﻿<name of the story: प्रतापसिंहः/NV महाराणाप्रतापः/NS >/PUNC
<source: RajaVaryah >
<Author: Saw. Veena Ganu>
<year of publication: 2004>
<publication: Kavikula-Kalidas-Sanskrit-University>
<copy right: Sri.Vijay Aathalye,V.C, K.Ku.ka.S.U,Ramtek>
<Domain: Historical stories >
<Book relation: History >
<version:    >
<typist: Sandeep >
<proof: Deepak >
<sandhi: S.T.P.Kanakavalli >
<pos tagging: >
<samasa:  >
<centre: SANSKRIT ACADEMY, Osmania University, hyd>
<text > 

प्रतापसिंहः/NV महाराणाप्रतापः/NS अश्वस्य/NP स्वामिनिष्ठा/NP
मध्याह्नसमयः/NP व्यतीतः/KN ।/PUNC सूर्यः/NS पश्चिमे/NS दिग्विभागे/NP मार्गमाक्रमति/KP ।/PUNC सर्वत्र/A नीरवशान्तिः/NV ।/PUNC वायुः/NP वहति/KP ।/PUNC अस्मिन्/SNV एव/INTF समये/NP निर्मनुष्ये/KKS मार्गे/NP एकः/SMKY अश्वः/NP क्षतेन/NV पादेन/NP युतः/KN अपि/APY व्रणितम्/NV मूर्च्छितम्/NV च/APY स्वामिनम्/NP वहति/KP ।/PUNC त्रिभिः/NV पादैः/NP एव/INTF वेगेन/KV क्रमेण/NP क्षीणः/KV भवति/KP ।/PUNC तथापि/AVK स/SN न/AN एव/INTF विरमति/KP ,/PUNC न/AN एव/INTF तिष्ठति/KP ।/PUNC धावति/KP एव/INTF ।/PUNC कथम्/NP कथमपि/A एकस्य/NV ग्रामस्य/NP समीपम्/AUP आगच्छति/KP ।/PUNC परम्/SN मार्गे/NP एकः/SMKY विस्तीर्णः/NV निर्झरः/NP ।/PUNC अथ/AVK क्षीणः/NV समयस्य/NP अल्पत्वम्/NP ज्ञात्वा/KKS सः/SN स्वबलस्य/NP उपयोगम्/NP कृत्वा/KKS केवलम्/NP मानसिकशक्त्याः/NV आधारेण/NP तम्/SNV निर्झरम्/NP उल्लङ्घयति/KP ।/PUNC श्रमम्/NP एतत्/SNV न/AN सहते/KP ।/PUNC भूमौ/NP पतति/KP ।/PUNC तेन/SNV आघातेन/NP तस्य/SN स्वामी/NP अपि/AVK भूमौ/NP पतति/KP ।/PUNC किञ्चित्/SN कालानन्तरम्/A स्वामीसंज्ञाम्/NP लभते/KP ।/PUNC व्रणानाम्/NP दुःखम्/NV दुर्लक्ष्यीकृत्य/KKS सः/SN अश्वम्/NP प्रति/AUP धावति/KP ।/PUNC अश्वः/NP प्राणान्तिकवेदनया/NV पीडितः/KN ।/PUNC तस्य/SN एतादृशीम्/SNV अवस्थाम्/NP दृष्ट्वा/KKS स्वामिनः/NP अन्तःकरणम्/NP कम्पते/KP ।/PUNC कथम्/NP कथञ्चित्/A अपि/AVK सः/SN निर्झरस्य/NP जले/NP वस्त्रम्/NP आर्द्रम्/NV कृत्वा/KKS आनयति/KP ।/PUNC अश्वम्/NP च/AVK किञ्चित्/SN जलम्/NP पाययति/KP ।/PUNC तस्य/SN शरीरम्/NP स्पृशति/KP ।/PUNC तस्य/SN स्पर्शम्/NP लब्ध्वा/KKS अश्वः/NP नेत्रे/NP उन्मील्य/KKS तम्/SN स्वामिनम्/NP एकवारम्/NV पश्यति/KP ,/PUNC सद्यः/A प्राणान्/NP त्यजति/KP ।/PUNC तस्य/SN निश्चेष्टम्/NV अचेतनम्/NV कलेवरम्/NP दृष्ट्वा/KKS स्वामी/NP बालकः/NP इव/ASD रोदिति/KP आक्रोशति/KP च/APY धीरः/NV अपि/AVK सः/SN स्वस्य/SN अन्तःकरणम्/NP शान्तम्/NV कर्तुम्/KKS न/AN शक्नोति/KP ।/PUNC मृत्युना/NP तस्य/SN प्रियः/NV अश्वः/NP कवलितः/KN ।/PUNC राज्यकर्ता/NP एतावत्/SN कालपर्यन्तम्/NP कस्यापि/SN शोकम्/NP वहति/KP चेत्/SN न/AN एतत्/SNV उचितम्/KN ।/PUNC कस्यचित्/SN स्वरः/NP श्रूयते/KP ।/PUNC सः/SN स्वामी/NP तम्/SN पश्यति/KP ।/PUNC सः/SN तस्य/SN भ्राता/NP ।/PUNC सः/SN तम्/SN उत्थापयति/KP ।/PUNC तम्/SN आलिङ्गति/KP ।/PUNC भ्राता/NP स्वस्य/SN अश्वम्/NP तस्मै/SN दत्त्वा/KKS प्रतिनिवर्तते/KP ।/PUNC स्वामी/NP अपि/AVK समीपस्थग्रामम्/NP गत्वा/KKS सर्वम्/SN यत्/AVK आवश्यकम्/NP तत्/AVK करोति/KP ।/PUNC सः/SNV अश्वः/NP अद्यापि/AVK समाधि/NP -/PUNC स्मारकरूपेण/NP अस्मान्/SNV स्वामिभक्तेः/KNV पाठम्/NP पाठयति/KP ।/PUNC स्वामी/NP अपि/AVK यशः/KN कायरूपेण/NP अस्माकम्/SN मनस्सु/NP विराजते/KP ।/PUNC अयि/SNV बालाः/NP अपि/AVK जानीथ/NP कः/SN अयम्/SN राजा/NP किम्/AP तस्य/SNV अश्वस्य/NP नाम/NP ।/PUNC आम्/SN ,/PUNC सम्यक्ज्ञातुम्/KKS युष्माभिः/SN ।/PUNC सः/SN स्वामी/NP राजस्थानप्रान्तस्य/NP मैवाडप्रदेशस्य/NS नृपः/NP राणाप्रतापः/NS इति/AUD ।/PUNC सः/SNV अश्वः/NP चेतक/NS नाम्ना/NP इदानीम्/A अपि/AVK अश्वेषु/NP आदर्शभूतः/KN इव/ASD तिष्ठति/KP ।/PUNC हल्दिघाटीयुद्धम्/NP राजस्थाने/NS अरवली/NS इति/AUD नाम्ना/NP एका/SMKY पर्वतराजिः/NP तत्रत्यानाम्/NV जनानाम्/NP सः/SN शौर्यम्/NP अनुभवति/KP ।/PUNC त्रिषु/NV दिग्भागेषु/NP पर्वतमाला/NP ।/PUNC एकेन/NV एव/INTF मार्गे/NP गमनागमनम्/NP शक्यते/KP ।/PUNC तत्रत्यायाः/KKS भूमेः/NP वर्णः/NP हरिद्रायाः/NV वर्णः/NP इव/ASD ।/PUNC अतः/AVK सः/SN भूभागः/NP हल्दिघाटी/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धः/KN ।/PUNC अस्मिन्/SNV एव/INTF प्रदेशे/NP तत्/SNV सुविख्यातम्/NV हल्दीघाटीयुद्धम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC मुगलशासकेन/NV अकबरेण/NS राणाप्रतापेन/NS सह/AUP युद्धाय/NP सैन्यम्/NP प्रेषितम्/KN आसीत्/KP क्रिस्ताब्दस्य/AB १५७६/PUNC तमे/NV वर्षे/NP ।/PUNC वर्षारम्भे/NP आसीत्/KP एतत्/SNV युद्धम्/NP ।/PUNC तुमुलयुद्धम्/NP आरब्धम्/KN ।/PUNC राणाप्रतापस्य/SN सैन्यम्/NP मुघलसेनायाः/NP उपरि/A आक्रमणम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC अरवलीपर्वतस्य/NS नतोन्नतभूमौ/NP युद्धम्/NP राजपूतसेनायाः/NP कृते/KN यावत्/A सुलभम्/NP आसीत्/KP तादृशम्/SNV सुलभम्/NP अकबरस्य/NS तुरुष्कसैन्यस्य/NP कृते/KN न/AN आसीत्/KP ।/PUNC राजपूतवीराः/NP एतावता/SN वेगेन/KV ,/PUNC एतादृशेन/SNV उत्साहेन/NV आक्रमणम्/NP कृतवन्तः/KN यत्/SN तुरुकसैन्यम्/NP कान्दिशिकम्/NP अधावत्/KP ।/PUNC यथाकथञ्चित्/A तेन/SNV सैन्येन/NP बनासनदयाः/NP अन्यम्/SNV तीरम्/NP आश्रितम्/KN ।/PUNC दीन/ABS -/PUNC दीनः/DV इति/AUD घौषाः/NP क्षीणाः/KN ।/PUNC जयः/ABS एकलिङ्गजी/ABS ,/PUNC हर/ABS -/PUNC हर/DV महादेव/NS ,/PUNC राणाप्रतापः/NS विजयतु/KP ,/PUNC इति/AUD गर्जनाः/NP वर्धिताः/KN ।/PUNC युद्धाय/NP अत्युत्साहेन/NV राजपूतसेना/NP स्वस्य/SN सुरक्षिताभूमिम्/NP त्यक्त्वा/KKS बहिः/A विस्तीर्णे/NP प्रदेशे/NP आगताः/KN ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF काले/NP तुरुकसेनामध्ये/NP अपि/AVK महावतखा/NS इति/AUD सामन्तेन/NP उच्चैः/KV गर्जितम्/KP ,/PUNC बादशाहअकबरः/NS स्वयम्/SNV नेतृत्वम्/NP करिष्यति/KP ।/PUNC कुत्र/A पलाय्यते/KP इति/AUD ।/PUNC एतत्/SNV गर्जितम्/KN श्रुत्वा/KKS मुघलसैन्यम्/NP उत्साहेन/NV पूरितम्/KN ।/PUNC पुनः/A युद्धम्/NP कर्तुम्/KKS सिद्धम्/KN अभवत्/KP /PUNC अस्मिन्/SNV युद्धे/NP प्रचलति/KP सति/KP ,/PUNC महाराणाप्रतापः/NS तस्य/SN अश्वम्/NP चेतकम्/NS आरुह्य/KP तुरुकसेनाधिपतेः/NP मानसिंहस्य/NS पुरतः/KN स्थितः/KN ।/PUNC पश्चात्/A राणाप्रताप/NS गम्भीररूपेण/NV विद्धः/KN ।/PUNC तस्य/SNV अश्वस्य/NP ,/PUNC चेतकस्य/NS एकः/SMKY पादः/NP अपि/AVK मानसिंहस्य/NS गजेन/NP शुण्ड्याधृतेन/NP असिना/NP त्रुटितः/KN ।/PUNC एतत्/SNV दृष्ट्वा/KKS प्रतापस्य/NS मातुलः/NP झालामानसिंहः/NS तस्य/SN समीपम्/NP आगतः/KN ।/PUNC प्रतापस्य/NP सर्वाणि/SNV राजचिह्नानि/NP सः/SN धृतवान्/KN ।/PUNC मूर्च्छितम्/NV प्रतापम्/NS युद्धस्थानात्/NP दूरम्/NV नेतुम्/KKS चेतम्/SN इङ्गितवान्/KN ।/PUNC तादृश्याम्/SNV अपि/AVK अवस्थायाम्/NP चेतकः/NS याम्/SNV स्वामिनिष्ठादर्शितवान्/KN यत्/SN कार्यम्/NP कृतवान्/KN एतत्/SNV इदानीम्/A अपि/AVK लोकानाम्/NP चेतांसि/NP स्फुरयति/KP ।/PUNC हल्दिघाटियुद्धे/NP यद्यपि/AVK अकबरस्य/NS सेनायाः/NP विजयः/NP अभवत्/KP इति/AUD प्रायेण/NP मन्यते/KP तथापि/AVK तत्/SN युद्धम्/NP अकबरस्य/NS महते/NV नाशाय/NP अभवत्/KP ।/PUNC राणाप्रतापः/NS अपि/AVK युद्धात्/NP सुखेन/NV कस्मिंश्चित्/SN सुरक्षिते/NV स्थाने/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC तदनन्तरम्/AVK निरन्तरम्/NV प्रयत्नान्/NP कृत्वा/KKS अपि/APY अकबरः/NS प्रतापम्/NS पूर्णरूपेण/NP जेतुम्/KKS समर्थः/NP न/AN अभवत्/KP ।/PUNC भवतु/SN नाम/NP तस्य/SN जयः/ABS ,/PUNC राणाप्रतापस्य/NS राज्यम्/NP पूर्णरूपेण/NP कदापि/AVK नष्टम्/NP कर्तुम्/KKS न/AN सः/SN समर्थः/NP ।/PUNC महाराणाप्रतापस्य/NS सम्पूर्णाकथा/NP रोमहर्षदायिनी/NV वर्तते/KP ।/PUNC वीरजननीराजस्थानभूमिः/NP राजस्थानप्रान्तस्य/NP भूमिः/NP वीरप्रसविनी/NV वर्तते/KP ।/PUNC अत्रत्याम्/SN भूमौ/NP अनेके/SNV वीराः/NP जाताः/KN ,/PUNC इदानीम्/A अपि/AVK जायन्ते/KP ,/PUNC भविष्यत्काले/NP अपि/APY जन्मानि/NP प्राप्स्यन्ति/KP ।/PUNC भारतस्य/NS मध्ययुगीने/NP इतिहासकाले/NP अत्र/A नैकानि/NV राज्यानि/NP आसन्/KP ।/PUNC तेषु/SNV ऐकमत्यम्/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV विवाहसम्बन्धाः/NP आसन्/KP तथापि/AVK शत्रुत्वम्/NP अपि/AVK आसीत्/KP ।/PUNC नित्यम्/NP तेषु/SNV युद्धानि/NP अवर्तन्त/KP ।/PUNC तदानीम्/A न/AN केवलम्/NP राजस्थाने/NS अपि/APY तु/A अखिले/NV भारते/NS एतादृशी/SNV अवस्था/NP आसीत्/KP यत्/SN कः/SN अपि/AVK राजासम्राट्/NP भवितुम्/KP न/AN अशक्नोत्/KP ।/PUNC प्राचीनकाले/NP यादृक्/SNV मगधदेशस्य/NS साम्राज्यम्/NP मौर्यकाले/NP आसीत्/KP ,/PUNC गुप्तकाले/NP आसीत्/KP तादृशम्/SNV साम्राज्यम्/NP स्थापयितुम्/KKS कः/SN अपि/AVK हिन्दुराजः/NP समर्थः/NP न/AN आसीत्/KP तस्मिन्/SNV मध्ययुगीने/NP काले/NP ।/PUNC अपि/APY च/AVK म्लेच्छानाम्/NP अपि/AVK प्रवेशः/KP जातः/KN आसीत्/KP भारते/NS ।/PUNC तेषाम्/SNV आक्रमणेन/NP अत्रत्या/KKS सर्वा/SNV व्यवस्था/NP छिन्नभिन्ना/NV जाता/KN ।/PUNC दक्षिणभारतस्य/NP कन्याकुमारीपर्यन्तम्/NP यत्र/A तत्र/A म्लेच्छानाम्/NV राज्यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC स्वतन्त्रताप्रियमेवाडराज्यम्/NP राजस्थाने/NS यानि/SNV राज्यानि/NP आसन्/KP तेषु/SNV मुख्यतमम्/NP आसीत्/KP मेवाडराज्यम्/NP ।/PUNC क्रिस्ताब्दस्य/AB सप्तमशतके/SMKY बाप्पारावलः/NS इति/AUD अनेन/SNV मेवाडराज्यम्/NP संस्थापितम्/KP ।/PUNC ततः/A आरभ्य/NP तस्य/SN वंशजाः/NP मेवाडप्रान्ते/NP राजधुराम्/NP वहन्तः/KP आसन्/KP ।/PUNC मेहाडप्रान्तस्य/NP इतिहासः/NP वीरगाथाभिः/NP शैर्ये/NV च/APY परिपूर्णः/KN आसीत्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK तस्मिन्/SNV बाप्पापावलवंशे/NP कः/SN अपि/AVK कदाचित्/A भीरुः/NV आसीत्/KP ,/PUNC कदाचित्/A कः/SN अपि/AVK विलासी/NV आसीत्/KP तर्हि/A अपि/APY तत्कुलजानाम्/NP सामान्यतः/NP यः/SNV पराक्रमः/NP दृश्यते/KP स्म/A ,/PUNC तेन/NP मेवाडराज्यम्/NP सर्वेषु/SNV राज्येषु/NP अग्रणीः/NV इति/AUD कथ्यते/KP स्म/A ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF वंशे/NP रत्नसिंहः/NS अभवत्/KP ,/PUNC यस्य/SN पत्नी/NP पद्मिनी/NS ।/PUNC तस्याः/SN रूपलावण्यविषये/NP इदानीम्/A अपि/APY कथाः/NP प्रचलन्ति/KP ।/PUNC सा/SN कतिचित्/A सहस्रनारीभिः/SMKY सह/AUP जोहार/NS कृतवती/KN इति/AUD मन्यते/KP ।/PUNC जोहार/NS इति/AUD राजस्थानस्य/NS वैशिष्ट्यपूर्णा/NV प्रथा/NP वर्तते/KP ।/PUNC यदा/AVK इतः/A परम्/SN युद्धे/NP मारयिष्यामः/KP ,/PUNC मरिष्यामः/KP वा/A इति/AUD राजपूताः/NP निश्चयम्/NP कुर्वन्ति/KP स्म/A ।/PUNC तदा/A तेषाम्/SN स्त्रियः/NP अपि/AVK जोहारस्य/NS निश्चयम्/NP कुर्वन्ति/KP स्म/A ।/PUNC जोहारनाम/NP स्वेच्छया/NP अग्निप्रवेशः/KN ।/PUNC मङ्गलगानैः/NV मङ्गलाचारैः/NV सर्वम्/SNV वातावरणम्/NP पूर्यते/KP स्म/A ।/PUNC सोत्साहेन/NV सर्वे/SN विधयः/NP सम्पन्नाः/NP भवन्ति/KP स्म/A ।/PUNC शत्रवः/NP अपि/AVK दूरात्/NP एव/INTF अग्निज्वालाभिः/NP तेषाम्/SNV जोहारविधिम्/NP अनुमानप्रमाणेन/NP ज्ञातुम्/KKS शक्नुवन्ति/KP स्म/A ।/PUNC जोहारस्य/NS अनन्तरम्/A सर्वे/SN राजपूतवीराः/NP काषायाणि/NP धारयित्वा/KKS रिपुभिः/NP सह/AUP युध्यन्ते/KP स्म/A ।/PUNC एतादृश्याम्/SNV परिस्थितौ/NP एकैकः/SMKY अपि/AVK राजपूतवीरः/NP शत्रोसैनिकशतम्/NP घातयितुम्/KKS समर्थः/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF कुले/NP अनन्तरम्/A राणाकुम्भः/NS अभवत्/KP ।/PUNC राणासङ्ग्रामसिंहः/NS (/PUNC राणासङ्ग/NS )/PUNC उत्पन्नः/KN ।/PUNC प्रत्येकेन/NP अफगाणैः/NS तुरुष्कैः/NS सह/AUP युद्धम्/NP कृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC न/AN एकवारम्/SMKY मेवाडस्य/NS राजधानी/NP चित्तोडगढः/NS शत्रोः/NP हस्तयोः/NP पतिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC राणासङ्गस्य/NS पत्नी/NP कर्मवतीदेवी/NS पत्युः/KP मरणानन्तरम्/A स्वयम्/SNV शासनम्/NP कुर्वती/KN एव/INTF अनन्तरम्/A स्वपुत्राभ्याम्/NP आदौ/NP रत्नसिंहाय/NS अनन्तरम्/A विक्रमसिंहाय/NS राज्यधुराम्/NP समर्पितवती/KN ।/PUNC तस्य/SN विक्रमसिंहस्य/NS पत्नी/NP मीराबाई/NS ।/PUNC विक्रमसिंहः/NS दुष्टशासकः/NV आसीत्/KP ।/PUNC स/SN गृहात्/NP अपि/AVK स्वपत्नीम्/NP मीराबाईम्/NS निष्कासितवान्/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A तस्य/SN अयोग्यशासनपद्धतिम्/NV अमान्याम्/NP कृत्वा/KKS सामन्तगणैः/NP सः/SNV पदभ्रष्टः/KN कृतः/KN ।/PUNC तस्य/SN अल्पवयस्कभ्राता/NP उयदसिंहः/NS शासकरूपेण/NP अभिषिक्तः/KN ।/PUNC तस्य/SN पालकः/NP एकः/SMKY दासीपुत्रः/NP बणवीरः/NS इति/AUD आसीत्/KP ।/PUNC सः/SNV बणवीरः/NS तु/A अधिकः/NV एव/INTF क्रूरः/NP अभवत्/KP ।/PUNC सः/SN विक्रमसिंहम्/NS तु/A अमारयत्/KP एव/INTF ,/PUNC बालकउदयसिंहम्/NS अपि/APY मारयितुम्/KKS प्रवृत्तः/KN ।/PUNC तदा/A उदयसिंहस्य/NS धात्री/NP पन्नाभाई/NS महता/NV धैर्येण/NP स्वपुत्रम्/NP उदयसिंहस्य/NS स्थाने/NP शाययित्वा/KKS ,/PUNC तम्/SNV उदयसिंहम्/NS गृहीत्वा/KKS राजप्रासादात्/NP निर्गता/KN ।/PUNC स्वपुत्रस्य/NP बलिदानम्/NP कृत्वा/KKS सा/SN राजानम्/NP उदयसिंहः/NS पुनः/A राज्ये/NP संस्थापितः/KN ।/PUNC सः/SN यदा/A यौवनकाले/NV पदार्रपणम्/NP अकरोत्/KP तदा/A स्वविचारेण/NP स्वराज्यशकटम्/NP उत्तमरीत्या/NS अवहत्/KP ।/PUNC तस्य/SN वर्तनम्/NP सर्वेषाम्/SNV कृते/KN समानम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC अन्येषाम्/SNV नृपाणाम्/NP सह/AUP तेन/SN मधुराः/NV सम्बन्धाः/NP प्रस्थापिताः/KN ।/PUNC तस्य/SN महाराज्ञी/NP देवीजयवतीबाई/NS आसीत्/KP ।/PUNC तस्याः/SN एकः/SMKY पुत्रः/NP अजायत/KP ।/PUNC सः/SN एव/INTF राणाप्रतापः/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धः/KN ।/PUNC क्रिस्ताब्दस्य/AB १५४०/PUNC तमे/NV वर्षे/NP मे/NS मासस्य/NP ९/PUNC दिनाङ्के/NP तस्य/SN जन्म/NP अभवत्/KP ।/PUNC उदयसिंहेन/NS बुद्ध्या/NP एव/INTF स्वस्य/SN पुत्रः/NP राणाप्रतापः/NS आत्मनः/SN दूरे/NP एव/INTF स्थापितः/KN ।/PUNC अन्तःपुरकलहेन/NP राणाप्रतापस्य/NS विद्यार्जने/NP कापि/SN हानिः/NP न/AN भवेत्/KP इति/AUD तस्य/SN विचारः/NP आसीत्/KP ।/PUNC चित्तोडगण्ढतः/NS दूरे/NP एकस्मिन्/SMKY ग्रामे/NP सः/SN प्रतापम्/NP बाल्यकाले/NP एव/INTF तस्य/SN मात्रा/NP सह/AUP प्रेषितवान्/KN ।/PUNC अष्टवर्षपर्यन्तम्/NP प्रतापः/NS तत्र/A अवसत्/KP ,/PUNC विद्याम्/NP च/AVK प्राप्नोत्/KP ।/PUNC अश्वविद्या/NV ,/PUNC धनुर्विद्या/NV ,/PUNC खड्गविद्या/NV ,/PUNC वाचनम्/NV ,/PUNC लेखनम्/NV आदिषु/NP सर्वासु/SNV विद्यासु/NP सः/SN पारङ्गतः/KN जातः/KN ।/PUNC इतोपि/AUD अधिकम्/NV प्रतापेन/NS प्राप्तम्/KN जनपरीक्षणसामर्थ्यम्/KN ।/PUNC लोकानाम्/NP मनांसि/NP कथम्/NP ज्ञातव्यानि/KKS ,/PUNC तेषाम्/SNV स्वभावाः/NP तेषाम्/SNV गुणाः/NP च/APY कथम्/NP ज्ञातव्याः/KKS ,/PUNC तेषाम्/SNV गुणानाम्/NP मूल्यम्/NP कियत्/AP कथम्/NP च/AVK देयम्KN ,/PUNC तेषाम्/SNV गुणानाम्/NP उपयोगः/KN कथम्/NP स्वराष्ट्ररक्षणम्/NP कर्तुम्/KKS शक्यते/KP इति/AUD सर्वम्/SN प्रतापेन/NS तेषु/SNV अष्टवर्षेषु/SMKY ज्ञातम्/KN ।/PUNC तरुणस्य/NV प्रतापस्य/NS बुद्धिमत्ता/NP ,/PUNC तस्य/SN ज्ञानम्/NP ,/PUNC तस्य/SN दूरदृष्टिः/NP ,/PUNC तस्य/SN गुणग्राहकत्वम्/NP इत्यादीनाम्/NV गुणानाम्/NP विषये/NP एका/NV कथा/NP प्रसिद्धा/NP ।/PUNC एषा/SNV कथा/NP तस्य/SN एतान्/SNV गुणान्/NP नितराम्/KV स्पष्टीकरोति/KP ।/PUNC 	अस्मिन्/SNV ग्रामे/NP उदयसिंहस्य/NS पुत्रः/NP प्रतापः/NS निवासम्/NP करोति/KP ।/PUNC यथा/AVK हंसः/NP नीरक्षीरविवेकम्/NP धारयति/KP तथा/AVK एव/INTF प्रतापः/NS गुणदोषान्/NP सम्यक्/NV रीत्या/NP ज्ञातुम्/KKS शक्नोति/KP ।/PUNC अतः/AVK वयम्/SNV अस्माकम्/SN वस्तूनि/NP तम्/SN दर्शयामः/KP ।/PUNC इति/AUD विचिन्त्य/KKS एकः/SMKY सार्थवाहानाम्/NP समूहः/NP ,/PUNC यत्/SN प्रतापस्य/NP वसतिः/KP आसीत्/KP तत्र/A प्राप्तः/KN ।/PUNC तदानीम्/A एषा/SNV रूढिः/KN आसीत्/KP यत्/SN सार्थवाहानाम्/NP समीपे/NP यानि/SN कानि/SN बहुमूल्यानि/NV वस्तूनि/NP भवेयुः/KP तानि/SNV वस्तूनि/NP आदौ/NP तत्रत्यः/NP राजा/NP पश्येत्/KP ,/PUNC इच्छानुसारम्/NP क्रीणीयात्/KP अनन्तरम्/A एव/INTF सार्थवाहः/NP तानि/SNV वस्तूनि/NP अन्येभ्यः/SN दर्शयेत्/KP ।/PUNC एताम्/SNV प्रथाम्/NP अनुसृत्य/KKS सार्थवाहानाम्/NP समूहः/NV प्रतापस्य/NS पुरतः/KN उपस्थितः/KN ।/PUNC प्रतापेन/NS तेषाम्/SNV वस्तूनि/NP दृष्ट्वा/KKS यथेष्टम्/NV क्रीतानि/KP ।/PUNC केवलम्/NP एकेन/NV सर्थवाहेन/NP स्वस्य/SN वस्तूनि/NP न/AN प्रदर्शितानि/KP ।/PUNC प्रतापः/NS तम्/SN पृष्टवान्/KN ,/PUNC भवता/SN किम/AP आनीतम्/KN ।/PUNC न/AN दर्शितम्/KN ।/PUNC आपादमस्तकम्/NP प्रतापम्/NP निरीक्ष्य/KKS सार्थवाहः/NP उक्तवान्/KN ,/PUNC महाराज/NP ,/PUNC क्षम्यताम्/KP ।/PUNC मया/SN तु/A चिन्तितम्/KN आसीत्/KP यत्/SN मया/SN कस्मैचित्/A वयोवृद्धाय/NP पुरुषाय/NP वस्तूनि/NP दर्शितव्यानि/KN इति/AUD ।/PUNC अत्र/A भवान्/SN तु/A अतीव/NV अल्पवयस्कः/NP दृश्यते/KP ।/PUNC मम/SN वस्तूनि/NP परीक्षितुम्/KKS न/AN शक्नुयात्/KP इति/AUD मन्ये/KP ।/PUNC स्थिरदृष्ट्या/KKS तम्/SNV सार्थवाहम्/NP अवलोकयन्/KP प्रतापः/NP चिन्तितवान्/KN ,/PUNC एषः/SNV सार्थवाहः/NV धृष्टतया/NV सम्भाषते/KP ।/PUNC न/AN जानाति/KP एषः/SNV यत्/SN तेजसा/NP सह/AUP जातानाम्/NP वयः/SN कुतः/SN समीक्ष्यते/KP ।/PUNC अस्तु/KP ।/PUNC किञ्चित्/SN उग्रस्वरेण/NV सः/SN आदिष्टवान्/KN ।/PUNC तस्मिन्/SNV विषये/NP अस्माभिः/SN चिन्तनीयम्/KN न/AN तु/A युष्माभिः/SN ।/PUNC प्रस्तूयन्ताम्/NP वस्तूनि/NP मम/SN पुरतः/KN ।/PUNC किञ्चित्/SN लज्जमानः/KN स/SN सार्थवाहः/NP स्वस्य/SN वस्तूनि/NP आनीतवान्/KN ।/PUNC तत्/SN तु/A अश्वद्वयम्/SMKY आसीत्/KP ।/PUNC सार्थवाहेन/NP उक्तम्/KN ,/PUNC महाराज/NP ,/PUNC यमलौ/NP एतौ/SNV द्वौ/SMKY अश्वौ/NP ।/PUNC उच्चकुलीनौ/NV स्तः/KP एतौ/SN ।/PUNC युद्धाय/NP उत्तमौ/NV इति/AUD ।/PUNC एतयोः/SNV कुलीनतायाः/NP निर्णयम्/NP वयम्/SN करिष्यामः/KP ।/PUNC प्रतापः/NS उच्चैः/KV अगर्जयत्/KP ।/PUNC आनीयन्ताम्/KP कीलकानि/NP च/AVK ।/PUNC कीलकानि/NP आनीतानि/KN परिचरैः/NP ।/PUNC इदानीम्/A एकस्य/NV चत्वारिखुराणि/NV कीलकैः/NP भूमौ/NP स्थापयन्तु/KP -/PUNC प्रतापस्य/NS आदेशः/NP ।/PUNC तथा/AVK एव/INTF अभवत्/KP ।/PUNC प्रतापेन/NS प्रग्रहेण/NP सः/SNV अश्वः/NP आदिष्टः/KN ।/PUNC सः/SN अश्वः/NP धावितुम्/KKS प्रायतत/NP ।/PUNC कीलकैः/NP बद्धः/KN सः/SNV अश्वः/NP कथम्/NP धावितुम्/KKS पारयेत्/KP ।/PUNC प्रतापः/NP पुनः/A पुनः/DV प्रग्रहेण/NP आदिष्टवान्/KN ।/PUNC पुनः/A पुनः/DV सः/SN अश्वम्/NP धावितुम्/KKS प्रयत्नान्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC अन्ततोगत्वा/KKS सः/SN कीलकैः/NP बद्धान्/NV खुरान्/NP त्रोटयित्वा/KKS मुक्तः/KN अभवत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK खुरहीनः/NP सः/SN धावितुम्/KKS असमर्थः/NP ।/PUNC तस्य/SN चतुर्भ्यः/NV पादेभ्यः/NP रुधिरधाराः/NP अस्रवन्/KP ।/PUNC एकम्/SMK पादम्/NP अग्रे/A स्थापयित्वा/KKS सः/SN भूमौ/NP अपतत्/KP ।/PUNC सपदि/NP एव/INTF अम्रियत/KP ।/PUNC एतत्/SNV सर्वम्/SN पश्यन्तः/KP जनाः/NP भयेन/NP कम्पिताः/KN ।/PUNC प्रतापः/NS अपि/AVK खिन्नवदनः/NV अश्रुपूरिताभ्याम्/NV नेत्राभ्याम्/NP तम्/SNV अश्वम्/NP दृष्ट्वा/KKS अवदत्/KP ,/PUNC सत्यम्/NP कुलीनः/NP एषः/SNV अश्वः/NP ।/PUNC यतो/SN हि/A ,/PUNC प्रग्रहस्य/NP आदेशात्/KP सः/SN स्वप्राणान्/NP त्यक्त्वा/KKS अपि/AVK कीलकेभ्यः/NP मुक्तः/KN अभवत्/KP ।/PUNC अस्य/SN अयम्/SN अर्थः/NP यत्/SN युद्धस्य/NP अभ्यस्तम्/KP ,/PUNC युद्धाय/NP उत्सुकम्/NV ,/PUNC अस्य/SN कुलम्/NP ।/PUNC अस्य/SN भ्राता/NP सः/SNV अन्यः/SN अश्वः/NP अपि/AVK एतादृशः/SNV एव/INTF भवितुम्/KKS अर्हति/KP ।/PUNC अतः/AVK तम्/SNV अश्वम्/NP अहम्/SN क्रीणामि/KP ।/PUNC मूल्यम्/NP तु/A द्वयोः/SMKY अपि/AVK दास्यामि/KP ।/PUNC भो/ABS सार्थवाह/NP ,/PUNC इदानीम्/A एषः/SNV अश्वः/NP अस्माकम्/SN एव/INTF ।/PUNC इतः/A परम्/SN एतम्/SNV अश्वम्/NP आरुह्य/KP एव/INTF वयम्/SN सर्वत्र/A गच्छामः/KP इति/AUD ।/PUNC एतत्/SNV सर्वम्/SN पश्यन्/KNV सार्थवाहः/NP इदानीम्/A पर्यन्तम्/A मूकः/KN अतिष्ठत्/KP ।/PUNC इदानीम्/A सः/SN उक्तवान्/KN ,/PUNC महाराज/NP ,/PUNC क्षम्यताम्/KP ,/PUNC यत्/SN आदौ/NP किम्/AP अपि/AVK अनर्गलउक्तम्/KN आसीत्/KP मया/SN ।/PUNC अत्र/A भवान्/SN तु/A सूक्ष्मावलोकनसमर्थः/NV ,/PUNC निरीक्षणचतुरः/NV गुणग्राही/NV च/AVK ।/PUNC इति/AUD उक्त्वा/KKS सः/SN प्रतापम्/NS प्रणामम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC यथोचितम्/NV धनम्/NP सार्थवाहाय/NP दत्त्वा/KKS प्रतापेन/NS सः/SN अश्वः/NP क्रीतः/KN ।/PUNC तस्य/SN नामकरणम्/NP कृतम्/KN चेतकः/NS इति/AUD ।/PUNC सः/SN एव/INTF चेतकः/NS अग्रे/A गत्वा/KKS स्वामिनिष्ठायाः/NV प्रतीकः/NP भूत्वा/KKS इदानीम्/A अपि/AVK अस्मान्/SN प्रतापस्य/NS गुणान्/NP स्मारयति/KP ।/PUNC अत्रान्तरे/A राणाउदयसिंहेन/NS स्वस्य/SN नीतिः/NP अवलम्बिता/KN ।/PUNC मुघलशासकानाम्/NP विरोधम्/NP कर्तुम्/KKS तेन/SN प्रथमम्/NV स्वस्य/SN राज्ये/NP जनाः/NP जीवनावश्यकवस्तुभिः/NP पूरिताः/KN ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV तेषाम्/SNV मनांसि/NP महते/NV युद्धाय/NP सिद्धानि/KNV कृतानि/KN ।/PUNC नियमितमेलनेन/NP तेन/SN तेषाम्/SNV मनांसि/NP आकृष्टानि/KNV ।/PUNC ये/SN सामन्ताः/NP आसन्/KP तैः/SN सह/AUP सभायाम्/NP विचारविमर्शम्/NP कृत्वा/KKS तेन/SN शनैः/KV शनैः/DV मुघलानाम्/NP सम्भाव्याक्रमणस्य/NP प्रतिकारः/KN कथम्/NP करणीयः/KN इति/AUD योजना/NP चिन्तिता/KN ।/PUNC प्रतापस्य/NS गुणान्/NP अवगम्य/KKS उदयसिंहः/NS प्रमुदितः/KN ।/PUNC आत्मना/SN आरब्धम्/KN कार्यम्/NP अग्रे/A नेतुम्/KKS अयम्/SN पुत्रः/NP निश्चितरूपेण/NP समर्थः/NP भवेत्/KP इति/AUD तेन/SN चिन्तितम्/KN ।/PUNC तदनन्तरम्/AVK नित्यम्/NP प्रतापस्य/NS विचारम्/NP ज्ञात्वा/KKS ,/PUNC तस्य/SN साह्यम्/KP प्राप्य/KKS एव/INTF सः/SN सर्वम्/SNV कार्यम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC अकबरस्य/NS वक्रदृष्टिः/KN चित्तोडगढस्य/NS ,/PUNC मेवाडप्रान्तस्य/NP च/APY महत्त्वम्/NV सर्वेषाम्/SNV कृते/KN आसीत्/KP ।/PUNC अकबरः/NS अपि/AVK मेवाडस्य/NS स्वामित्वम्/NP इच्छति/KP स्म/A ।/PUNC तस्य/SN साम्राज्यवर्धनस्य/NV तृष्णा/NP इति/AUD एकम्/SMK कारणम्/NP ।/PUNC अन्यत्/SNV कारणम्/NP आसीत्/KP गुजरातस्य/NS मार्गः/NP मेवाडप्रान्ततः/NP सुगमः/NV आसीत्/KP ।/PUNC अन्यानि/SNV अपि/APY बहूनि/SNV कारणानि/NP आसन्/KP ।/PUNC साम्राज्यवर्धनास्य/NP महत्या/NV तृष्णया/NP अकबरः/NS मेवाडविषये/NP गम्भीररूपेण/NP अचिन्तयत्/KP ।/PUNC १५६८/PUNC तमे/NV वर्षे/NP तेन/SN चित्तोडगढम्/NS परितः/AUP सैन्यम्/NP स्थापितम्/KN ।/PUNC तथापि/AVK उदयसिंहस्य/NS सर्वा/SNV सिद्धता/KN आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK
मासद्वयपर्यन्तम्/NP सैन्ये/NP सति/A किम/AP अपि/AVK परिणामः/NP न/AN भूतः/KN ।/PUNC अन्ततोगत्वा/KKS चित्तोजगढस्य/NS सेनानी/NP राणाजयमलः/NS मुघलसेनायाः/NP भूशुण्ड्या/NP मृतः/KN ।/PUNC अतः/AVK चित्तोडगढे/NS सर्वे/SN विक्षिब्धाः/KN ।/PUNC तथापि/AVK पूर्वयोजनया/NP उदयसिंहः/NS ,/PUNC राणाप्रतापः/NS अन्ये/SN च/AVK केचन/SN जनाः/NP गुप्तरूपेण/NP ततः/A निर्गत्य/KKS गिर्वारण्यप्रदेशम्/NP गतवन्तः/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A तेषाम्/SNV सर्वम्/SNV शासनम्/NP गिर्वारण्यतः/KN एव/INTF अभवत्/KP ।/PUNC तत्र/A एव/INTF उदयसिंहेन/NS उदयपुरम्/NS निर्मितम्/KN ।/PUNC १५७२/PUNC मध्ये/NP राणाउदयसिंहः/NS पञ्चत्वम्/NP गतः/KN ।/PUNC तदा/A जगमालः/NS नाम/NP उदयसिंहस्य/NS अन्यः/SNV पुत्रः/NP राणा/NS भवतु/KP इति/AUD उदयसिंहेन/NS निश्चितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK तेषाम्/SNV वंशे/NP एकविशेषा/NV प्रथा/NP आसीत्/KP ।/PUNC उदयसिंहस्य/NS एकः/SMKY पूर्वजः/NP आसीत्/KP राणाचन्दज्रपालसिंहः/NS ।/PUNC राणाचुण्डाजी/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धः/KN सः/SNV वीरपुरुषः/NV पितुः/NP इच्छाम्/NP पालयन्/KP राज्यस्य/NP उत्तराधिकारम्/NP त्यक्तवान्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ततः/A आरभ्य/KKS सः/SN राजपूतानाम्/NP भीष्मः/NS इति/AUD उपाधिम्/NP प्राप्तवान्/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A यदा/A यदा/DV हि/A मेवाडस्य/NS उत्तराधिकारिणः/NV विषये/NP कः/SN अपि/AVK शङ्का/NP ,/PUNC समस्या/NP वा/A ,/PUNC उत्पद्यते/KP स्म/A तदा/A तदा/DV तस्य/SN चुण्डाजी/NP इत्यस्य/AUD ये/SN मुख्यवंशजाः/NP आसन्/KP तेषाम्/SNV निर्णयाधिकारः/NP दीयते/KP स्म/A ।/PUNC इदानीम्/A अपि/AVK रावतकृष्णदासजी/NS इति/AUD चुण्डावंशस्य/NP प्रमुखः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सः/SN निर्णयम्/NP दत्तवान्/KN यत्/SN राणाप्रतापः/NS एव/INTF राणाउदयसिंहस्य/NS अधिकारी/NP भवितुम्/KP अर्हति/KP इति/AUD ।/PUNC तस्य/SN निर्णयम्/NP शिरोधार्यम्/NV मत्वा/KKS सर्वैः/SNV सामन्तैः/NP गिरिकन्दरेषु/NP राणाप्रतापस्य/NS राज्याभिषेकः/NP कृतः/KN ।/PUNC 	राजशासनस्य/NP धुराम्/NP स्वीकृत्य/KKS राणाप्रतापेन/NS आदौ/NP यत्/SNV कार्यम्/NP कृतम्/KN आसीत्/KP तत्/SN आसीत्/KP युद्धसिद्धता/KN ।/PUNC १५६८/PUNC तमे/NV क्रिस्ताब्दे/AB यदा/A चित्तोडगढः/NS पराभूतः/KN ,/PUNC मुघलहस्ते/NP पतितः/KN तदा/A आरभ्य/KKS एव/INTF वस्तुतः/AVK प्रतापेन/NS सिद्धता/KNV आरब्धा/KN आसीत्/KP ।/PUNC चित्तोडगढ/NS परितः/AUP यः/SSN भूप्रदेशः/NP आसीत्/KP सः/SSN पूर्वम्/SN एव/INTF दग्धः/KN आसीत्/KP ।/PUNC तत्रत्याः/SNV जनाः/NP गिर्वारण्ये/NP आदौ/NP एव/INTF प्रेषिताः/KN आसन्/KP ।/PUNC तत्र/SN वसतिम्/KP कृत्वा/KKS तैः/SN स्वस्व/SN नियोगाः/NP आरब्धाः/KN ।/PUNC तेषु/SNV जनेषु/NP केचन/SN कृषकाः/NP आसन्/KP ,/PUNC केचन/SN कुम्भकाराः/NP ।/PUNC लोहकाराः/NP शास्त्रनिर्मातारः/NP ,/PUNC काष्ठकाः/NP आदयः/NV सर्वे/SN व्यवसायिनः/NP आसन्/KP ।/PUNC ये/SN वाणिज्यम्/NP कुर्वन्तः/KP आसन्/KP तेषु/SNV केचन/SN गुप्तचराः/NP अपि/AVK आसन्/KP ।/PUNC नित्यम्/NP भ्रमणम्/NP कृत्वा/KKS सर्वेषाम्/SNV वार्ताम्/NP आनीय/KN ते/SN राणाप्रतापाय/NS ददति/KP स्म/A ।/PUNC तत्रत्याः/SNV भिल्ला/NP अपि/AVK प्रतापम्/NS प्रति/AUP निष्ठावन्तः/KN आसन्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV अपि/AVK उपयोगः/KN राणाप्रतापेन/NS स्वराज्यम्/NP प्रति/AUP कृतः/KN ।/PUNC गिर्वारण्यस्य/NP समीपे/NP गोंगुदा/NS इति/AUD स्थानम्/NP प्रतापस्य/NS क्रियाकलापकेन्द्रम्/NP राजधानी/NP स्थानकम्/NP च/AVK आसीत्/KP ।/PUNC तत्र/A सर्वत्र/A ईदृशी/SNV व्यवस्था/NP आसीत्/KP यत्/SNV बहिः/A प्रदेशात्/NP कोपि/A तत्र/A आगतः/KN चेत्/NP सः/SN किम/AP अपि/AVK अवगन्तुम्/KKS न/AN समर्थः/KN ।/PUNC तथापि/AVK ये/SN तत्र/A निवासिनः/NP आसन्/KP ते/SN आगन्तुकस्य/NP सर्वम्/SNV चेष्टितम्/KN ,/PUNC सर्वान्/SNV व्यवहारान्/NP ज्ञातुम्/KKS शक्ताः/KN ।/PUNC अतः/AVK आगन्तुकः/NP किम्/AP अपि/AVK वार्ताम्/NP कुत्रचित्/A प्रेषयितुम्/KKS समर्थः/NP अभवत्/KP इति/AUD सर्वथा/A एव/INTF अशक्यम्/KP आसीत्/KP ।/PUNC एतादृशेषु/SNV गुप्तचरेषु/NP भिल्लानाम्/NP अथवा/AVK ग्रामीणजनानाम्/NP ये/SN लघुबालकाः/NP आसन्/KP तेषाम्/SNV कौशलम्/NP वर्णनातीतम्/NV आसीत्/KP खलु/A ।/PUNC बालकेभ्यः/NP एतादृशम्/SNV साह्यम्/KP ,/PUNC प्रतापस्य/NP महत्/NV यशः/NP अस्ति/KP ।/PUNC १५७६/PUNC स्य/A क्रिस्ताब्दस्य/AB जून्मासे/NS हल्दिघाटीयुद्धम्/NS अभवत्/KP ।/PUNC तस्य/SNV युद्धस्य/NP वर्णनम्/NP आदौ/NP कृतम्/KN एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC तस्मात्/SNV युद्धात्/NP अनन्तरम्/A कैश्चित्/SN सामन्तैः/NP राणाप्रतापाय/NS पुनः/A च/AVK एकवारम्/SMKY विज्ञापितम्/KN ।/PUNC तैः/SN उक्तम्/KN -/PUNC भोः/ASMB देव/NP ,/PUNC एकवारम्/SMKY चिन्तयतु/KP ।/PUNC सत्यम्/NP एतत्/SNV यत्/SN अस्माकम्/SNV राजपूतानाम्/NP कुले/NP जोहारस्य/NS प्रथा/NP अस्ति/KP ।/PUNC यतो/SN हि/A ,/PUNC राजपूताः/NP युद्धे/NP कदापि/AVK पलायनम्/NP न/AN कुर्वन्ति/KP ,/PUNC युद्धे/NP शरणम्/NP अपि/AVK न/AN व्रजन्ति/KP ।/PUNC ते/SN मारयन्ति/KP वा/A म्रियन्ते/KP वा/A ।/PUNC एतादृशेषु/SNV युद्धेषु/NP तेषाम्/SNV स्त्रियः/NP जोहारम्/NS कुर्वन्ति/KP ।/PUNC तदा/A तेषाम्/SNV वंशः/NP अपि/AVK लयम्/NP एति/KP ।/PUNC मुघलानाम्/NP अन्येषाम्/SN अपि/APY रिपूणाम्/NP प्रतिकारः/KN करणीयः/KN चेत्/NP राजपूतानाम्/NP सङ्ख्याबलम्/NP वर्धनीयम्/KN एव/INTF ।/PUNC अतः/AVK एतादृशः/SNV उपायः/NP सुरक्षिताः/NP भवेयुः/KP ,/PUNC अस्माकम्/SN सैन्यहानिः/NP अपि/AVK न्यूनातिन्यूना/NV भवेत्/KP ,/PUNC यतो/SN हि/A अस्माकम्/SN एकैकः/SMKY अपि/AVK वीरः/NP म्रियते/KP चेत्/NP ,/PUNC अस्माकम्/SNV शतसैनिकानाम्/NP इव/ASD हानिः/NP भवति/KP ।/PUNC अतः/AVK एव/INTF भवतः/KP पिता/NP उदयसिंहः/NS अपि/AVK चित्तोडगढे/NS एवम्/AUD एव/INTF उपायम्/NP आचरितवान्/KN ,/PUNC अत्र/A गिर्वारण्यम्/NP च/AVK आगतवान्/KN ।/PUNC तेन/SN स्त्रियः/NP सुरक्षिताः/KN ।/PUNC शासकः/NP अपि/AVK सुरक्षितःKN ।/PUNC एतादृशी/SNV नीतिः/NP भवता/SN अपि/AVK आचरणीया/KN ।/PUNC इति/AUD अपि/AVK अधिकम्/NV भवता/SN युद्धनीतिः/NP अपि/APY एतादृशी/SNV योजनीया/KN ,/PUNC यया/SN अस्माकम्/SN सैन्यहानिः/NP न्यूना/NV भवेत्/KP ।/PUNC एषः/SNV सर्वः/SN प्रदेशः/NP पर्वतमयः/NP ।/PUNC वयम्/SN सर्वे/SN एनम्/NP प्रदेशम्/NP सम्यक्तया/NV जानीमः/KN परम्/AVK रिपवः/NP तु/A ज्ञातुम्/KKS न/AN शक्नुवन्ति/KP ।/PUNC अत्रत्याः/A दुर्गमाः/NV पर्वतराजयः/NP निबिडानि/NV अरण्यानि/NP ,/PUNC स्वामिनिष्ठाः/KN गिरिजनाः/NP ,/PUNC सर्वार्थैः/A अस्मान्/SN अनुसरन्ती/KP अस्माकम्/SN प्रजा/NP ,/PUNC इति/AUD तत्/SN एव/INTF सर्वम्/SN अस्माकम्/SNV धनम्/NP च/AVK बलम्/NP च/AVK सैन्यम्/NP च/AVK सर्वम्/SN च/APY तत्/SN ।/PUNC वयम्/SN विस्तीर्णेषु/NV प्रदेशेषु/NP इतः/A परम्/SN युद्धार्थम्/NP न/AN गच्छामः/KP ,/PUNC रिपुणा/NP सह/AUP साक्षात्/NP युद्धम्/NP न/AN कुर्मः/KP ।/PUNC अपि/AVK तु/A एवम्/AUD कुर्मः/KP यत्/SN रिपुः/NP स्वयम्/SN एव/INTF अत्र/A आगच्छेत्/KP ।/PUNC तदा/A वयम्/SN येनकेन/SNV प्रकारेण/NP तस्य/SN हानिम्/NP कुर्मः/KP ।/PUNC सः/SN तु/A अस्माकम्/SNV हानिम्/NP कर्तुम्/KKS न/AN शक्नुयात्/KP यतो/SN हि/A सः/SN अस्मिन्/SNV प्रदेशे/NP किम्/AP अपि/AVK न/AN जानीयात्/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN धनम्/NP ,/PUNC धान्यम्/NP ,/PUNC बलम्/NP ,/PUNC सैन्यम्/NP ,/PUNC प्रजाः/NP च/AVK रक्षणीयाः/KN चेत्/NP ईदृशी/SNV व्यवस्था/NP अस्माभिः/SN स्वीकरणीया/KN एव/INTF ।/PUNC
प्रतापस्य/NS रणनीतिः/NP
चिरम्/A विचार्य/NP राणाप्रतापेन/NS स्वस्य/SN रणनीतिः/NP निश्चिता/KN ।/PUNC केचन/SN सामन्ताः/NP विरोधम्/NP प्रदर्शितवन्तः/KN ।/PUNC एतादृशी/SNV नूतना/NV रणनीतिः/NP तेषाम्/SNV परम्पराविरोधिनी/NP आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK मधुरवचनैः/NV राणाप्रताप/NS तेषाम्/SNV अपि/AVK मनांसि/NP जितवान्/KN ।/PUNC राजस्त्रियः/NP ,/PUNC प्रजाजनाः/NP अपि/APY प्रमुदिताः/KN अभवन्/KP ।/PUNC हल्दीघाटियुद्ध/NP अनन्तरम्/A अकबरेण/NS सैन्यम्/NP आदिष्टम्/KN यत्/SN सिरोही/NS ,/PUNC डुंगरपूर/NS ,/PUNC ईडर/NS आदयः/NV प्रान्ताः/NP अपि/AVK जेतव्याः/KN ।/PUNC ते/SNV सर्वे/SN प्रदेशाः/NP राणाप्रतापस्य/NS आश्रयम्/NP गताः/KN आसन्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV सान्निध्यम्/NP राणाप्रतापस्य/NS बलम्/NP नित्यम्/NV वर्धयति/KP स्म/A ।/PUNC तेषाम्/SNV पराजयानन्तरम्/NP राणाप्रतापः/NS एकाकी/NV एव/INTF भवेत्/KP इति/AUD अकबरस्य/NS विचारः/NP आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK सः/SN विचारः/NP कदापि/AVK सफलः/NP न/AN अभवत्/KP ।/PUNC द्वादशवर्षपर्यन्तम्/NP अकबरः/NS मेवाडम्/NS जेतुम्/KKS ,/PUNC प्रतापम्/NS पराजेतुम्/KKS ,/PUNC बद्धुम्/KKS प्रयत्तवान्/KN ।/PUNC तथापि/AVK तस्य/SN कृते/KN न/AN एव/INTF तत्/SN शक्यमभवत्/KP ।/PUNC हल्दिघाटियुद्धात्/NS पूर्वम्/A अपि/AVK आदौ/NP मानसिंहम्/NS अनन्तरम्/A तस्य/SN पितरम्/NP भगवानदासम्/NS कछवाहाम्/NS राजातोडरमलम्/NS सामोपचारार्थम्/NP प्रेषितवान्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK राणाप्रतापस्य/NS कदापि/AVK स्वस्वासन्त्र्यहानिः/NP अभिमता/KN न/AN आसीत्/KP ।/PUNC अपि/AVK तु/A स/SN एव/INTF प्रभाविना/KN वक्तृत्वेन/NP मानसिंहादिभ्यः/NP मुघलसामन्तेभ्यः/NP मुघलमाण्डलिकत्वस्य/NP दोषान्/NP दर्शितवान्/KN ।/PUNC अकबरस्य/NS आक्रमणेन/NP
राणाप्रतापः/NS नित्यम्/NP स्ववसतिस्थानस्य/NP परिवर्तनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC अकबरस्य/NS सैन्येन/NP गोंगुदा/NS जितम्/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A अन्यानि/SNV स्थानानि/NP अपि/APY जितानि/KN ।/PUNC तेषु/SNV कुम्भलगडः/NS आसीत्/KP ,/PUNC उदयपुरम्/NS आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK राणाप्रतापम्/NS साक्षात्/NV बन्धुम्/NP तत्/SN सैन्यम्/NP न/AN एव/INTF प्राभवत्/KP ।/PUNC द्वादशवर्षाणाम्/SMKY अविश्रान्त/NV प्रयत्नानन्तरम्/A अकबरेण/NS प्रतापविजयस्य/NP विचारः/NP त्यक्तः/KN ।/PUNC तदनन्तरम्/AVK प्रतापः/NS किञ्चित्/NV शान्तिम्/NP लब्धवान्/KN ।/PUNC उदयपुरस्य/NS समीपे/NP एव/INTF एकम्/SMK सुरक्षितम्/KN ग्रामम्/NP आसीत्/KP चावंडनामकम्/NP ।/PUNC राणाप्रतापः/NS तम्/SNV ग्रामम्/NP स्वस्य/SN राजधानीम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC 1589/PUNC -/PUNC 90/PUNC तमम्/SNV वर्षम्/NP आसीत्/KP तत्/SN ।/PUNC चावंडग्रामे/NP स्थित्वा/KKS एव/INTF राणाप्रतापेन/NP स्वराज्यस्य/NP सीमानः/NP शनैः/KV शनैः/DV वर्धिताः/KN ।/PUNC अकबरेण/NS जिताः/KN बहवः/NV प्रान्ताः/NP तेन/SN पुनः/A च/AVK प्राप्ताः/KN ।/PUNC तथापि/AVK चित्तोडगढ/NS प्राप्तेः/KN तस्य/SN स्वप्नः/NP कदापि/AVK पूर्णः/NP न/AN अभवत्/KP ।/PUNC प्रजाजनानाम्/NP चिन्ता/NP सः/SN नित्यम्/NP वहति/KP स्म/A ।/PUNC तेषाम्/SNV मध्ये/NP निवासम्/NP कृत्वा/KKS तैः/SN सह/AUP भोजनम्/NP कृत्वा/KKS तेन/SN तेषाम्/SNV मनांसि/NP हर्षेण/NV आनन्देन/NV निष्ठया/NV च/AVK पूरितानि/KN ।/PUNC अस्माकम्/SN राजा/NP सामान्यः/NP इव/ASD व्यवहरति/KP ,/PUNC अस्माभिः/SN सहः/AUP वार्तालापम्/NP करोति/KP इति/AUD तेषाम्/SNV भावना/NP तस्मै/SN राज्ञे/NP महत्/NV बलम्/NP दत्तवती/KN ।/PUNC अतः/AVK एव/INTF तेन/SN सह/AUP प्रजया/NP अपि/AVK महत्/NS कष्टम्/NP महान्ति/KP दुःखानि/NP च/AVK अपि/AVK सोढानि/KN ।/PUNC राणाप्रतापेन/NS अङ्गीकृतम्/NP रणनीतम्/KN प्रजानुरञ्जनम्/NP अपि/AVK अग्रे/A गत्वा/KKS छत्रपतिशिवाजिमहाराजः/NS अपि/AVK नित्यम्/NP अनुसृतवान्/KN ।/PUNC मुघलैः/NP सह/AUP केनपि/A रूपेण/NP सम्बन्धम्/NP यः/SN स्थापयति/KP तस्य/SN बहिष्कारः/KN कर्तव्यः/KN ।/PUNC आप्तजनाः/NP अपि/AVK नियमस्य/NP अपवादाः/NP न/AN भवेयुः/KP इति/AUP प्रतापस्य/NS आदेशः/KN ।/PUNC तेन/SN शरणमानसिकताम्/NP स्वीकुर्वन्तः/KP राजपूताः/NP पुनः/A देशप्रेम्णा/NV ,/PUNC धर्मप्रेम्णा/NV च/APY पूरिताः/KN ।/PUNC ये/SN राजपूताः/NP मुघलसम्बन्धिनः/NP आसन्/KP तेषाम्/SNV मनस्सु/NP काचित्/SN अपराधभावना/NP जागृता/KN ।/PUNC एतत्/SNV अपि/AVK कार्यम्/NP राणाप्रतापस्य/NS आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK एव/INTF तस्य/SN मृत्योः/NP अनन्तरम्/A तस्य/SN पुत्रः/NP अमरसिंहः/NS अपि/AVK चिरकालपर्यन्तम्/NP मुघलैः/NP सह/AUP युद्धम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC
कलाप्रियः/NV राजा/NP
तथापि/AVK सः/SN न/AN केवलम्/NP वीरःNV पुरुषः/NP ।/PUNC उत्तमरूपेण/NV साहित्यम्/NP अन्याः/SN कलाः/NP च/APY जानाति/KP स्म/A ।/PUNC यदा/AVK राज्ये/NP किञ्चित्/SN स्थैर्यम्/NP लब्धम्/KN तदा/AVK तेन/SN कलाकारेभ्यः/NP कविभ्यः/NP च/APY प्रभूतम्/NV धनसाह्यम्/NP दत्तम्/KN ।/PUNC हेमचन्द्रसूरिः/NS इति/AUD प्रख्यातः/NV जैनकविः/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्मै/SNV कथयित्वा/KKS तेन/SN मेवाडप्रान्तस्य/NP इतिहासग्रन्थः/NV रचितः/KN ।/PUNC चावंडस्थितः/KN तस्य/SN राजप्रासादः/NP युद्धकालीनस्य/NP स्थापत्यस्य/NV उदाहरणम्/NP एव/INTF ।/PUNC अन्यप्रान्तेभ्यः/NP कलाकारान्/NP ,/PUNC कवीन्/NP मेवाडप्रान्ते/NP आहूय/KP सः/SN तेभ्यः/SN धनम्/NP ,/PUNC सभायाम्/NP वृत्तिम्/NP अयच्छत्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV सत्कारम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC तस्य/SN प्रजायाः/NP सामन्तानाम्/NP च/APY तस्मिन्/SNV निष्ठा/NP सुप्रसिद्धा/NV एव/INTF ।/PUNC भामाशाहः/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रतापस्य/NP अमात्यः/NP आसीत्/KP ।/PUNC अविरतैः/NV युद्धैः/NP राज्यस्य/NP धनकोषः/NP रिक्तः/KN अभवत्/KP ।/PUNC प्रतापः/NS यद्यपि/AVK एतत्/SNV न/AN प्रकटितवान्/KN तथापि/AVK केवलम्/NP तर्कयित्वा/KKS भामाशाहेन/NS स्वकष्टोपार्जितम्/KN ,/PUNC पैतृकम्/NP च/AVK सर्वम्/SNV धनम्/NP राणाप्रतापाय/NS समर्पितम्/KN ।/PUNC सामान्यजनाः/NP अपि/AVK यथाशक्ति/NP यत्किञ्चित्/SN अपि/APY धनम्/NP दत्वा/KKS आत्मानम्/NP धन्यः/NP अहम्/SN ,/PUNC धन्यः/NP अहम्/SN इति/AUD चिन्तितवन्तः/KN ।/PUNC राज्ञि/NP एतादृशम्/SNV प्रेम/NP ,/PUNC स्नेहः/NP च/APY विरलम्/NV खलु/A दृश्यते/KP ।/PUNC वस्तुतः/A राजा/NP भूत्वा/KKS अपि/AVK राणाप्रतापस्य/NS वर्तनम्/NP ,/PUNC व्यवहाराः/NP अनलङ्कृताः/KNV सरलाः/NV च/APY आसन्/KP ।/PUNC सः/SN सुवर्णमयादिषु/NV पात्रेषु/NP भोजनम्/NP त्यक्तवान्/KN ।/PUNC भूमितले/NP एव/INTF तस्य/SN शयनम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC चित्तोडगडस्य/NS विषये/NP सः/SN दृढप्रतिज्ञः/NV आसीत्/KP ।/PUNC चित्तोडगढम्/NS प्राप्य/KN ,/PUNC अकबरम्/NS पराजित्य/KKS एव/INTF अहम्/SN सुवर्णपात्रेभोजनम्/NP ,/PUNC मञ्चकेशयनम्/KN वा/A करोमि/KP इति/AUD तस्य/SN प्रतिज्ञा/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्य/SN ईदृशेन/SNV वर्तनेन/NP एव/INTF सः/SN प्रजानाम्/NP प्रेमपात्रम्/NV अभवत्/KP ।/PUNC मेवाडप्रान्ते/NP स्थैर्यम्/NV लभमाने/KN सति/KP एषः/SNV लोकानाम्/NP राणा/NV राणाप्रतापः/NS एकदा/A मृगयानिमित्तम्/NP अरण्यम्/NP गतवान्/KN ।/PUNC तत्/SN तु/A धनुर्ज्यास्फालनात्/KP जातेन/NP अन्तर्गन्तव्रणेन/NP कतिचित्/A दिनानन्तरम्/A स्वप्राणान्/NP त्यक्तवान्/KN ।/PUNC मृत्युशय्यायाम्/NP अपि/AVK सः/SN उक्तवान्/KN यत्/SN ,/PUNC मृत्योः/NP अहम्/SN न/AN बिभेमि/KP ,/PUNC तस्य/SN स्वागतम्/KN करोमि/KP यतः/SNV मृत्योः/NP अनन्तरम्/A अहम्/SN पुनः/A नवम्/NV जन्म/NP स्वीकृत्य/KKS स्वराज्यप्राप्त्यर्थम्/NP प्रयतितुम्/KKS शक्नोमि/KP ।/PUNC स्वराज्यप्राप्ति/NP पर्यन्तम्/A न/AN एकानि/NV जन्मानि/NP प्राप्तुम्/KKS सिद्धः/KN अस्मि/KP अहम्/SN इति/AUD ।/PUNC राणाप्रतापः/NS इति/AUD भारतस्य/NS इतिहासस्य/NP सुवर्णाक्षराङ्कितम्/KNV पृष्ठम्/NP खलु/A ।/PUNC भविष्यत्कालीनानाम्/NV जनानाम्/NP कृते/KN दीपस्तम्भः/NP इवः/ASD ।/PUNC अद्यापि/AVK तस्य/SN गाथा/NP अस्माकम्/SN मनोभ्यः/NP स्फूर्तिम्/NV ददाति/KP ।/PUNC धन्यः/NP सः/SN मेवाडाधिपतिः/NP राणाप्रतापः/NS ।/PUNC धन्यः/NP मेवाडप्रान्तः/NP ।/PUNC धन्या/NP वीरप्रसवा/NV राजस्थानभूमिः/NS ।/PUNC धन्यः/NP भारतदेशः/NS ।/PUNC
---------------------------------------------------------
</text > 


