग्यः/NP न/AN भोक्तुम्/KN 
सकृत्/KN अपि/A धृतराष्ट्रः/NS पुत्रदत्तम्/NP निवापम्/NP ॥/PUNC 39/PUNC ॥/PUNC
गान्धारी/NS ---/PUNC जाद/AB सुयोधण/AB !/PUNC देहि/AB मे/AB पडिवअणं/AB ।/PUNC पुत्तसदविणासदुत्थिदम्/AB समस्ससेहि/AB महाराअं/AB ।/PUNC [/PUNC जात/KN सुयोधन/NS ।/PUNC देहि/KP मे/SN प्रतिवचनम्/NP ।/PUNC पुत्रशतविनाशदुःस्थितम्/NP समाश्वासय/NP महाराजम्/NP ।/PUNC ]/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC अये/ABS इयम्/SN अत्र/A भवती/SN गान्धारी/NS ।/PUNC
या/SN पुत्रपौत्रवदनेषु/NP अकुतूहलाक्षी/NV दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या/NV ।/PUNC
अस्रैः/NP अजस्रम्/NP अधुना/NP पतिधर्मचिह्नम्/NP आर्द्रीकृतम्/KN नयनबन्धम्/NP इदम्/SN दधाति/KP ॥/PUNC 40/PUNC ॥/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC पुत्रः/NP दुर्योधन/NS !/PUNC अष्टादशाक्षौहिणीमहाराज/NP क्वा/AP असि/KP ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC अद्य/A अस्मि/KP महाराजः/NP ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC एहि/KP पुत्रशतज्येष्ठ/NP !/PUNC देहि/KP मे/SN प्रतिवचनम्/NP ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC ददामि/KP खलु/A प्रतिवचनम्/NP ।/PUNC अनेन/SN वृत्तान्तेन/NP व्रीडितः/KN अस्मि/KP ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC एहि/KP पुत्र/NP !/PUNC अभिवादयस्व/KP माम्/SN ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC अयम्/SN अयम्/DV आगच्छामि/KP ।/PUNC (/PUNC उत्थानम्/NP रुपयित्वा/KKS पतति/KP )/PUNC हा/ABS धिक्/ABS !/PUNC अयम्/SNV मे/SN द्वितीयः/SMKP प्रहारः/KP ।/PUNC कष्टम्/NP  भोः/ASMB !/PUNC
हृतम्/KN मे/SN भीमसेनेन/NS गदापातकचग्रहे/NP ।/PUNC
समम्/NP ऊरुद्वयेन/NP अद्य/A गुरोः/NP पादाभिवन्दनम्/NP ॥/PUNC 41/PUNC ॥/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC एत्थ/AB जादा/AB !/PUNC ।/PUNC [/PUNC अत्र/A जाते/KP !/PUNC ]/PUNC
दैव्यौ/NP ---/PUNC अय्ये/AB !/PUNC हमा/AB म्ह/AB ।/PUNC [/PUNC आर्ये/NP !/PUNC इमे/NP स्वः/KP ]/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC अण्णेसह/AB भत्तारं/AB ।/PUNC [/PUNC अन्वेषेथाम्/KP भर्तारम्/NP ।/PUNC ]/PUNC
देव्यौ/NP ---/PUNC गच्छाम/AB मन्दभाआ/AB [/PUNC गच्छावः/KP मन्दभागे/NP ।/PUNC ]/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC कः/AP एषः/SN भो/AB !/PUNC मम/SN वस्त्रान्तम्/NP आकर्षन्/KN मार्गम्/NP आदेशयति/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC ताद/AB !/PUNC अहम्/SN दुज्जओ/AB ।/PUNC [/PUNC तात/NP !/PUNC अहम्/SN  दुर्जयः/NS ।/PUNC ]/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC पौत्र/NP दुर्जयNS !/PUNC पितरम्NP अन्विच्छ/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC ताद/AB !/PUNC परिस्संतो/AB खु/AB अहं/SN ।/PUNC [/PUNC तात/NP !/PUNC परिश्रान्तः/NP खलु/A अहम्/SN ।/PUNC ]/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC गच्छ/KP पितुः/NP अङ्के/NP विश्रमस्व/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC तात/NP !/PUNC अहम्/SN गच्छामि/KP ।/PUNC (/PUNC उपसृत्य )/PUNC ताद/AB !/PUNC कहिम्/AB सि/AB ।/PUNC [/PUNC तात/NP !/PUNC अहम्/SN गच्छामि/KP ।/PUNC तात/NP क्वा/AP असि/KP ।/PUNC ]/PUNC 
राजा/NP ---/PUNC अयम्/SN अपि/A आगतः/KP भोः/ASMB !/PUNC सर्वावस्थायाम्/NP हृदयसंनिहितः/NV पुत्रस्नेहः/NP माम्/SN दहति/KP ।/PUNC कुतः/AP
दुःखानाम्/NP अनभिज्ञः/NV यः/SNV मम/SN अङ्कशयनोचितः/NP ।/PUNC
निर्जितम् दुर्जयः दृष्ट्वा किम् नु माम् अभिधास्यति ॥/PUNC 42 ॥/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC अअम्/AB महाराओ/AB भूमीए/AB उवविट्ठो/AB ।/PUNC [/PUNC अयम्/SN महाराजः/NP  भूमौ/NP उपविष्टः/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC पुत्र/NP किम्/AP अर्थम्/NP इहागतः/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NP ---/PUNC तुवम्/AB चिरायसि/AB त्ति/AB ।/PUNC [/PUNC त्वम्/SN चिरासि/KP इति/A ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC अहो/ABS अस्याम्/SN अवस्थायाम्/NP अपि/A पुत्रस्नेहः/NP हृदयम्/NP दहति/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC अहं/SN पि/AB खु/AB दे/AB अंके/AB उवविसामि/AB ।/PUNC (/PUNC अङ्कम्/NP आरोहति/KP )/PUNC [/PUNC अहम्/SN अपि/A खलु/A ते/SN अङ्के/NP उपविशामि/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC (/PUNC निवार्य/KN )/PUNC दुर्जय/NS !/PUNC दुर्जय/DV !/PUNC भोः/ASMB !/PUNC कष्टम्/NP ।/PUNC
हृदयप्रीतिजननः/NP यः/SSN मे/SN नेत्रोत्सवः/NP स्वयम्/NP ।/PUNC
सः/SNV अयम्/SN कालविपर्यासात्/NP चन्द्रः/NP वह्नित्वम्/NP आगतः/NP ॥/PUNC 43/PUNC ॥/PUNC 
दुर्जयः/NS ---/PUNC अंके/AB उववेसं/AB किण्णिमित्तं/AB तुवं/AB वारेसि/AB ।/PUNC [/PUNC अङ्के/NP उपवेशम्/NP किम्/AP निमित्तम्/NP त्वम्/SN वारयसि/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC त्यक्त्वा/KN परिचितम्/NP पुत्र/NP !/PUNC यत्र/A तत्र/A त्वया/SN आस्यताम्/KP ।/PUNC
अद्य/A प्रभृति/NP न/AN अस्ति/KP इदम्/SN पूर्वम्/NP उक्तम्/KP तव/SN आसनम्/NP ॥/PUNC 44/PUNC ॥/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC कहिम्/AB णु/AB हु/AB महाराओ/AB गमिस्सदि/AB ।/PUNC [/PUNC कुत्र/A नु/A खलु/A महाराजः/NP गमिष्यति/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC भ्रातृशतम्/NP अनुगच्छामि/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NP ---/PUNC मम्/AB पि/AB तर्हि/AB णेहि/KP ।/PUNC [/PUNC माम्/SN अपि/A तत्र/A नय/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NS ---/PUNC गच्छ/KP पुत्र!/PUNC एवम्/A वृकोदरम्/NP ब्रूहि/KP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC एहि/KP महाराअ/AB !/PUNC अण्णसीअसि/KP ।/PUNC [/PUNC एहि/KP महाराज/NP !/PUNC अन्विष्यसे/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NS ---/PUNC पुत्र/NP केन/AP ।/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC अय्याए/AB अय्येण/AB सव्वेण/NP अन्तेउरेण/NP अ/AB ।/PUNC [/PUNC आर्याय/NP आर्येण/NP सर्वेण/SN अन्तःपुरेण/NP च/APY ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC गच्छ/KP पुत्र/NP !/PUNC न/AN अहम्/SN आगन्तुम्/KN समर्थः/NP ]/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC अहम्/SN तुमम्/AB णइस्सं/AB ।/PUNC [/PUNC अहम्/SN त्वाम्/SN  नेष्यामि/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC बालः/NP तावत्/SSN असि/KP पुत्र/NP !/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC (/PUNC परिक्रम्य/KN )/PUNC अय्या/AB !/PUNC अअम्/AB महाराओ/AB ।/PUNC [/PUNC आर्याः/NP ।/PUNC अयम्/SN महाराजः/NP ।/PUNC )/PUNC
देव्यौ/NP ---/PUNC हा/A हा/DV !/PUNC महाराओ/AB [/PUNC हा/A हा/DV !/PUNC महाराजः/NP )/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC क्वा/AP असौ/SN महाराजः/NP ।/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC कहिम्/AB मे/SN पुत्तओ/AB ।/PUNC [/PUNC कुत्र/A मे/SN पुत्रकः/NP ।/PUNC )/PUNC
दुर्जयः/NS ---/PUNC अअम्/AB महाराओ/AB भूमोए/AB उवविट्ठो/AB ।/PUNC [/PUNC अयम्/SN महाराजः/NP भूमौ/NP उपविष्टः/KP ।/PUNC )/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC हन्त/NP भोः/ASMB !/PUNC किम्/AP अयम्/SN महाराजः/NP ।/PUNC
यः/SSN काञ्चनस्तम्भसमप्रमाणः/NV लोके/NP किल/A एकौ/SMK वसुधाधिपेन्द्रः/NP ।/PUNC
कृतः/KN सः/SN मे/SN भूमिगतः/NP तपस्वी/NP द्वारेन्द्रकीलार्धसमप्रमाणः/NV ॥/PUNC 45/PUNC ॥/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC जाद/AB सुयोधण/AB !/PUNC परिस्संतोसि/AB ।/PUNC [/PUNC जात/NP सुयोधन/NP !/PUNC परिश्रान्तः/NP असि/KP ।/PUNC )/PUNC
राजा/NP ---/PUNC भवत्याः/SN खलु/A अहम्/SN पुत्रः/NP ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC का/AP इयम्/SN भोः/ASMB !/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC महाराज/NP !/PUNC अहम्/SN अभीदपुत्तप्पसविणी/AB ।/PUNC [/PUNC महाराज/NP !/PUNC अहम्/SN अभीतपुत्रप्रसविनी/NV ।/PUNC ]/PUNC
राजा ---/PUNC अद्य/A उत्पन्नम्/NP इव/ASD आत्मानम्/NP अवगच्छामि/KP ।/PUNC भोः/ASMB तात/KP किम्/AP इदानीम्/SN वै/SN क्लव्येन/NP ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC पुत्र/NP कथम्/AP अविक्लवः/NP भविष्यामि/KP ।/PUNC
यस्य/SN वीर्यबलोत्सिक्तम्/NV संयुगाध्वरदीक्षितम्/NV ।/PUNC
पूर्वम्/NP भ्रातृशतम्/NP नष्टम्/NP त्वयि/SN एकस्मिन्/SN हते/KN हतम्/NP ॥/PUNC 46/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC पतति/KP )/PUNC ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC हा/ABS धिक्/A ।/PUNC पतितः/KP अत्र/A भवान्/SN तात/NP !/PUNC समाश्वासय/KP अत्र/A भवतीम्/SN ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC पुत्र/NP !/PUNC किम्/AP इति/A समाश्वासयामिKP ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC अपराङ्मुखः/NP युधि/NP हतः/KN इति/A ।/PUNC भो/ASMB तात/NP !/PUNC शोकनिग्रहेण/NP क्रियताम्/KP मम्/SN अनुग्रहः/NP ।/PUNC
त्वत्/SN पादमात्रप्रणताग्रमौलिः/NP ज्वलन्तम्/NP अपि/A अग्निम्/NP अचिन्तयित्वा/KN ।/PUNC
येन/SSN एव/INTF मानेन/NP समम्/NP प्रसूतः/KP तेन/SSN एव/INTF मानेन/NP दिवम्/NP प्रयामि/KP ॥/PUNC 47/PUNC ॥/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC वृद्धस्य/NP मे/SN जीवितनिःस्पृहस्य/NV निसर्गसंमीलितलोचनस्य/NV ।/PUNC
धृतिम्/NP निगृह्य/KN आत्मनि/NP संप्रवृत्तः/KP तीव्रः/KV समाक्रामति/KP पुत्रशोकः/NP ॥/PUNC 48/PUNC ॥/PUNC 
बलदेवः/NS ---/PUNC भो/ASMB !/PUNC कष्टम्/NP ।/PUNC
दुर्योधननिराशस्य/NP नित्यास्तमितचक्षुषःNV।/PUNC
न/AN शक्नोमि/KP अत्र/A भवतः/SN कर्तुम्/KN आत्मनिवेदनम्/NP ॥/PUNC 49PUNC ॥/PUNC 
राजा/NP ---/PUNC विज्ञापयामि/KP अत्र/A भवतीम्/SN ।/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC भणाहि/AB जाद/AB !/PUNC ।/PUNC [/PUNC भण/KP जात/NP !/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC नमस्कृत्य/KN वदामि/KP त्वाम्/SN यदि/A पुण्यम्/NP मया/SN कृतम्/KN ।/PUNC
अन्यस्याम्/SN अपि/A जात्याम्/NP मे/SN त्वम्/SN एव/INTF जननी/NP भव/KP ॥/PUNC 50/PUNC ॥/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC म/AB मणोरहो/AB खु/AB तुए/AB भणिदो/AB ।/PUNC [/PUNC मम/SN मनोरथः/NP खलु/A त्वया/SN भणितः/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजाः/NP ---/PUNC मालवि/NS !/PUNC त्वम्/SN अपि/A शृणु/KP ।/PUNC
भिन्ना/NP मे/SN भ्रुकुटी/NP गदानि/NP पतितैः/KN व्यायुद्धकालोत्थितैः/KN वक्षसि/NP उत्पतितैः/KN प्रहाररुधिरैः/KN हारावकाशः/NP हृतः/KP ।/PUNC
पश्य/KP इमौ/SN व्रणकाञ्चनाङ्गदधरौ/NP पर्याप्तशौभौ/NP भुजौ/NP
भर्ता/NP ते/SN न/AN पराङ्मुखः/NV युधि/NP हतः/KN किम्/AP क्षत्रिये/NP रोदिषि/KP ॥/PUNC 51/PUNC ॥/PUNC
देवी/NP ---/PUNC बाला/NP एसा/AB सहधर्मचारिणी/NP रोदामि/AB ।/PUNC [/PUNC बाला/NP एषा/SN सहधर्मचारिणी/NP रोदिमिKP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC पौरवि/NP !/PUNC त्वम्/SN अपि/A श्रुणु/KP ।/PUNC
वेदोक्तैः/NP विविधैः/NP मखैः/NP अभिमतैः/NP इष्टम्/NP धृताः/KN बान्धवाः/NP 
शत्रूणाम्/NP उपरि/NP स्थितम्/KP प्रियशतम्/NP न/AN व्यंसिताः/KN संश्रिताः/KP ।/PUNC
युद्धे/NP अष्टादशवाहिनी/NV नृपतयः/NP संतापिताः/KP निग्रहे/NP 
मानम्/NP मानिनि/NP !/PUNC वीक्ष्य/KN मे/SN न/AN हि/A रुदन्ति/KP एवंविधानाम्/NP स्त्रियः/NP ॥/PUNC 52/PUNC ॥/PUNC
पौरवी/NP ---/PUNC एक्ककिदप्पवेसणिच्चआ/AB ण/AB रोदामि/AB ।/PUNC [/PUNC एककृतप्रवेशनिश्चया/NP न/AN रोदिमि/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा---/PUNC दुर्जय!/PUNC त्वम्/SN अपि/APY श्रुणु/KP ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC गान्धारि/NS !/PUNC किम्/AP नु/A खलु/A वक्ष्यति/KP ।/PUNC
 गान्धारी/NS ---/PUNC अहम्/SN अपि/A तम्/AB एव्व/AB चिन्तेमि/AB ।/PUNC [/PUNC अहम्/SN अपि/A तत्/SN एव/INTF चिन्तयामि/KP ।/PUNC ]/PUNC
राजा/NP ---/PUNC अहम्/SN एव/INTF पाण्डवाः/NP शुश्रूषयितव्याः/KP तत्र/A भवत्याः/SN च/AVK अंबायाः/NP कुन्त्याः/NP निदेशः/NP वर्तयितव्यः/KP ।/PUNC अभिमन्योः/NS जननी/NP द्रौपदी/NS च/APY उभे/SN मातृवत्/NP पूजयितव्ये/KP ।/PUNC पश्य/KP पुत्र/NP !/PUNC
श्लाघ्यश्रीः/NV अभिमानदीप्तहृदयः/NV दुर्योधनः/NP मे/SN पिता/NP
तुल्येन/NP अभिमुखम्/NP रणे/NP हतः/KP इति/A त्वम्/SN शोकम्/NP एवम्/A त्यज/KP ।/PUNC
स्पृष्ट्वा/KN च/AVK एव/INTF युधिष्ठिरस्य/NS विपुलम्/NP क्षौमापसव्यम्/NP भुजं/NP
देयम्/NP पाण्डुसुतैः/NP त्वया/SN मम/SN समम्/SN नामावसाने/NP जलम्/NP ॥/PUNC 53/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC अहो/ABS वैरम्/NP पश्चात्/A तापः/A संवृत्तः/KP ।/PUNC अये/ABS शब्दः/NP इव/ASD ।/PUNC
सन्नाहदुन्दुभिनिनादवियोगमूके/NP विक्षिप्तबाणकवचव्यजनातपत्रे/NP ।/PUNC
कस्य/SN एषः/SN कार्मुकरवः/NP हत/KP सूतयोधे/NP विभ्रान्तवायसगणम्/NP गगनम्/NP करोति/KP ॥/PUNC 54/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC नेपथ्ये/NP )/PUNC
दुर्योधनेन/NP आततकार्मुकेण/NV यः/SSN युद्धयज्ञः/NP सहितः/NP प्रविष्टः/KP ।/PUNC
तम्/SN एव/INTF भूयः/KP प्रविशामि/KP शून्यम्/NP अध्वर्युणा/NP वृत्तम्/NP इव/ASD अश्वमेधम्/NP ॥/PUNC 55/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC अये/ABS अयम्/SN गुरुपुत्रः/NP अश्वत्थामेन/NS एव/INTF अभिवर्तते/KP ।/PUNC यः/SN एषः/SN
स्फुटितकमलपत्रस्पष्टविस्तीर्णदृष्टी/NV रुचिरकनकयूपव्यायतालम्बबाहुः/NV ।/PUNC
सरभसम्/NP अयम्/SN उग्रम्/NP कार्मुकम्/NP कर्षमाणः/NV सदहनः/NV इव/ASD मेरुः/NP शृङ्गलग्नेन्द्रचापः/NP ॥/PUNC 56/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC ततः/A प्रविशति/KP अश्वत्थामा/NS ।/PUNC )/PUNC
अश्वत्थामा ---/PUNC (/PUNC पूर्वोक्तम्/KN एव/INTF पठित्वा/KN )/PUNC भो/ASMB भोः/ASMB !/PUNC समरसंरम्भोभयबलजलधिसङ्गमसमयसमुत्थितशस्त्रनक्रकृत्तविग्रहाः/NV स्तोकावशेषश्वासनुबद्धमन्दप्राणाः/NV समरश्लाधिनः/NV राजानः/NP !/PUNC शृण्वन्तु/KP शृण्वन्तु/DV भवन्तः/SN ।/PUNC
छलबलदलितोरुः/NV कौरवेन्द्रः/NP न/AN च/AVK अहं/SN
शिथिलविफलशस्त्रः/NV सूतपुत्रः/NP न/AN च/AVK अहम्/SN ।/PUNC
इह/A तु/A विजयभूमौ/NP द्रष्टुम्/KN अद्य/A उद्यतास्त्रः/NV 
सरभसम्/NP अहम्/NS एकः/SMK द्रोणपुत्रः/NP स्थितः/KN अस्मि/KP ॥/PUNC 57/PUNC ॥/PUNC 
किम्/AP अनया/SN मम/SN अपि/A अप्रतिलाभविजयश्लाघया/NV समरश्रिया/NP ।/PUNC (/PUNC परिक्रम्य/KN )/PUNC मा/A तावत्।/PUNC मयि/SN गुरुनिवपनव्यग्रे/NP वञ्चितः/KP किल/A कुरुकुलतिलकभूतः/NV कुरुराजः/NV ।/PUNC कः/AP एतत्/SN शद्धास्यति/KP ।/PUNC कुतः/A
उद्यत्प्राञ्जलयः/NV रथद्विपगताः/KN चापद्वितीयैः/NP करैः/NP यस्य/SN एकादशवाहिनी/NV नृपतयः/NP तिष्ठन्ति/KP वाक्योन्मुखाः/NV ।/PUNC
भीष्मः/NS रामशरावलीढकवचः/NP तातः/NP च/APY योद्धा/NP रणे/NP
व्यक्तम्/NP निर्जितः/NV एव/INTF सः/SN अपि/A अतिरथः/NP कालेन/NP दुर्योधनः/NP ॥/PUNC 58/PUNC ॥/PUNC
तत्/SN क्व/AP नु/A खलु/A गतः/KN गान्धारीपुत्रः/NP ।/PUNC (/PUNC परिक्रम्य/KKS अवलोक्य/KKS )/PUNC अये/ASMB अयम्/SN अभिहतगजतुरगनररथप्राराकारमध्यगतः/NV समरपयोधिपारगः/NV कुरुराजः/NP ।/PUNC यः/SSN एषः/SN
मौलीनिपातचलकेशमयूखजालैः/NP गात्रैः/NP गदानिपतनक्षतशोणितार्द्रैः/NV ।/PUNC
भाति/NV अस्तमस्तकशिलातलसंनिविष्टः/NV सन्ध्यावगाढः/NV इव/ASD पश्चिमकालसूर्यः/NP ॥/PUNC 59/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC उपसृत्य/KN )/PUNC भोः/ASMB कुरुराज/NP !/PUNC किम्/AP इदम्/SN ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC गुरुपुत्र/NP !/PUNC फलम्/NP अपरितोषस्य/NP ।/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC भोः/ASMB कुरुराज/NP !/PUNC सत्कारमूलम्/NP आवर्जयिष्यामि/KP ।/PUNC
राजा/NP ---/PUNC किम्/AP भवान्/SN करिष्यति/KP ।/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC श्रूयताम्/KP ।/PUNC
युद्धोद्यतम्/NV  गरुडपृष्ठनिविष्टदेहम्/NV 
अष्टार्धभीमभुजम्NV उद्यतशार्ङ्गचक्रम्/NV ।/PUNC
कृष्णम्/NV सपाण्डुतनयम्/NP युधि/KP शस्त्रजालैः/NP
संकीर्णलेख्यम्/NV इव/ASD चित्रपटम्/NP क्षिपामि/KP ॥/PUNC 60/PUNC ॥/PUNC
राजा/NP ---/PUNC मा/A मा/DV भवान्/SN एवम्/SN ।/PUNC
गतम्/KP धात्र्युत्संगे/NP सकलम्/NV अभिषिक्तम्/NP नृपकुलं/NP
गतः/KP कर्णः/NP स्वर्गम्/NP निपतिततनुः/NV शन्तनुसुतः/NP ।/PUNC
गतम्/KP भ्रातृणाम्/NP मे/SN शतम्/SMK अभिमुखम्/NP संयुगमुखे/KP
वयम्/SN च/AVK एवंभूताः/NV गुरुसुत/NP !/PUNC धनुः/NP मुञ्चतु/KP भवान्/SN ॥/PUNC 61/PUNC ॥/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC भोः/ASMB कुरुराज/NP !/PUNC
संयुगे/NV पाण्डुपुत्रेण/NP गदापातक/NP च/AVK ग्रहे/NP ।/PUNC
समम्/NP ऊरुद्वयेन/NP अद्य/A दर्पः/NP अपि/A भवतः/SN हृतः/KN ॥/PUNC 62/PUNC ॥/PUNC
राजा/NP ---/PUNC मा/A मा/DV एवम्/A ।/PUNC मानशरीराः/NV राजानः/NP ।/PUNC मानार्थम्/NP एव/INTF मया/SN निग्रहः/NP गृहीतः/KP ।/PUNC पश्य/KP गुरुपुत्र/NP !/PUNC
यत्/SSN कृष्टा/KN करनिग्रहाञ्चितकचा/NV द्यूते/NP तदा/SSN द्रौपदी/NS
यत्/SSN बालः/NP अपि/A हतः/KP तदा/SSN रणमुखे/NP पुत्रः/NP अभिमन्युः/NS पुनः/A ।/PUNC
अक्षव्याजजिताः/NV वनम्/NP वनमृगैः/NP यत्/SSN पाण्डवाः/NP संश्रिताः/KP 
ननु/A अल्पम्/NV मयि/SN तैः/SN कृतम्/KN विमृश/KP भो/ASMB !/PUNC दर्पाहृतम्/NV दीक्षितैः/NP ॥/PUNC 63/PUNC ॥/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC सर्वथा/NV कृतप्रतिज्ञः/NP अस्मि/KP ।/PUNC
भवता/SN च/APY आत्मना/NP च/APY एव/INTF वीरलोकैः/NP शपामि/KP अहम्/SN ।/PUNC
निशासमरम्/NP उत्पाद्य/KN रणे/NP धक्ष्यामि/KP पाण्डवान्/NP ॥/PUNC 64/PUNC ॥/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC एतत्/SN भविष्यति/KP उदाहृतम्/NP गुरुपुत्रेण/NP ।/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC हलायुधः/NV अत्र/A भवान्/SN ।/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC हन्त/NP !/PUNC साक्षिमती/NP खलु/A वञ्चना/NP ।/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC दुर्जय/NP !/PUNC इतः/A तावत्/SSN ।/PUNC
पितृविक्रमदायाद्ये/NP राज्ये/NP भुजबलार्जिते/NP ।/PUNC
विनाभिषेकम्/NV राजा/NP त्वम्/SN विप्रोक्तैः/KN वचनैः/NP भव/KP ॥/PUNC 65/PUNC ॥/PUNC
राजा/NP ---/PUNC हन्त/ABS !/PUNC कृतम्/KN मे/SN हृदयानुज्ञातम्/KP ।/PUNC परित्यजन्ति/KP इव/ASD मे/SN प्राणाः/NP ।/PUNC इमे/SN अत्र/A भवन्तः/SN शन्तनुप्रभृतयः/NP मे/SN पितृपितामहाः/NP ।/PUNC एतत्/SN कर्णम्/NP अग्रतः/A कृत्वा/KKS समुत्थितम्/KN भ्रातृशतम्/NP ।/PUNC अयम्/SN अपि/A ऐरावतशिरोविषक्तः/NV काकपक्षधरः/NV महेन्द्रकरतलम्/NP अवलम्ब्य/KN क्रुद्धः/KN अभिभाषते/KP माम्/SN अभिमन्युः/NS ।/PUNC उर्वश्यादयः/NP अप्सरसः/NP माम्/SN अभिगताः/NP ।/PUNC इमे/SN महार्णवाः/NP मूर्तिमन्तः/NP ।/PUNC एताः/SNV गंगाप्रभृतयः/NP महानद्यः/NP ।/PUNC एषः/NS सहस्रहंसप्रयुक्तः/NP माम्/SN नेतुम्/KN वीरवाही/NV विमानः/NP कालेन/NP प्रेषितः/KP ।/PUNC अयम्/SN अयम्/DV आगच्छामि/KP ।/PUNC (/PUNC स्वर्गम्/NP गतः/KP ।/PUNC )/PUNC 
(/PUNC यवनिकाः/NP तरणम्/NP करोति/KP ।/PUNC )/PUNC
धृतराष्ट्रः/NS ---/PUNC
यामि/KP एषः/SN सज्जनधनानि/NV तपोवनानि/NP
पुत्रप्रणाशविफलम्/NV हि/A धिक्/NP अस्तु/KP राज्यम्/NP ।/PUNC
अश्वत्थामा/NS ---/PUNC
यातः/KP अद्य/A सौप्तिकवधोद्यत/NV बाणणिः/NP 
(/PUNC भारतवाक्यम्/NP )/PUNC
बलदेवः/NS ---/PUNC गाम्/NP पातु/KP नः/SN नरपतिः/NP शमितारिपक्षः/NP ॥/PUNC 66/PUNC ॥/PUNC
(/PUNC निष्क्रान्ताः/KP सर्वे/SN ।/PUNC )/PUNC
ऊरुभङ्गम्/NP नाम/NP नाटकम्/NP समाप्तम्/KP ।/PUNC

	
