﻿तुः/A उपदेश:/NP अस्‍ताचलम्/NP चुचुम्बिषति/KP भगवान्/NV मरीचिमाली/NS ।/PUNC कुलायाभिमुखम्/NP उड्डीयन्‍ते/KP विहगा:/NP ।/PUNC भगवतः/NV विश्‍वनाथस्‍य/NS पुर्याम्/NV काशीनगर्याम्/NS राजमार्गे/NP सर्वे/SN एव/INTF प्रायेण/NP गङ्गातटाभिमुखाः/NV विलोक्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC केचित्/SN सन्‍ध्‍याम्/NP उपासितुम्/KKS ,/PUNC अन्‍ये/SN गङ्गातरङ्गसीकरशीतलम्/NV समीरम्/NP आसेवितुम्/KKS परे/SN सुरसरिद्वीपिषु/NP प्‍लवमानाम्/KKS इव/ASD शोणवर्णाम्/NV भगवतः/NV भुवनभास्‍करस्‍य/NS प्रतिमाम्/NP आलोकितुम्/KKS ,/PUNC इतरे/SN परिश्रमक्लिन्‍ना:/KNV स्‍नानेन/NP शान्तिम्/NP आप्तुम्/KKS ,/PUNC बहवः/NV विदुषाम्/NP दर्शनेन/NP आत्‍मानम्/NP पावयितुम्/KKS ,/PUNC अनेके/SN च/AVK संस्‍कृतच्‍छात्राणाम्/NP प्रवहन्‍तीम्/KNV सुरसरस्‍वतीधाराम्/NP श्रवणपुटेन/NP पातुम्/KKS प्रचलन्‍तः/KNV दरीदृश्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC यूथशः/A छात्राः/NP च/AVK विजयोत्‍सुकाः/NV यशश्श्रवणलालसाः/NV च/APY अतितमाम्/NV उत्सुकाः/NP धावन्तः/KKS इव/ASD दृष्टाः/KN ।/PUNC वर्णनातीता/NV खलु/A चक्रपुष्करिणीतटस्य/NP शोभा/NP ।/PUNC
तत्र/A तत्र/DV छात्राणाम्/NP संघा:/NP शास्त्रविचारसंलग्‍ना:/NV समुपयान्ति/KP दर्शनार्थम्/NP ।/PUNC केचित्/SN व्याप्तिम्/NP विचारयन्ति/KP परे/SN हेत्वाभासम्/NP परिकुर्वन्ति/KP ।/PUNC स्‍वत:/A प्रामाण्‍यम्/NP केचन/SN दृढीकुर्वन्ति/KP ।/PUNC प्रातिपदिकार्थम्/NP केचन/SN लक्षयन्ति/KP ।/PUNC आख्‍यातशक्तिम्/NP करे/NP विवृण्‍वते/KP ।/PUNC उपमारूपकयोः/NS भेदम्/NP अपरे/SN पृच्‍छन्ति/KP ।/PUNC वाङ्मनसातीतम्/NV ब्रह्म/NS अपि/AVK बहवः/NP वाग्विषयताम्/NP नयन्ति/KP ।/PUNC प्रौढाः/KNV विद्वांसः/NP च/AVK तत्र/A तत्र/DV सस्मितम्/KV उत्‍साहयन्ति/KP छात्रान्/NP ।/PUNC विलक्षणम्/NV वातावरणम्/NP इह/A प्रतीयते/KP सर्वत:/A ।/PUNC नवागतः/NV एकः/SMKY छात्रः/NP तत्र/A विशेषेण/NP पराक्रम्‍यन्/KKS दृग्गोचरी/NP भवति/KP ।/PUNC व्‍याकरणे/NP प्रचलति/KP तस्‍य/SN प्रतिभा/NP ।/PUNC न्‍यायविचारे/NP अपि/AVK जागरूक:/NP ।/PUNC साहित्‍ये/NP अपि/AVK अद्भुतः/NV अस्‍य/SN सहभाव:/NP ।/PUNC मीमांसायाम्/NP अपि/AVK न/AN मलीमस:/NP ।/PUNC सर्वे/SN अपि/AVK दर्शका:/NP सादरातिशयम्/NV तन्‍मुखम्/NP पश्‍यन्ति/KP ।/PUNC विद्वांसः/NP च/AVK पुन:/A पुनः/DV तम्/SN एव/INTF श्‍लाघन्‍ते/KP ।/PUNC प्रतिपक्षस्थिता/KN अपि/AVK सबहुमानम्/NP आद्रियन्‍ते/KP ।/PUNC परितः/AUP चमत्‍कुर्वन्/KKS सः/SN एव/INTF आलोक्‍यते/KP ।/PUNC एवंविधम्/NP अस्‍य/NP प्रभावम्/NP असहमानाः/KNV बहवः/NV धूर्ता:/NP कोपज्वलिताम्/NV अपि/AVK दृष्टिम्/NP तत्र/A निक्षिपन्ति/KP ।/PUNC सः/SN तु/A स्मितपूर्वम्/NP एव/INTF सर्वान्/SN अभिभाषते/KP ।/PUNC न/AN दृष्टः/KN तस्‍य/SN भ्रुकुटिभङ्ग:/NP ।/PUNC ‘/PUNC अहो/ABS !/PUNC अन्‍नक्षेत्रे/NP अन्‍नम्/NP भुञ्जानः/KN अयम्/SN सर्वान्/SN अपि/AVK अतिशयितुम्/KKS प्रवृत्त:/KN ,/PUNC ‘/PUNC कः/SN अयम्/SN वराकः/NP अस्‍माकम्/SN अग्रे/A ’/PUNC ‘/PUNC कर्णाकर्षणेन/NP सरली/NP करिष्‍याम:/KP ’/PUNC इत्‍याद्याः/NP अश्रूयन्‍त/KP धूर्तदले/NP शब्‍दा:/NP ।/PUNC जनता/NP तु/A तान्/SN विनिन्‍दन्‍ती/KNV तस्‍य/SN एव/INTF पक्षपातिनी/NV दृष्टा/KN ।/PUNC अथ/AVK एवम्/AUD तस्‍य/SN पराभवम्/NP अपश्‍यताम्/KKS विचारे/NP प्रवृत्त:/KN समूह:/NP ।/PUNC ‘/PUNC अपि/AVK ज्ञायते/KP कुत्रत्‍यः/NP अयम्/SN ’/PUNC ‘/PUNC आम्/A ,/PUNC अहम्/SN जानामि/KP अस्‍य/SN अभिजनम्/NP ’/PUNC ,/PUNC पिता/NP अपि/AVK अस्‍य/SN मत्‍परिचित:/NP ,/PUNC अस्मद्ग्रामसमीपम्/NP एव/INTF प्रतिवसति/KP ’/PUNC ‘/PUNC भवतु/KP तर्हि/AVK ,/PUNC अयम्/SN एव/INTF युक्‍तः/KNV उपाय:/NP ।/PUNC पितरम्/NP अस्‍य/SN प्रतार्य/KKS इतः/A एनम्/SN ‘/PUNC निष्‍कासयिष्‍याम:/KP ’/PUNC इति/AUD एवम्/AUD स्थिरीकृत्‍य/KKS प्रचलिता/KNV धूर्तमण्‍डली/NP ।/PUNC अन्‍ये/SN अपि/AVK तमिस्रातम:/NP परिसरत्/KNV अवलोक्‍य/KKS सहर्षम्/NV स्‍वस्‍वस्‍थानम्/NP प्रस्थिता:/KN ।/PUNC ‘/PUNC गतः/KNV मे/SN पुत्र:/NP काशीम्/NS विद्याध्‍ययनाय/NP ।/PUNC न/AN लभे/KP तस्‍य/SN प्रवृत्तिम्/KN इति/AUD उत्‍सुकम्/NV चेत:/NP ।/PUNC अपि/AVK न/AN भवेत्/KP तस्‍य/SN कार्ये/NP कः/SNV अपि/AVK प्रत्‍यूह:/NP ?/PUNC अहह/ABS !/PUNC धन्‍यः/NP अस्मि/KP ,/PUNC कीदृश:/SNV सदाचाररतः/NV विनयी/NV च/AVK मे/SN पुत्र:/NP ।/PUNC बलवति/NV अपि/AVK प्रसङ्गे/NP न/AN कदाचित्/A अपि/AVK कुप्‍यन्/KKS कस्‍मैचिद्/SN दृष्ट:/KN ।/PUNC शिक्षाया:/NP प्राक्/NP अपि/AVK स्‍वभावेन/NP एव/INTF निर्मलम्/NP आसीत्/KP तदन्‍तरङ्गम्/NP ।/PUNC बाल्‍ये/NP अपि/AVK न/AN सः/SN केनचित्/SN कलहायते/KP स्‍म/A ।/PUNC सर्वे/SNV प्रतिवेशिनः/NP अपि/AVK जीवितः/KN इव/ASD तस्मिन्/SN स्निह्यन्ति/KP ।/PUNC अतिचमत्‍कृता/NV च/AVK तस्‍य/SN प्रतिभा/NP ।/PUNC रक्षतु/KP तम्/SN तदीयाम्/SNV एवम्/AUD अनुत्तमाम्/NV वृत्तिम्/NP च/AVK भगवान्/NP ।/PUNC ’/PUNC इति/AUD एवम्/AUD विचिन्‍तयति/KP कश्चित्/SNV पण्डित:/NP ।/PUNC तदा/A एव/INTF आगत्‍य/KKS पत्रवाहकेन/NP उक्तम्/KN ‘/PUNC विद्वन्/NP !/PUNC अस्ति/KP भवन्‍नाम्‍ना/NP पत्रम्/NP ,/PUNC गृह्यताम्/KP ’/PUNC इति/AUD ।/PUNC अत्‍युत्‍सुक:/NV पत्रमुद्राम्/NP अपनीय/KN वाचयति/KP पण्डित:/NP ।/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC वाचयत/KP एव/INTF तस्‍य/SN विवर्णम्/NP अभूत्/KP वदनम्/NP ।/PUNC चिन्‍ताकुल:/NP पुन:/A पठति/KP -/PUNC ‘/PUNC भवताम्/SN पुत्रः/NP अत्र/A परम्/AVK पातित्‍यम्/NP आपन्‍न:/KN ।/PUNC अहोरात्रम्/NP वेश्‍यालयेषु/NP परिभ्रमति/KP ।/PUNC कुलस्त्रियः/NP अपि/AVK दूषयितुम्/KKS सन्‍नह्यति/KP ।/PUNC सर्वैः/SNV अपि/AVK शिष्टैः/KN वैरायते/KP ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK तस्‍य/SN अध्‍ययनोत्‍साह:/NP ।/PUNC न/AN ईदृशः/SNV दुराचार:/NP कः/SN अपि/AVK काश्‍याम्/NS अवलोकित:/KN ।/PUNC किम्/AP अर्थम्/NP अयम्/SN भवता/SN अत्र/A संप्रेषित:/KN ?/PUNC यदि/AVK इष्‍यते/KP तच्‍छ्रेया:/NP ,/PUNC तर्हि/AVK सपदि/A एव/INTF सः/SN इत:/A परावर्त्‍यताम्/KP ’/PUNC इत्‍यादि/AUD ।/PUNC ‘/PUNC अहो/ABS किम्/AP इदम्/SN शृणोमि/KP ?/PUNC अपि/AVK सत्‍यम्/NP इदम्/SN ?/PUNC लेखक:/NP कश्चित्/SN परिचितः/NP तु/A न/AN एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC निर्व्‍याजकृपया/NP तेन/SN अहम्/SN प्रबोधित:/KN ?/PUNC उत/A अस्ति/KP कि‍ञ्चित्/SN षड्यन्‍त्रम्/NP इति/AUD भूयो/A भूय:/DV परामृष्टम्/KN मनसि/NP पण्डितेन/NP ।/PUNC ‘/PUNC भवतु/KP ,/PUNC पुत्रम्/NP एव/INTF पत्रम्/NP विलिख्‍य/KKS प्रबोधयामि/KP पूर्वम्/SN ,/PUNC मन्‍ये/KP ततः/SN एव/INTF सत्‍यासत्‍यनिर्णयः/NP अपि/AVK स्‍यात्/KP ।/PUNC निश्चित्‍य/KKS एवम्/AUD लेखनीम्/NP आदाय/KKS प्रवृत्त:/KN पण्डित:NP पत्रलेखने/NP ।/PUNC परम्/SN पुत्रस्‍नेहात्/NP ,/PUNC प्राप्तपत्रे/NP अविश्‍वासात्/NP वा/AVK स्‍पष्टम्/NP प्रष्टुम्/KKS आक्षेप्‍तुम्/KKS वा/AVK न/AN अशकत्/KP स:/SN ।/PUNC कुशलवृत्तादिकम्/NP सर्वम्/SNV शिष्टमर्यादया/NP विलिख्‍य/KN ,/PUNC तत्‍कुशलम्/NP च/APY पृष्ट्वा/KKS अवसाने/NP एका/SMKY जलान्‍योक्तिः/NP तेन/SN पद्यस्‍वरूपेण‍/NP निर्माय/KKS लिखिता/KN ,/PUNC याम्/SN छायावादः/NP इति/AUD आधुनिकाः/NV व्‍यवहरन्ति/KP -/PUNC “/PUNC शैत्‍यम्/NP नाम/NP गुणः/NP तव/A एव/INTF सहज:/NP स्‍वाभाविकी/NV स्‍वच्‍छता/NP किम्/AP ब्रूम:/KP शुचिताम्/NP भवन्ति/KP शुचय:/NP स्‍पर्शेन/NP यस्‍य/SN अपरे/SN ।/PUNC किम्/AP च/AVK अत:/AVK परमम्/AVK तव/A स्‍तुतिपदम्/NP त्‍वम्/SN जीवनम्/NV जीविनाम्/NP
त्‍वम्/SN चेत्/AVK नीचपथेन/NP गच्‍छसि/KP पय:/A कः/SN त्वाम्/SN निरोद्धुम्/KKS क्षम:/KN ?/PUNC ॥/PUNC ”/PUNC ‘/PUNC अहो/ABS !/PUNC भगवत:/NV कृपा/NP विश्‍वनाथस्‍य/NS ,/PUNC यत्/SN अहम्/SN अप्रत्‍यूहम्/NP विद्यासम्‍पदम्/NP अर्जयामि/KP ।/PUNC अहो/ABS !/PUNC अत्र/A वाराणस्‍याम्/NS गुरुणाम्/NP वात्‍सल्‍यम्/NP ।/PUNC
पुत्रनिर्विशेषम्/NV एते/SNV महाभागा:/NP शिष्‍येषु/NP स्निह्यन्ति/KP ।/PUNC अतिप्रेम्‍णा/NP दुरूहान्/KNV अपि/AVK अर्थान्/NP मतौ/NP निखनन्‍ति/KP इव/ASD ।/PUNC सर्वविधाम्/NV अपि/AVK असुविधाम्/NP छात्राणाम्/NP निवारयितुम्/KKS इमे/SN सततम्/KV सन्‍नद्धा:/KN ।/PUNC अस्ति/KP च/AVK अत्र/A छात्राणाम्/NP महान्/NV समवाय:/NP ,/PUNC क्‍व/AP वा/AVK अन्‍यत्र/A लभ्‍यताम्/KP ईदृश:/SNV मणिकर्णिकादिस्‍थलेषु/NP प्रति/AUP अहम्/SN सर्वे/SN अपि/AVK संघीभूय/KKS शास्‍त्रविचारम्/NP यत्/SN विदधति/KP ,/PUNC तेन/SN सर्वेषाम्/SNV एव/INTF प्रतिभात्‍यर्थम्/NP जागर्ति/KP ।/PUNC न/AN हि/A ईदृश:/SNV सुसंयोग:/NP कुत्र/AP अपि/AVK अन्‍यत्र/A सुलभ:/NP ।/PUNC युक्‍तम्/KNV एव/INTF मया/SN अनुष्ठितम्/KN इह/A आगमने/NV त्‍वरमाणेन/NP ।/PUNC पितृचरणैः/NP अपि/AVK कथञ्चित्/A वात्‍सल्‍यम्/NP निरुद्ध्‍य/KKS हितप्रेप्‍सया/NP एव/INTF इह/A आगन्‍तुम्/KKS आज्ञप्तः/NP अस्मि/KP ।/PUNC तत/A एव/INTF च/AVK शास्‍त्रमात्रैकरतेः/NP मम/SN भोजनादिकष्टम्/NP अपि/AVK न/AN अनुत्‍साहजनकम्/NV ।/PUNC न/AN हि/A पितृचरणानाम्/NP तादृशी/SNV सम्‍पत्/NP अस्ति/KP -/PUNC यया/SN दूरस्‍थम्/NP अपि/AVK माम्/SN निपुणम्/NV पोषयेयु:/KP ।/PUNC अत्‍यन्‍तम्/NV पुण्‍यशालिनः/NP अत्र/A अन्‍नक्षेत्रपरिचालका:/NP येषाम्/SN  स्‍थानकृतेन/KN द्रव्‍यव्‍ययेन/NP शतशः/SMKY छात्राः/NP दीनाः/NV अपि/AVK विद्याम्/NP अर्जयन्ति/KP ।/PUNC
पाचकाः/NP तु/A दूषितान्‍तरङ्गा:/NV अन्‍नकदर्थनाम्/NP विदधति/KP ।/PUNC भवतु/KP नाम/NP न/AN आस्‍वादने/NP मम/SN प्रवृत्ति:/NP ।/PUNC उदरदरीपूरणे/NV कार्ये/NP प्रवृत्त्‍यर्थम्/NP आवश्‍यकम्/NV ,/PUNC तत्/SN तु/A सम्पद्यत/KP एव/INTF ।/PUNC परम्/AVK हन्‍त/ABS !/PUNC धूर्तानाम्/NP अपि/AVK इयम्/SNV आवासभूमि:/NP ।/PUNC
एते/SN छात्रच्‍छद्मना/NP विचरन्‍त:/KKS सर्वेषाम्/SNV अहितम्/NP एव/INTF इहन्‍ते/KP ।/PUNC यम्/SN यम्/DV पश्‍यन्ति/KP प्रतिभावन्‍तम्/NP ,/PUNC तत्र/A तु/A नैसर्गिकः/NP एषाम्/SNV विरोध:/NP क्रमेण/NP बद्धमूलः/NV भवति/KP ।/PUNC येन/SSN केन/SSN अपि/AVK प्रकारेण/NP तम्/SN दूषयितुम्/KKS अनवरतम्/NP प्रयतन्‍ते/KP ।/PUNC
अहम्/SN अपि/AVK अस्मि/KP कतिभ्‍यश्चित्/SNV दिवसेभ्‍यः/NP एषाम्/SNV लक्ष्‍यभूत:/KN कृपाभाजनम्/NP ।/PUNC
मम/SN अपि/AVK निन्‍दा/NP इतस्‍तत:/A प्रसार्यते/KP एभि:/SN ।/PUNC भवतु/KP न/AN अहम्/SN बिभेमि/KP ,/PUNC य:/SNV स्‍वयम्/SN दूषित:/NV सः/SN एव/INTF बिभीयात्/KP ।/PUNC सत्‍यस्‍य/NP सदा/A एव/INTF भवति/KP विजय:/NP ।/PUNC परम्/AVK मा/AN नाम/NP प्रविक्षत्/KN पितृचरणानाम्/NP कर्णयोः/NP इयम्/SNV किंवदन्‍ति/NP इति/AUD एव/INTF चिन्तयामि/KP ।/PUNC ते/SN हि/A अत्‍यर्थम्/NV सरला:/NP मिथ्‍यावादेपि/NV विश्‍वस्‍यातितमामाकुला:/NV स्‍यु:/KP ।/PUNC एकान्‍ते/NP समुपविष्टः/KN चिन्‍तयति/KP एवम्/AUD छात्र:/NP ।/PUNC
तावत्/A एव/INTF समुपनत:/KNV पत्रवाहक:/NP अर्पितम्/KN च/AVK तेन/SN पत्रम्/NP ।/PUNC उद्घाट्य/KKS कुशलादिवृत्तेन/NP ,/PUNC वात्‍सल्‍यस्निग्‍धेन/NV उपदेशेन/NP च/AVK संतुष्‍यदन्‍तरङ्ग:/NP पूर्वोक्‍तम्/KNV पद्यम्/NP पठन्/KKS चकित:/KN स्तिमितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC तदा/A एव/INTF इदम्/SN ,/PUNC यत्/SN मया/SN शङ्कितम्/KN ।/PUNC धूर्तैः/NP मम/SN अनाचारवार्ताप्रबोधिता:/KN पितृचरणा:/NP खिन्नाः/NV इव/ASD माम्/SN उपदिशन्ति/KP ।/PUNC अहो/ABS उपदेशप्रकार:/NP ,/PUNC मनाक्/NP अपि/AVK कोपस्‍य/NP असंस्‍पर्श:/KN ,/PUNC अतीव/A सारल्यम्/NP ।/PUNC मर्मग्राहिणी/NV च/APY व्‍यंग्योक्ति:/NP ।/PUNC कुतः/AP वा/AVK न/AN स्‍यात्/KP तथाविधानाम्/NP वत्‍सलानाम्/NP महानुभावानाम्/NV ।/PUNC हा/ABS धिग्/NP जाल्‍मान्/NP ।/PUNC
गगने/NP अपि/AVK कुसुमम्/NP आरोपयन्ति/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A यत्/SN उद्दिश्‍य/KKS समागत:/KN ,/PUNC तत्र/A एव/INTF मे/SN न/AN अस्ति/KP अद्य/A अपि/AVK तृप्ति:/NP ।/PUNC कुतः/AP भवतु/KP दुराचरणे/NP प्रवृत्ति:/NP ।/PUNC शास्‍त्रपिपासा/NP अनुक्षणम्/NP माम्/SN व्‍याकुलयति/KP ।/PUNC अज्ञानजस्‍ताप:/NP सततम्/KV बाधते/KP ।/PUNC भोजनादिकम्/NP अपि/AVK न/AN रोचते/KP मह्यम्/SN ।/PUNC भवतु/KP नाम/NP अहम्/SN अपि/AVK तथा/A एव/INTF लिखामि/KP उत्तरम्/NP ।/PUNC तदा/A एव/INTF गृहीत्‍वा/KKS लेखनीम्/NP लिखति/KP ।/PUNC कुलादिकम्/NP सविनयम्/NV आवेद्य/KKS सः/SN अपि/AVK अन्ते/A गजान्‍योक्तिम्/NP निक्षिपति/KP ।/PUNC तापः/NP न/AN अपगतः/KN तृषा/NP न/AN च/AVK कृशा/NP धौता/NP न/AN धूली/NV तनोः/NP न/AN स्‍वच्‍छन्‍दम्/NP अकारि/NP कन्‍दकवलम्/NP का/SNV नाम/NP केलीकथा/NP ।/PUNC दूरोन्‍मुक्तकरेण/NP हन्‍त/KN करिणा/NP स्‍पृष्टा/KN न/AN वा/AVK पद्मिनी/NS प्रारब्‍धः/KN मधुपैः/NP अकारणम्/NP अहः/A झांङ्कारकोलाहल:/NP ॥/PUNC यथासमयम्/NP उपलभ्‍य/KKS पिता/NP अपि/AVK पठति/KP पत्रम्/NP ।/PUNC ‘/PUNC अहो/ABS वैदग्‍ध्यम्/NP सुतस्‍य/NP ।/PUNC
सामयिकी/NV गजान्‍योक्ति:/NP ।/PUNC अत्र/A पद्मिनीशब्‍द:/NP मधुपशब्‍दः/NP च/APY काञ्चित्/SN अलौकिकीम्/NV  
सुषमाम्/NP पुष्‍णीत:/KN ।/PUNC स्‍वयम्/SN कलङ्किभिः/NP मिथ्‍या/NP एव/INTF कृतः/KN कलङ्कस्‍य/NP आरोपः/NP इति/AUD वदति/KP पुत्र:/NP ।/PUNC परम्/AVK मिथ्‍या/NP अभूत:/KN ।/PUNC कलङ्कः/NP अपि/AVK महिमानम्/NP उत्‍सारयति/KP ।/PUNC लोकः/NP हि/A गतानुगतिक:/NV ।/PUNC न/AN परम्/AVK अर्थम्/NP सर्वे/SN अपि/AVK अन्विष्‍यन्ति/KP ।/PUNC तस्‍मात्/SN तथा/A सर्वजनानुकूलम्/NP प्रवर्तितव्‍यम्/KN सद्भि:/NP -/PUNC यथा/AVK मिथ्‍याकलङ्कोद्भावना/NP अपि/AVK न/AN भवेत्/KP ।/PUNC भवतु/KP तथा/A एव/INTF पुनः/A अपि/AVK उपदिशामि/KP ।/PUNC इत्‍थम्/NP विचिन्‍त्‍य/KKS पुनः/A अपि/AVK स्‍वीये/SNV पत्रे/NP सामान्‍येन/NV एव/INTF रूपेण/NP सचमत्‍कृति/NP लिखति/KP पिता/NP ।/PUNC परोवादः/NV तथ्‍यःNP भवति/KP वितथः/NP वा/AVK अपि/AVK महताम्/NV अतथ्‍यः/NP तथ्‍यः/NP वा/APY हरति/KP महिमानम्/NV जनरव:/NP ।/PUNC तुलोत्तीर्णस्‍य/NP अपि/AVK प्रकटनिहताशेषतमसः/NP रवेः/NP तादृक्/SNV तेजः/NP न/AN हि/A भवति/KP कन्‍याम्/NP गतवत:/KN ॥/PUNC
प्राप्तम्/KN पत्रम्/NP पुत्रेण/NP ।/PUNC अद्भुतः/NV अयम्/NP दृष्टान्‍त:/KN ।/PUNC रवि:/NP कन्‍याम्/NP गच्‍छति/KP इति/AUD मिथ्‍या/NP एव/INTF कलङ्क:/NP ।/PUNC सः/SN तु/A स्‍वीये/SNV मार्गे/NP परिभ्राम्‍यति/KP ।/PUNC
न/AN हि/A कन्‍यायाम्/NP गमनम्/NP तत्/SN अभीप्सितम्/KP ।/PUNC अथ/AVK अपि/AVK कन्‍यागमनप्रवादानन्‍तरम्/NP सूर्यस्‍य/NS तेजः/NP हृसति/KP ।/PUNC कलङ्कापचयनाय/NP दिव्‍यपरीक्षाम्/NP  कारयितुम्/KKS इव/ASD एषः/SNV तुलाम्/NP आरूढ:/KN ,/PUNC तमः/NP च/AVK तेन/SN यथापूर्वम्/NP प्रकटम्/NP हन्‍यते/KP ।/PUNC तथा/AVK अपि/AVK न/AN पूर्ववत्/NP तेज:/NP प्रसर/NV इति/AUD विलक्षण:/NP परीवादमहिमा/NP ।/PUNC सत्‍यम्/NP ।/PUNC अथ/AVK अपि/AVK किम्/AP करोमि/KP ,/PUNC असत्‍यम्/NP अपि/AVK परीवादम्/NP ये/SSN उत्‍थापयन्ति/KP ,/PUNC ते/SSN एव/INTF दुष्टा:/KN ।/PUNC अस्‍मदादेः/SN तु/A जन्‍मान्तरीयः/NV कश्चिद्/SN भवतु/KP नाम/NP ,/PUNC येन/SN परीवादनिपात:/NP ।/PUNC इदानीम्/A तु/A न/AN कश्चन/SNV दोष:/NP ।/PUNC न/AN वा/AVK सर्वे/SN अपि/AVK मिथ्‍यादूषित/NP अपकर्षन्‍ति/KP एव/INTF ।/PUNC मया/SN अपि/AVK तादृशः/SNV दृष्टान्‍तः/KN उद्भाव्‍य:/KN -/PUNC यत्र/A मिथ्‍याकलङ्कितस्‍य/NP न/AN का/SNV अपि/AVK हानि:/NP भवतु/KP ,/PUNC यत्र/A सति/A अपि/AVK परीवादेन/NP दृश्‍यते/KP हानि:/NP तथाविधम्/NP अहम्/SN उदाहरामि/KP ।/PUNC ’/PUNC ’/PUNC एवम्/AUD विचार्य/KKS लिखितम्/KN पुत्रेण/NP -/PUNC सुधांशोः/NP जाता/KN इयम्/SNV कथम्/AP अपि/AVK कलङ्कस्‍य/NP कणिका/NP विधातुः/NP दोषः/NP अयम्/SNV न/AN तु/A गुणनिधेः/NV तस्‍य/SN किम्/AP अपि/AVK ।/PUNC सः/SN किम्/AP न/AN अत्रे:/A पुत्रः/NP न/AN किमु/AP हरचूड़ार्चनमणिः/NS न/AN वा/AVK हन्ति/KP ध्‍वान्‍तम्/NP जगत्/NP उपरि/A किम्/AP वा/AVK न/AN वसति/KP ॥/PUNC अत्र/A अपि/AVK ‘/PUNC विधातु:/NP ’/PUNC इति/AUD “/PUNC सः/SN किम्/AP न/AN अत्रे:/A पुत्र:/NP ?/PUNC ”/PUNC इति/AUD च/AVK चमत्‍कृती/NP सहृदयहृदयम्/NP आवर्जयत:/KP ।/PUNC कथम्/AP अपि/AVK -/PUNC न/AN तु/A स्‍वदोषात्/NP इति/AUD च/AVK स्‍पष्टीकृतम्/KN ।/PUNC परितुष्ट:/KN प्रवाच्‍य/KKS पिता/NP ।/PUNC इति/AUD ।/PUNC

चपण्‍डुक:/NP
चूडामणिमिश्रः/NS विलक्षणप्रकृतेः/NV विद्वान्/NP दुरूहाणाम्/NV अप्रचलितानाम्/NV च/APY शब्‍दानाम्/NP विचित्‍य/KKS विचित्‍य/DV प्रयोगे/NP तस्‍य/SN महान्/NV अभिनिवेश:/NP ।/PUNC हेमचन्‍द्रहारावलीवैजयन्‍तीप्रभृतयः/NP ये/SN प्राचीना:/NV कोषाः/NP तेषाम्/SN अद्भूताद्भुतशब्‍देषु/NP तेन/SN रक्तचिह्नम्/NP एव/INTF कृतम्/KKS आसीद्/KP यत्/SSN इमे/SN तत्/SSN तत्/DV अवसरेषु/NP प्रयोज्‍या/KN इति/AUD ।/PUNC अभिधानसंग्रहः/NP हि/A मिश्रमहाभागस्‍य/NP सदा/A सहचरः/NP एव/INTF बभूव/KP ,/PUNC यः/SN नानाविधटिप्‍पणीभिः/NP चित्रितः/KN तस्‍य/SN चेतः/NP तरङ्गम्/NP बहुधा/A सूचयांचकार/KP ।/PUNC किम्/AP बहुना/A ,/PUNC भोगीन्‍द्रकात्‍यायनप्रभृतयः/NP ये/SN चिरन्‍तना/NV अप्रकाशिता:/NV कोषाः/NP तेषाम्/SN अपि/AVK शब्‍देषु/NP बहुधा/A मिश्रमहाभागस्‍य/NP प्रयोगानुग्रहः/NP अभूत्/KP ।/PUNC व्‍याकरणस्‍य/NP अद्भुताद्भुतेषु/NV धातुरूपेषु/NP सन्धिषु/NP समासेषु/NP तस्‍य/SN प्रतिभा/NP तथा/AVK प्रववृते/KP येन/SN हि/A लोकविलक्षणानाम्/NV वाक्‍यानाम्/NP सः/SN हि/A सृष्टिम्/NP अकार्षीत्/KP ।/PUNC प्रगल्‍भा/NV अपि/AVK पण्डिताः/NP तत्/SN प्रयुक्तवाक्‍यानाम्/NP किञ्चित्/SN विचिन्‍त्‍य/KKS एव/INTF अर्थम्/NP बुबुधिरे/NP ।/PUNC
वैयाकरणः/NP अपि/AVK वराक:/NP शब्‍दानाम्/NP सन्‍धौ/NP बहुधा/A बभ्राम/KP ।/PUNC अखिलभारते/NP सुप्रसिद्धः/NV अयम्/SN राजकीय:/NV संस्‍कृतमहाविद्यालय:/NS ।/PUNC महाविद्यालये/NP अस्मिन्/SNV दूरदूरतः/KN ते/SN शिक्षार्थिन:/NP समाजग्‍गुः/KP येषाम्/SN हि/A सुदृढपाण्डित्‍यम्/NP अभीष्टम्/KNV न/AN केवलम्/NP उपाधिपत्रप्राप्तिमात्रम्/NP ।/PUNC परन्‍तु/AVK विद्यालयस्‍य/NP प्रायः/A बहवः/NV एव/INTF विद्वांसः/NP मिश्रमहाभागाद्/NP बिभ्‍यति/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN कदाचित्/A दुरूहप्रयोगेण/NP दुरवसरे/NP अयम्/SN दु:खयेत्/KP इति/AUD ।/PUNC विद्यालयस्‍य/NP वार्षिकोत्‍सवे/NP विहितवक्तृताय/NP वासुदेवविद्याविशारदाय/NS प्रशंसन्/KKS प्रावोचत्/KP मिश्रमहाशय:/NP -/PUNC ‘/PUNC निर्भरम्/NP अचकाद्/KP आहो/ABS ।/PUNC ’/PUNC ’/PUNC विशारत्/NV अवराकः/NP अर्थे/NP व्‍यामुह्यन्/KNV अपि/AVK ‘/PUNC श्रीमतानुग्रह:/NP ’/PUNC इति/AUD गोलार्थम्/NP गदन्/KKS स्‍वासने/NP निषसाद/KP ।/PUNC पृष्ठत:/A स्थितैः/KN विद्यार्थिभिः/NP तु/A पृष्टम्/NP एव/INTF वराकै:/NP -/PUNC ‘/PUNC मिश्रमहोदया:/NP !/PUNC वाक्‍यस्‍य/NP अस्‍य/SN तात्‍पर्यम्/NP न/AN ज्ञातम्/KN ।/PUNC ‘/PUNC निर्भरमचका/NP ’/PUNC इति/AUD अस्‍य/SN कः/SN अर्थ:/NP ?/PUNC मिश्र/NP -/PUNC आहो/ABS (/PUNC अहो/ABS )/PUNC निर्भरम्/NP अचकाद्/KP अशोभत/NP (/PUNC भवान्/SN )/PUNC ।/PUNC आसीत्/KP पण्डितानाम्/NP प्रमोदगोष्ठी/NP ।/PUNC भोजनसमये/NP सहसा/KV प्रावदत्/KP मिश्रमहोदय:/NP -/PUNC ‘/PUNC बृबूकम्/NP आनीयताम्/KP ।/PUNC विस्‍मयमिश्रहास्‍यम्/NP अनुभवत्‍सु/NP सर्वेषु/SNV सकौतुकम्/NP अप्राक्षीत्/KP पाण्‍डेय:/NP -/PUNC ‘/PUNC महाशय/NP !/PUNC किम्/AP इदम्/SN बृबूकम्/NP ?/PUNC ,/PUNC स्‍वर्गतानाम्/NV श्रीमधुसूदनविद्यावाचस्‍पतिमहाभागानाम्/NP  ‘/PUNC वैदिककोषशोधक:/NV शाण्डिल्‍यः/NS मध्‍ये/NP एव/INTF प्रत्यूचे/KP -/PUNC ‘/PUNC जलवाचकः/NP अयम्/SN शब्‍द:/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK सः/SNV अयम्/SN वैदिक:/NP ,/PUNC न/AN लोके/NP प्रयुज्‍यते/KP ।/PUNC ’/PUNC मिश्र:/NP -/PUNC तर्हि/AVK इरोदकम्/NP इति/AUD आदयः/NP शब्‍दा/NP अपि/AVK वेदे/NP प्रयुक्ता:/KN ।/PUNC अत/AVK एव/INTF बहिष्क्रियन्‍ताम्/KP इमे/SN अपि/AVK लोकगोष्ठीत:/NP ?/PUNC जनार्दनः/NS जनान्तिकम्/NP उवाच/KP शाण्डिल्‍यम्/NS -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP इति/AUD मुधा/NP प्रगल्‍भसे/KP ,/PUNC न/AN अयम्/SN आग्रहिलः/NP जातु/NP मन्‍येत/KP ।/PUNC बालानाम्/NP  सरलसंस्‍कृतशिक्षणाय/NP लिखिते/KNV पुस्‍तके/NP ‘/PUNC रई/NP ’/PUNC (/PUNC मन्‍थदण्‍ड/NP )/PUNC इति/AUD अस्‍य/SN संस्‍कृतानुवादम्/NP आह/KP मिश्र:/NP -/PUNC ‘/PUNC क्षुब्‍धम्/KN इति/AUD ।/PUNC ’/PUNC मार्मिकै:/NP पृष्टम्/NP अपि/AVK -/PUNC भाव/NP !/PUNC बालानाम्/NP कृते/KN न/AN अयम्/SN शब्‍द:/NP सरल:/NV स्‍यात्/KP ।/PUNC न/AN च/AVK अयम्/SN तथा/AVK प्रसिद्धः/KN अपि/AVK ।/PUNC अमरः/NS अपि/AVK -/PUNC वैशाखमन्‍थमन्‍थानमन्‍थानः/NP मन्थदण्‍डके/NP ’/PUNC इति/AUD एव/INTF तन्‍नामानि/NP आह/KP ,/PUNC न/AN इदम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK मिश्रमहाराज:/NP सहुंकारम्/NV प्रत्‍यूचे/KP -/PUNC क्षुब्‍धस्‍वान्‍तध्‍वान्‍तेत्‍यादिपाणिनीयसूत्रे/NP क्षुब्‍धम्/KN इति/AUD मन्‍थनदण्‍डस्‍य/NP नाम/NP किम्/AP इति/AUD तर्हि/AVK निर्दिष्टम्/KN ?/PUNC सः/SN हि/A सविस्‍तरम्/NP समर्थयते/KP स्‍म/A अपि/AVK यत्/SN सरलानाम्/NV प्रचलितानाम्/NV च/APY शब्‍दानाम्/NP प्रयोगः/NP अपि/AVK किम्/AP पाण्डित्‍यम्/NP नाम/NP ?/PUNC प्रौढिः/NP तु/A इयम्/SN एव/INTF यत्/SN वयम्/SN वदामः/KP लोकाः/NP तु/A अस्‍मन्‍मुखप्रतीक्षिणः/NP भवेयुः/KP इति/AUD ।/PUNC मिश्रमहाशयः/NP यत्र/A क्वचित्/A नवीनम्/NV शब्‍दम्/NP अश्रौषीत्/KP त्वरितम्/KV इमम्/SN टिप्‍पणपुस्‍तके/NP अलेखीत्/KP ।/PUNC यावत्/AVK च/AVK शब्‍दस्‍य/NP अस्‍य/SN प्रयोगम्/NP न/AN अकरोत्/KP तावत्/AVK न/AN अयम्/SN निर्वृतिम्/NP अलभत/KP ।/PUNC अध्‍यापनसमये/NP अपि/AVK एवम्/AUD विधानाम्/NV एकद्विशब्‍दानाम्/NP प्रयोगः/NP मिश्रमहाभागस्‍य/NP अनिवार्यः/NP आसीत्/KP ;/PUNC यदा/A हि/A वराकाः/NV विद्यार्थिन:/NP केवलम्/NP परस्‍परम्/SN मुखनिरीक्षणम्/NP एव/INTF अकार्षु:/KP ।/PUNC अर्थे/NP जिज्ञासिते/KP तु/A मिश्रमहोदयः/NP तान्/SN सोत्‍प्रासम्/NP भर्त्‍सयामास/KP -/PUNC ‘/PUNC हन्‍त/ABS ईदृशाः/SNV अपि/AVK विद्यार्थिन:/NP संस्‍कृतपण्डितानाम्/NP संप्रति/A भाग्‍ये/NP लिखिता:/KN ,/PUNC इति/AUD आदि/NP ।/PUNC सर्वे/SNV अपि/AVK विद्यालयस्‍य/NP विद्यार्थिनः/NP वराकाः/NV दु:खम्/NP अतिष्ठन्/KP ।/PUNC एकदा/A सदानन्‍द:/NS कैलाशनाथः/NS चण्‍डीप्रसादः/NS च/APY इति/AUD इमे/SN संभूय/KKS मन्‍त्रणाम्/NP अकार्षुः/KP यत्/SN मिश्रमहोदयाय/NP अस्मिन्/SNV विषये/NP काचन/SNV शिक्षा/NP अवश्‍यम्/NV देया/KKS स्‍यात्/KP अन्‍यथा/A विद्यालये/NP अस्मिन्/SNV वासः/NP दुर्घट:/KN ।/PUNC
कैलाशनाथेन/NS उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC अहम्/SN अस्‍मै/SN शिक्षाम्/NP तु/A एवम्/AUD विधाम्/NP दद्याम्/KP यत्/SN अयम्/SN आजन्‍म/NP अपि/AVK न/AN विस्‍मरेत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK भवदादीनाम्/NP सहयोगः/NP अपेक्ष्‍यते/KP ।/PUNC न/AN एवम्/AUD भवेद्/KP यत्/SN अयम्/SNV अभियोग:/NP अध्‍यक्षमहोदयपर्यन्‍तम्/NP गच्‍छेत्/KP ,/PUNC अहम्/SN च/AVK वराकः/NP निर्वासनपुरस्‍कारम्/NP लभेय/KP ।/PUNC अध्‍यक्षः/NP हि/A विदेशिषु/NP पूर्वम्/SN एव/INTF वक्रदृष्टि:/NP ।/PUNC
चण्‍डी/NS -/PUNC सदानन्‍दाभ्‍याम्/NS साग्रहम्/NP प्रतिज्ञातम्/KN -/PUNC ‘/PUNC आवाम्/SN ते/SN सहकारिणौ/NP इति/AUD ।/PUNC 
कैलाश:/NS -/PUNC तर्हि/AVK अवसर:/NP प्रतीक्ष्‍यताम्/KP ।/PUNC इत्‍थम्/NP अहम्/SN शिक्षया/NP इयम्/SN येन/SN अप्रचलितशब्‍दप्रयोगस्‍य/NP शपथम्/NP एव/INTF कुर्यात्/KP ।/PUNC आमरणम्/NP च/APY दुरूहम्/NV शब्‍दम्/NP न/AN प्रयुञ्जीत/KP एव/INTF वराक:/NP ।/PUNC

(/PUNC 2/PUNC )/PUNC
हस्‍तगतः/NP अभूत्/KP अवसर:/NP ।/PUNC तृतीयम्/SMKP अन्‍तरम्/NP असृच्‍यत/KP घण्‍टाघोषेण/NP ।/PUNC
समाजगाम/KP मिश्रमहाशयस्‍य/NP अध्‍यापनकाल:/NP ।/PUNC श्रेण्‍याम्/NP स्थितः/KN मिश्रमहाशयः/NP अध्‍यापनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC कैलाशः/NS तु/A आकाशम्/NP पश्‍यति/KP स्‍म/A ,/PUNC यथा/AVK न/AN अस्‍य/SN संबन्‍ध:/NP स्‍यात्/KP अध्‍यापनेन/NP ।/PUNC 
मिश्रमहोदय:/NP -/PUNC सोत्तेजनम्/NP आह्वयत्/KP -/PUNC ‘/PUNC कैलाश/NS !/PUNC ’/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC आकाशाद्दृष्टिम्/NP प्रत्याहरन्/KNV )/PUNC ‘/PUNC श्रीमन्/U !/PUNC ’/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC त्‍वम्/SN गगने/NP किम्/AP पश्‍यन्/KKS अभू:/KP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC भवदध्‍यापनम्/NP शृण्‍वन/KKS अभूवम्/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC मिथ्‍या/NP त्‍वम्/SN भाषसे/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC निर्विशङ्कम्/NP तथा/AVK एव/INTF तिष्ठन्/KNV )/PUNC सत्‍यम्/NP अहम्/SN  निवेदयामि/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC तर्हि/AVK वद/KP ,/PUNC किम्/AP मया/SN उक्तम्/KN ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC श्रीमद्भिः/NP प्रतिपादितम्/NP अभिधामूलाव्‍यञ्जना/NS सा/SN भवति/KP ,/PUNC यत्र/A अभिधावृत्ति:/NS ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अभिधावृत्ति:/NS किम्/AP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC सवैलक्ष्‍यम्/NP )/PUNC मम/SN चित्तवृत्ति:/NP क्षणमात्रम्/NP अन्‍यत्र/A ---/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC भो:/ASMB सत्‍यम्/NP वद/KP ---/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अहम्/SN क्षमाम्/NP याचे/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC हन्‍त/ABS त्‍वम्/SN अद्यावधि/A सर्वेषु/SNV कर्मसु/NP एडमूकः/NP एव/INTF निरीक्षित:/KN ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC भविष्यति/KP अहम्/SN भवदुपदेशेन/NP चपण्‍डुक:/NP सेत्‍स्‍यामि/KP ।/PUNC
मिश्रः/NP -/PUNC नवीनम्/NV शब्‍दम्/NP आकर्ण्‍य/KKS चकितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC साभिनिवेशम्/NP प्रति/AUP अवादीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP उक्तम्/KN भवता/SN ?/PUNC ’/PUNC 
कैलाश:/NS -/PUNC अहम्/SN भविष्‍यति/KP चपण्‍डुकः/NP भविष्‍यामि/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC कः/SN अस्‍य/SNV शब्‍दस्‍य/NP अर्थ:/NP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC य:/SN चातुर्यपुरस्‍सरम्/NP स्‍वकर्मणि/NP निविष्ट:/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC छात्रेषु/NP दूरस्‍था/NP मुखम्/NP परावृत्त्‍य/KKS ,/PUNC समीपस्‍थाः/NP च/AVK पुस्‍तकम्/NP व्‍यवधानीकृत्‍य/KKS हास्‍यवेगम्/NP गोपयांचक्रु:/KP ।/PUNC मिश्रमहाभागः/NP हस्‍तस्थितम्/NV पाठ्यपुस्‍तकम्/NP संमुखस्‍थे/NV पुस्‍तकाधारेNP न्‍यक्षिपत्/KP ,/PUNC उच्‍चैः/KV अवदत्/KP च/AVK -/PUNC ‘/PUNC चपण्‍डुक/NP इति/A कः/SN अपि/AVK शब्‍द:/NP संस्‍कृते/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC श्रीमताम्/NP अविदितः/KKS चेत्/AVK किम्/AP अन्‍यः/SN वराक:/NP कुर्यात्/KP ।/PUNC
मया/SN हि/A अयम्/SN शब्‍द:/NP कोषे/NP दृष्टः/KN अस्ति/KP ।/PUNC मिश्रमहाभागः/NP महता/NV अवधानेन/NP मेधाम्/NP परिचालयामास/KP साहित्‍यसागरे/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK निरूद्धप्रतिभ:/NP प्रोक्तवान्/KN अन्‍ते/A -/PUNC ‘/PUNC न/AN अद्य/A अवधि/A मया/SN सः/SN अयम्/SNV शब्‍द:/NP श्रुत:/KN ?/PUNC कैलाशस्‍य/NS पुनः/A अधिकम्/NV साहसम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC प्रोक्तवान्/KN अयम्/SN -/PUNC ‘/PUNC काशीतः/NS महापण्‍डतैः/NP नवप्रचारितम्/NP ‘/PUNC दिव्‍यज्‍योति:/NS '/PUNC पत्रम्/NP ह्य:/A पठन्/KKS आसन्/KP ,/PUNC तत्र/A एव/INTF अयम्/SN शब्‍दः/NP मया/SN व्‍यलोकि/KP ।/PUNC ‘/PUNC मिश्रमहोदय:/NP स/SN एव/INTF लक्ष्‍यक्रुधम्/NV शब्दम्/NP इमम्/SNV निजटिप्‍पणपुस्‍तके/NP व्‍यलिखत्/KP ,/PUNC अपृच्छत्/KP च/APY -/PUNC तस्‍य/SNV कोषस्‍य/NP किम्/AP  नाम/NP ?/PUNC ’/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC वाचस्‍पत्‍यम्/NS बृहद्/NV अभिधानम्/NP ।/PUNC तृतीयान्‍तरस्‍य/NP समाप्तौ/KN त्रयः/SMKY अपि/AVK सुहृद:/NP सममिलन्/KP ।/PUNC
चण्‍डी/NS –/PUNC भवता/SN अयम्/SN चपण्‍डुक:/NP सम्‍यग्/A अन्‍विष्ट:/KN ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC हस्‍तस्थितम्/NV पुस्‍तकम्/NP आस्‍फाल्‍य/KKS )/PUNC अथ/AVK किम्/AP ।/PUNC
सः/SN जानाति/KP नवनवान्/NV शब्‍दान्/NP अहम्/SN एव/INTF जाने/KP ।/PUNC इदानीम्/A कीदृशम्/SNV उत्तरम्/NP  प्राप्तम्/KN ?/PUNC 
सदान/NS -/PUNC सः/SN शब्दः/NP लिखित्‍वा/KKS गृहम्/NP नीतः/KN अस्ति/KP ।/PUNC अवश्यम्/NP कोषेषु/NP अन्‍वेषणम्/SN भवेत्/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC क्रियताम्/KP गवेषणम्/NP ।/PUNC वयम्/SN अपि/AVK प्रगल्‍भामहे/KP यदा/A एक:/SMKY शब्‍दः/NP अस्‍माभिः/SN अपि/AVK तेभ्‍य:/SN शिक्षित:/KN ।/PUNC आजीवनकालम्/NP कोषपृष्ठानि/NP कामम्/NP परिवर्तयन्तु/KP नाम/NP ।/PUNC अहम्/SN अपि/AVK पश्‍यामि/KP कुतः/AP अयम्/SN अन्विष्यते/KP ?/PUNC अयम्/SN तु/A मम/SN एव/INTF तावद्/AVK आविष्कार:/NP ।/PUNC
सदान/NS -/PUNC अये/ASMB !/PUNC भवता/SN ईदृश:/SNV शब्‍द:/NP निर्दिष्टः/KN यः/SSN न/AN अस्ति/KP एव/INTF संस्‍कृतभाषायाम्/NP ?/PUNC तर्हि/AVK तु/A अवश्यम्/NP निग्रहः/NP भावी/NV ।/PUNC किम्/AP तदा/A उत्तरम्/NP प्रतिपत्‍स्‍यसे/KP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अलम्/AN चिन्‍तया/NP ।/PUNC तूष्णीम्/NP स्थिता:/KN कौतुकम्/NP पश्‍यत/KP ।/PUNC
चण्‍डी/NS –/PUNC कदाचित्/A पाशपतितः/NP न/AN भवे:/KP ?/PUNC अतीव/A आग्रहिलः/NP असौ/SN ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC यदि/AVK भवताम्/SN सर्वविधम्/NV साहाय्यम्/NP स्यात्/KP तर्हि/AVK अस्पृष्टः/NP बहिः/A मुच्‍येय/KP ।/PUNC
सदा/NS -/PUNC एतत्/SN कृते/KN तु/A न/AN चिन्‍ता/NP कार्या/NP ।/PUNC

(/PUNC 3/PUNC )/PUNC
अपरस्मिन्/SNV दिने/NP श्रेण्‍याम्/NP आगत्‍य/KKS एव/INTF कैलाशम्/NS सम्‍बोध्‍य/KKS प्रोक्तम्/KN मिश्रमहाभागेन/NP -/PUNC ‘/PUNC वाचस्‍पत्‍यम्/NS बृहत्/NV अभिधानम्/NP तु/A मत्/SN सविधे/A न/AN अस्ति/KP ,/PUNC किन्तु/AVK अन्‍येषु/SNV सर्वेषु/SNV अपि/APY कोषेषु/NP मया/SN भूयः/A अन्विष्टम्/KN ,/PUNC सः/SN हि/A शब्दः/NP न/AN अस्ति/KP एव/INTF ।/PUNC वाचस्‍पत्‍यम्/NS अभिधानम्/NP ते/SN द्रष्टुम्/KKS इच्छामि/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC यद्गृहे/NP तत्/SNV पुस्तकम्/NP आसीत्/KP तत्/SN पण्डितस्‍य/NP पुत्र:/NP संस्‍कृतम्/NS  विहाय/KKS संप्रति/A वैदेशिकभैषज्‍यम्/NP प्रयागे/NP अधीते/KP ।/PUNC सः/SN मे/SN मित्रम्/NP ,/PUNC तदागमने/NP एव/INTF तत्/SNV पुस्तकम्/NP आनेतुम्/KKS शक्‍येत/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC न/AN किल/A जीर्णम्/NV तत्/SNV पुस्‍तकम्/NP तेन/SN सह/AUP एव/INTF नीतम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC अत:/AVK किम्/AP गृहै/NP तत्/SN न/AN शक्येत/KP द्रष्टुम्/KKS ?/PUNC अस्‍तु/KP कदा/A तद्/SN द्रष्टुम्/KKS शक्येत/KP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC दुर्गापूजायाः/NS अवकाशे/NP ,/PUNC यस्‍य/SN हि/A साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK एकमासः/NP अवशिष्यते/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC कैलाश/NS !/PUNC अहम्/SN सर्वम्/SN ते/SN भाषितम्/KN सम्‍यग्/A अवगच्‍छामि/KP ।/PUNC
चपण्‍डुक:/NP कः/SNV अपि/AVK शब्‍द:/NP कोषे/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC एकवारम्/NP मिथ्‍या/NP समुदीर्य/KKS तत्‍कृते/NP मिथ्‍याशतम्/NP इदम्/SNV स्पष्टम्/NP कल्‍पयसि/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC दृढतया/NP )/PUNC मा/AN एवम्/AVK श्रीमन्/NP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC दशहरावकाशः/NP अपि/AVK आगमिष्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC तत्‍समये/NP तत्/SNV पुस्‍तकम्/NP तस्‍मात्/SN संग्राह्यम्/KN ।/PUNC मिश्रमहोदयस्‍य/NP मनसि/NP महान्/NV क्षोभः/NP आसीत्/KP ।/PUNC विजयदशम्‍याः/NS अवकाशे/NP समाप्ते/NP ,/PUNC द्वितीयस्मिन्/NV एव/INTF दिने/NP अप्राक्षीत्/KP सः/SN -/PUNC ‘/PUNC अपि/AVK आगत:/KN सः/SN ते/SN सुहृत्/NP ?/PUNC क्व/AP तानि/SNV कोषस्‍य/NP पत्राणि/NP ?/PUNC ’/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC पत्राणि/NP मया/SN अवश्‍यम्/NP आनीतानि/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK मन्‍ये/KP महेन्‍द्रस्‍य/NS प्रकोष्ठके/NP तानि/SN विस्‍मृतानि/KN ।/PUNC
मिश्र:/NS -/PUNC तर्हि/AVK छात्रावासः/NP न/AN विद्यालयात्/NP योजनान्‍तरित:/KN ।/PUNC
गत्‍वा/KKS त्‍वरितम्/KV एव/INTF आनीयताम्/KP ।/PUNC
कैलाश/NS -/PUNC किञ्चित्/SN विलम्‍ब्‍या/KKS एव/INTF पराववृत्ते/KP तत्र/A ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC प्राप्तानि/KN तानि/SNV पत्राणि/NP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC न/AN ।/PUNC प्रकोष्ठकम्/NP तत्/SNV निबद्धतालकम्/NP ।/PUNC निरोधयत्‍ने/NP कृते/KN अपि/AVK जहसु:/KP सर्वे/SNV छात्रा:/NP ।/PUNC मिश्रमहोदयः/NP विषदिग्‍धः/NV अभवत्/KP ।/PUNC दुग्‍धमुख/NV एकः/SMKY छात्र:/NP श्रेणीस्‍थानाम्/NP सर्वेषाम्/SNV संमुखे/NP एव/INTF माम्/SN अयम्/SN प्रतारयति/KP ।/PUNC
अत/AVK एव/INTF क्रोधेन/KV अवादीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC भिन्धि/KP तालकम्/NP इदम्/SNV ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC तालकमूल्‍यम्/NP कः/SN दद्यात्/KP ?/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अहम्/SN ।/PUNC
कैलाशः/NS -/PUNC तर्हि/AVK गच्‍छानि/KP ?/PUNC तालकयन्‍त्रम्/NP त्रोटयानि/KP ?/PUNC कैलाशः/NS उत्त्‍थाय/KKS ततः/A अगच्‍छत्/KP ।/PUNC मिश्रमहाभाग:/NP क्रोधाविष्टः/KN न/AN आसने/NP स्‍थातुम्/KKS अशकत्/KP ।/PUNC
क्षोभेण/NP श्रेणीभवने/NP इतस्‍ततः/A चङ्क्रमणम्/NP अकार्षीत्/KP ।/PUNC कैलाशः/NS सहसा/KV एव/INTF पत्‍त्राणि/NP तानि/SNV आदाय/KKS तत्र/A आगच्‍छत्/KP ।/PUNC त्रोटितम्/KN च/APY तत्/SNV तालकम्/NP पुस्‍तकाधारे/NP न्‍यधात्/KP ।/PUNC मिश्रमहाभागः/NP बृहद्/NV अभिधानस्‍य/NP पत्‍त्रेषु/NP तेषु/SNV सावधानाम्/NV दृष्‍टिम्/NP प्राहिणोत्/KP ।/PUNC इतः/A छात्राः/NP तु/A सर्वे/SNV निर्निमेषदृष्टयः/NV मिश्रमहाभागम्/NP अभ्‍यलोकयन्/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC श्रीमन्/NP !/PUNC अपि/AVK दृष्ट:/KN सः/SN शब्‍द:/NP ?/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC (/PUNC आश्चर्येण/NP )/PUNC आम्/A ,/PUNC अर्थः/NP अपि/AVK च/AVK सः/SN एव/INTF दत्तः/KN अस्ति/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC श्रीमद्भिः/NP उक्तम्/KN -/PUNC अहम्/SN मिथ्‍याभाषी/NV इति/AVK ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC किन्तु/AVK आश्‍चर्यम्/NP ।/PUNC अन्‍येषु/SNV कोषेषु/NP काव्‍यादिषु/NP वा/AVK न/AN अद्य/A अपि/AVK अयम्/SN शब्‍द:/NP कुत्रचिद्/AP दृष्ट:/KN ।/PUNC मिश्रमहाभागेन/NP तालकस्‍य/NP मूल्‍यम्/NP सार्धम्/AUP  रूप्‍यकम्/NP तदा/A एव/INTF तस्‍मै/SN वितीर्णम्/KN ।/PUNC विद्यालयस्‍य/NP अवकाशे/NP जाते/KN सर्वे/SNV अपि/AVK छात्रा:/NP कैलाशम्/NS पर्यवारयन्/KP ।/PUNC अकथयम्/KP च/APY -/PUNC ‘/PUNC त्‍वया/SN अद्य/A दर्शितः/KN विचित्रः/NV चमत्‍कार:/NP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC न/AN अयम्/SN चमत्‍कार:/NP ,/PUNC अयम्/SN अपि/AVK एकः/SMKY मम/SN आविष्‍कार:/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK साम्प्रतम्/A सर्वेषाम्/SNV अपि/AVK व:/A साहाय्यस्‍य/NP आवश्‍यकता/NP ।/PUNC सर्वे/SN अपि/AVK सोत्‍साहम्/NP अवदन्/KP -/PUNC ‘/PUNC वयम्/SN सर्वे/SN अपि/AVK भवन्‍तम्/SN अनुसरेम/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अलम्/AN अन्‍येन/SN ।/PUNC अस्‍य/SNV शब्‍दस्‍य/NP विषये/NP यदि/AVK कश्चित्/SN भवत:/SN पृच्‍छेत्/KP तर्हि/AVK स्‍पष्टम्/NP निषिध्‍यत/KP ।/PUNC इयम्/SNV घटना/NP यथा/AVK जाता/KN एव/INTF न/AN ,/PUNC तथा/AVK सर्वम्/SN अपि/AVK विस्‍मरत/KP ।/PUNC सर्वैः/SN उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC वयम्/SN  सर्वे/SN अपि/AVK अस्‍याम्/SNV प्रतिज्ञायाम्/NP सुदृढा:/KN ।/PUNC ’/PUNC

(/PUNC 4/PUNC )/PUNC
मिश्रमहाभाग:/NP साम्‍प्रतम्/A नवीनस्‍य/NV अस्‍य/SNV शब्‍दस्‍य/NP प्रयोगार्थम्/NP अति/A उत्‍कण्ठितः/KN अभवत्/KP ।/PUNC दैवयोगात्/NP तेषु/SNV दिनेषु/NP महाविद्यालयस्‍य/NP अस्‍य/SNV वार्षिकोत्‍सव:/NP संनिहितः/KN आसीत्/KP ।/PUNC तत्/SN उपरि/A नाट्यसंघेन/NP नाटकाभिनयस्‍य/NP अपि/AVK आयोजनम्/NP अक्रियत/KP ।/PUNC तस्‍य/SN च/AVK प्रबन्‍धः/NP मिश्रमहोदयस्‍य/NP आयत्तः/NP अभूत्/KP ।/PUNC अत/AVK एव/INTF एकदा/A कालेजाध्‍यक्षमहाभागः/NP चूडामणिमिश्रम्/NS अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC नाटकस्‍य/NP विषये/NP साम्‍प्रतम्/A का/SN परिस्थिति:/NP ?/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC आशास्‍यते/KP -/PUNC श्रीमताम्/NP उपालम्भस्‍य/NP अवसरः/NP न/AN स्‍यात्/KP इति/AVK ।/PUNC
अध्‍यक्ष:/NP -/PUNC अपि/AVK सुरेन्‍द्रेण/NS स्‍वीयः/SNV अभिनय:/NP सर्वः/SNV अपि/AVK सज्‍जीकृत:/KN ?/PUNC प्रगते/NP ह्यभ्‍यासाभिनये/NP सः/SN एव/INTF सर्वत:/A कुण्‍ठ/NP शि‍थिलः/NV च/AVK अवलोकित:/KN ।/PUNC
न/AN अधुना/A मिश्रमहाभागेन/NP धैर्यम्/NP रक्षितुम्/KKS अपार्यत/KP ।/PUNC सः/SN हि/A त्‍वरितम्/KV प्रत्‍यूचे/KP -/PUNC साम्‍प्रतम्/A सः/SN एव/INTF चपण्‍डूक:/NP प्राप्‍येत/KP ।/PUNC अध्‍यक्षः/NP चकित:/KN सन्/KKS अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP उक्तम्/KN भवता/SN ,/PUNC सः/SN कीदृश:/SN प्राप्‍येत/KP ?/PUNC ’/PUNC मिश्रेण/NP आम्रेडितम्/KN -/PUNC ‘/PUNC चपण्‍डुक:/NP ।/PUNC
अध्‍यक्ष:/NP -/PUNC कः/SN अस्‍य/SN अर्थ:/NP ?/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC यः/SN हि/A चातुर्यपुरस्‍सरम्/NP स्‍वकर्मणि/NP निविष्ट:/KN ।/PUNC
अध्‍यक्ष:/NP -/PUNC अपि/AVK कश्मिंश्चित्/SNV पुस्‍तके/NP अयम्/SN दृष्टः/KN भवता/SN ?/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC न/AN एव/INTF ।/PUNC वाचस्‍पत्‍ये/NS बृहद्/NV अभिधाने/NP विलोकित:/KN ।/PUNC
अध्‍यक्ष:/NP -/PUNC तदभिधानम्/NP अहम्/SN अपि/AVK द्रष्टुम्/KKS इच्छामि/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अहम्/SN श्‍वः/A तदा/A आनयेयम्/KP ।/PUNC मिश्रमहाभाग:/NP स्‍वस्‍थानम्/NP समुपेत्‍य/KKS एव/INTF कैलाशम्/NS आह्वयत्/KP ,/PUNC प्रावदत्/KP च/APY -/PUNC ‘/PUNC बृहदभिधानस्‍य/NP तानि/SNV पत्राणि/NP श्वः/A अत्र/A आनेयानि/KP ।/PUNC ’/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC परम्/AVK तानि/SNV पत्राणि/NP तु/A मनोहरेण/NP सह/AUP गतानि/KN ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC सः/SN क्‍व/AP गत:/KN ,/PUNC कदा/A च/APY परावर्तिष्‍यते/KP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अध्‍ययनाय/NP शार्मण्‍यदेशम्/NP गत:/KN चतुःवर्षान्नतरम्/NP परावर्तेत/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अरे/ASMB !/PUNC एतत्/SNV तु/A विषमम्/NP उपस्थितम्/KN ।/PUNC (/PUNC पुन:/A किञ्चित्‍कालम्/NP विचार्य/KKS )/PUNC तद्/SNV ‘/PUNC दिव्‍यज्‍योति:/NS ’/PUNC पत्रम्/NP यस्मिन्/SN सः/SNV शब्‍द:/NP पठितः/KN तत्/SN एव/INTF आनय/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC तत्‍कृते/NP तु/A मद्गृहे/NP महान्/NV कलहः/NP अपि/AVK अभूत्/KP ।/PUNC तत्/SN हि/A बालकै:/NP खण्‍डश:/A कृत्वा/KKS प्रक्षिप्‍तम्/KN ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC भद्र/NP !/PUNC यथा/AVK एव/INTF भवेत्/KP तथा/AVK त‍दभिधानस्‍य//NP पुस्‍तकम्/NP अन्‍यत:/SN कुतः/AP अपि/AVK संग्राह्यम्/KN भवता/SN ।/PUNC अध्‍यक्षः/NP तद्/SN द्रष्टुम्/KKS काङ्क्षति/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC यदा/A आज्ञापयन्ति/KP श्रीमन्‍त:/NP ।/PUNC यावत्/AVK शक्‍यम्/NP अहम्/SN यतेय/KP ।/PUNC
श्रीमद्भिः/NP अपि/AVK चेष्टितव्‍यम्/KN ।/PUNC नगरे/NP सर्वतः/A अपि/AVK अन्विष्‍यम्/KP चूडामणिमिश्रः/NS वङ्गीयपण्डितस्‍य/NP एकस्‍य/SMKY गृहे/NP वाचस्पत्‍यम्/NS अभिधानम्/NP अलभत/KP ।/PUNC अहो/ABS ईश्‍वरेण/NP संकटः/NP निवर्तितः/KN इति/AVK ,/PUNC सः/SN हि/A परमम्/NP प्रासीदत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A तत्/SNV स्थलम्/NP दृष्टम्/KN तदा/A विस्‍मयस्‍य/NP न/AN आसीत्/KP परिसीमा/NP ।/PUNC सर्वः/SN अपि/AVK पूर्वदृष्टः/NV विषयः/NP तत्र/A एव/INTF आसीत्/KP किन्‍तु/AVK चपण्‍डुकशब्‍द:/NP सः/SN तत्र/A न/AN आसीत्/KP ।/PUNC अतीव/A व्‍यामोहे/NP न्‍यपतत्/KP वराक:/NP ।/PUNC प्रसङ्गस्‍य/NP असंभवे/NP अपि/AVK पुस्‍तकस्‍य/NP प्रत्‍येकपत्रम्/NP निरैक्ष्‍यत/KP ।/PUNC विद्यालये/NP समागत्‍य/KKS एव/INTF कैलाशम्/NS अन्‍यान्‍यान्/NP च/AVK विद्यार्थिनः/NP तत्/SN एतस्‍य/SNV शब्‍दस्‍य/NP विषये/NP बहुतरम्/A अपृच्‍छत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/A सर्वे/SN अपि/AVK अभूतपूर्वम्/NV  विस्मयम्/NP प्रकाशयन्‍त:/KKS प्रत्‍यवदन्/KP ‘/PUNC न/AN एवम्/AVK विध:/NV शब्दः/NP अस्‍माभिः/SN ज्ञात:/KN ,/PUNC न/AN वा/AVK पठित:/KN ,/PUNC न/AN श्रुत:/KN ।/PUNC ’/PUNC मिश्रमहाशय:/NP क्रोधे/NP अग्निशर्मा/NV अभवत्/KP ,/PUNC किन्तु/AVK आसीत्/KP परवश:/NP ।/PUNC कस्‍य/SN किम्/AP कुर्यात्/KP ?/PUNC विद्यालयस्‍य/NP संपूर्णे/NV अपि/AVK कार्यकाले/NP अध्‍यक्षस्‍य/NP सांमुख्‍यम्/NP यत्नेन/NP पर्यहरत्/KP ।/PUNC
मनसि/NP सभयम्/NP अचिन्तयत्/KP -/PUNC ‘/PUNC चेत्/AVK अध्‍यक्षमहोदयः/NP वृहद्/NV अभिधानम्/NP तदा/A याचेत्/KP तर्हि/AVK किम्/AP अहम्/SN कुर्याम्/KP ?/PUNC 

(/PUNC 5/PUNC )/PUNC
विद्यालयस्‍य/NP मध्‍यविश्रामे/NP पुण्‍डरीकपाण्‍डेयः/NS अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC अयम्/SN चपण्‍डुक:/NP कुत:/A समाहूत:/KN ?/PUNC अस्‍मदादिभिः/SN तु/A न/AN अयम्/SNV शब्‍द:/NP कदाचिद्/A आ‍कर्णित:/KN ।/PUNC ’/PUNC
मिश्रमहोदयः/NP अतीव/A चकित:/KN सन्/KKS अपृच्‍छत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC केन/SN अयम्/SNV शब्दः/NP भवते/SN सूचित:/KN ?/PUNC ’/PUNC पाण्‍डेय:/NP -/PUNC बहवः/NV विद्यार्थिन:/NP समागत्‍य/KKS अपृच्‍छन्/KP प्रावदन्/KP च/APY यत्/SN अयम्/SNV शब्दः/NP भवत्‍सकाशात्/NP श्रुतः/KN इति/AVK ।/PUNC मम/SN विचारे/NP न/AN अयम्/SNV शब्‍द:/NP संस्‍कृतभाषायाम्/NS कुहचित्/A प्राप्‍येत/KP ।/PUNC भवता/SN क्व/AP अयम्/SN दृष्ट:/KN ?/PUNC
मिश्रः/NP तूष्‍णीम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC एतावत्/SN एव/INTF ,/PUNC अध्यापकः/NV चिन्तामणिचतुर्वेदः/NS तत्र/A आगमत्/KP ।/PUNC सः/SN अपि/AVK अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC अहह/ASMB मिश्रमहोदय/NP !/PUNC चपण्‍डुकाख्‍या/NP का/SN इयम्/SNV नवीना/NP आपत्/KP ?/PUNC ’/PUNC मिश्रमहोदयः/NP रूक्षतया/NP अवदत्/KP -/PUNC ‘/PUNC न/AN अहम्/SN जानामि/KP ।/PUNC चतुर्वेद:/NP -/PUNC अतीव/A विस्‍मयकरम्/NP इदम्/SNV ।/PUNC भवान्/SN नवीनम्/SNV एकम्/SMKY शब्दम्/NP पूर्वम्/SN जल्‍पति/KP पश्चात्/A च/AVK निषिध्‍यति/KP -/PUNC न/AN अहम्/SN जानामि/KP इति/AVK ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC क:/SN कथयति/KP यत्/SN अयम्/SNV शब्दः/NP मया/SN प्रवर्तितः/KN इति/AVK ?/PUNC
चतुर्वेद:/NP -/PUNC आचार्यश्रेण्‍या/NP विद्यार्थिनः/NP वदन्ति/KP ।/PUNC मिश्रमहोदयस्‍य/NP नेत्राभ्याम्/NP स्‍फुलिङ्गा/NP इव/ASD वर्षिता:/KN ।/PUNC सः/SN अवदत्/KP -/PUNC ‘/PUNC ते/SN सर्वे/SN धूर्ता:/NP सन्ति/KP ।/PUNC
मुधा/NP अपवदन्ति/KP माम्/SN ।/PUNC मिश्रमहोदय:/NP संकटाद्/NP अस्‍मात्/SNV यथा/AVK कथंचिद्/A आत्‍मानम्/NP अवमोच्‍या/KKS अवकाशसमये/NP गृहम्/NP गच्‍छन्/KKS आसीत्/KP ।/PUNC एतावता/SN एव/INTF अध्‍यक्षमहोदय:/NP संमुखे/NP अमिलत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अनुकूलदैववशात्/NP न/AN किञ्चित्/SN अप्राक्षीद्/KP असौ/SN ।/PUNC
यथा/AVK एव/INTF मिश्रः/NP विद्यालयाङ्गणम्/NP गच्‍छति/KP तथा/AVK एव/INTF उपाध्‍यायश्रेण्‍या/NP ग्रामीण:/NV कश्चित्/SNV विद्यार्थी/NP समागत्‍य/KKS अपृच्छत्/KP ‘/PUNC माननीया:/KKS !/PUNC चपण्‍डुकपदस्‍य/NP कः/SN अर्थ:/NP ?/PUNC मिश्र:/NP सिंहगर्जनया/NV अवादीत्/KP -/PUNC तव/A शिर:/NP ।/PUNC परप्रेरणाया/NP समागतः/KN विद्यार्थी/NP असौ/SN ह्रीत/KN -/PUNC भीतः/KN अभवत्/KP ।/PUNC मिश्रमहोदयः/NP यथा/AVK एव/INTF गृहम्/NP अपागच्‍छत्/KP तथा/AVK एव/INTF भृत्‍य:/NP पत्रम्/NP एकम्/SMK तद्धस्‍ते/NP अदात्/KP ।/PUNC आसीत्/KP तत्र/A लिखितम्/KN -/PUNC ‘/PUNC प्रिय/NP चपण्‍डुकमहोदय/NP !/PUNC ’/PUNC इतः/A अग्रे/A न/AN अशक्‍नोत्/KP पठितुम्/KKS अयम्/SN ।/PUNC पत्रस्‍य/NP खण्‍डखण्‍डानि/NP अकरोत्/KP ।/PUNC महाविद्यालयस्‍य/NP अस्‍य/SNV विद्यार्थिभिः/NP नवीनम्/NV इदम्/SNV कौतुकम्/NP हस्‍तगतम्/KN अक्रियत/KP ।/PUNC यत्र/AVK यत्र/DV एव/INTF मिश्रमहाभागः/NP अव्रजत्/KP तत्र/AVK तत्र/DV एव/INTF परस्‍परम्/SN इङ्गितेन/NP असूचयन्/KP -/PUNC ‘/PUNC इमे/SN चपण्‍डुकमहोदयाः/NP गच्‍छन्ति/KP ।/PUNC विद्यालयभवनस्‍य/NP कापि/SNV भित्तिः/NP एवम्/AVK विधा/NP न/AN आसीत्/KP यत्र/A चपण्‍डुकशब्दः/NP न/AN अङ्कित:/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC शनै:/KV शनैः/DV अन्‍येषाम्/SNV विद्यालयानाम्/NP छात्रा/NP अपि/AVK वृत्तम्/NP इदम्/SNV अविदन्/KP ।/PUNC एकदा/A कस्‍यचित्/SN विद्यार्थिन:/NP पत्रम्/NP अध्‍यक्षस्‍य/NP सविधे/A समागच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC अहम्/SN अध्‍यापकचपण्‍डुकमहोदयस्‍य/NP सेवायाम्/KP पुस्‍तकम्/NP इदम्/SNV उपहर्तुम्/KKS इच्‍छामि/KP ’/PUNC इति/AVK ।/PUNC एकदा/A चलच्चित्रपटदर्शनाय/NP समगच्‍छत्/KP मिश्रमहोदय:/NP ।/PUNC तत्र/A मध्‍येभवनम्/NP एव/INTF सर्वैः/SNV एव/INTF विद्यार्थिभिः/NP हर्षनादः/NP अक्रियत/KP -/PUNC ‘/PUNC धन्‍यवाद:/NP श्रीचपण्‍डुकमहोदयाय/NP ।/PUNC ’/PUNC वराकस्‍य/NV मिश्रस्‍य/NP गृहाद्/NP बहिः/A नि:सरणम्/NP अपि/AVK दुष्‍करम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC अन्‍ते/NP कण्‍ठागतप्राणेन/NP मिश्रमहोदयेन/NP एकदा/A रहसि/NP कैलाशम्/NS आहूय/KP प्रोक्तम्/KN -/PUNC कैलाश/NS !/PUNC त्‍वम्/SN मे/SN शिष्‍य:/NP ,/PUNC अहम्/SN च/AVK ते/SN गुरु:/NP ।/PUNC एवम्/AVK सति/A अपि/AVK साम्‍प्रतम्/A मित्रभावेन/NP त्वाम्/SN पृच्‍छामि/KP -/PUNC किम्/AP इदम्/SNV रहस्‍यम्/NP ?/PUNC बृहद्/NV अभिधानस्‍य/NP पुरातनेषु/NV तेषु/SNV पत्रेषु/NP मया/SN स्‍वयम्/SN निजनेत्राभ्याम्/NP सः/SN शब्‍द:/NP स्पष्टम्/NP विलोकितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC परम्/AVK इदानीम्/A कस्मिन्/SNV अपि/AVK तत्‍पुस्‍तके/NP सः/SNV शब्दः/NP न/AN आलोक्‍यते/KP ।/PUNC किम्/AP इदम्/SNV इन्‍द्रजालम्/NP ?/PUNC ’/PUNC मिश्रमहोदयस्‍य/NP दैन्‍यभावेन/NP अनेन/SNV कैलाशस्‍य/NS चित्तम्/NP संप्रति/A बलात्/A दयापरवशम्/NP अक्रियत/KP ।/PUNC सः/SN हि/A निर्व्‍याजभावेन/NP अवादीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC सत्‍यम्/NP तु/A इदम्/SN अस्ति/KP यद्/SN बृहद्/NV अभिधाने/NP न/AN कः/SN अपि/AVK चपण्‍डुकशब्दः/NP अस्ति/KP ।/PUNC मया/SN हि/A एकस्मिन्/SMKY मुद्रायन्‍त्रालये/NP प्रबन्‍धम्/NP कृत्‍वा/KKS एकपुटकात्‍मक:/NP सः/SN कोषः/NP नवीनतया/NV मुद्रापितः/KN येन/SN हि/A प्रकरणानुसारी/NP सः/SNV शब्‍द:/NP संनिविष्ट:/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC पुस्‍तकस्‍य/NP अक्षरम्/NP  ‘/PUNC संचिकादिकम्/NP सर्वम्/SN अपि/AVK प्राचीनपुस्‍तकवत्/NP न्यवेश्‍यत/KP येन/SN स:/SNV संदेहः/NP न/AN स्‍यात्/KP ।/PUNC ’/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC एकम्/SMK अन्‍यद्/SN अपि/AVK ज्ञातुम्/KKS इच्‍छामि/KP 
कैलाश:/NS -/PUNC (/PUNC विनयेन/NV नतवदन/NP एव/INTF )/PUNC तत्/SN अपि/AVK निवेदयामि/KP इदम्/SNV सर्वम्/SN एतत्/SN अर्थम्/NP आयोज्‍यत/KP यद्/SN वयम्/SN सर्वे/SN अपि/AVK नवनवशब्‍दान्‍वेषणव्‍यसनितया/NP भवताम्/SN अतीव/A आकुला/NP अभूम/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC कथय/KP कथय/DV ।/PUNC किम्/AP इति/AVK मध्‍ये/NP विरमसि/KP ।/PUNC एतदर्थम्/NP यद्/SN अहम्/SN व्‍यसनम्/NP इदम्/SN परित्‍यजेयम्/KP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/NP आम्/A ,/PUNC श्रीमन्/U !/PUNC संप्रति/A क्षम्‍यताम्/KP ।/PUNC न/AN अग्रे/A कदाचिद्/A एवम्/AVK अविनय:/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC प्रतिपद्/NP अवकाशदिने/NP मद्गृहे/NP भोजगोष्ठया:/NP प्रबन्‍धः/NP अस्ति/KP ।/PUNC भवान्/SN अपि/AVK तत्र/A संगच्‍छताम्/KP ।/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अहम्/SN एकाकी/NP न/AN आगन्तुम्/KKS शक्‍नुयाम्/KP ।/PUNC चण्‍डीप्रसादसदानन्‍दौ/NS अपि/AVK सहचरौ/NP स्‍याताम्/KP ।/PUNC
मिश्र:/NP -/PUNC किमर्थम्/AP ?/PUNC
कैलाश:/NS -/PUNC अस्मिन्/SNV कर्मणि/NP तौ/SN अपि/AVK समस्‍ततत्त्‍व/NP अधिकारिणौ/NP ।/PUNC
मुद्रणव्‍ययः/NP अपि/AVK ताभ्‍याम्/SN सोढ:/KN ,/PUNC श्रेण्‍या/NP अन्‍ये/SNV विद्यार्थिनः/NP अपि/AVK ताभ्‍याम्/SN वशीकृता:/KN ।/PUNC चिन्‍तापगमेन/NP लघूकृतचित्तः/NV चूडामणिमिश्र:/NS सस्मितम्/NV अवोचत्/KP -/PUNC ‘/PUNC भवतु/KP एवम्/AUD अपि/AVK ।/PUNC किन्तु/AVK पूर्वम्/SN इदम्/SNV शिखित्रयम्/NP निजगृहे/NP स्‍वयम्/SN अहम्/SN आमन्‍त्रयामि/KP ।/PUNC शिव:/NS शिवम्/NP विधेयात्/KP ।/PUNC

आदर्श/NV -/PUNC दम्‍पती/NP
अनुमानत:/NP पञ्चविंशतिवर्षवयस्‍क:/NV ,/PUNC गौरवर्ण:/NV ,/PUNC शोभनानन:/NV किम्/AP बहुना/NP ,/PUNC तस्‍य/SN सौम्‍याकृतिदर्शनमात्रेण/NP एव/INTF सहृदयस्‍य/NP चेतसि/NP प्रेम्‍ण:/NP प्रवाह:/NP समुपपद्यत/KP एतादृश:/SNV कः/SN अपि/AVK वैश्‍यपुत्र:/NP ,/PUNC प्रातः/NP आरभ्य/KKS रात्रे:/NP सप्तवादनपर्यन्‍तम्/NP धान्‍यविपण्‍याम्/NP गोधूमादिधान्‍यानि/NP विक्रीणानः/KKS उपविष्टः/KN आस्‍ते/KP ।/PUNC तस्‍य/SN नाम/NP आसीत्/KP ‘/PUNC मोहनदेव:/NS ।/PUNC पथिकाः/NP तम्/SN दृष्टवा/KKS परस्‍परम्/SN कथयन्ति/KP -/PUNC ‘/PUNC पश्‍यन्‍तु/KP दुर्भाग्‍यविलसितम्/NP ।/PUNC तस्‍य/SN पूर्वजाः/NP लक्षाधीशाः/NP आसन्/KP ,/PUNC तेषाम्/SN एव/INTF अयम्/SNV  बाल:/NP कीदृशीम्/SNV परिस्थितिम्/NP अनुभवति/KP इति/AVK ।/PUNC ’/PUNC पाठका:/NP ,/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF एतत्/SNV अयम्/SNV खलु/A मोहनदेव:/NS करनालनगरस्‍य/NS प्रसिद्धश्रेष्ठिन:/NP श्रीदलपतरायमहोदयस्‍य/NS आसीत्/KP एक:/SMKY पुत्र:/NP ।/PUNC अस्‍य/SN पूर्वजा:/NP कस्मिंश्चित्/SNV समये/NP वस्‍तुत:/A समृद्धिशालिनः/NP बभूवु:/KP ।/PUNC यत्र/A तत्र/A तीर्थस्‍थानेषु/NP तै:/SN संस्‍थापिता/KN धर्मशालाः/NP तेषाम्/SN स्‍फुटम्/NP प्रकटयन्ति/KP समृद्धिमत्‍वम्/NP ।/PUNC श्रूयते/KP किल/A दलपतरायमहोदयस्‍य/NS द्वारि/NP मुखरशृङ्खलकर्षी/NV गजराजः/NP वृंहितम्/KN कुर्वन्/KKS आस्त/KP ।/PUNC देशे/NP विदेशे/NP च/APY प्रसिद्धप्रसिद्धस्‍थानेषु/NP श्रेष्ठिमहोदयस्‍य/NP अस्‍य/SNV आसन्/KP भवनानि/NP निषद्याः/KKS च/APY ।/PUNC स्‍वकीयद्रव्‍यपरिक्रीतायाः/NV भूमेः/NP अपि/AVK ननु/A बाहुल्‍यम्/NP कथ्‍यते/KP ,/PUNC सप्‍ततिग्रामाणाम्/NP अधीशत्‍वम्/NP सः/SN भेजे/KP ।/PUNC परन्‍तु/AVK महाशया:/NP ,/PUNC पुराणपुरुषपत्‍नी/NV इयम्/SNV लक्ष्‍मी:/NS ,/PUNC या/SSN स्‍वीयम्/SNV भर्तारम्/NP अपि/AVK विहाय/KKS पुरुषान्‍तरम्/NP गच्‍छति/KP ,/PUNC सा/SSN चिरकालम्/NP कम्/SN अपि/AVK भजेत्/KP इति/AVK न/AN विश्‍वसनीयम्/KN ।/PUNC अस्‍याः/SN चाञ्चल्‍यम्/NP विज्ञाय/KKS एव/INTF मन्‍ये/KP नारायण:/NS क्षीरसागरशायी/NP ।/PUNC अस्‍या:/SN कटाक्षक्षेपणमात्रेण/NP उन्‍मादम्/NP भजमाना/KNV न/AN जाने/KP ,/PUNC कति/A मानवाः/NP  अनर्थपरम्‍पराम्/NP भजन्‍ते/KP ।/PUNC अनर्थस्‍य/NP मूलभूता/NP अपि/AVK इयम्/SNV न/AN खलु/A केन/SN अपि/AVK -/PUNC न/AN इष्‍यत्/KP इति/AVK हि/A प्रकृतिवैचित्र्यम्/NP अस्‍तु/KP ,/PUNC मन्‍ये/KP येषाम्/SNV जीवनम्/NP  कुदशायाम्/NP अपरिवर्तितम्/KN ते/SN खलु/A जगति/NP धन्‍या:/NP कालकरालत्‍वम्/NP केन/SN वा/AVK शक्‍यते/KP वर्णयितुम्/KKS ?/PUNC कविकुलगुरुणा/NV श्रीकालिदासेन/NS साधु/NP उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC नीचैः/KV गच्‍छति/KP उपरि/A च/AVK दशा/NP चक्रनेमिक्रमेण/NP ।/PUNC ”/PUNC किम्/AP कथयाम:/KP !/PUNC समापन्‍नविपत्तिकाले/NP सुचरितस्‍य/NP अपि/AVK पुरुषस्‍य/NP धियः/NP मलिना/NV भवन्‍ति/KP इति/AUD नीतिविदः/NP जानन्ति/KP एव/INTF ।/PUNC दुर्दैवप्रेरितेन/NP दलपतरायमहाशयेन/NS सट्टाख्‍ये/NP व्‍यापारे/NP दत्ता/KN दृष्टि:/NP ।/PUNC एक:/SMKY सः/SN समय:/NP समागत:/KN ,/PUNC यस्मिन्/SN सर्वा/SN खलु/A संपत्/KN विलयम्/NP गता/KN ।/PUNC अवशिष्टा/KN केवलम्/NP तस्‍य/SN प्रसृमरा/NP कीर्ति:/NP ,/PUNC विपत्तिम्/NP असहमानः/NP दलतपराय:/NS रुदन्‍तम्/KP मोहनदेवम्/NP एकाकिनम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS स्‍वर्गत:/KN ।/PUNC मोहनदेवस्‍य/NS पाणिगृहीती/NP संजाता/KN ,/PUNC सुन्‍दरी/NV ,/PUNC सुशीला/NV ,/PUNC सरला/NV ,/PUNC शिक्षिता/NV च/APY आसीत्/KP ।/PUNC अभिधानम्/NP आसीत्/KP तस्‍या:/SN किशोरी/NP ।/PUNC भारतीयरमणीनाम्/NP आदर्श:/NP क:/SN कीदृशः/SNV च/AVK इति/AUD सा/SN सम्‍यग्/A जानाति/KP स्‍म/A ।/PUNC अस्मिन्/SNV विषये/NP तया/SN पर्याप्तम्/KN अधीतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC श्रेष्ठिमहोदये/NV श्रीदलपतराये/NS दिवंगते/KN मोहनस्‍य/NS अवशिष्टम्/KN द्रविणम्/NP अपि/AVK पितुः/NP और्ध्‍यदैहिकक्रियायाम्/NP अवसन्‍नम्/KP ।/PUNC ब्राह्मणानाम्/NP दशसाहस्री/SMKY भोजनार्थम्/NP आहूता/KN ।/PUNC स्‍वजातिबान्‍धवाः/NP तु/A इत:/A पृथग्/NP एव/INTF ।/PUNC यद्यपि/AVK मोहनदेवस्‍य/NS न/AN आसीत्/KP इच्‍छा/NP तादृशस्‍य/SNV महासंभ्रमकरणस्‍य/NP ,/PUNC येन/SN च/AVK सर्वा/SN खलु/A संपत्/NP नश्‍येत्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP कुर्यात्/KP सः/SN वराक:/NP !/PUNC गार्हस्‍थ्‍ये/NP निवसन्/KP एव/INTF नरः/NP जानाति/KP ,/PUNC यत्/SN समाजे/NP अस्मिन्/SN निवसतः/NP मानवस्‍य/NP स्‍वसिद्धान्‍तरक्षणम्/NP कीदृक्/SNV कठिनम्/NP ।/PUNC मित्रै:/NP,/PUNC सम्‍बन्धिभिः/NP ग्रामस्‍य/NP प्रतिष्ठितैः/KN च/AVK पुरुषैः/NP अभिहितम्/NP -/PUNC “/PUNC न/AN एतावत्/SN अन्‍तरेण/NP तव/A पूर्वजानाम्/NP स्‍वरूपयोग्‍यम्/NP भवेत्/KP श्राद्धम्/NP ।/PUNC द्रव्‍यस्‍य/NP का/SN चिन्‍ता/NP ,/PUNC पुरुषः/NP एव/INTF द्रव्‍यम्/NP अर्जयति/KP ।/PUNC प्रतिष्ठाम्/NP रक्षता/NP त्‍वया/SN किम्/AP न/AN रक्षितम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC तन्निघ्‍नता/NP किम्/AP अनेन/SNV धनेन/NP ते/SN !/PUNC तस्‍माद्/SN न्‍यूनातिन्‍यूनम्/NP तावत्/A तु/A भवेत्/KP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC तत्रत्‍यै:/A पण्डितप्रकाण्‍डैः/NP अपि/AVK उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC क्षयाहे/NP भूरिभोजनाद्/NP एव/INTF पितृपितामहादीनाम्/NP ऋणैः/NP मुच्‍यसे/KP ।/PUNC तात्‍पर्यम्/NP इदम्/SN एव/INTF -/PUNC तत्/SN सविधे/A यत्/SN किञ्चिद्/SN अपि/AVK भूषणादि/NP अवर्तिष्ठ/KP तत्/SN सर्वम्/SN विक्रीय/KKS कृतम्/KN पितु:/NP श्राद्धीयम्/NP भोजनम्/NP तेन/SN ।/PUNC इदानीम्/A निर्वाहप्रबन्‍ध:/NP कथम्/AP कर्तव्‍यः/KN इति/AUD समुत्‍पन्‍ना/NP तस्‍य/SN मनसि/NP चिन्ता/NP ।/PUNC व्‍यापारार्थम्/NP भवति/KP द्रविणराशेः/NP आवश्‍यकता/NP ।/PUNC न/AN च/AVK कृता/KN सेवावृत्ति:/NP कदापि/A मया/SN ।/PUNC तदर्थम्/NP अपि/AVK च/AVK कथम्/AP प्रबन्ध:/NP कर्त्तव्‍य:/KN ?/PUNC केवलम्/NP आयव्‍ययलेखनम्/NP अन्‍तरा/NP न/AN कस्मिन्/SN अपि/AVK विषये/NP योग्‍यता/NP मम/SN कार्यकरणे/NP ।/PUNC एवम्/AUD विचारपरम्‍परायाम्/NP तस्‍य/SN पञ्चषाणि/SMKP दिनानि/NP व्‍यतीतानि/NP ।/PUNC दैवाद्/NP एक:/SMKY शीघ्रम्/KV एव/INTF सुयोग:/NP समागत:/KN ।/PUNC तत्रत्‍य/A एकस्मिन्/SMKY तूलग्रन्थिग्रन्‍थनकार्यालये/NP (/PUNC रूईपेच/AB )/PUNC आयव्‍ययलेखकस्‍य/NP एकस्‍य/SMKY संजात/KN आवश्‍यकता/NP ।/PUNC श्रेष्ठि/NP -/PUNC कुमारेण/NP कृते/KN प्रयत्‍ने/NP ईश्‍वरानुकम्‍पया/NP लब्‍धम्/KN तत्/SN स्थानम्/NP ।/PUNC रूप्‍यकाणाम्/NP विंशतिः/NP मासिकवेतनम्/NP प्रथमतः/NP तत्र/A प्राप्स्‍यते/KP इति/AUD निर्वाहचिन्‍ता/NP तु/A कथम्/AP अपि/AVK शान्‍ता/NP ।/PUNC

(/PUNC 2/PUNC )/PUNC
श्‍व:/A किम्/AP भविता/KP इति/AUD न/AN शक्‍यते/KP ज्ञातुम्/KKS केन/SN अपि/AVK किशोरी/NP हरिदास/NS सदृशः/ASD धनिकस्‍य/NP एकाकिनी/NP दुहिता/NP ।/PUNC तस्‍या:/SN पालनम्/NP शिक्षणम्/NP च/APY बाल्‍ये/NP सुतनिर्विशेषम्/NP न/AN संजातम्/KN इति/AUD क:/SN शक्‍नुयाद्/NP वक्‍तुम्/KKS ।/PUNC हरिदास/NS महोदयस्‍य/NV गृहे/NP मृत्तरयानानि/NP उपवनम्/NP च/AVK आसन्/KP ।/PUNC दासीदासादयः/NP च/AVK यानि/SSN खलु/A धनिकगृहस्‍थस्‍य/NP आवश्‍यकानि/NV वस्‍तूनि/NP ,/PUNC आसन्/KP तानि/SSN सर्वाणि/SN ।/PUNC भाविनि/NP जीवनकाले/NP अपि/AVK मा/AN भूयस्‍या/NP दु:खलेशः/NP अपि/AVK इति/AUD सुसम्‍पन्‍ना/NP एव/INTF कस्‍मैचित्/SN दास्‍यामि/KP इति/AUD तस्‍य/SN आसीत्/KP संकल्‍प:/NP ।/PUNC निर्वोढः/KN अपि/AVK तेन/SN सः/SN दलपतराय/NS महोदयस्‍य/NV पुत्राय/NP समर्पयता/NP ताम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK महाशया:/NP ,/PUNC ‘/PUNC लिखितम्/KN अपि/AVK ललाटे/NP प्रोज्झितुम्/KKS क:/SN समर्थ:/NP ।/PUNC ‘/PUNC अद्य/A किशोर्या:/NP श्‍वशुरालये/NP वारद्वयम्/NP उदरपूर्तिमात्रभोजनस्‍य/NP कथा/NP अपि/AVK खलु/A कठिना/NV ।/PUNC तस्मिन्/SN सुविशाले/NV भवने/NP विहाय/KKS च/AVK एकम्/SMK मोहनदेवम्/NS न/AN अस्ति/KP द्वितीय:/SMKP कश्चित्/SN ।/PUNC
किम्/AP ब्रूम:/KP !/PUNC समये/NP दीपप्रज्‍वलनम्/NP अपि/AVK न/AN दृश्‍यते/KP इति/AUD -/PUNC अहो/ABS दौरात्म्‍यम्/NP भागधेयस्‍य/NP !/PUNC वराक:/NP सः/SN प्रातः/NP उत्‍थाय/KKS यथाकथंचिद्/NP भोजनादिकार्यैः/NP निवृत्‍य/KKS याति/KP कार्यालये/NP ।/PUNC आसायम्/NP सपरिश्रमम्/NV कार्यम्/NP विधाय/KKS गृहम्/NP आयाति/KP ,/PUNC भुक्‍त्‍वा/KKS किम्/AP अपि/AVK श्रान्‍त:/KN सः/SN खट्वादेव्‍या:/NP शरणम्/NP उपयाति/KP ।/PUNC एषा/SNV दिनचर्या/NP श्रेष्ठिकुमारस्‍य/NP !/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिवसे/NP निवृत्‍य/KKS कार्यालयकार्यात्/NP ,/PUNC आगम्‍य/KKS स्‍वसद्म/NP पक्‍त्‍वा/KKS भुक्‍त्‍वा/KKS च/APY औदासीन्‍येन/NP तस्‍या/SN एव/INTF आशरणशरणदाया:/NP खट्वाया/NP गृहीत्‍वा/KKS शरणम्/NP निद्रादेव्‍या/NP उपासनायै/NP चक्षुषी/NP निमील्य/NP तदागमनकामुकः/NP आस्‍ते/KP किन्‍तु/AVK चिन्‍तामग्‍नमानसम्/NP तम्/SN न/AN सा/SN समुपागमत्/NP चिराय/KV ।/PUNC ‘/PUNC एकाकी/SMKY न/AN रमते/KP ’/PUNC -/PUNC इति/AUD श्रौतसिद्धान्‍तम्/NP अनादृत्‍य/KKS कियान्/SNV समय:/NP सः/SN यापयेद्/NP वराक:/NP ।/PUNC जीवनक्षेत्रे/NP अस्मिन्/SN निवसतः/KP मानवस्‍य/NP सहयोगिन:/NP कीदृशी/SNV भवति/KP अत्‍यावश्यकता/NP इति/AUD सः/SN एव/INTF जानीयाद्/NP येन/SN अध्‍युषितम्/NP एकाकिना/NP कदाचित्/A ।/PUNC यद्यपि/AVK भवति/KP आवश्‍यकता/NP इति/AUD सः/SN एव/INTF जानीयाद्/NP येन/SN अध्‍युषितम्/NP एकाकिना/NP कदाचित्/A ।/PUN यद्यपि/AVK बाल्‍ये/NP तस्‍य/SN आसन्/KP बहूनि/NV मित्राणि/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK महोदया:/NP किम्/AP तैः/AN अधुना/A अपि/AVK तथा/AVK एव/INTF निर्वोढव्‍यम्/NP सख्‍यम्/NP इति/AUD विचार्यते/KP श्रीमद्भि:/NV ?/PUNC न/AN हि/A ,/PUNC “/PUNC यस्‍य/SSN अर्थाः/NP तस्‍य/SSN मित्राणि/NP ,/PUNC यस्‍य/SSN अर्थाः/NP तस्‍य/SSN बान्‍धवा:/NP -/PUNC ।/PUNC ”/PUNC अद्य/A अस्ति/KP सः/SN अकिञ्चन:/NV ।/PUNC बिभ्‍यति/KP सुहृद:/NP मिलितेषु/NP अस्‍मासु/SN कदाचित्/A याचेत/KP किम्/AP अपि/AVK सः/SN अस्‍मत्त:/NP ।/PUNC
व्रीडाशङ्कितमानस:/NP सः/SN अपि/AVK न/AN नि:सरति/KP गृहात्/KN ,/PUNC कार्यालयगमनम्/NP अन्‍तरा/NP ।/PUNC केवलम्/A प्रतिवेशिन:/NP सुवर्णकारस्‍य/NP गेहे/NP सः/SN कदाचिद्/A अयते/KP ।/PUNC एतादृश्‍याम्/SNV परिस्थितौ/NP कथम्/AP नाम/NP समययापनम्/NP भवेत्/KP तस्‍य/SN भो:/ASMB ।/PUNC तद्दिने/NP चिन्तितम्/KN तेन/SN वर्षत्रयात्‍मक:/NV कालः/NP व्‍यतीतः/NP जातः/KN मम/SN उद्वाहे/NP ।/PUNC किशोरी/NP पञ्च/SMKP दशहायनम्/NP उपभुङ्क्ते/KP ।/PUNC तया/SN शक्‍यते/KP अधुना/A गृहकार्यम्/NP निर्वोढ़ुम्/KN ।/PUNC गत्वा/KKS किम्/AP न/AN मया/SN नेतव्‍या/KN सा/SN ?/PUNC येन/SN कार्यभारः/NP अपि/AVK मे/SN लघुताम्/NP इयात्/NP ।/PUNC वार्तालापादिभि:/NP समययापने/NP अपि/AVK न/AN भवेत्/KP काठिन्‍यम्/NP ।/PUNC आर्यधर्मे/NP श्रूयते/KP किल/NP पत्‍नी/NP तु/A अव्‍याजमित्रम्/NP पुरुषस्‍य/NP ।/PUNC मा/AN भूवन्/KN अन्‍यानि/SNV मित्राणि/NP !/PUNC तया/SN सह/AUD एव/INTF कथञ्चित्/SN कालयापनम्/NP करिष्‍ये/KP ।/PUNC क्षणम्/NP स्थित्‍वा/KKS पुन:/A सः/SN चिन्‍तयितुम्/KKS आरेभे/KP ‘/PUNC न/AN जाने/NP माम्/SNV अकिञ्चनम्/NP मन्‍वाना/NP सा/SN न/AN मया/SN सह/AUP समीयात्/NP ।/PUNC अथवा/AVK तस्‍या/SN मातापितरौ/NP एव/INTF न/AN प्रेषयेताम्/KP ताम्/SN आगमनका‍ङ्क्षिणीम्/NP अपि/AVK ।/PUNC भवतु/KP नाम/NP,/PUNC ‘/PUNC विपत्तौ/KN सुपरीक्षणीया:/NP सुहृद:/NP ।/PUNC गन्‍तव्‍यम्/KN तु/A अवश्‍यम्/NP एव/INTF एकवारम्/SMKY ।/PUNC श्‍व:/A स्‍वामिन:/NP सकाशात्/NP अवकाशम्/NP ग्रहीष्‍यामि/KP इति/AUD निश्चित्‍य/KKS सुप्त:/KN स:/SN ।/PUNC अन्‍येद्यु:/A पूर्वनिश्चयानुसारम्/NP कृता/KN तेन/SN श्वशुरालययात्रा/NP श्‍वशुराभ्‍याम्/NP तत्र/A एव/INTF निवासार्थम्/NP कृत/KN आग्रह:/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तेन/SN न/AN कथम्/AP अपि/AVK स्‍वीकृतम्/KN तत्/SN मोहनदेवसदृशः/ASD मनस्‍वी/NP जन:/NP कथम्/AP वा/AVK स्‍वीकुर्यात्/NP श्‍वशुरगृहनिवासम्/NP ?/PUNC किशोरी/NP द्वितीय:/SMKP सः/SN स्‍वसद्म/NP परावर्तिष्ट/KN ।/PUNC
एषु/SNV दिवसेषु/NP वयम्/SN मोहनम्/NS न/AN तादृशम्/SNV उदासीनम्/NP पश्‍याम:/KP ।/PUNC किशोर्या:/NP अतिसरलम्/NV स्‍वभावम्/NP प्रसादोन्‍मुखम्/NV मुखम्/NP च/AVK वीक्ष्‍य/KKS मोहनः/NS मोहम्/NP उपगत:/KN ।/PUNC
किशोरी/NP पितुः/NP गृहे/NP तादृशम्/SNV विलासभावम्/NP अनुभवन्‍ती/KNV समागता/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN तम्/SN मनसा/NP अपि/AVK सा/SN सस्‍मार/KP ।/PUNC अहर्निशम्/NP गृहकार्य/NP व्‍यापृता/KN एव/INTF तया/SN अभूयत/KP ।/PUNC स्‍वामिनः/NP गृहागमनानन्‍तरम्/NP तम्/SN नियतम्/NP उपचचार/NP ।/PUNC यत्/SN किञ्चिद्/SN अपि/AVK गेहे/NP वर्तते/KP तेन/SN एव/INTF सुसंतुष्टा/KN सती/NP निवसति/KP ।/PUNC

(/PUNC 3/PUNC )/PUNC
एतादृश्‍याम्/SNV परिस्थितौ/KN नीत्‍वा/KKS अपि/AVK तम्/SN ,/PUNC न/AN तस्‍य/SN दुर्भागधेयेन/NP विश्रान्‍तम्/KN ।/PUNC कार्यालयस्‍वामिनः/NP नृशंसता/NP वर्णनातीता/NV ।/PUNC करे/NP गृहीत्‍वा/KKS कशाम्/NP परिभ्राम्‍यति/KP ।/PUNC यत्र/A कुत्र/AP अपि/AVK कश्चित्/SN जृम्‍भाम्/NP अपि/AVK गृह्णीयात्/KP तस्‍मै/SN सः/SN भृशम्/KV अकुप्‍यत्/KP ।/PUNC अगदन्/KN “/PUNC नीच/NP !/PUNC आलस्‍यम्/NP प्रसारयसि/KP कार्यालये/NP !/PUNC निस्‍सार्यसे/NP अनेन/SNV लक्षणेन/NP ।/PUNC न/AN अयम्/SN व्‍यवहारः/NP तस्‍य/SN साधारणेषु/NV कर्मकरेषु/NP अपितु/NP उच्‍चाधिकारिषु/NP अपि/AVK निरर्गलम्/NP प्रावर्तिष्ट/KP ।/PUNC न/AN हि/A कस्‍य/SN अपि/AVK कर्मकरस्‍य/NP एतादृशम्/SNV दिनम्/NP व्‍यतीयात्/NP ,/PUNC यस्मिन्/SNV दिने/NP सः/SN तम्/SN न/AN भर्त्‍सयेत/KP ।/PUNC आप्रहरनिशम्/NV सपरिश्रमम्/NP कार्यम्/NP कृत्वा/KKS अपि/AVK मोहनः/NS न/AN कदाचिद्/A अभर्त्सितः./KN गेहम्/NP उपयाति/KP ।/PUNC एकत्र/NP परिश्रमजन्‍या/NP ग्‍लानि:/NP ,/PUNC अपरत्र/NP भर्त्‍सनजन्‍या/NP चेतसः/NP विकलता/NP इति/AUD ।/PUNC औदासीन्‍येन/NP हि/A व्‍यत्‍येति/KP तस्‍य/SN कालकलाप:/NP ।/PUNC परम्/AVK किशोर्या:/NP स्‍वान्‍ते/NP न/AN असुखस्‍य/NP रेखा/NP अपि/AVK समुदियाद्/NP इति/AUD न/AN तत्/SN सविधे/A यावत्/AVK शक्‍यम्/NP प्रकट्यति/KP चेतसः/NP भावम्/NP ।/PUNC किशोरी/NP यथा/AVK साध्‍यम्/NP स्‍वादु/NP पचति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK मोहन:/NS त्‍वरितम्/KV भुक्‍त्‍वा/KKS उत्तिष्‍ठति/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिने/NP प्रणयभरेण/NV मधुरस्‍वरेण/NP अवोचत्/KP किशोरी/NP “/PUNC आर्यपुत्र/NP !/PUNC न/AN अधुना/A भवति/KP कार्यालयगमनत्‍वरा/NP ,/PUNC कथम्/AP पुनः/A भवान्/SN शान्‍तचेतसा/NP न/AN करोति/KP भोजनम्/NP ?/PUNC अस्‍वादु/NP रूक्षम्/NP अपि/AVK शान्‍त्‍या/KKS कृतम्/KN भोजनम्/NP स्‍वास्‍थ्‍यप्रदम्/NP भवति/KP इति/AUD वैद्याः/NP वदन्ति/KP ।/PUNC भवत:/KP शरीरम्/NP प्रति/AUP अहम्/SN कार्श्‍यम्/NP भजमान्/KN अवलोक्‍य/KKS खिद्यते/KP मे/SN चेत:/NP ।/PUNC का/SN खलु/A प्रभो/NP !/PUNC भवच्‍चेतसि/NP चिन्‍ता/NP इति/AUD ।/PUNC ”/PUNC सः/SN मन्‍दस्मितम्/NP अवादीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC प्रिये/NP ,/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK चिन्‍ता/NP त्‍वयि/SN दृष्टायाम्/NP चेतसि/NP मे/SN पदम्/NP निदधाति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK जगन्नियन्‍त्रा/NP यादृशम्/SNV दीयते/KP वस्‍तु/NP तत्/SN तथा/AVK एव/INTF उपभुञ्जीत/KN ।/PUNC व्‍यर्थाडम्‍बरेण/NP किम्/AP ?/PUNC आसने/NP उपविश्‍य/KN चतुरस्रे/NP निधाय/KKS राजतम्/NP भोजनपात्रम्/NP स्‍वादग्रहणपुरस्‍सरम्/NP भोजनम्/NP धनिकेषु/NP शोभते/KP ।/PUNC केवलम्/A उदरभरिषु/NP अस्‍मासु/SN किम्/AP तेन/SN !/PUNC ’/PUNC करुणोत्‍पादकम्/NP इदम्/SN मोहनीयम्/KNV वाक्‍यम्/NP आकर्ण्‍य/NP किशोर्या/NP हृदि/NP बाल्‍यकालिकास्‍मृतिः/NP अजागरीत्/KP ।/PUNC तस्‍या/SN लोचने/NP अश्रुनिमग्ने/NP संजाते/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK तत्‍क्षणम्/NP एव/INTF स्‍वामिन:/NP कष्टम्/NP अनुध्‍यायन्‍ती/KNV शनैः/KV अञ्चलेन/NP प्रमृज्‍य/KKS अश्रूणि/NP ,/PUNC सधैर्यम्/NP इदम्/SN अवादीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC नाथ/NP !/PUNC का/SN इयम्/SN चिन्‍ता/NP !/PUNC जीवन्नरः/NP भद्रशतानि/NP पश्‍येत्/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN सुदिवसा/NP अपि/AVK आगच्‍छेयुः/KP एव/INTF ।/PUNC धीरेण/NP भाव्‍यम्/NP मनुजेन/NP ।/PUNC ‘/PUNC त्‍याज्‍यम्/NP न/AN धैर्य्यम्/NP विधुरे/NP अपि/AVK दैवे/NP धैर्य्यात्/NP कदाचित्/A स्थितिम्/NP आप्‍नुयात्/KP स:/SN ।/PUNC इति/AUD नीतिवचनम्/NP च/AVK न/AN विस्‍मरणीयम्/KN ।/PUNC ’/PUNC इत्त्‍थम्/NP समाशिश्‍वसत्/NP सा/SN मधुरया/NP गिरा/NP तम्/SN ।/PUNC विचित्रा/NV खलु/A गति:/NP जगदीश्‍वरस्‍य/NP ।/PUNC यद्/SN यद्/DV एव/INTF वाञ्छति/KP स:/SN ,/PUNC तत्/SN तद्/SN एव/INTF कारयति/KP ।/PUNC किम्/AP ब्रूमः/KP वयम्/SN !/PUNC अन्‍तत:/A स्‍वामिन:/NP क्रूरतया/NP कार्यालये/NP कर्मकरै:/NP कृतः/KN अवकाश:/NP (/PUNC हड़ताल/AB )/PUNC -/PUNC कारणम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN कार्यम्/NP कुर्वन्‍तम्/KP एव/INTF एकम्/SMKY नरम्/NP दुरात्‍मा/NP सः/SN कशाघातम्/NP अहन्/KN ।/PUNC कर्मकरैः/NP तद्/SN दृष्ट्वा/KKS क्रुद्धम्/KN ।/PUNC किम्/AP इयम्/SN मनुष्‍यता/NP !/PUNC वयम्/SN दारिद्रयपरवशा:/NP स्‍म/A ।/PUNC अस्‍थ्‍नाम्/NP चूर्णम्/NP कृत्वा/KKS अपि/AVK धनिषु/NP धनिकत्‍वम्/NP निदध्‍म:/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK वयम्/SN अपि/AVK मनुष्‍या:/NP स्‍म:/KP ,/PUNC हृदयम्/NP अपि/AVK वर्तते/KP अस्‍मासु/SN !/PUNC अद्य/A तम्/SN अताडयत्/KP ,/PUNC श्वः/A अस्‍माकम्/SN अवसर:/NP ।/PUNC अद्य/A कशाघातः/NP विहित:/NP ,/PUNC श्वः/A असिघातम्/NP हनिष्‍यति/KP ।/PUNC न/AN एतत्/SN सोढुम्/KN शक्‍ताः/KKS वयम्/SN ।/PUNC न/AN वयम्/SN कार्यम्/NP करिष्‍याम:/KP ।/PUNC तद्/SN दृष्ट्वा/KKS क्रूरेण/NV कार्यालयाध्‍यक्षेण/NP समाज्ञप्तः/NP मोहन:/NS ‘/PUNC कार्यम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS जिगमिषव:/KP समुचितम्/NP दण्‍डनीयाः/KKS भवता/SN इति/AUD ।/PUNC मोहनस्‍य/NS करुणार्द्रहृदयम्/NP न/AN तत्/SN कर्तुम्/KKS अशकत्/KP ।/PUNC आज्ञाभङ्गेन/NP द्विगुणितजातरोषः/NP अध्‍यक्षः/NP तस्य/SN अवमानम्/NP चक्रे/KP ।/PUNC मनस्‍वी/NP जन:/NP हसन्/KNV सिंहासने/NP स्‍वम्/SN निदध्‍यात्/KP ,/PUNC वैश्‍वानरे/NS पातयेत्/KP शरीरम्/NP स्‍वस्‍य/SN ,/PUNC उदधौ/NP निक्षिपेत्/KP आत्‍मानम्/NP ।/PUNC किम्/AP बहुना/NV कठिनात्/NP कठिनम्/NP अपि/AVK कुर्यात्/KP कार्यम्/NP ;/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN आत्‍मावमाननाम्/NP सहेत/NP ।/PUNC तदवमानेन/NP मोहनस्‍य/NS शान्‍तगम्‍भीरे/NP अपि/AVK स्‍वान्‍ते/NP विक्षोभेण/NP पदम्/NP निहितम्/KN ।/PUNC चिन्तितम्/KN तेन/SN “/PUNC न/AN अहम्/SN अविंशत्‍या/NP रूप्‍यकैः/NP आत्‍मानम्/NP अक्रीणाम्/KP ।/PUNC किम्/AP अनेन/SN उदरभरणमात्रम्/NP अपि/AVK कर्तुम्/KKS अशक्‍तेन/NV पारतन्‍त्र्यबन्‍धनेन/NP ?/PUNC येन/SN पूर्वजानाम्/NP निर्मलम्/NV यशः/NP अपि/AVK कालुष्‍यम्/NP उपेयात्/KP ।/PUNC पारतन्‍त्र्य/NP -/PUNC बन्‍धन/NP -/PUNC मुमुक्षा/NP तस्‍य/SN चेतसि/NP महता/NV वेगेन/KV समुत्‍पन्‍ना/NP ।/PUNC तूर्णम्/NP सः/SN स्‍वस्‍याम्/SNV कार्यालयकक्षायाम्/NP प्रविश्‍य/KKS ,/PUNC एकस्मिन्/SMKY पत्रे/NP किम्/AP अपि/AVK लिखित्‍वा/KKS ,/PUNC गृहाण/NP इदम्/SN महाशय/NP ,/PUNC यत्/SN अस्‍माकम्/SN अद्यावधि/NP वर्तते/KP वैतनिके/NP द्रव्‍यम्/NP ,/PUNC देयम्/NP तदिति/NP ब्रुवता/NP निक्षिप्‍तम्/NP तत्/SN त्यागपत्रम्/NP तेन/SN अध्‍यक्षकरे/NP ।/PUNC तस्मिन्/SNV दिने/NP यदा/A असौ/SN गृहम्/NP आगत:/KN ,/PUNC तदा/A तस्‍य/SN मुखे/NP अद्भुतम्/KN एकम्/SMK ज्‍योतिः/NP दरीदृष्टम्/NP जनै:/NP ,/PUNC यद्यपि/AVK सः/SN गभीरायाम्/NV चिन्‍तायाम्/NP निमग्नः/NP आसीत्/KP ।/PUNC किशोर्याः/NP सरलभावेन/NP पृष्टम्/NP ।/PUNC स्‍वामिन्/NP ,/PUNC अद्य/A भवतः/SN अभूतपूर्वमुखमण्‍डलाकृतिदर्शनेन/NP समुत्‍पन्‍न:/NP संदेह/NP -/PUNC संदोहः/NP माम्/SN मुखरी/NP करोति/KP ।/PUNC धाष्टर्यम्/NP मे/SN क्षन्‍तव्‍यम्/KN ।/PUNC योषित्/SN भावात्/NP उपपन्‍नचापला/NP अहम्/SN यदि/AVK किञ्चित्/SN अनुचितम्/NP अपि/AVK पृच्‍छेयम्/KP नाथ/NP ,/PUNC क्षन्‍तव्‍यः/KN मे/SN अपराध/NP -/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सा/SN प्रश्‍नपरम्‍पराम्/NP उद्गिरन्‍ती/KN इव/ASD किम्/AP अद्य/A वेतनवृद्धि:/NP संजाता/KN ?/PUNC परिश्रमभरेण/NP तुष्टेन/KNV स्‍वामिना/NP किम्/AP उन्‍नतम्/NV पदम्/NP प्रदत्तम्/KN ?/PUNC कार्यभारः/NP वा/AVK लघुताम्/KP इयात्/NP ?/PUNC प्रफुल्‍लम्/NV आननम्/NP अवलोक्‍य/KKS भवत/SN एषु/SN -/PUNC एकत/NP मम्/SN अनुमिनोमि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK नाथ/NP ,/PUNC कथम्/AP अहम्/SN अकस्‍मात्/A औदासीन्‍येन/NP आकलितम्/NP भवन्‍तम्/SN पश्‍यामि/KP ?/PUNC किम्/AP अद्य/A काचित्/SN हानि:/NP संजाता/KN ?/PUNC पदम्/NP वेतनम्/NP वा/AVK न्‍यूनताम्/NV अभजत/KP ?/PUNC का/SN इयम्/SN वार्ता/NP ?/PUNC यया/SN प्रतिक्षणम्/NP भवदाननम्/NP विलक्षण/NP भावान्/NP प्रकाशयति/KP ।/PUNC तूर्णम्/NP मे/SN संदेहः/NP निराकरणीयः/KN इति/AUD उवाच/KP ।/PUNC मोहन:/NS शून्‍येन/NP चेतसा/NP किञ्चिद्/SN विचारयन्/KKS एव/INTF अवतिष्ठत/KP ।/PUNC किम्/AP अयम्/SN वराक:/NP प्रत्‍युत्तरम्/NP दद्यात्/KP ?/PUNC अन्‍धकारमयम्/NP भविष्‍यत्/KP अस्‍य/SN सम्‍मुखे/NP नृत्‍यति/KP ।/PUNC तेन/SN क्रोधाविष्टेन/NV प्रत्तमवश्‍यम्/NP त्‍याग/NP -/PUNC पत्रम्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK शान्‍ते/NV क्रोधे/NP चिन्तितम्/KN तेन/SN श्‍व:/A कथम्/AP मया/SN निर्वाह:/NP करणीय:/KN ।/PUNC यदि/AVK अहम्/SN भवेयम्/KP एकाकी/NP न/AN कः/SN अपि/AVK चिन्‍ता/NP किन्‍तु/AVK किशोरीयम्/NP किम्/AP भोक्ष्‍यते/KP ?/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF ‘/PUNC न/AN अस्ति/KP कोपात्/NP समः/NV रिपु:/NP ।/PUNC कोपेन/NP वस्‍तुत:/NP आन्‍ध्‍यम्/NV उपयाति/KP जन:/NP स्‍वकीयाम्/SNV स्थितिम्/NP अपि/AVK विस्‍मरति/KP ।/PUNC अहो/ABS मे/SN दौर्भाग्‍यम्/NP !/PUNC एवम्/AUD बहुचिन्‍तयन्‍तम्/NP तम्/SN अवलोक्‍य/KKS तया/SN ज्ञातम्/KN अद्य/A का/SN अपि/AVK पूर्वतः/A अपि/AVK विशेषघटना/NP समजनि/NP इति/AUD जाने/NP ।/PUNC मन्‍ये/KP ,/PUNC मम/SN प्रश्नपरम्‍परया/NP जातवृत्तस्‍मरण:/NP स्‍वामी/NP चेखिद्यते/KP ।/PUNC मया/SN इदम्/SN अनुचितम्/KN कृतम्/KN यद्/SN भोजनात्/NP प्राक्/NP एव/INTF प्रपञ्चः/NP अयम्/SN प्रारब्‍ध:/KN ।/PUNC एवम्/AUD अनुशोचन्‍ती/KNV सा/SN जगाद/KP आर्यपुत्र/NP ,/PUNC न/AN कथनीयम्/KN चेत्/AVK कारणम्/NP अस्‍य/SN मा/AN च/AVK कथ:/KP ।/PUNC न/AN मे/SN आग्रह:/NP श्रोतुम्/KKS ।/PUNC चिन्तितम्/KN तु/A भवन्‍तम्/SN न/AN द्रष्टुम्/KKS शक्‍नोमि/KP ।/PUNC तेन/SN ज्ञातम्/NP एतावत्/SN कालम्/NP अनुक्‍त्‍वा/KKS प्रकोपितेयम्/NP मया/SN इति/AUD एवम्/AUD वदति/KP इति/AUD प्रोक्तम्/KN तेन/SN ,/PUNC प्रिये/NP ,/PUNC मुग्‍धा/NP असि/KP ।/PUNC न/AN हि/A मे/SN जगति/NP निर्व्‍याज/NP -/PUNC मित्रम्/NP त्‍वदृते/SN कश्चित्/SN ,/PUNC यत्/SN पुरः/NP मनसः/NP भावम्/NP प्रकटयेयम्/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN मे/SN अभिन्‍नम्/NV हृदयम्/NP ।/PUNC वार्ता/NP केवलम्/NP इयती/KN यत्/SN कार्यालयात्/NP अध्यक्षदुर्व्‍यवहारेण/NP संजात/KN -/PUNC क्रोधः/NP अहम्/SN अद्य/A त्‍यागपत्रम्/NP दत्त्‍वा/KKS अभ्‍यागाम्/KP ।/PUNC अधुना/A विचारयामि/KP श्व:/A कथम्/AP भविता/KP आवयोः/SN निर्वाहः/NP इति/AUD ।/PUNC ’/PUNC पारतन्‍त्र्यबन्‍धनमोक्षेण/NP संजाता/KN प्रसन्‍नता/NP यथा/AVK माम्/SN आह्लादयति/KP तथा/AVK एव/INTF गृहपरिस्थितिजनिता/NV चिन्‍ता/NP चिन्‍तयति/KP च/AVK ,/PUNC किम्/AP अहम्/SN करवाणि/KP ?/PUNC किम्/AP मया/SN कृतम्/KN इति/AUD ।/PUNC किशोरी/NP धैर्य्येण/NP प्रत्‍युत्तरयति/KP स्‍म/A ।/PUNC प्राणनाथ/NP ,/PUNC का/SN इयम्/SN चिन्‍ता/NP भवादृशाम्/SNV ज्ञानिनाम्/NP मनसि/NP समुत्‍पन्‍ना/KN ?/PUNC अद्य/A कथम्/AP विस्‍मृतम्/NP भवद्भि:/SN -/PUNC ‘/PUNC येन/SN शुक्लीकृता/KN हंसा:/NP शुकाः/NP च/AVK हरितीकृता:/KN ।/PUNC मयूराः/NP चित्रिता/NP येन/SN सः/SN मे/SN वृत्तिम्/NP विधास्‍यति/KP इति/AUD ।/PUNC चिरपरिचितम्/NP पद्यम्/NP ।/PUNC शंभु:/NS सः/SN जगदीश्वर:/NP कथ्‍यते/KP ।/PUNC किम्/AP सः/SN आवयोः/SN चिन्‍ताम्/NP न/AN विधास्यति/KP ?/PUNC सः/SN सर्वत्र/NP व्‍यापकः/NP अस्ति/KP भवान्/SN एव/INTF तु/A माम/SN न्/AN एकवारम्/SMKY एवम्/AUD वदति/KP इति/AUD ।/PUNC पाठका:/NP ,/PUNC स्‍त्रीहृदयम्/NP कीदृशम्/SNV कोमलम्/NV भवति/KP इति/AUD न/AN किम्/AP श्रीमन्‍तः/KN जानन्ति/KP !/PUNC तत्र/A अपि/AVK किशोर्या/NP कदा/A अवलोकिता/KN वराक्‍या/NP विपत्ति:/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN स्‍वान्तम्/SN मोहनहृदयाद्/NP अपि/AVK मोहाक्रान्तम्/NP अधिकम्/NV आसीत्/KP तदुदन्‍तम्/NP श्रुत्‍वा/KKS ,/PUNC किन्‍तु/AVK शिक्षिता/KN सा/SN इदम्/SN अपि/AVK जानाति/KP -/PUNC स्‍वामिनः/NP धैर्य्यप्रदानम्/NP अपि/AVK मे/SN प्रधानम्/NV कर्तव्‍यम्/KN ।/PUNC अन्‍यथा/AVK तस्‍य/SN का/SN गति:/NP संभविता/KN ?/PUNC त्‍वरितम्/KV पुनः/A तया/SN उक्तम्/KN कस्‍य/SN धनिनः/NP द्वारे/NP भूयः/A द्रक्ष्‍यसि/KP ।/PUNC अन्‍यस्‍य/SN कस्‍य/SN आज्ञायाम्/NP पुनः/A मनः/NP बध्‍नासि/KP ।/PUNC स्‍वतन्‍त्रोद्योग/NP एव/INTF त्‍वया/SN खलु/A कर्तव्‍य:/KN ।/PUNC अस्माकम्/SN पूर्वजा:/NP स्‍वतन्‍त्रोद्योगेन/NP एव/INTF समृद्धिमन्‍तः/KN च/AVK आसन्/KP ।/PUNC यदि/AVK परमेश्वर/NS इच्‍छेत्/KP ,/PUNC वयम्/SN अपि/AVK तेन/SN एव/INTF समुद्योगेन/NP संपत्तिशालिनः/NP भविष्‍याम:/KP ।/PUNC ‘/PUNC व्‍यापारे/NP वर्धते/KP लक्ष्‍मी:/NS ’/PUNC इति/AUD हि/A अर्थशास्‍त्रसिद्धान्‍त:/NP ।/PUNC तदर्थम्/NP द्रव्‍यम्/NP अपेक्षते/KP चेद्/AVK ,/PUNC गृहाण/NP मे/SN भूषणम्/NP एकम्/SMKY ।/PUNC तत्/SN निधाय/KKS विक्रीय/KKS वा/APY यत्/SN समागच्‍छेत्/KP तेन/SN यद्/SN रोचते/KP तत्/SN कार्यम्/NP कुरु/KP इति/AUD ।/PUNC मोहनेन्/NS अपि/AVK किशोर्या:/NP संमतिरङ्गीकृता/KN ।/PUNC धान्‍यम्/NP क्रीतम्/KN ।/PUNC तत:/A प्रभृति/NP एव/INTF सः/SN धान्‍यविपण्‍याम्/NP समुपविष्टः/KN धान्‍यम्/NP विक्रीणीते/KP ।/PUNC मोहन:/NS सूर्योदयात्/NP प्राक्/NP एव/INTF उत्त्‍थाय/KKS धान्‍यविपण्‍या:/NP पन्‍थानम्/NP गृह्णाति/KP ।/PUNC मध्‍याह्ने/NP भोजनमात्रकरणाय/NP गृहान्/NP आगत्‍य/KKS पुनः/A गत:/KN सः/SN रात्रे:/NP सप्तवादनपर्यन्‍तम्/NP उपविष्ट:/KN पण्‍ये/NP ग्राहकान्/NP प्रतीक्षते/KP ।/PUNC न/AN सः/SN वार्ताभि:/NP प्रमोह्य/NP ग्राहकान्/NP वशीकर्तुम्/KN जानाति/KP ।/PUNC तस्य/SN सारल्यम्/NV साधुत्वम्/NV च/APY परिजानन्/NP यदि/AVK कश्चिद्/SN आगच्छति/KP ग्रहीता/KN आगच्‍छतु/KP ।/PUNC एवम्/AUD आसायम्/NP तत्र/A स्थित्‍वा/KKS पिधाय/KKS पण्‍यम्/NP गृहम्/NP प्रस्थित:/KN ,/PUNC पथि/NP वर्तमानाया:/NP सरित:/KN सेतुम्/KKS उल्‍लंघ्‍य/KKS तत्/SN समीप/NP एव/INTF वर्तमानम्/NP शिवमन्दिरम्/NP प्रविश्‍य/KKS किञ्चित्/SN कालम्/NP भगवन्‍तम्/NV आशुतोषम्/NS श्रीचन्‍द्रार्द्धचूडामणिम्/NS ध्‍यात्‍वा/KKS समायाति/KP सद्म/NP ।/PUNC समागम्‍य/KKS सद्मनि/NP भोजनादिभिः/NP निवृत्‍य/KKS स्‍वपिति/KP -/PUNC इति/AUD तस्‍य/SN दैनिकम्/NP कार्यम्/NP ।/PUNC
एकस्मिन्/SMKY दिने/NP विपण्‍या:/NP परावृत्‍य/KKS गेहम्/NP प्रविष्टः/KN एव/INTF तस्मिन्/SN एकेन/NP अपरिचेतेन/NV पुरुषेण/NP उक्तम्/KN शुश्राव/KP -/PUNC स:/SN मोहनदेव:/NS श्रेष्ठी/NP किम्/AP अस्मिन्/SN एव/INTF भवने/NP निवसति/KP इति/AUD ।/PUNC तेन/SN उत्तरितम्/NP -/PUNC महाशय/NP ,/PUNC किम्/AP कार्यम्/NP तेन/SN तव/A ?/PUNC अयम्/SN अहम्/SN अस्मि/KP मोहन:/NS ।/PUNC आगन्‍तुना/NP उक्तम्/KN महाराजः/NP त्वाम्/SN आकारयति/KP ।/PUNC त्‍वरितम्/KV आयाहि/KP ।/PUNC पाठका:/NP ,/PUNC आगन्‍तुक:/NP सः/SN आसीद्/KP राजपुरुष:/NP ।/PUNC राजाज्ञया/NP मोहनम्/NS आनेतुम्/KKS आगत:/KN ।/PUNC अभूतपूर्वाम्/NV इमाम्/SNV घटनाम्/NP दृष्ट्वा/KKS साध्‍वसम्/NP इव/ASD चेतसि/NP तस्‍य/SN संजातम्/KN ।/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK अपराद्धम्/NP मया/SN ,/PUNC न/AN चाचोरयम्/NP कस्‍य/SN अपि/AVK अहम्/SN धनम्/NP ,/PUNC किमर्थम्/NP मदीयम्/SN आवाहनम्/NP इति/AUD ?/PUNC भवतु/KP ,/PUNC गन्‍तव्‍यम्/KN तु/A अवश्‍यम्/NP एव/INTF इति/AUD विचार्य/NP ,/PUNC शिरस्‍युष्‍णीषम्/NP निधाय/KKS ,/PUNC ‘/PUNC राजपुरुषः/NP माम्/SN आकारयितुम्/KKS समागत:/KN ,/PUNC राजद्वारि/NP समागत्‍य/KKS तूर्णम्/NP एव/INTF आगच्‍छामि/KP ’/PUNC -/PUNC इति/AUD किशोरीम्/NP अभिधाय/KKS पुरुषेण/NP तेन/SN सह/AUP गृहान्/NP निसृत:/KN ।/PUNC कतिपय/A कलाभिः/NP एव/INTF अनेकद्वाराणि/NP समुल्‍लङ्घमान:/KN सः/SN राजसभायाम्/NP प्रविष्ट:/KN ।/PUNC तत्र/A विशिष्टे/KNV राजप्रासादे/NP कतिपयै:/SNV पिशुनै:/NP परिवेष्टितम्/KN वेत्रासने/NP स्थितम्/KN राजानम्/NP अपश्‍यत्/KP ।/PUNC
प्रणामादिकम्/NP विधाय/KKS सः/SN अपि/AVK एकस्मिन्/SMKY कोणे/NP समुपाविशत्/KP ।/PUNC महाराजेन/NP किञ्चित्/SN कालानन्‍तरम्/NP वक्रदृष्टया/NP मोहनम्/NS पश्‍यता/KP ,/PUNC सः/SN पुरुष:/NP ,/PUNC यः/SN मोहनेन/NS सार्द्धम्/AUP आगत:/KN ,/PUNC पृष्ट:/KN -/PUNC किम्/AP अयम्/SN एव/INTF मोहनदेव:/NS श्रेष्ठी/NP ?/PUNC समुपस्थितः/NP अयम्/SN महाराजाज्ञया/NP इति/AUD उक्त्वा/KKS तूष्णीम्/NP बभूव/KP स:/SN ।/PUNC
तत:/A महाराजेङ्गितेन/NP समीपस्‍थ/NP एकः/SMKY राजकर्मचारी/NP कथयति/KP मोहनदेवम्:/NS -/PUNC “/PUNC श्रेष्ठिन्/NP !/PUNC त्‍वम्/SN कूटतुलामानेन/NP विक्रीणीसि/NP इति/AUD जनश्रुति:/NP कर्णाकर्णिकया/NP श्रीमताम्/NP श्रवणगोचरीभूता/KN इति/AUD त्‍वम्/SN आहूत:/KN ।/PUNC श्रीमताम्/NP राज्‍ये/NP एतादृशम्/SNV अनुचितम्/NP कार्यम्/NP करोषि/KP इति/AUD दण्‍ड्यः/NP त्वम्/SN असि/KP ।/PUNC ”/PUNC मोहनदेवेन/NS विचित्रम्/NV इदम्/SN दोषारोपणम्/NP श्रुत्‍वा/KKS वाचि/KP “/PUNC महाशय/NP ,/PUNC सर्वथा/NP काल्‍पनिकीयम्/NV सूचना/NP केन/SN अपि/AVK श्रीमत्/U सविधे/A प्रापिता/KN इति/AUD निस्‍संदेहम्/NP शक्‍यते/KP मया/SN वक्‍तुम्/KKS ।/PUNC सत्‍यव्‍यापारेण/NP यत्/SN किञ्चिद्/SN अपि/AVK लभे/KP तेन/SN एव/INTF निर्वाहम्/NP कुर्वाणः/KP अहम्/SN निवसामि/KP ।/PUNC न/AN मया/SN स्‍वप्‍ने/NP अपि/AVK अधार्मिकम्/NV आचरितम्/KN कर्म/NP ।/PUNC तद्/SN एतन्‍मोहनीयम्/NP वचनम्/NP श्रुत्‍वा/KKS द्वितीयेन/SMKY पार्श्‍वस्‍थेन/NP राजकृपापात्रेण/NP क्षौरकर्मिणा/NP उक्तम्/KN सत्‍यम्/NP त्‍वम्/SN असि/KP वणिक्पुत्र:/NP ।/PUNC न/AN तव/A तथ्‍यातथ्‍यव्‍यवहारनिर्णय:/NP सारल्‍येन/NP सम्‍भवति/KP इति/AUD मन्‍ये/KP किन्‍तु/AUD जानासि/KP  -/PUNC इदम्/SN अपि/AVK राजद्वारम्/NP !/PUNC चारैः/NP अत्र/A सर्वम्/SN निवेद्यते/KP -/PUNC इति/AUD किम्/AP अविदितम्/NP ते/SN ?/PUNC न/AN च/AVK ते/SN मिथ्योदन्‍तम्/NP दद्यु:/KP ।/PUNC परन्‍तु/AVK प्रथमापराधम्/NP मत्‍वा/KKS क्षम्‍यते/KP श्रीमद्भि:/NP ।/PUNC न/AN अत:/AVK परम्/AVK कदाचित्/A करणीयम्/KN ईदृशम्/SNV कर्म/NP ।/PUNC परम्/AVK कृतज्ञेन/NP त्‍वया/SN विधेयम्/KNV कार्यम्/NP एकम्/SMK श्रीमताम्/NP इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS कर्णे/NP प्रजल्पितम्/NP तेन/SN तव/A गृहे/NP बहुधा/A मणिरामाख्‍यस्‍य/NS सुवर्णकारस्‍य/NV दुहिता/NP समायाति/KP सा/SN यथा/AVK श्रीमत्सेवायाम्/NP उपतिष्ठेत्/KP तथा/AVK त्‍वया/SN यतितव्‍यम्/KN ।/PUNC न/AN इदम्/SN कठिनतरम्/NV कार्यम्/NP ।/PUNC ना/AN पितस्‍य/NP आरुन्‍तुदानि/NV वचनानि/NP आकर्ण्‍य/NP श्रेष्ठी/NP सः/SN काष्ठ/NP इव/ASD स्‍तब्‍ध:/KN संजात:/KN !/PUNC तादृशम्/SNV विचारमग्नम्/NP तम्/SN अवलोक्‍य/KKS भूयः/A अपि/AVK अभाणि/NP तेन/SN धूर्तधुरंधरेण/NP कथम्/AP शीतात्/NP संकुचित/KN इव/ASD संजातः/KN असि/KP !/PUNC न/AN त्‍वम्/SN हननाय/NP कस्‍यचित्/SN प्रेरितः/KN असीति/NP बिभेषि/KP ।/PUNC न/AN त्‍वया/SN किञ्चित्/SN करणीयम्/KN अत्र/A ।/PUNC केवलम्/NP तदागमनसूचना/NP मम/SN समीपे/NP प्रेषणीया/KN ।/PUNC तत:/A परम्/AVK सर्वम्/SN करिष्‍यामः/KP वयम्/SN ।/PUNC अपि/AVK च/AVK कार्यसाफल्‍ये/NP पारितोषिकम्/NP च/APY अपि/AVK प्राप्‍स्‍यसि/KP ।/PUNC किम्/AP त्‍वम्/SN श्रीमताम्/NP औदार्येण/NP अपरिचितः/NP असि/KP ।/PUNC बालिश/NP ,/PUNC तव/A दारिद्र्यम्/NP क्षणाद्/NP विलेष्‍यते/KP ।/PUNC यदि/AVK अन्‍य:/SN कश्चिद्/SN वाणिक्पुत्रः/NP भवेद्/SN अवश्‍यम्/NP तस्‍य/SN वाग्‍वागुरासु/NP पतेत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK मोहनदेव/NS सदृश:/ASD पुरुष:/NP कथम्/AP तादृशम्/SNV कार्यम्/NP कुर्यात्/KP !/PUNC मधुरेण/NV वाग्‍जालेन/NP क्रुद्ध:/KN सः/SN वक्‍तुम्/KKS आरेभे/KP “/PUNC यदि/AVK महाराज/NP इच्‍छेत्/KP कठिनात्/NP कठिनम्/NP अपि/AVK कार्यम्/NP कर्तुम्/KKS सर्वथा/A अहम्/SN संनद्ध:/KN ”/PUNC -/PUNC इति/AUD अर्द्धोक्त/KN एव/INTF तेन/SN ,/PUNC स्‍वकार्यम्/NP सफलम्/NP मन्‍यमानः/KN अयम्/SN दिवाकीर्तिः/NP तस्‍मै/SN धन्‍यवादान्/NP वितीर्य/KKS ,/PUNC “/PUNC साधु/NP !/PUNC एतादृश/SNV एव/INTF राजभक्तान्/NP दिदृक्षामहे/KP ”/PUNC -/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS तूष्णीम्/NP स्थिते/KN तस्मिन्/SNV मोहन:/NS पुनः/A वक्तुम्/KKS आरेभे/KP -/PUNC महाशय/NP ,/PUNC सत्‍यम्/NP अहम्/SN राजभक्त:/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK एतादृशम्/SNV कार्यम्/NP मया/SN न/AN कर्तुम्/KKS पार्येत/KP ।/PUNC रामा/NS मम/SN स्‍वसृतुल्या/NP अस्ति/KP ।/PUNC हरदेवेन/NS ना/AN पितेन/NP किञ्चिद्/SN गर्वाविष्टेन/KN पुनःA उक्तम्/KN -/PUNC अस्‍माभिः/SN तु/A त्‍वाम्/SN अकिञ्चनम्/NP मत्‍वा/KKS उक्तम्/KN -/PUNC राजकृपया/NP अस्‍य/SN सुदिनानि/NP पुनः/A आगच्‍छेयुः/KP इति/AUD ,/PUNC किन्‍तु/AVK तव/A भागधेयम्/NP क्व/AP एतादृशम्/SNV ।/PUNC मोहनस्‍य/NS मनसि/NP कृशानु:/NP प्रज्‍वलित/KN इव/ASD ।/PUNC
सः/SN तान्/SN भर्त्‍सयन्/KKS इव/ASD जगाद:/KP -/PUNC “/PUNC स्‍वयम्/SN अन्‍यायकरणे/NP यदि/AVK राज्ञाम्/NP अपि/AVK प्रवृत्तिः/NP तदा/A प्रजानाम्/NP तु/A कथा/NP एव/INTF का/SN ?/PUNC भवन्‍त:/SN तस्‍या:/SN सौन्‍दर्येण/NP मुग्‍धा:/NV कामशरपीडिता:/NV कर्तव्‍याकर्तव्‍यज्ञानशून्‍या:/NV संजाता/KN इति/AUD प्रतीयते/KP ।/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC कामार्ता/NP हि/A प्रकृतिकृपणाः/NP चेतनाचेतनेषु/NP ।/PUNC अन्‍यथा/NP कथम्/AP इदम्/SN वदेयु:/KP ?/PUNC भवताम्/SN बुद्धिसरणौ/NP न/AN किम्/AP समायाति/KP राज्ञाम्/NP कृते/KN प्रजा:/NP पुत्रसमा:/NP ।/PUNC तदा/A किम्/AP न/AN सा/SN अपि/AVK श्रीमताम्/NP पुत्री/NP ?/PUNC पुत्र्याम्/NP पापाचरणकाङ्क्षिणः/NP न/AN भवन्‍तः/SN लज्‍जन्‍त/KN इति/AUD महत्खेदास्‍पदम्/NP ।/PUNC तदुपदेशेन/NP जातसंकोपः/NP राजा/NP प्राह/KP -/PUNC न/AN एते/SN वणिज:/NP सरलेन/NV प्रकारेण/NP पथि/NP आगच्‍छन्ति/KP ।/PUNC किम्/AP अरे/ASMB !/PUNC ‘/PUNC जले/NP वसतः/KP मकरेण/NP वैरम्/NP स्‍वम्/SN कीदृग्/SNV धार्मिकः/NP असि/KP इति/AUD वयम्/SN अपि/AVK द्रक्ष्‍याम:/KP ।/PUNC ‘/PUNC गच्‍छतु/KP भवान्/SN ’/PUNC ,/PUNC इति/AUD उक्ते/KN तस्मिन्/SN मोहनः/NS गृहम्/NP गत:/KN ।/PUNC अद्य/A अपि/AVK तस्‍य/SN कार्यालयत्‍यागदिवसे/NP या/AVK परिस्थितिः/NP आसीत्/KP सा/SN एव/INTF ।/PUNC कुपितः/NV राजा/NP न/AN जाने/NP किम्/AP करिष्‍यति/KP इति/AUD -/PUNC अज्ञातभिया/NP हृदयम्/NP तस्‍य/SN अकम्‍पत/KP ।/PUNC
पाठकमहाभागा:/NP ,/PUNC कदाचिद्/A आकस्मिकेन/A अनेन/NV घटनाव्‍यापारेण/NP चकितचकिता:/KN संजाता:/KN स्‍युः/KP -/PUNC अतः/AVK तस्‍य/SN रहस्‍यनिवेदनम्/NP किञ्चिद्/SN आवश्‍यकम्/NP ।/PUNC इदम्/SN तु/A पूर्वकथाप्रसंगेन/NP उक्तम्/KN अस्‍माभिः/SN यद्/SN अयम्/SN मोहन:/NS केवलम्/NP प्रतिवेशिन:/NP सुवर्णकारस्‍य/NP गृहम्/NP अन्‍तरा/NP न/AN कुत्र/AP अपि/AVK गच्‍छति/KP स्‍म/A इति/AUD ।/PUNC तस्‍या/SN एव/INTF दुहिता/NP रामा/NS किशोर्या:/NP प्रियव्‍यवहारेण/NV जातस्‍नेहा/NP तस्‍या:/SN सविधे/A समागच्‍छति/KP बहुधा/A ।/PUNC
अस्मिन्/SNV समये/NP अनुमानेन/NP सा/SN पञ्चदशवर्षीया/SMKY आसीत्/KP ।/PUNC तदर्थम्/NP एतत्/SN सर्वम्/SNV कुचक्रम्/NP न/AN अपि/AVK तेन/SN हरदेवेन/NS प्रवर्तितम्/KN ।/PUNC अयम्/SN महाराजः/NP च/AVK क्षुद्रस्‍य/NV एकस्‍य/SMKY राज्‍यस्‍य/NP अधिपति:/NP ?/PUNC नाम/NP आसीत्/KP तस्‍य/SN महेन्‍द्रसिंह:/NS ।/PUNC बाल्‍ये/NP एव/INTF पितरि/NP परलोकम्/NP गते/KN इयम्/SN परिस्थिति:/NP संजाता/KN ।/PUNC यौवनम्/NP धनसंपत्ति:/NP प्रभुत्‍वम्/NP अविवेकिता/NP इत्‍यस्‍य/NP चतुष्टयस्‍य/SMKY वर्तते/KP तत्र/A समावेश:/NP ।/PUNC यौवनारम्‍भे/NP च/AVK राजानः/NP धनिकाः/NP च/APY खलैः/NP विटैः/NP च/APY संसेव्‍यमाना:/KN काम/SN अपि/AVK अनिर्वचनीयाम्/NV अवनतिम्/NP भजन्‍त/KN इति/AUD अहरह:/NP संप्रेक्ष्‍याम:/KP ?/PUNC सा/SN एव/INTF दशा/NP महेन्‍द्रसिंहस्‍य/NS ।/PUNC तस्‍य/SN तादृश/SNV मण्‍डलीषु/NP हरदेवाख्‍यः/NS न/AN अपितः/NP अपि/AVK आसीत्/KP एक:/SMKY ,/PUNC यः/SN दुराचारी/NV नृशंसः/NV च/AVK आसीत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN गृहम्/NP मोहनदेवस्‍य/NS गृहसमीपः/NP एव/INTF वर्तते/KP इति/AUD न/AN विस्‍मर्तव्‍यम्/KN ।/PUNC तेन/SN एव/INTF राज्ञे/NP निवेदितम्/KN नाथ/NP ,/PUNC “/PUNC रामा/NS सुन्‍दरी/NV युवती/NP च/APY ”/PUNC सा/SN एवम्/AUD एवम्/DV प्रापणीया/KN इति/AUD ।/PUNC मोहनेन/NS कदाचित्/A स्‍वप्‍ने/NP अपि/AVK न/AN चिन्तितम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC मया/SN इयम्/SN द्वितीया/SMKP विपत्तिः/NP अपि/AVK समापतिता/NP इति/AUD ।/PUNC साधूक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC छिद्रेषु/NP अनर्था/NP बहुली/NP भवन्ति/KP ।/PUNC गृहगमनानन्‍तरम्/NP सर्वम्/SN तेन/SN किशोर्यै/NP निवेदितम्/KN ।/PUNC तया/SN उक्तम्/KN नाथ/NP ,/PUNC का/SN इयम्/SN चिन्‍ता/NP !/PUNC न/AN हि/A कश्चित्/SN किम्/AP अपि/AVK संतापयितुम्/KKS समर्थः/NP भगवन्तम्/NP अन्‍तरा/NP ।/PUNC क्रुद्ध:/KN सः/SN अस्‍माकम्/SN किम्/AP करिष्‍यति/KP वराक:/NP ।/PUNC धार्मिकस्‍य/NP अस्ति/KP रक्षक:/NP स्‍वयम्/SNV भगवान्/NP धर्म/NP एव/INTF ।/PUNC ‘/PUNC धर्मः/NP रक्षति/KP रक्षित:/NP ।/PUNC यदि/AVK अस्‍माकम्/SN अनिष्टम्/KN अपि/AVK स्‍यात्/KP तद/A अपि/AVK धर्मार्थम्/NP इति/AUD ।/PUNC किन्‍तु/AVK तत:/A प्रभृति/NP तयोः/SN उभयोः/SN चेतसि/NP चिन्‍ता/NP पदम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC यदा/A कदापि/A मोहन:/NS कालातिक्रमणम्/NP कुर्यात्/KP कार्यवशात्/NP ,/PUNC किशोर्याः/NP चित्तम्/NP अज्ञातभयेन/NP चिन्तितम्/KN अभवत्/KP एवम्/AUD बहुकालः/NP व्‍यतीत:/NP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिने/NP किशोरी/NP रामाम्/NS गृहीत्‍वा/KKS सरितः/NP अपरभागे/NP कस्‍यचित्/SN सम्‍बन्धिनः/NP गृहे/NP गता/KN आसीत्/KP ।/PUNC कार्यवशात्/NP तत्र/A विलम्‍ब:/NP समजनि/NP ।/PUNC पुनः/A आगमनसमये/NP अन्‍धकारस्‍य/NP साम्राज्‍यम्/NP सर्वत्र/A अविद्यत/KP ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF सेतुम्/NP उल्‍लंघ्‍य/KKS इमे/SN शिवालयस्‍य/NP पार्श्‍वे/NP संप्राप्ते/KN ,/PUNC तथा/AVK एव/INTF अकस्‍मात्/A केन/SN अपि/AVK आगत्‍य/KKS हस्‍तौ/NP प्रसार्य/KKS उक्तम्/KN -/PUNC अत्र/A एव/INTF स्‍थीयताम्/KP ।/PUNC किशोरी/NP रामा/NS च/AVK आकस्मिकीम्/NV दुर्घटनाम्/NP एनाम्/SN दृष्ट्वा/KKS अभैष्टाम्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK क्षणात्/NP एव/INTF धैर्य्यम्/NP दधाना/NP किशोरी/NP क्रोधम्/NP नाटयन्‍ती/KNV जगाद:/KP -/PUNC “/PUNC कः/SN अयम्/SN मार्गम्/NP निरुद्धय/KKS संस्थित:/KN दूरम्/NP अपसर/NP अबलास्‍वीदृग्व्‍यवहारकरणे/NP न/AN ते/SN मनसि/NP समुदेति/KP लज्‍जा/NP ?/PUNC किम्/AP तव/A गृहे/NP न/AN सन्ति/KP योषित:/KP ?/PUNC येन/SN अपरस्‍त्रीषु/NP सकामम्/NP पश्‍यसि/KP पशो/NP !/PUNC ”/PUNC किशोर्या/NP क्रोधयुक्तम्/KN अपि/AVK वचनम्/NP अमृतम्/NV इव/ASD सः/SN मेने/NP ।/PUNC ईषत्‍प्रकाशे/NP तस्‍या:/SN सुन्‍दरम्/NV आननम्/NP अवलोक्‍य/KKS तस्‍य/SN चेतसि/NP चाञ्चल्‍यम्/NV उदभूत्/KP ।/PUNC सानुरागम्/NP वक्तुम्/KKS च/AVK तेन/SN प्रारब्‍धम्/KN ।/PUNC “/PUNC अयि/ASMB सुन्‍दरि/NP ,/PUNC दासः/NP अयम्/SN तव/A पादपद्मयो:/NP पतित्‍वा/KKS भिक्षाम्/NP याचते/KP ।/PUNC
न/AN हि/A तम्/SN नैराश्‍ये/NV पातये:/NP ।/PUNC मन्‍दस्मितावलोकनमात्रेण/NP कृतकृत्‍यम्/NP एव/INTF आत्‍मानम्/NP मन्‍यमानस्‍य/NP इयम्/SN राजलक्ष्‍मीः/NP तव/A चरणे/NP लुठिष्यति/KP ।/PUNC वरवर्णिनि/NP दयाम्/NP कुरु/KP ।/PUNC अयम्/SN हि/A पुरुषः/NP महेन्‍द्रसिंहः/NS एव/INTF इति/AUD न/AN वक्तुम्/KKS आवश्‍यकता/NP ।/PUNC
रामाद्य/NS केन/SN अपि/AVK कारणेन/NP मार्गेण/NP तेन/SN गता/KN प्रत्‍यागमिष्‍यतीति/NP श्रुत्‍वा/KKS ताम्/SN पथि/NP एव/INTF जिघृक्षु:/KP सः/SN तत्र/A प्राप/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK किशोरीम्/NP अवलोकयतः/KN अस्‍य/SN चेतसा/NP रश्मिषु/NP इव/ASD आदाय/KKS रामान्/NS अनासक्तदृष्टि:/NP किशोर्या:/NP शरच्‍चन्‍द्र/NS प्रतिम्/NP अवदने/KP निपातिता/KN ।/PUNC उक्तम्/KN च/AVK पूर्वाक्तम्/KNV चाटुवचनम्/NP ।/PUNC एतत्/SN श्रुत्‍वा/KKS तृणसमूहेन/NP प्रवर्द्धमानः/KN अग्निः/NP इव/ASD कोपः/NP तस्‍याः/SN भयंकररूपम्/NP अदधात्/KP ।/PUNC तस्‍या/SN मुख्‍यम्/NP बालतरणिः/NP इव/ASD आरुण्‍यम्/NP भेजे/KP ।/PUNC भ्रुवौ/NP वक्रताम्/NP प्राप्नुत:/KP ।/PUNC रदनच्‍छदौ/NP कम्‍पम्/NP अधाताम्/KP ।/PUNC रागारुणितलोचने/NP पद्मपूर्णोपमानम्/NP दधतु:/KP ।/PUNC अपूर्वा/NP इयम्/SN छटावलोकनार्हा/NP तस्‍या/SN मुखारविन्‍दस्‍य/NP ।/PUNC सत्‍यम्/NP हि/A वीराङ्गना:/NP ‘/PUNC काली/NV कराला/NV कुटिलेषु/NV सन्ति/KP ।/PUNC अभाणि/NP च/AVK तया/SN -/PUNC ‘/PUNC परिचितः/NP असि/KP राजन्/NP ,/PUNC अस्‍मत्परिपालकेन/NP त्‍वया/SN इदम्/SN अमानुषिकम्/NP कार्यम्/NP क्रियते/KP ,/PUNC तदा/A कः/SN नाम/NP न्‍यायमार्गे/NP गमिष्‍यति/KP ।/PUNC दुर्जनसहवासेन/NP न/AN भवता/SN कुमार्गे/NP पातनीय/KN आत्‍मा/NP ।/PUNC
सदा/A सन्‍मार्गगामिना/NP त्‍वया/SN भवितव्‍यम्/KN इति/AUD ।/PUNC महाशया:/NP कामाशीविषविषव्‍याप्तमानसे/NP न/AN तिष्ठन्ति/KP सदुपदेशा/NP इति/AUD कः/SN वा/AVK न/AN जानाति/KP मतिमान्/KN ।/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS अपि/AVK सा/SN एव/INTF परिस्थिति:/NP ।/PUNC सः/SN पुनः/A तथा/AVK एव/INTF नर्मोक्तानि/KN वक्तुम्/KKS आरेभे/KP ।/PUNC एवम्/AUD असाध्‍यव्‍याधिम्/NP मन्‍वाना/NP सा/SN भगवन्‍तम्/NP हृदये/NP ध्‍यायन्‍ती/KN पुनः/A अपि/AVK उवाच:/KP -/PUNC “/PUNC दुरात्‍मन्/NP !/PUNC एकतः/A अपसर/KP ,/PUNC ईश्‍वराद्/NP अपि/AVK भयम्/NP अमन्‍वानः/NP त्वम्/SN न/AN जाने/NP कस्मिन्/SNV नरके/NP पतिता/KN ।/PUNC अलम्/AN अनया/SNV अत्र/A चेष्टया/NP -/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS हठाद्/KV गन्‍तुकामाम्/NV ताम्/SN बलात्/NP निरुद्धय/KKS पार्श्‍ववर्तिनम्/NV नरम्/NP प्रति/AUP आह/KP -/PUNC उत्‍थाय/KKS एनाम्/SN मृत्तः/KN अयाने/NP न:/AN स्‍थापय/KP ,/PUNC पश्‍याम:/KP किम्/AP करिष्‍यति/KP इति/AUD उक्तवती/KN एव/INTF तस्मिन्/SN पुरुषेण/NP तेन/SN बलाद्/NP गृह्णीता/KN सा/SN भृशम्/KV चुक्रोश/KP ।/PUNC भगवन्/NP दयानिधे/NV !/PUNC पाहि/NP माम्/SN अनाथाम्/NP ।/PUNC
त्रायताम्/KP त्रायताम्/DV रे/ASMB जना:/NP !/PUNC खला:/NP खलु/A माम्/SN त्रासयन्ति/KP इति/AUD ।/PUNC
तस्मिन्/SN एव/INTF समये/NP मोहनदेव:/NS शिवालये/NP -/PUNC शिवाकान्‍त/NS !/PUNC शम्‍भो/NS !/PUNC शशाङ्कार्द्धमौले/NS ,/PUNC महेशान/NS !/PUNC शूलिन्/NV !/PUNC जटाजूटधारिन्/NV !/PUNC त्‍वम्/SN एकः/SMKY जगद्व्‍यापकः/NV विश्‍वरूप/NP !/PUNC प्रसीद/NP प्रसीद/DV प्रभो/NP पूर्णरूप/NP ॥/PUNC इति/AUD एवम्/AUD प्रकारेण/NP अनन्‍यमनसा/NP भगवन्‍तम्/NP आराधयन्/KKS अतिष्ठत्/KP ।/PUNC अनन्‍यमनस्‍कतया/NP तेन/SN समीपवर्तिन्‍या/NP अस्‍याः/SN दुर्घटनायाः/NP लेशः/NP अपि/AVK न/AN ज्ञात:/KN ।/PUNC क्रन्‍दनम्/NP एतत्/SN श्रुत्‍वा/KKS समीपवर्तिवर्त्‍मगामिभ्‍याम्/NP आगम्‍य/KKS पुरुषाभ्‍याम्/NP आक्रोशन्‍तीम्/KNV स्त्रियम्/NP आकर्षति/KP मनुष्‍ये/NP कृतः/KN बलेन/KV लगुडप्रहार:/KN ।/PUNC हस्‍ताभ्‍याम्/NP च्‍युता/KN सा/SNV रमणी/NP ।/PUNC यावत्/AVK सः/SN सन्‍नद्धः/KN भवेत्/SN तावद्/AVK द्वितीयेन/SMKY लगुडेन/NP सम्‍यक्/A पतित:/KN ।/PUNC
सः/SN तत्र/A एव/INTF भिन्‍नस्‍कन्‍धः/NP द्रुम/NP इव/ASD भूमौ/NP पपात/KP ।/PUNC तादृशम्/SNV तम्/SN अवलोक्‍य/KKS कदाचिन्/A मृतः/KN असौ/SN ।/PUNC अनायासेन/NP विपद्/NP अस्‍माकम्/SN शिरसि/NP समेयाद्/NP इति/AUD शीघ्रम्/KV अलक्षितौ/KN तौ/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK तस्मिन्/SN समये/NP रजनी/NP न/AN विशेषतः/NP व्‍यतीता/KN आसीत्/KP ।/PUNC इतस्‍ततः/NP जना:/NP प्रपलाय्य/NP -/PUNC कः/SN अयम्/SN कोलाहल:/NP ?/PUNC कः/SN अस्ति/KP अबलास्‍वक्रमणकारी/NP इति/AUD ब्रुवन्‍त:/KN सम्‍भूताः/KN तत्र/A चेतनाहीनम्/NV नि:श्‍वसन्‍तम्/NV पुरुषम्/NP एकम्/SMK ददृशु:/KP ।/PUNC न/AN अन्‍यत्/SN किम्/AP अपि/AVK ,/PUNC यतो/SN हि/A इतः/A धावमानान्/KN अवलोक्‍य/KKS जनान्/NP महेन्‍द्र:/NS केन/SN अपि/AVK मार्गेण/NP पलायित:/KN ।/PUNC ते/SN अपि/AVK योषे/NP लज्‍जया/NP स्‍वम्/SN आत्‍मानम्/NP गोप्तुकामनया/NP समीपवर्ति/NP प्रतोल्‍याम्/NP प्रविश्‍य/KKS गृहगमनमार्गेण/NP स्‍ववेश्‍म/NP समागते/KN ।/PUNC तम्/SNV जनरवम्/NP आकर्ण्‍य/KKS मोहन:/NS शिवालयाद्/NP बहिः/A आगतः/KN हरदेवम्/NS तथा/AVK पतितम्/NP अवलोक्‍य/KKS ‘/PUNC अनेन/NS दुरात्‍मना/NP स्‍वकर्मफलम्/NP भुक्तम्/KN ।/PUNC न/AN अयम्/SN अनुकम्‍पार्ह/NP इति/AUD जनताकोलाहलम्/NP अशृण्वन्/KP इव/ASD न/AN आदेयम्/NP सलिलम्/NP आनीय/KKS तस्‍य/SN मुखे/NP अपातयत्/KP ।/PUNC जलाद्युपचारेण/NP जातचेतनः/NP हरदेव:/NS संमुखे/NP मोहनम्/NS अवलोक्‍य/KKS अनेन/NP एव/INTF दुष्टेन/NP मम/SN शिरसि/NP पातितः/NP दण्‍ड:/NP ।/PUNC न/AN यावद्/AVK अस्‍य/SN प्रति/AUP क्रियाम्/NP विधास्‍ये/NP ,/PUNC तावन्/AVK मे/SN मनसि/NP न/AN शान्ति:/NP समुदियाद्/NP इति/AUD मनसि/NP चिन्‍तयन्/KNV यथा/AVK कथंचिद्/SN उत्त्‍थाय/KKS गृहम्/NP प्रति/AUP प्रस्थित:/KN ।/PUNC मोहनदेवः/NS अपि/AVK गृहम्/NP आगत:/KN ।/PUNC गृहागते/KN तस्मिन्/SN किशोर्या/NP स्‍वकीयः/SN वृत्तान्‍तः/NP तस्‍मै/SN निवेदित:/KN ।/PUNC तदा/A आकर्ण्‍य/NP मोहनेन/NS सर्वम्/SN तद्/A रहस्‍यम्/NP विज्ञातम्/NP ।/PUNC जगदाधारेण/NP कृता/KN ते/SN रक्षा/NP ।/PUNC भक्तान्/KN हरिः/NP एवम्/AUD पालयति/KP इति/AUD प्रब्रुवन्/KN भुक्‍त्‍वा/KKS परिश्रान्‍त:/NP सः/SN निद्रापरवशः/NV अभूत्/KP ।/PUNC तृतीये/SMKP दिवसे/NP मोहनदेवस्‍य/NS गृहे/NP राजाज्ञापत्रम्/NP (/PUNC वारण्‍ट/NP )/PUNC गृहीत्‍वा/KKS राजपुरुषः/NP एक:/SMKY संप्राप्त:/KN ।/PUNC मया/SN तु/A न/AN किम्/AP अपि/AVK एतादृशम्/SNV कार्यम्/NP विहितम्/KN येन/SN मयि/SN वारण्‍ट:/NP समागच्‍छेत्/KP इति/AUD मोहनदेवेन/NS उक्तम्/KN ।/PUNC त्‍वम्/SN असि/KP साधु/NP !/PUNC न/AN त्‍वत्समः/NP अन्‍य:/SN कश्चित्/SN सरल:/NP !/PUNC परम्/AVK परह्य:/A केन/SN बलात्/NP प्रविश्‍य/KKS हरदेव/NS गृहम्/NP तस्‍य/SN शिरसि/NP प्रहतः/NP दण्‍ड:/NP ?/PUNC प्रसह्य/NP केन/SN अवमर्दिता/NP तस्‍य/SN अनुजा/NP ?/PUNC तत्/SN तु/A कदाचिद्/A विस्‍मृतम्/NP भवता/SN ?/PUNC ‘/PUNC न/AN अहम्/SN हरदेवस्‍य/NS द्वारदेशम्/NP अपि/AVK अध्‍यतिष्ठम्/KP ।/PUNC न/AN च/AVK अस्‍य/SN अनुजायाम्/NP दृष्टिपातः/NP अपि/AVK कृत:/KN ।/PUNC
प्रत्‍युत/NP तेन/SN एव/INTF दुष्‍कर्मणा/NP एतादृशम्/SNV आचरितम्/KN अस्‍मासु/SN ,/PUNC किन्‍तु/AVK सर्वव्‍यापिना/NP भगवता/NP एव/INTF अस्‍माकम्/SN पूर्वजन्‍मपुण्‍यैः/NP तस्मात्/SN मोचिता/NP वयम्/SN इति/AUD कः/SN अयम्/SN विपरीतन्‍यायः/NP महाशय/NP !/PUNC ’/PUNC ‘/PUNC त्‍वया/SN तु/A न/AN किम्/AP अपि/AVK विहितम्/KN ,/PUNC सः/SN एव/INTF दुर्जनः/NP तु/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK विशेषप्रजल्‍पनेन/NP अलम्/AN ।/PUNC
आज्ञापत्रम्/NP पश्‍य/KP ,/PUNC अस्‍माभि:/SN सह/AUP च/AVK आयाहि/NP ।/PUNC इदम्/SN वक्तव्‍यम्/KN न्‍यायाधीशसम्‍मुखे/NP ’/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS तदाज्ञापत्रम्/NP प्रदर्श्‍य/NP हस्‍तयोः/NP लोहशृङ्खलाम्/NP पातयित्‍वा/KKS नीत:/KN सः/SN न्‍यायालयम्/NP ।/PUNC अदृष्टपूर्वदृश्‍यम्/NP इदम्/SN अवलोक्‍य/KKS किशोर्या/NP हृदयम्/NP अकम्‍पत/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY पार्श्‍वे/NP बद्धकरः/NP मोहन:/NS स्थित:/KN ,/PUNC अपरपार्श्‍वे/NP च/AVK हरदेव:/NS ।/PUNC हरदेवस्‍य/NS स्‍वसा/NP भामा/NS अपि/AVK आसीत्/KP तत्र/A वर्तमाना/NP ।/PUNC
साक्षिणः/NP च/AVK अनेके/NP विद्यमाना/NP आसन्/KP ।/PUNC न्‍यायाधीशेन/NP पृष्टः/KN हरदेव:/NS किम्/AP ते/SN वक्तव्‍यम्/KN ?/PUNC त्‍वरितम्/KV एव/INTF अवादीत्/KP स:/SN -/PUNC भगवन्/NP परह्यः/A दिने/NP अस्‍तंगते/KN भगवति/NV दिवाकरे/NS त्रीन्/SMKY पुरुषान्/NP गृहीत्‍वा/KKS अयम्/SN मम/SN वेश्‍मसमीपनिवासी/NP मोहनः/NS गेहे/NP मे/SN समुपाविशत्/KP ।/PUNC मम/SN इय्/A अनुजा/NP प्राङ्गणे/NP पात्राणि/NP प्रक्षालयन्‍ती/KNV स्थिता/KN ।/PUNC
तस्‍या/SN बलाद्/NP आक्रान्‍तम्/KN अनेन/SN ।/PUNC भीतयानया/NP चुक्रुशे/KP ।/PUNC अहम्/SN आसमन्‍तर्वेश्‍म/NP ।/PUNC आकस्मिकम्/A आक्रोशम्/NP श्रुत्‍वा/KKS बहिः/A आगते/KN मयि/SN अनेन/SN अस्‍य/SN सहचरेण/NP च/AVK लगुडप्रहार:/KN कृत:/KN ।/PUNC तेन/SN विगतचेतनः/KN भूत्‍वा/KKS धरानिपतितः/NP यावत्/AVK चैतन्‍यम्/NP लभे/KP ,/PUNC तावत्/AVK राजकीयांग्‍लौषधालये/NP स्‍वम्/SN अदर्शम्/KP ।/PUNC डाक्तरमहोदयेन/NP यत्/SN लिखितम्/KN तद्/SN वाचितम्/KN एव/INTF श्रीमता/KNV ।/PUNC न/AN अत:/AVK परम्/SN किम्/AP अपि/AVK अहम्/SN जाने/NP ।/PUNC तूष्णीम्/NP स्थिते/KN तस्मिन्/SN भामा/NP जगाद/KP -/PUNC यदि/AVK दीनबन्‍धः/NP !/PUNC पार्श्‍वस्‍था:/NP समुपस्थिता/KN एते/SN जनाः/NP न/AN तत्र/A आगच्‍छेयु:/KP ,/PUNC न/AN जाने/NP मम/SN कीदृशी/SNV परिस्थिति:/NP स्‍यात्/KP इति/AUD कल्‍पना/NP अपि/AVK चेतसि/NP मे/SN भयम्/NP उत्पादयति/KP भगवता/NP एव/INTF रक्षिता/NP ।/PUNC साक्षिभिः/NP अपि/AVK सर्वैः/SN अस्‍य/SN एव/INTF पुनरुक्ति:/KN कृता/KN ।/PUNC तदा/A मोहनेन/NS उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC हरे/NS ,/PUNC हरे/DV ,/PUNC हरदेव/NS !/PUNC सर्वव्‍यापकः/NP असौ/SN देव:/NP सर्वान्/SN सदा/A पश्‍यति/KP इति/AUD मत्‍वा/KKS ,/PUNC विद्युच्‍चलम्/NV जीवनम्/NP च/AVK ज्ञात्‍वा/KKS किञ्चित्/SN सत्‍यम्/NP त्‍वया/SN वक्तव्‍यम्/KN ।/PUNC निरर्थकम्/NP मयि/SN दोषारोपम्/NP किम्/AP करोषि/KP तात/NP !/PUNC तव/A इयम्/SN अनुजा/NP ,/PUNC मम/SN अपि/AVK भगिनी/NP ।/PUNC
त्‍वयि/SN कृतस्‍य/NP उपकारस्‍य/NP किम्/AP इदृशी/SNV प्रतिक्रिया/NP क्रियते/KP त्‍वया/SN ?/PUNC ”/PUNC
न्‍यायाधीशेन/NP उक्तम्/KN -/PUNC अलम्/AN अनेन/NP व्‍यर्थजल्‍पनेन/NP ।/PUNC किम्/AP अस्ति/KP तव/A तादृशम्/SNV वक्तव्‍यम्/KN ,/PUNC येन/SN हरदेवोक्तम्/NS असत्‍यम्/NP स्‍यात्/KP ?/PUNC तूष्णीम्/NP स्थिते/KN तस्मिन्/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK केन/SN अपि/AVK श्रुतम्/KN ,/PUNC मासषट्कस्‍य/NP कारावास:/NP समजनि/NP कठिन:/NP ।/PUNC बहिः/A आगते/KN मोहने/NS हरदेवेन/NS श्मश्रूणि/NP हस्‍ते/NP दधता/NP प्रोक्तम्/KN -/PUNC किम्/AP जाता/NP न/AN तव/A मनसि/NP शान्तिः/NP ?/PUNC पुनः/A एवम्/AUD करिष्‍यसि/KP ?/PUNC मोहनेन/NS न/AN सम्‍यग्/A अवबुद्धम्/KN तदीयवचनस्‍य/NP तात्‍पर्यम्/NP ।/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC कारागृहम्/NP गच्‍छता/KN मोहनेन/NS अभिहितम्/NP निर्धनानाम्/NP प्रार्थना/NP वासुदेवम्/NS अन्‍तरा/NP क:/SN शृणुयात्/KP ?/PUNC पथि/NP समागता/KN तत्/SN पत्नी/NP किशोरी/NP ।/PUNC तस्‍या/SN अचकथत्/KP स:/SN धैर्यम्/NP अनवलोपयन्‍त्‍या/KN धर्मम्/NP अनुगच्‍छन्‍त्‍या/KN भगवति/NP जातश्रद्धया/NV त्‍वया/SN अत्र/A प्रतीक्षणीय:/KNV काल:/NP षाण्‍मासिक:/NV ।/PUNC यदि/AVK तव/A सौभाग्‍यात्/NP जीवितः/KN अहम्/SN परावर्तिष्‍ये/KP ,/PUNC मिलिष्‍यावः/KP आवाम्/SN ।/PUNC
अश्रूणि/NP परिमार्जयन्‍ती/KNV किशोरी/NP निर्मिमेषम्/NP तस्‍य/SN आनन/NP एव/INTF क्षणम्/NP चक्षुषी/NP पातयन्‍ती/KNV निस्‍तब्‍धम्/NP स्थिता/KN ।/PUNC कारायाम्/NP गते/KN मोहने/NS किशोरी/NP यदि/AVK वाञ्छेत्/KP ,/PUNC पितुः/NP गृहम्/NP गच्‍छेत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK पत्‍यौ/NP कारायाम्/NP तिष्ठति/KP मया/SN किम्/AP पितृवेश्‍म/NP गत्‍वा/KKS सुखम्/NP अनुभूयताम्/KP ?/PUNC न/AN एवम्/AUD भविष्‍यति/KP इति/AUD विचार्य/NP पत्रम्/NP एकम्/SMKY पितु:/NP समीपे/NP प्रेषितम्/KP एकम्/SMKY रक्षापुरुषम्/NP दासीम्/NP च/APY एकाम्/SMKY मत्/SN सविधे/A प्रेषय/KP इति/AUD ।/PUNC तथा/AVK एव/INTF संजातम्/KN ।/PUNC भर्तृचरणकमलम्/NP ध्‍यायन्‍त्‍या/NP तथा/AVK कथम्/AP अपि/AVK नि:सारित:/KN सः/SN अवधि:/A ।/PUNC एषु/SNV दिवसेषु/NP बहु/NV यतितम्/KP महेन्‍द्रसिंहेन/NS किशोरी/NP मे/SN हस्‍तगता/NP स्‍याद्/KP इति/AUD ’/PUNC किन्‍तु/AVK सर्वम्/SN तदूषरे/NP बीजारोपणम्/NP इव/ASD नैष्‍फल्‍यम्/NP अभजत/KP ।/PUNC अद्य/A केवलम्/NP एकम्/SMKY एव/INTF दिनम्/NP अवशिष्टम्/KN ।/PUNC परश्‍वः/A मोहनस्‍य/NS कारागृहान्‍मुक्ति:/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC हर्षोत्‍फुल्‍लमानसा/NV सा/SN गृहम्/NP परिमार्जयति/KP ,/PUNC सम्भारान्/NP सम्यक्/A सम्पादयति/KP ,/PUNC प्रसन्नवदना/NV सती/NP गेहे/NP इतस्ततः/NP परिभ्रमति/KP ।/PUNC दिवसः/NP व्‍यतीत:/KN भगवान्/NP मरीचिमाली/NS वारुण्‍या/NS सह/AUP संगत्‍यारुणिमानम्/NP दधत्/KP शनै:/KV शनै:/DV स्‍वस्‍थानम्/NP अगमत्/KP ।/PUNC रजनी/NP समायाता/KN ।/PUNC
अन्‍धतमसेन/NP व्‍याप्ता/KN दशदिश:/NP ।/PUNC सा/SN खट्वाम्/NP आरूढा/KN चिन्‍तयति/KP -/PUNC किम्/AP स्वामिनापराद्धम्/NP हरदेवस्‍य/NS ?/PUNC कस्‍य/SN जन्‍मनः/NP वैरम्/NP नि:सारितम्/KN तेन/SN ।/PUNC
नार्यपुत्रेण/NP न/AN च/AVK मया/SN कदापि/A तस्‍य/SN मनसा/NP अपि/AVK अशुभम्/NV चिन्तितम्/KN !/PUNC भवतु/KP नाम/NP ।/PUNC भवितव्‍यम्/KN न/AN अभूत्‍वा/KKS तिष्ठति/KP ।/PUNC किम्/AP विशेषविचारितेन/NP ?/PUNC (/PUNC क्षणम्/NP स्थित्‍वा/KKS )/PUNC स्‍वामिन:/NP शरीरयष्टिः/NP न/AN जाने/NP काम्/SN दशाम्/NP अनुभवति/KP ?/PUNC दुष्टैः/KN तत्रत्‍यकर्मचारिभिः/NP न/AN जाने/NP कीदृक्/SN कष्टम्/NP दत्तम्/NP आर्यपुत्राय/NP !/PUNC कुशलम्/NP मे/SN समागच्‍छतु/KP भर्ता/NP इति/AUD -/PUNC सुबहुविचिन्‍तयन्‍त्‍याः/NP तस्‍या:/SN क्षणम्/NP निद्रया/NP नेत्रे/NP निमीलिते/KP ।/PUNC अकस्‍मात्/NP तस्‍या/SN समीपवर्तिगृहाद्/NP आक्रोशध्‍वनिः/NP उदभूत्/KP ।/PUNC तेन/SN च/AVK किशोर्याः/NP निद्रा/NP भग्ना/KN ।/PUNC
तया/SN उत्त्‍थाय/KKS गवाक्षमार्गेण/NP अवलोकितम्/KP तस्‍याम्/SN दिशि/NP तु/A ज्ञातम्/KN हरदेव/NS गृहाद्/NP अयम्/SN प्रादुर्भूत:/KN ।/PUNC सा/SN सहसा/KV नीचैः/A आगता/KN ।/PUNC कवाटम्/NP उद्घाटय/KKS तस्‍य/SN गेहम्/NP प्रविष्टा/KN किम्/AP विलोकयति/KP स/SN एव/INTF महेन्‍द्रसिंह:/NS सहचर/NP द्वितीयः/SMKY तत्र/A स्थितः/KN भामाम्/NS प्रति/AUP अवोचन्/KP -/PUNC “/PUNC मा/SN क्रन्दनम्/NP कार्षी:/KN अन्‍यथा/SN मे/SN शतघ्‍नीधेनुकायाः/NV गुलिका/NP हृदि/NP ते/SN प्रविष्टा/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC "/PUNC किशोरी/NP पृष्ठतः/KN गत्‍वा/KKS अकस्‍मात्/A तस्‍य/SN करात्/NP ताम्/SN अक्षिपत्/KP ,/PUNC उवाद/KP च/AVK नराधम/NP !/PUNC न/AN जाने/NP त्‍वम्/SN कति/A गृहान्/NP नाशयिष्‍यसि/KP पशुवदाचरणेन/NP अनेन/SN ।/PUNC गेहाद्/NP बहिः/A गच्‍छ/KP ।/PUNC नोचेत्/NP त्वाम्/SN अधुनाA एव/INTF शमननिकेतनातिथिम्/NP विधास्‍यामि/KP ।/PUNC भीतः/KNV राजा/NP दूरम्/NP अपसृत्‍य/KKS स्थित:/KN ।/PUNC इयता/SN समयेन/NP भामायाः/NS माता/NP अपि/AVK ,/PUNC या/AVK पूर्वम्/SN एव/INTF प्रबुद्धा/KN साध्‍वसाक्रान्‍ता/NP न/AN अत:/AVK पूर्वम्/SN वक्तुम्/KKS समर्था/NP ,/PUNC भृशम्/KV चुक्रोश/KP ।/PUNC प्रतिवेशिन:/NP प्रधाव्‍य/KN तत्र/A समेवता:/KN ।/PUNC तत्र/A महेन्‍द्रसिंहम्/NS अवलोक्‍य/KKS -/PUNC राजन्/NP !/PUNC हरदेवः/NS तव/A कृपापात्रसेवक:/NP अभिन्‍नमित्रम्/NP च/APY ।/PUNC तस्‍य/SN एव/INTF अनुजायाम्/NP सानुरागम्/NP पश्‍यन्/KP न/AN त्‍वम्/SN लज्‍जसे/NP ?/PUNC महत्/NV खेदास्‍पदम्/NP ।/PUNC महेन्‍द्रेण/NS तूर्णम्/NP एव/INTF उत्तरितम्/NP -/PUNC न/AN हि/A न/AN हि/A ,/PUNC अनया/KKS दुष्टया/NP सर्वः/SN अयम्/SN अनर्थ:/NP कृत:/KN ।/PUNC न/AN जाने/NP कुत:/A पुरुषेण/NP अनेन/SN सह/AUP समागच्‍छन्‍ती/KNV गेहम्/NP इदम्/SN प्रविष्टा/KN मया/SN अनुसृता/KN ।/PUNC अधुना/A एताम्/SN निगडेन/NV बध्‍वा/KKS नेष्‍यामि/KP ।/PUNC समुचितदण्‍डेन/NP दण्डिता/KN भविता/KP इयम्/SN इति/AUD ब्रुवता/KN वाक्/NP कीलिता/KN तेन/SN जनताया:/NP ।/PUNC घटनास्‍थलप्राप्तम्/NP नगररक्षिणम्/NP (/PUNC पुलिस/AB )/PUNC ‘/PUNC एषा/SNV रक्षाप्रबन्‍धकायार्लये/NP (/PUNC कोतवाली/AB )/PUNC न/AN इया/SN ,/PUNC अयम्/SN पुरुषः/NP च/AVK इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS मृत्तरम्/NP उपविश्‍य/KKS स्‍वभवनम्/NP प्रति/AUP गत:/KN ।/PUNC जनता/NP अपि/AVK वस्‍तुस्थितिम्/NP विचिन्‍वती/KN स्‍वस्‍वगृहम्/NP प्रस्थिता/KN ।/PUNC हरदेव:/NS ग्रामान्‍तराद्/NP यदा/A परावृत्तः/NP तदा/A तस्‍य/SN मात्रा/NP स्‍वस्रा/NP च/AVK तस्‍मै/SN सर्वम्/SNV नैशम्/NP वृत्तम्/NP निवेदितम्/KN ।/PUNC तस्‍य/SN जननी/NP जगाद/KP पुत्रक/NP !/PUNC तव/A स्‍वसु:/NP प्रतिष्ठाम्/NP रक्षयित्री/NP त्‍वया/SN कथम्/AP अपि/AVK मोचनीया/KKS बन्‍धनात्/NP ।/PUNC तस्‍या:/SN साहसम्/NP आवाम्/SN प्रशंसाव:/KP ।/PUNC स्‍वस्र/NP अपि/AVK अभाणि/NP “/PUNC भ्रात:/NP !/PUNC यदि/AVK किशोरी/NP तस्‍य/SN करात्/NP शतध्‍नीधेनुकाम्/NP आक्षिप्‍य/KKS न/AN अग्रहीष्‍यत्/KP ,/PUNC न/AN जाने/NP मातुः/NP मम/SN च/AVK का/SN परिस्थितिः/NP अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC सत्‍यम्/NP सा/SN देवी/NP ।/PUNC "/PUNC ताभ्‍याम्/SN एवम्/AUD उक्ते/KN तस्‍य/SN नेत्रे/NP अरुणिमानम्/NP दधाते/KP ।/PUNC क्रोधः/NP तस्‍य/SN सर्वाङ्गम्/NP व्‍याप्नोत्/KP ।/PUNC सः/SN अवादीत्/KP मनसा/NP -/PUNC "/PUNC महेन्‍द्र/NS ,/PUNC मम/SN नृशंसताम्/NP जानता/NP अपि/AVK त्‍वया/SN यद्/A भुजङ्गबिले/NP पाणि:/NP प्रक्षिप्‍त:/KN -/PUNC इति/AUD मन्‍ये/KP मृत्‍युः/NP त्वाम्/SN आकारयति/KP ।/PUNC यमसदन/NS गमनाय/NP सज्जो/NP भव/KP ।/PUNC न/AN अहम्/SN त्वाम्/SN नामशेषम्/NP अकृत्वा/KKS शान्तिम्/NP भजिष्ये/KP ?/PUNC रे/ASMB नरपिशाच/NP ,/PUNC तव/A कामपिपासापूर्त्यर्थम्/NP मया/SN किम्/AP किम्/DV न/AN दुश्चरितम्/NP कृतम्/KN ?/PUNC उपकारकर्तरि/NP वराके/NP मोहने/NS अपि/AVK दापित:/NP कारादण्‍ड:/NP ।/PUNC अनेकासाम्/SN योषिताम्/KP नाशिता/NV धर्मा:/NP ।/PUNC बहव:/NV खलु/A प्रत्‍यवायभूता:/NP परेतराज्‍यस्‍य/NP प्राघुणिका:/NP कृता:/KN पुरुषा:/NP ।/PUNC स/SN एव/INTF त्‍वम्/SN मदीये/NV गेहे/NP निर्विशङ्कम्/NP पापवासनया/NP प्रविश्य/KKS दुष्‍कर्मकर्तुम्/KKS प्रवृत:/KN ?/PUNC गृहम्/NP एकम्/SMK तु/A डाकिनि/NP अपि/AVK परित्‍यजति/KP इति/AUD ’/PUNC लोकोक्तिः/KN अपि/AVK विस्‍मृता/KN ।/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC न/AN अधुना/A चिरम्/KV जगति/NP स्‍थास्‍यते/KP त्‍वया/SN ।/PUNC एवम्/AUD बहु/NV प्रललाप/NP पुरस्‍तात्/NP तयो:/SN किल/NP क्रुद्ध:/KN स:/SN ।/PUNC ततः/A मातरम्/NP प्रति/AUP आह/KP मात:/NP !/PUNC हृदयम्/NP मे/SN पापाग्निना/NP संदह्यते/KP ।/PUNC लज्‍जया/NP मे/SN मुखम्/NP न/AN उत्तिष्ठति/KP ।/PUNC निरर्थकम्/NP दु:खम्/NP अहम्/SN अददाम्/KP अस्‍यै/SN ,/PUNC सा/SN एव/INTF किशोरी/NP मयि/SN सौहार्दम्/NP कुरुणाम्/NP च/AVK करोति/KP !/PUNC अस्तु/KP ,/PUNC गच्‍छामि/KP ,/PUNC किम्/AP विलम्‍बेन/NP इति/AUD वदन्/KP हस्‍ते/NP च/AVK तम्/SN एव/INTF पूर्वपरिचितम्/NV लगुडम्/NP गह्वन्/KNV राजप्रसादोन्‍मुख:/NP संजात:/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK हरदेवः/NS महेन्‍द्रसिंहस्‍य/NS अभिन्‍नम्/NV आसीद्/KP मित्रम्/NP किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN स्‍वकीयगृहे/NP एव/INTF तादृशम्/SNV अत्‍याचारम्/NP दृष्ट्वा/KKS तस्‍य/SN चेतसि/NP रक्तपिपासा/NP समुत्‍पन्‍ना/KN ।/PUNC ‘/PUNC क्रुद्धः/KN हन्‍याद्/NP गुरुन्/NP अपि/AVK ’/PUNC अपि/AVK च/APY क्षुद्राशया/NV मानवा:/NP स्‍वल्‍पेन/NP तुष्‍यन्ति/KP ,/PUNC स्‍वल्‍पेन/NP एव/INTF च/APY हेतुना/NP क्रुद्ध्‍यन्‍ति/KP इति/AUD प्रतिदिनम्/NP पश्‍यामः/KP लोके/NP ।/PUNC सः/SN एव/INTF हेतुः/NP अत्र/A अपि/AVK जिघांसायाम्/KP ।/PUNC आ/SN सन्‍द्याम्/NP समुपाविष्टः/KN महेन्‍द्रसिंह:/NS ।/PUNC
समीपे/NP च/APY शान्‍तगम्‍भीरमुद्रया/NP किशोरी/NP स्थिता/KN एकः/SMKY च/APY रक्षापुरुष:/NP किशार्या:/NP पृष्ठदेशमध्‍यास्‍ते/NP ।/PUNC
महेन्‍द्र:/NS -/PUNC “/PUNC किशोरि/NP किम्/AP मदीय/SN उक्तिम्/KN स्‍मरसि/KP ?/PUNC ”/PUNC किम्/AP उत्तरम्/NP ददासि/KP तस्‍या:/SN ?/PUNC एवम्/AUD पृच्‍छति/KP हरदेवः/NS तत्र/A प्राप्त:/KN ।/PUNC “/PUNC संनद्धः/KN भव/KP पामर/NP !/PUNC हरदेव/NS हस्‍तात्/NP आत्‍मानम्/NP मोचय/KP ।/PUNC अद्य/A अपि/AVK तव/A किशोरीविषया/NP तृषा/NP न/AN शान्‍ता/NV ?/PUNC ”/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS यावत्/AVK सः/SN उत्त्‍थाय/KKS लगुडम्/NP महेन्‍द्रसिंहस्‍य/NS शिरसि/NP पातयेत्/KP तावत्/AVK अनर्थः/NP अयम्/SN भविष्‍यति/KP इति/AUD मन्‍यमानया/NP आसन्‍द्या:/KN पुर:/NP आगत्‍य/KKS किशोर्याः/NP सः/SN रुद्ध:/KN ।/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS प्राणा/NP रक्षिता/KN ।/PUNC तेन/SN बहु/NV यतितम्/KP लगुडम्/NP हस्‍ताभ्‍याम्/NP तस्‍या/SN मोचयेत्/KP इति/AUD किन्‍तु/AVK न/AN साफल्‍यम्/NP भेजे/KP स:/SN ।/PUNC तदा/A उवाच/KP हरदेव:/NS -/PUNC “/PUNC किशोरि/NP ,/PUNC किमर्थम्/NP वैरिणि/NP ते/SN करुणा/NP ?/PUNC स्‍वामिद्रोहके/NP दया/NP ?/PUNC किञ्चिद्/SN विचारय/KP ।/PUNC न/AN एतत्/SN उचितम्/NP ते/SN प्रतिभाति/KP ।/PUNC "/PUNC किशोर्या/NP शान्‍तमुद्रया/NV कथितम्/KP -/PUNC “/PUNC भवतु/KP नाम/NP मम/SN रिपुः/NP अयम्/SN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तव/SN तु/A स्‍वामी/NP ।/PUNC
किम्/AP स्‍वामिघातम्/NP करोषि/KP हरदेव/NS !/PUNC ”/PUNC शत्रौ/NP तादृशम्/SNV व्‍यवहारम्/NP अवलोक्‍य/KKS चकितेन/NP तेन/SN पुनः/A उक्तम्/KN -/PUNC स्‍वामिना/NP किम्/AP एतादृशम्/SNV अनुचितम्/NV कार्यम्/NP विधेयम्/KN यत्/SN अनेन/SNV पापेन/NP कृतम्/KN ?/PUNC सः/SN उवाच/KP “/PUNC उचितम्/NP तु/A न/AN अहम्/SN ;/PUNC मन्‍ये/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK क्षणम्/NP विचारय/KP तव/A एव/INTF प्रज्ञापराधः/NP अयम्/SN ।/PUNC त्‍वया/SN एव/INTF अस्मिन्/SN मार्गे/NP पातितः/NP अयम्/SN ।/PUNC अभ्‍यस्‍ततया/NP यदि/AVK एवम्/AUD कुर्यात्/KP किम्/AP अत्र/A चित्रम्/NP !/PUNC स्‍वस्‍वसृवत्/NP परदारेषु/NP अपि/AVK धर्म‍हानिः/NP इति/AUD किम्/AP त्‍वया/SN कदा/A अपि/AVK चिन्तितम्/KN ?/PUNC ”/PUNC महेन्‍द्रः/NS हरदेवः/NS च/APY मनसि/NP ग्लानिम्/NP अन्‍वभूताम्/KP ।/PUNC क्षणम्/NP स्‍तब्‍धः/KN राजा/NP औदार्यम्/NP साहसम्/NP च/AVK अवलोक्‍य/KKS तस्‍या:/SN ,/PUNC स्‍वप्राणरक्षाम्/NP च/AVK स्‍मृत्‍वा/KKS उवाच/KP -/PUNC “/PUNC किशोरि/NP ,/PUNC सत्‍यम्/NP त्‍वम्/SN असि/KP समादरणीया/KN ।/PUNC अत:/AVK किम्/AP इच्‍छसि/NP मत्त/KN इति/AUD ब्रूहि/KP अद्य/A -/PUNC प्रभृति/NP त्‍वम्/SN असि/KP मे/SN भगिनी/NP ।/PUNC राज्ञा/NP कदाचित्/A स्‍वमनसि/NP विचारितम्/KN आसीत्/KP यत्/SN इयम्/SN धनम्/NP याचिष्‍यते/KP पतिमोक्षणाय/KKS वा/AVK निवेदयिष्‍यते/KP ।/PUNC
न/AN सः/SN अद्यावधि/NP जानाति/KP भारतरमणीयहृदयम्/NP कीदृशम्/SNV उदारभावम्/NP भजत/KP इति/AUD ।/PUNC सा/SN आसीत्/KP आदर्शरमणी/NP ।/PUNC तया/SN उक्तम्/KN -/PUNC राजन्/NP !/PUNC यद्यपि/AVK त्‍वम्/SN मयि/SN प्रसन्नः/NP तदा/A ,/PUNC यथा/AVK त्‍वया/SN मयि/SN भगिनीत्‍वम्/NP उररीकृतम्/NP ,/PUNC तथा/AVK परस्त्रीषु/NP सर्वासु/SN मातृवद्/A भगिनिवद्/A दृष्टिः/KN पातनीया/KKS ।/PUNC इतः/A परम्/AVK परस्त्रीषु/NP त्‍वया/SN न/AN कदाचित्/A अपि/AVK दुर्दृष्टिः/NP विधेया/KN ।/PUNC एकवारम्/NP तु/A महेन्‍द्रस्‍य/NS दृष्टिः/KN अवनता/NP अभूत्/KP लज्‍जया/NP ।/PUNC कथम्/AP अपि/AVK शिर/NP उन्‍नमय्य/NP तेन/SN प्रतिज्ञातम्/NP ‘/PUNC एवम्/AUD एव/INTF भविष्‍यति/KP ।/PUNC हरदेवम्/NS ‘/PUNC प्रत्‍युक्तवती/KN सा/SN हिंसाभावम्/NP हृदयात्/NP निःसारय/KP ।/PUNC न/AN अत:/AVK परम्/AVK दुराचारे/NP कस्‍य/SN अपि/AVK साहाय्यम्/NP करिष्‍यसि/KP ।/PUNC
राज्ञि/NP च/AVK पूर्ववत्/NP मैत्री/NP परिपालनीया/KKS ।/PUNC राजन्/NP ,/PUNC त्‍वया/SN अपि/AVK सुतनिर्वेशेषम्/NP द्रष्टव्‍यः/KN हरदेव:/NS ।/PUNC ’/PUNC उभाभ्‍याम्/NP उक्तम्/KN साधु/NP !/PUNC वरवर्णिर्नि/NP ,/PUNC साधु/NP !/PUNC संतुष्टा/KN सा/SN गृहम्/NP गता/KN ।/PUNC तस्मिन्/SN एव/INTF दिने/NP मोहनस्‍य/NS कारान्‍मुक्तिः/NP भविता/KP ।/PUNC कारागृहाधिपतिना/NP बन्‍धनाद्/NP विमोच्‍य/KKS सः/SN अज्ञाप्त:/KN -/PUNC “/PUNC मा/AN भविष्‍यति/KP एवम्/AUD कार्षी:/KN ।/PUNC "/PUNC निरपराधेन/NV मोहनेन/NS सर्वम्/SN तत्/SN श्रुतम्/KN ।/PUNC सः/SN गृहम्/NP आगत:/KN ।/PUNC किशोर्या/NP सर्वम्/SNV घटनाकाण्‍डम्/NP निवेदितम्/KN तस्‍मै/SN ।/PUNC तस्‍या/SN अपूर्वम्/NV साहसम्/NP दयाभावम्/NP च/APY ज्ञात्‍वा/KKS संतुष्टः/KN मोहन:/NS ताम्/SN प्रशसंस/NP ।/PUNC ईश्वराय/NP च/AVK धन्‍यवादान्/NP विततार/KP ।/PUNC मोहनस्‍य/NS कारान्मुक्तिम्/NP श्रुत्‍वा/KKS तस्‍य/SN औदार्यम्/NP जानान:/NP स्‍वापराधम्/NP च/AVK मन्‍वानः/NP हरदेव:/NP लज्‍जयावनत:/NV सन्/KKS क्षमायाचनार्थम्/NP तत्‍समीपम्/NP आगत:/KN ।/PUNC तस्‍य/SN च/AVK मित्रनिर्विशेषम्/NV व्‍यवहारम्/NP दृष्ट्वा/KKS जातसंतोषः/NP चिचिरम्/NP तत्र/A तस्‍थौ/KP ।/PUNC रामा/NS अपि/AVK धावन्‍ती/KNV तत्र/A समागता/KN यावद्/AVK हरदेवम्/NS दृष्ट्वा/KKS परावृत्ता/KN भवेत्/KP ,/PUNC तावत्/AVK एव/INTF किशार्या/NP आगत्‍य/KKS हस्‍तम्/NP तस्‍या:/SN स्‍वहस्‍ते/NP गृहीत्‍वा/KKS मोहनदेव/NS समीपम्/NP आनीतवती/KN ।/PUNC इयम्/SN रामा/NS भवद्दर्शनार्थम्/NP आगता/KN इत्‍युक्ता/KN ‘/PUNC मा/AN भैषी:/NP मुग्‍धे/KN !/PUNC न/AN च/AVK अयम्/SN हरदेव:/NS ।/PUNC सः/SN हरदेव:/NS ,/PUNC य:/A पुरा/A त्‍वया/SN अवलोकित:/KN ,/PUNC अधुना/A सः/SN आवयोः/SN भ्राता/NP इति/AUD रामाम्/NS प्रति/AUP जगाद/KP ।/PUNC हरदेवेन/NS अपि/AVK ‘/PUNC आयाहि/NP भगिनि/NP रामे/NS !/PUNC उपविश/KP आवयोः/SN भ्राता/NP चिरात्/A दुःखम्/NP उपयुज्य/KN समागतः/KN तेन/SN सह/AUP वार्तालापान्/NP कुर्व:/KP ।/PUNC इति/AUD उक्तम्/KN ।/PUNC राज्ञा/NP यदा/A श्रुतम्/NP मोहनस्‍य/NS कारान्मुक्ति:/NP संजाता/KN इति/AUD तदा/A स्‍वसमीपम्/NP आहूत:/KN स:/SN ।/PUNC सबहुमानम्/NP स्‍वसमीपम्/NP उपवेश्‍य/KKS प्रोक्तम्/KN ।/PUNC ‘/PUNC श्‍व:/A प्रभृति/NP राज्‍यस्‍य/NP अस्‍य/SN कोशाध्‍यक्षपदम्/NP अलङ्कृत्‍वा/KKS माम्/SN संतोषयिष्‍यसि/KP इति/AUD ।/PUNC ’/PUNC मोहनेन/NS सधन्‍यवादम्/NV अङ्गीकृतम्/NP तत्/SN ।/PUNC मोहनस्‍य/NS पुन:/A सुदिवसा:/NP समागता:/KN ।/PUNC राजकृपया/NP व्‍यापारादिभिः/NP च/APY सः/SN पूर्वावस्‍थाम्/NP प्राप/KP ।/PUNC असहाया/NV वराकी/NV किशोरी/NP अथ/AVK एकदा/A वनपवनम्/NP उपसेव्‍य/KKS वैनतेयमन्दिरात्/NP प्रात:/A प्रत्‍यावर्तमानः/KN अहम्/SN क्‍वचित्/A तरङ्गिणीतीरभ्‍यासे/NP वनपवनकम्‍पनलुलिताङ्गीम्/NP कदलिकाम्/NP इव/ASD ,/PUNC मृगयुशरशख्‍यभूताम्/NV कलहंसिकाम्/NP इव/ASD ,/PUNC तुहिनाविलाम्/NV इन्‍दुलेखाम्/NP इव/ASD ,/PUNC तुषारासारशिथिलाम्/NV मलिनीम्/NP इव/ASD ,/PUNC निदाघदाहदग्‍धाम्/NV वनवल्‍लरीम्/NP इव/ASD ,/PUNC मरुमध्‍यमिताम्/NV मरालीम्/NP इव/ASD ,/PUNC निजकटुम्‍बनिकुरम्‍बभ्रष्टाम्/NV कुङ्गीम्/NP इव/ASD ,/PUNC पञ्जरपतिताम्/NV सारिकादारिकाम्/NP इव/ASD ,/PUNC पतिविरहिताम्/NV रतिम्/NP इव/ASD ,/PUNC दिवः/NP च्युताम्/NP सुरसुन्दरीसहोदरीम्/NP इव/ASD वा/AVK काञ्चन/SN कृशोदरीम्/NV किशोरीम्/NP मुखमालिन्‍येन/NP मनसः/NP विषमाम्/NV दशाम्/NP प्रकटयन्‍तीम्/KNV विलोक्‍य/KKS चित्रितचेता/NP न/AN किम्/AP अपि/AVK निश्चेतुम्/KKS अपारयम्/KP ।/PUNC परम्/AVK असौ/KP त्‍वरुन्‍तुदाधिनि/NP पीडिता/NP अपि/AVK कथ‍ञ्चित्/SN चेलाञ्चलेन/NP अश्रूणि/NP प्रमृज्‍य/KKS ससम्‍मानम्/NP अभ्‍युत्‍थाय/KKS माम्/SN प्राणमत्/NP ।/PUNC अहम्/SN तु/A ताम्/SN प्रष्टुकमः/NP अपि/AVK चेतसि/NP अचिन्‍त्‍यम्/NP यत्/SN कथम्/AP इव/ASD सर्वथा/NP परिजातपरिचयलेशाम्/NV सुवेषाम्/NP एनाम्/SN सम्‍बोधयानि/KP ?/PUNC यत:/A सुन्‍दरत्‍यशालीनत्‍वम्/NP ,/PUNC सुभगे/NP -/PUNC इति/ASD अश्‍लीलत्‍वम्/NP ,/PUNC श्रीमती/KN इति/AUD व्‍यवहारबाह्यम्/NP ,/PUNC आर्ये/NP इति/AUD पत्नीसम्‍बोधनम्/NP ,/PUNC रमणी/NP इति/AUD प्रणयदर्शनम्/NP ,/PUNC भामिनी/NP इति/AUD दोषारोपणम्/NP ,/PUNC देवी/NP इति/AUD अशोभनम्/NP ,/PUNC वरारोहे/NP -/NP इति/AUD चाटुकारित्‍वम्/NP ,/PUNC भगिनी/NP इति/AUD मनोविपरीतम्/NP ,/PUNC मातरि/NP इति/AUD वयः/SN अननुकूलत्‍वम्/NP ,/PUNC पुत्री/NP इति/AUD वात्‍सल्‍यातिशायित्‍वम्/NP ,/PUNC बाले/NP इति/AUD बालिशताप्रकटनम्/NP ,/PUNC कुटुम्बिनी/NP इति/AUD वार्धक्‍यस्‍थापनम्/NP ,/PUNC किम्/AP अभिधानम्/NP ते/SN इति/AUD अप्रच्‍छनीयम्/KN परकलत्रम्/NP ,/PUNC कुत:/A समायाता/KN असि/KP इति/AUD अनधिकार/NP चेष्टत्‍वम्/NP ,/PUNC समाश्वसिही/NP इति/AUD अधिकारपूर्णम्/NP वच:/KP ,/PUNC किमु/AP भर्त्रा/NP परित्यक्ता/KN असि/KP इति/AUD असत्कल्‍पना/NP कथनम्/AP इति/AUD एवम्/AUD चिरम्/KV चिन्‍तयति/KP एव/INTF मयि/SN भर्तुकामाभिरामा/NP अपि/AVK सा/SN वामाक्षी/NP वाङ्माधुरीदूरीकृतकलकण्‍ठा/NV साश्रुकण्‍ठा/NV भूमिम्/NP अभिवीक्षमाणा/KN अभाणीत्/KP -/PUNC महात्‍मान:/NP !/PUNC श्रीमताम्/NP वरीयसा/NP वयसा/NP ,/PUNC निरंहसा/NV मनसा/NP सौजन्‍यजुषा/NV वपुषा/NP ,/PUNC कारुण्‍यस्‍पृशा/NP दृषा/NP च/AVK समुत्‍पादितः/KN विस्रम्‍भः/NP माम्/SN स्‍वतः/A एव/INTF आत्‍मनः/NP चेतोरुजम्/NP निवेदयितुम्/KKS नोदयति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK कथम्/AP अहम्/SN कथयानि/KP मन्‍दभागा/NP ?/PUNC कथयित्‍वा/KKS अपि/AVK आयासयित्र्या/NP एव/INTF मया/SN भविष्‍यते/KP भवताम्/KP ।/PUNC परम्/AVK अकथितम्/KP अपि/AVK कष्टम्/NP पराम्/NV काष्ठाम्/NP प्रापयति/KP प्राणिनम्/NP पीडाया:/NP ,/PUNC कथितम्/NP च/AVK सत्‍यवेदनम्/NP भवति/KP तत्/SN ।/PUNC भगवन्‍त:/KN !/PUNC अहम्/SN अस्मि/KP एकस्मिन्/SMKY प्राप्त‍प्रतिष्ठे/KN लब्‍धगरिष्ठे/KN द्विजान्‍वये/NP समुत्‍पन्‍ना/KN अधन्‍या/NV कन्‍या/NP ।/PUNC न/AN अहम्/SN स्‍वल्‍पम्/NV अपि/AVK जनन्‍या:/NP शोभनाङ्कशयनसौभाग्‍यम्/NP स्‍मरामि/KP ।/PUNC मम/SN जन्‍मकालः/NP एव/INTF प्रसवपीडया/NP सतीलोकम्/NP गतवत्‍याम्/NP प्रसवित्र्याम्/NP जीवनावनीसहसिषिक्षया/NP पुनः/A आगतदारभारे/NP पितृपादे/NP तु/A विमातुः/NP आधिपत्‍ये/KKS कथम्/AP अपि/AVK युगसाहस्रीम्/NP इव/ASD वर्षाणाम्/NP एकविंशतिम्/SMKY उल्‍लङ्घय/KKS पुण्‍येन/NP पूर्वजानाम्/NP एम.ए./AB पर्यन्‍तम्/NP मया/SN शास्‍त्राध्‍ययनम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A च/AVK मध्‍यमे/NP वयसि/NP पदम्/NP निक्षिप्‍यमाणा/KN अपि/AVK अद्यत्‍वे/NP कौमारम्/NP आपन्‍ना/KN पित्रो:/NP कष्टकारणताङ्गता/NP जीवामि/KP ।/PUNC इदानीम्/A इह/A गङ्गास्‍नानापदेशेन/NP आगतौ/KNV ते/SN पितरौ/NP विना/AUP कष्टम्/NP गीताभवनम्/NS अधिवसन्‍तौ/KN अपि/AVK मद्धेतोः/NP नित्‍यम्/NP कलहेन/NP कालम्/NP यापयत:/KP ।/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC भारते/NS अस्‍मत्‍सदृशीनाम्/SNV कन्‍यानाम्/NP जन्‍म/NP एव/INTF पित्रो:/NP कष्टनिदानम्/NP ।/PUNC कन्‍याजनिम्/NP आकर्ण्‍य/NP एव/INTF हृदयम्/NP विदीर्यते/KP ,/PUNC मस्‍तकम्/NP घूर्णते/KP ,/PUNC जगदखिलम्/NP शून्‍यम्/NP इव/ASD प्रतीयते/KP चरणतलात्/NP च/AVK भूमि:/NP स्‍खलिता/KN एव/INTF ज्ञायते/KP ।/PUNC परम्/AVK कन्‍यामरणम्/NP तु/A पित्रो:/NP कृते/KN अनल्‍पस्‍य/NP तपस:/NP फलम्/NP ।/PUNC गेहे/NP मार्जार्या:/NP कुक्‍कुर्या:/NP कुरङ्ग्याः/NP छाग्‍या:/NP शुक्‍या/NP वा/APY मृत्‍यौ/NP हृदयम्/NP उद्विजते/KP ,/PUNC परम्/SN कन्‍यामरणे/NP तु/A न/AN इषत्/A अपि/AVK वाष्‍पपृषत्/NP स्‍पृशति/KP दृशम्/NP ,/PUNC प्रत्‍युत/NP चेतः/NP वैशद्यम्/NP अनुभवति/KP इति/AUD पशुपक्षिभ्‍यः/NP अपि/AVK परम्/SN हीनम्/NV जीवनम्/NP कन्‍यानाम्/NP ।/PUNC विद्वत्‍प्रवरा:/NP !/PUNC भवन्‍तः/SN तु/A सारस्‍वतसहोदरा/NP इदम्/SN तु/A जानन्ति/KP एव/INTF यत्/SN अस्‍माकम्/SN शास्‍त्रकाराः/NP अपि/AVK कन्‍याजनाय/KKS द्रुहान्‍तः/NP तम्/SN कृपणकारणम्/NP कथयन्ति/KP ,/PUNC धनापहारकम्/NP ज्ञापयन्ति/KP ,/PUNC बहुदोषनिदानम्/NP निगदन्ति/KP ,/PUNC हृदयविदारकम्/NP च/AVK समामनन्ति/KP ।/PUNC अहो/ABS निर्वचनकारिणः/NP मनीषिणः/NP अपि/AVK कन्‍याशब्‍दम्/NP ‘/PUNC क्‍व/AP इयम्/SN -/PUNC नेतव्‍या/KN भवति/KP ’/PUNC इति/AUD एवम्/AUD उपहस्‍य/NP अस्‍य/SN पर्यायवाचिनः/NP दुहितृशब्‍दस्‍य/NP अपि/AVK “/PUNC दुर्हिता/NP ,/PUNC दूरे/NP हिता/KN ,/PUNC दोग्धेः/NP वा/APY ”/PUNC इति/AUD निर्वचनम्/NP प्रकटयन्‍तः/KN न/AN लज्‍जन्‍ते/KP ।/PUNC आश्चर्यम्/NP ,/PUNC सहृदया:/NV कविमहोदया/NP अपि/AVK कन्‍याजनम्/NP परकीयम्/NV धनम्/NP प्रदर्शयन्ति/KP ।/PUNC महताम्/NV अपि/AVK कन्‍यानाम्/NP महद्/NV दु:खम्/NP कथयन्ति/KP ,/PUNC कन्‍यापितृत्‍वम्/NP च/AVK गृहमेधिनाम्/NP अधिकतरम्/NP दु:खम्/NP निर्दिशन्ति/KP ।/PUNC श्रीमन्‍त:/KN !/PUNC भवन्‍तः/SN एव/INTF भणन्‍तु/KP ,/PUNC कन्‍योत्‍पत्तौ/NP वराक्‍या/NP जन्‍मग्रहीत्र्या:/NP कन्‍याया:/NP को/SN दोष:/NP ?/PUNC अत्र/A तु/A पितरौ/NP एव/INTF प्रमाणम्/NP ।/PUNC न/AN एव/INTF स्‍थाणोः/NP अपराधः/NP यत्/SN एनम्/SN अन्‍धः/NP न/AN पश्‍यति/KP इति/AUD अभियुक्ता/KN अपि/AUD कथयन्ति/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP ,/PUNC सर्वस्‍य/SNV अस्‍य/SN वैमनस्‍यस्‍य/NP निदानम्/NP कन्‍यकानाम्/NP पाणिपीडनम्/NP एव/AVK ।/PUNC समाजे/NP पारस्‍परिकप्रतिस्‍पर्धा/NP आवर्त्तशतपरिपतिता:/NP कष्टदारिद्रया/NP बह्णपत्‍या/NP लोका/NP मिथ्‍यायशोलिप्‍सया/NP आत्‍मस्थितेः/KN अधिकम्/NV धनव्‍ययम्/KN चिकीर्षन्‍त:/KN कन्‍याजनाय/NP द्रुह्यन्ति/KP कुप्‍यन्ति/KP असूयन्ति/KP च/APY ।/PUNC किम्/AP कदा/AP अपि/AVK कथयति/KP वराकी/NP भारतीया/NV तनया/NP यत्/SN मम/SN उद्वाहे/NP इयत्/SNV धनम्/NP व्‍ययीकरणीयम्/NP ?/PUNC मह्यम्/SN वा/AVK इयत्/SNV देयम्/NP ।/PUNC सा/SN तु/A पित्रा/NP युवकाय/NP निष्‍कलाय/NV वा/APY ,/PUNC धनिकाय/NP निर्धनाय/NV वा/APY ,/PUNC कुलीनाय/NP अकुलीनाय/NV वा/APY ,/PUNC विज्ञाय/KKS अज्ञाय/KKS वा/APY ,/PUNC कुब्‍जाय/KKS खञ्जाय/KKS वा/APY ,/PUNC काणाय/KKS बधिराय/KKS वा/APY ,/PUNC भोगिने/NP रोगिणे/NP वा/AVK यस्‍मै/SN कस्‍मैचित्/SN अपि/AVK दीयते/KP ,/PUNC तम्/SN एव/INTF विवशोरी/NP करोति/KP किशोरी/NP ।/PUNC न/AN एव/INTF च/AVK काकणीमात्रम्/NP अपि/AVK याचति/KP ।/PUNC अत:/AVK सः/SN तु/A यत्/SN ददाति/KP यम्/SN च/AVK व्‍ययी/NP करोति/KP तत्‍सर्वम्/SN समाजे/NP आत्‍मानम्/NP सर्वोच्‍चम्/NV प्रतिष्ठापयितुम्/KKS एव/INTF विदधाति/KP ।/PUNC अस्‍याम्/SN स्थितौ/NP कन्‍यकाजनस्य/NP कुतः/AP तावद्/A भाविजीवने/NP दूराधिरोहिण्‍याशा/NP ,/PUNC कौमार्ये/NP एव/INTF न/AN सुखसंवास:/NP ।/PUNC मनस्विमहाभागा:/NP !/PUNC अचिरप्रसूतया/NP जनन्‍या/NP विना/AUP वर्धिता/KN अहम्/SN अपि/AVK अस्मिन्/SN एव/INTF विपत्‍ययोधौ/NP पतिता/NP रात्रिन्दिवम्/NP कलहेन/NP पितृजनस्‍य/NP ,/PUNC अभावेन/NP द्रव्‍यजातस्‍य/NP ,/PUNC बाहुल्‍येन/NP स्‍वानुजौघस्‍य/NP ,/PUNC नैष्ठुर्ये/NP समाजस्‍य/NP ,/PUNC मौर्ख्‍येण/NP बन्‍धुवर्मस्‍य/NP ,/PUNC दु:शासनेन/NP च/AVK विमातुः/NP नितराम्/NV आत्‍मनोमरणम्/NP एव/INTF श्रेय:/KN कलयन्‍ति/KP इह/A समागतास्‍मि/KP इति/AUD गदित्‍वा/KKS स्‍वानि/SNV भाग्‍यानि/NP निन्‍दन्‍ती/KNV पटाञ्चले/NP मुखम्/NP निधाय/KKS रोदसी/NP रोदयन्‍ती/KNV मुक्तकण्‍ठम्/NP प्रारोरुदीत्/KP सा/SN किशोरी/NP ?/PUNC येन/SN लोललोचनाभ्‍याम्/NP विगलन्‍ती/KNV नयनाम्‍बुबिन्‍दुमाला/NV मुक्तावलीव/NV बालाया/NP गोलगौरकपोलयुगलम्/NV अलङ्कृतवती/KN ।/PUNC विलोक्‍य/KKS एतत्/SN समुपजातकरुणया/NP मद्दयितया/NP अभिहितम्/NP -/PUNC सत्‍यम्/NP सत्‍यम्/DV सा/SN एव/INTF इयम्/SN वराकी/NV मन्‍दभागिनी/NV मन्‍दाकिनी/NS कन्‍या/NP ?/PUNC यत्/SN कृते/KN ह्यः/A तत्र/A दम्‍पत्‍योः/NP विपुल:/NV कलहकोलाहलः/NP अजञ्जनिष्ट/KN ।/PUNC कथम्/AP अपि/AVK संरक्षणीया/KN अस्‍या:/SNV प्राणा:/NP ।/PUNC न/AN प्राणरक्षात्/NP अपरम्/SN परम्/SNV पुण्‍यम्/NP गदन्ति/KP जगन्ति/KP ।/PUNC प्रकृत्‍या/KKS एव/INTF दयाभूमयः/NP भवन्ति/KP युवतयः/NP नितराम्/NV ,/PUNC किम्/AP पुन:/A कृच्‍छ्रगस्‍त:/NP कन्‍याजन:/NP इति/AUD ।/PUNC एवम्/AUD अनवसितः/NP एव/INTF तत्/SN कथने/NP तदन्‍वेषणपरौ/NP तत्पितरौ/NP तत्र/A आगतवन्‍तौ/KN ?/PUNC या/AVK अवलोक्‍य/KKS परमान्‍तर्वेदनातुम्/NP न/AN अपि/AVK सा/SN कन्‍या/NP सहसा/KV एव/INTF संवृतात्‍म्/NP अवदन/KP भावभङ्गतर/NP मनोव्‍यथाम्/NP सङ्गोप्‍य/KKS विहसनम्/NP नाट्यन्‍ती/KNV “/PUNC प्रातः/KN भ्रमन्‍ति/KP इत:/A समायातास्‍मि/KP इति/AUD ”/PUNC वदन्‍ती/KN ताभ्‍याम्/SN सह/AUP प्राचालीत्/KP ।/PUNC ततः/A अहम्/SN अपि/AVK वराक्‍या/NV भारतीयकन्‍यायाः/NP विशेषतः/NP विमातृशासितायाः/NP विवशताम्/NV शोचन्/NP स्‍वाश्रमम्/NP उपेत्‍य/KKS दैनिककार्ये/NP व्‍यापृतः/KN अभवम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK परेद्यु:/A श्रुतम्/KN यत्/SN सा/SN प्रात:/KN कुत्र/A अपि/AVK गता/KN न/AN पुन:/A प्रत्‍यावर्तिता/KN इति/AUD ।/PUNC

भग्‍नमनोरथा/NP सततसलिलप्रवाहसुभगे/NP ,/PUNC दाडिमीरसालरसाले/NV सजले/NV प्रदेशे/NP जाता/KN ,/PUNC मधुवनकञ्जविहरणपरायणा/NV कोकिला/NP ,/PUNC बदरीकरीरशमीकण्‍टकाकीर्णे/NV मन्‍दारमूर्च्छिते/KP रज:/NP पुञ्जवलयिते/NV मरुप्रदेशे/NP पञ्जरनिबद्धप्राणेव/NP अवर्तत/KP भारती/NS मरुग्रामे/NP ।/PUNC विनिमयविवाहव‍ञ्चिता/NP वराकी/NP अनुदिते/KP एव/INTF भास्‍करे/NP तल्‍पम्/NP विहाय/KKS ,/PUNC ग्रामवधूटीभि:/NP सह/AUP ,/PUNC शिरसि/NP करण्‍डम्/NP निधाय/KKS करीषकाष्ठचयनाय/KKS ग्रामाद्/NP बहिः/A गच्‍छति/KP ।/PUNC ततः/A निवृत्‍य/KKS नदीतटे/NP वर्तमानात्/NP गंभीरगर्भात्/NV कूपात्/NP सलिलम्/NP आनयति/KP ।/PUNC ततः/AVK विरता/NP गृहमार्जनादिकार्यम्/NP सम्‍पादयति/KP ।/PUNC भाम‍ती/NS विधेः/NP विधानम्/NP यथा/AVK कथम्/AP अपि/AVK स्‍वीकृत्‍य/KKS ,/PUNC असाधुचरितम्/NP अपि/AVK भर्तारम्/NP स्‍वसाधुना/NV व्‍यवहारेण/NP ,/PUNC विनोदयन्ती/KNV कलत्रोचितेन/NP कार्यकलापकौशलेन/NP च/APY कुटुम्बिजनान्/NP अपि/AVK ,/PUNC प्रभावयन्‍ती/KN ,/PUNC स्‍वकीयेन/SNV मधुरेण/NV व्‍यवहारेण/NP कृषककामिनी:/NP अपि/AVK आत्‍मीयत्‍वम्/NP उपनयन्‍ती/KN सर्वेषाम्/SN अपि/AVK प्रशस्तिपात्रताम्/NP जगाम/KP ।/PUNC गृहस्‍य/NP वित्तव्‍यापारम्/NP अपि/AVK सा/SN एव/INTF विलोकयति/KP ।/PUNC सद्मन:/NP श्रमसाध्‍ये/NP गोदाहनादिकार्ये/NP अपि/AVK न/AN श्राम्‍यति/KP ।/PUNC
रन्‍धनपेषणादिलेपनादि/NP व्‍यापारे/NP अपि/AVK सा/SN न/AN आत्‍मन:/NP अपटुताम्/NP दर्शयति/KP ।/PUNC
गीतप्रसंगेषु/NP अपि/AVK स्‍वकीयेन/SNV मधुरेण/NV कण्‍ठेन/NP ग्रामवधूटीनाम्/NP हृदयम्/NP आहरति/KP ।/PUNC
आधिव्‍याधिनिवारकोपचारेषु/NP अपि/AVK दाक्षिण्‍यम्/NP भजते/KP इयम्/SN गृहविज्ञानविदुषी/NP ।/PUNC प्राप्ते/KN अवसरे/NP बालान्/NP अपि/AVK प्रेरयति/KP साक्षरताव्‍यापाराय/NP ।/PUNC अस्‍य/SNV ग्रामस्‍य/NP प्रतिष्ठापदम्/NP भजमाना/NP सामन्‍तसुता/NP रम्‍भा/NS अपि/AVK एतद्/SN गुणौघमुगधा/NP इमाम्/SN एव/INTF स्‍वकीयाम्/SNV परामर्शदात्रीम्/NV प्रियसखीम्/NP मन्‍यते/KP ।/PUNC अद्य/A गृहे/NP किम्/AP अपि/AVK देवकार्यम्/NP सम्‍पादनीयम्/KN अस्ति/KP इति/AUD कृत्‍वा/KKS भामती/NS उषस्‍य/NP एव/INTF उत्‍थाय/KKS गृहमार्जनादिकम्/NP परिसमाप्‍य/KKS ,/PUNC स्‍नात्‍वा/KKS धौते/NP वाससी/NP परिधाय/KKS ग्रामान्तिके/NP वर्तमानात्/NP जलाशयात्/NP जलम्/NP आनेतुम्/KKS प्रस्थिता/KN ।/PUNC एकाकिनी/NP एव/INTF सा/SN कासारकूलम्/NP उपेता/KN ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF सा/SN तत्र/A मन्‍दम्/NV मन्‍दम्/DV प्रवहति/KP शीतले/NV समीरे/NP स्‍यूतम्/NP उपधानीकृत्‍य/KKS शयानम्/NP किम्/AP अपि/AVK पुरुषम्/NP ददर्श/KP ।/PUNC मनसि/NP किञ्चिद्/SN भीतभीता/NP एव/INTF क्षणम्/NP तडागोपान्ते/NP एव/INTF स्‍तब्‍धपदा/NP बभूव/KP ।/PUNC पुनः/A विलोक्‍य/KKS स्‍वस्‍थमनसा/NP सविस्‍मयम्/NV सोत्‍कण्‍ठम्/NV विवेद/KP एव/INTF शयानम्/NP युवानम्/NP -/PUNC कुतः/AP अत्र/A श्रीकण्‍ठ:/NS ?/PUNC सा/SN द्रुतम्/NP एव/INTF इतस्‍तत:/NP दृष्टिम्/NP प्रसारयन्‍ती/KN तत्र/A अन्‍यम्/SN किम्/AP अपि/AVK जनम्/NP  अनवलोक्‍य/KKS तम्/SN उपाययौ/KP ।/PUNC जलबिन्‍दुप्रोक्षणेन/NP प्रबोधयन्‍ती/KN उवाच/KP -/PUNC कथम्/AP श्रीकण्‍ठ:/NS ?/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS अपि/AVK मार्गोल्‍लंघन/NP श्रमोपलब्‍धाम्/KNV निद्राम्/NP परिहरन्/KP ,/PUNC प्रभातसुषमाम्/NP इव/ASD समीपे/NP समुदिताम्/NP भामतीम्/NS वीक्ष्‍य/KKS ,/PUNC सविस्‍मयम्/NV उवाच/KP -/PUNC अये/ASMB !/PUNC भामति/NS !/PUNC कथम्/AP उषसि/KP अत्र/A निर्जने/NP एकाकिनी/NP प्राप्ता/KN असि/KP ?/PUNC भामती/NS -/PUNC जलम्/NP आनेतुम्/KKS ।/PUNC किम्/AP निमित्तकम्/NP ते/SN अत्र/A आगमनम्/NP ।/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS ,/PUNC प्रियजनदर्शनोत्‍कण्‍ठा/NP एव/INTF माम्/SN अत्र/A आनीतवती/KN ।/PUNC
सप्ताहम्/NP यावत्/A अत्र/A स्‍थास्‍यामि/KP ।/PUNC भामती/NS दूरत:/A किम्/AP अपि/AVK आगच्‍छन्‍तम्/KP विलोक्‍य/KKS कृतौ/KN अगुण्‍ठना/NP न/AN अधिकम्/NP किम्/AP अपि/AVK प्रष्टुम्/KKS पारितवती/KN ।/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS अपि/AVK मौनम्/NP अवलम्‍ब्‍य/KKS पूर्वाम्/SN एव/INTF स्थितिम्/NP समवाप/NP ।/PUNC भामती/NS अपि/AVK द्रुतम्/NP एव/INTF जलकुम्‍भम्/NP शिरसि/NP निधाय/KKS गृहम्/NP प्रति/AUP प्रस्थिता/KN ।/PUNC पथि/NP प्रयान्‍त्‍या/KKS भग्नमनोरथायाः/NV भामत्‍या:/NS स्‍मृतिपटलम्/NP समाययु:/KP कालव्‍यवधानेन/NP मन्‍दताम्/NP उपेतानि/KP प्रणयमनोरथचित्राणि/NP ।/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS अपि/AVK सहसा/KV एव/INTF अतर्कितम्/NP भामत्‍या:/NS रहसि/NP सङ्गमम्/NP समवाप्‍य/KKS अदृष्टा/KN एव/INTF विप्रलब्‍ध/KN इव/ASD का/SN अपि/AVK विषमाम्/NV दशाम्/NP जगाम/KP ।/PUNC प्रसुप्ता:/KN स्‍मृतय:/KKS सहसा/KV एव/INTF प्रबुद्धा:/KN ।/PUNC चिरात्/KV प्रशमिता:/KN भग्‍नमनोरथस्‍य/NP तस्‍य/SN प्रणयवेदनाप्रसंगा:/NP विदधुः/NP तम्/SN अचिरम्/NV कुण्ठितकलेवरम्/NP ।/PUNC
मुखरितम्/NP च/AVK तस्‍य/SN मनसा/NP -/PUNC अहो/ABS !/PUNC निष्ठुरः/KN अयम्/SN विधाता/NP ।/PUNC
अकरुणः/NV अयम्/SN विधि:/NP ,/PUNC न/AN जाने/NP किम्/AP अर्थम्/NP कस्य/SN अपि/AVK अभीष्टहनने/KN अकस्‍मात्/A एव/INTF उपस्‍थापयति/KP अतर्कितान्/NP उपप्‍लवान्/KN ।/PUNC कस्य/SN अपि/AVK अनुकूलताम्/NP ,/PUNC प्रतिकूलताम्/NP च/AVK पुरस्‍कुर्वतः/KN अपि/AVK न/AN अस्‍य/SN क्रूरस्‍य/NP मनसि/NP समुदेति/KP मनागपि/NP दयालुत्‍वम्/NP ।/PUNC इति/AUD विविधविचारणाव्‍यग्रमानस:/NP श्रीकण्‍ठः/NS एकपदे/NP एव/INTF समागच्‍छन्‍तम्/KP ;/PUNC कृषकसमुदायम्/NP वीक्ष्‍य/KKS तत:/A उत्‍थाय/KKS गृहम्/NP प्रति/AUP प्रस्थित:/KN ।/PUNC
भामती/NS अपि/AVK श्रीकण्‍ठस्‍य/NS आकस्मिक्/A केन/SN संगमेन/NP कालव्‍यवधाननिशमितम्/NP प्रणयवेदनावह्निम्/NP पुनः/A उद्दीप्‍तम्/NP इव/ASD अनुभवन्‍ती/KN ,/PUNC कलिलताम्/NP गतेन/NP ,/PUNC मनसा/NP कथम्/AP कथम्/DV अपि/AVK गृहम्/NP प्राप्ता/KN ।/PUNC प्रातः/NP एव/INTF समागताम्/NP भामतीम्/NS वीक्ष्‍य/KKS रम्‍भा/NS पर्यङ्के/NP एव/INTF जृम्‍भमाण/KN उक्तवती/KN -/PUNC अये/ASMB !/PUNC कथम्/AP रात्रौ/NP निद्राम्/NP न/AN लब्धवती/KN ।/PUNC न/AN हि/A न/AN हि/A !/PUNC किम्/AP अपि/AVK प्रियम्/NP ते/SN श्रावयितुम्/KKS आगता/KN ।/PUNC 
रम्‍भा/NS -/PUNC किम्/AP अस्ति/KP तत्/SN प्रियम्/NP श्रावय/KKS सखि/NP !/PUNC
भामती/NS -/PUNC श्रीकण्‍ठ:/NS समागत:/KN ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC किम्/AP स्‍वप्‍ने/NP ?/PUNC
भामती/NS -/PUNC न/AN हि/A प्रत्‍यक्षम्/NP दृष्टः/KN प्रभाते/NP ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC कुत्र/AP !/PUNC
भामती/NS -/PUNC कासारतटे/NP ।/PUNC प्रियजनान्/NP द्रष्टुम्/KKS आगत:/KN ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC अत्र/A त्‍वत्त:/SNV प्रियतर:/NP क:/SN स्‍यात्/KP दर्शनीय:/KN ।/PUNC
भामती/NS -/PUNC आत्‍मन:/NP पितृव्‍यपुत्रम्/NP द्रष्टुम्/KKS आगत:/KN इति/AUD सः/SN उक्तवान्/KN ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC त्‍वम्/SN अपि/AVK बालसखी/NP असि/KP ।/PUNC तौ/SN अपि/AVK सभाजनीयः/KN अयम्/SN भद्रजन:/NP ।/PUNC
भामती/NS –/PUNC तौ/SN अपि/AVK इत्‍युक्‍त्‍वा/KKS द्रुतम्/NP एव/INTF ततः/A निर्गता/KN ।/PUNC श्रीकण्‍ठपितृव्‍यपुत्र:/NP चन्‍द्रशेखर:/NS श्रीकण्‍ठ:/NS बहो:/NV कालात्/NP इमाम्/SNV भूमिम्/NP प्राप्त:/KN इति/AUD प्रसन्नेन/NV चेतसा/NP तस्‍य/SN स्‍वागतम्/NP चकार/KP ।/PUNC चन्‍द्रशेखरस्‍य/NS भार्या/NP तु/A विद्याविनयोपेताय/NP देवराय/NS भूयांसि/NV आशीर्वचनानि/NP अर्पितवती/KN ।/PUNC श्रीकण्‍ठस्‍य/NS सर्वत:/KN क्षेमम्/NP पृच्‍छन्‍ती/KN सा/SN तस्‍य/SN अनपत्‍यताम्/NP उद्दिश्‍य/KKS साश्रुकण्‍ठा/NP एव/INTF बभूव/KP ।/PUNC उक्तवती/KN च/AVK -/PUNC श्रीकण्‍ठ/NS !/PUNC न/AN भवादृशः/SNV विद्वान्/NP ,/PUNC गुणी/NP अस्माकम्/NP कुले/NP अद्यावधि/NP जात:/KN ।/PUNC तव/A पूर्वजाः/NP तु/A अशिक्षिता:/NV भिक्षाजीविन:/NV एव/INTF आसन्/KP ।/PUNC विद्याविषये/NP तु/A अस्ति/KP भगवत:/KN त्‍वय्या/SN एव/INTF भूयसी/NV कृपा/NP !/PUNC परम्/AVK सन्‍ततिविषये/NP स:/SN पराङ्मुख/NP इव/ASD लक्ष्‍यते/KP ।/PUNC भगवान्/NP भवते/SN एकम्/SMKY पुत्ररत्‍नम्/NP दद्यात्/KP इति/AUD एव/INTF प्रत्‍यहम्/NP प्रार्थये/KP कुलदेवताम्/NP ।/PUNC एतावता/SN एव/INTF चन्द्रशेखरः/NS श्रीकण्ठस्य/NS कृते/KN चायचषकम्/NP नीत्वा/KKS आगतः/KN ।/PUNC श्रीकण्ठः/NS चायम्/NP पीत्‍वा/KKS जलपात्रम्/NP आदाय/KKS गृहाद्/NP बहिः/A निर्गत:/KN ।/PUNC ग्रामाद्/NP बहिः/A गच्‍छत:/KP श्रीकण्‍ठस्‍य/NS मार्गे/NP एव/INTF सामन्‍तसुता/NP रम्‍भा/NS श्रीकण्‍ठम्/NS प्रतीक्षमाणा/KN इव/ASD स्‍वगृहस्‍य/NP बहि:/A शालास्थण्डिले/NP उपविष्टा/KN आसीत्/KP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठम्/NS उपेतम्/KP दृष्ट्वा/KKS प्रथमम्/SMKP स्मितेन/NV ,/PUNC तत:/A प्रणामेन/NV स्‍वागतम्/KN व्‍याजहार/NP ।/PUNC पप्रच्‍छ/KP च/AVK प्रसन्‍नानना/NV रम्‍भा/NS कुशलम्/NP पण्डितप्रवरस्‍य/NP ।/PUNC भो/ASMB !/PUNC भो/DV !/PUNC पण्डितमहाशय/NP !/PUNC कथम्/AP एकान्‍तत:/NP विस्‍मृता:/KN वयम्/SN ग्रामबन्‍धव:/NP ।/PUNC
बाल्‍ये/NP बहु/NV क्रीडितम्/KP अस्मिन्/SN प्रांगणे/NP ।/PUNC कश्चित्/SN स्‍मर्यते/KP न/AN वा/AVK ।/PUNC
ननु/AP नगरवैभवमुग्‍धानाम्/NP कुत:/A स्‍मृतिपथम्/NP आयान्ति/KP ग्राम्‍या:/NP ।/PUNC श्रीकण्‍ठ:/NS जलपात्रम्/NP दूरे/NP निधाय/KKS शालावेदिकायाम्/NP उपविष्ट:/KN ।/PUNC राजदारिकाया:/NP सविनोदम्/NV अभिनन्‍दनम्/NP कुर्वन्/KP उवाच/KP -/PUNC भगिनि/NP !/PUNC कथम्/AP विस्‍मरामि/KP भवत्‍या:/KKS बालक्रीडा/NP विनोदसुखानि/NP ।/PUNC
भवत्पित्रो:/NP वात्‍सल्‍यम्/NP तु/A विशदम्/NP विराजते/KP मे/SN मनसि/NP ।/PUNC काल:/NP एव/INTF संगमयति/KP ,/PUNC सः/SN एव/INTF च/AVK वियोजयति/KP ।/PUNC यत्र/A ओदनम्/NP नयति/KP ,/PUNC तत्र/A एव/INTF गन्‍तव्‍यम्/KN भवति/KP मानवेन/NP ।/PUNC 
रम्‍भा/NS -/PUNC सत्‍यम्/NP भणसि/KP भ्रात:/NP !/PUNC विधेः/NP विधानम्/NP एव/INTF विशिष्‍यते/KP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/NS -/PUNC भगिनि/NP !/PUNC नगरेषु/NP तु/A केवलम्/NP बाह्यम्/NV चाकचिक्‍यम्/NP एव/INTF न/AN हि/A हार्दम्/NP माधुर्यम्/NV ,/PUNC यत्/SN अत्र/A ग्रामे/NP अनुभूयते/KP ।/PUNC ग्रामोपमम्/NV निर्मलम्/NP सौहार्दम्/NP सहकारित्‍वम्/NP च/AVK न/AN पत्तनेषु/NP परिलक्ष्‍यते/KP ।/PUNC भवत्‍या:/KKS सामन्‍तवैभवशालिनि/NV प्राङ्गणे/NP एव/INTF धान्‍यपुञ्जोपरि/NP उन्‍मत्तम्/NP क्रीडताम्/KP अस्‍माकम्/SN मनसि/NP यादृशम्/SNV सौहार्दम्/NP आसीत्/KP ,/PUNC तादृशम्/SNV न/AN क्‍वापि/AP तत्र/A दृष्टिपथम्/NP आयाति/KP ।/PUNC बाह्यतः/A रमणीयेषु/NP पत्तनेषु/NP दुर्लभा:/NP व्‍याजविरहिता:/KN व्‍यापारा:/NP ।/PUNC नूनम्/A ते/SN हि/A नः/AN दिवसा:/NP गता:/KN ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC भाव/NP !/PUNC सत्यम्/NP वदसि/KP ।/PUNC परम्/AVK पुरा/NP यत्/SN आसीत्/KP ग्रामेषु/NP न/AN अस्ति/KP तत्/SN साम्‍प्रतम्/A ।/PUNC अत्रत्‍या:/A भद्रव्‍यवहारा:/NP अपि/AVK पूर्वजै:/NP सह/AUP दिवंगता:/KN ।/PUNC अत्र/A अपि/AVK प्राप्ता/KN अस्ति/KP पत्तनप्रतिच्‍छाया/NP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A वित्तविमूढा:/KNV ग्राम्‍या:/NP अपि/AVK न/AN स्‍मरन्ति/KP गुरुलघुभावम्/NP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/KN -/PUNC अस्‍तु/KP भगिनि/NP !/PUNC अस्मि/KP अत्र/A सप्ताहम्/NP यावत्/A ।/PUNC पुनः/A मिलामि/KP ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC बन्‍धो/NP !/PUNC मध्‍याह्ने/NP भवत:/SN विश्रामव्‍यवस्‍था/NP अत्र/A एव/INTF पितृकक्षे/NP विधास्‍यते/KP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/NS -/PUNC यथा/AVK भवती/SN कामयते/KP ।/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS ग्रामाद्/NP बहिः/A गत:/KN श्रीकण्‍ठ:/NS ।/PUNC भामती/NS तु/A मयूरी/NP इव/ASD मेघम्/NP प्रतीक्षमाणा/NP ,/PUNC श्रीकण्‍ठदर्शनोत्‍सुका/NP परिसमाप्य/KN शीघ्रम्/NV एव/INTF गृहकार्यजातम्/NP प्रस्थिते/KN च/AVK भर्तरि/NP ग्रामान्‍तरम्/NP भिक्षार्जनाय/NP मध्‍याह्ने/NP रम्‍भागृहम्/NP प्राप्ता/KN आसीत्/KP ।/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS अपि/AVK विश्रमाय/NP रम्‍भया/NS आमन्त्रितः/NP व्‍यवसायहेतवे/NP गृहात्/NP निर्गते/KN पितृव्‍यपुत्रे/NP ,/PUNC भुक्‍त्‍वा/KKS प्रसुप्तायाम्/NP च/AVK पितृव्‍यपुत्रभार्यायाम्/NP ,/PUNC शान्‍तताम्/NP उपेते/KP च/AVK जनानाम्/NP गमनागमनव्‍यापारे/NP रम्‍भागृहम्/NP प्राप्त:/KN श्रीकण्‍ठ:/NS ।/PUNC रम्‍भया/NS पूर्वम्/SN एव/INTF श्रीकण्‍ठस्‍य/NS कृते/KN अभिनवपरिच्‍छदाच्‍छादितम्/NP पर्यङ्कम्/NP स्‍वपितु:/NP कक्षे/NP साधितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC रम्‍भा/NS बालवैधव्‍यम्/KN उपगता/KN अपि/AVK अधिकारपूर्णाम्/NP पितृच्‍छायाम्/NP अवाप्य/KKS स्‍वपितृग्रामे/NP एव/INTF ,/PUNC दिवङ्गते/NP पितरि/NP तस्‍य/SN केदारकृषिकोशादिकार्यम्/NP पुत्रवत्/NP सम्‍पादयति/KP ।/PUNC सा/SN पितु:/NP एकम्/SMK एव/INTF अपत्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC स्त्रियः/NP अपि/AVK तस्‍या:/SN परिजनेषु/NP अस्ति/KP पुरुषोपमम्/NP प्रशासनानुशासनम्/NP ।/PUNC ग्रामजनः/NP अपि/AVK सामन्‍तोचितम्/NV सम्‍मानम्/NP तस्‍यै/SN प्रयच्‍छति/KP ।/PUNC मध्‍याह्ने/NP दासा:/NP दास्‍यः/NP च/APY कृषिकार्यार्थम्/NP क्षेत्रभूमिम्/NP गता:/KN ,/PUNC एका/SMKY वृद्धा/NV दासी/NP एव/INTF गृहे/NP अस्ति/KP ।/PUNC भामती/NS रम्‍भया/NS सह/AUP महिलामण्‍डपे/NP एव/INTF स्थिता/KN अस्ति/KP ।/PUNC प्राप्ते/KN च/AVK श्रीकण्‍ठे/NS रम्‍भया/NS साधितम्/NP पुरुषकक्षम्/NP ,/PUNC पूर्वम्/SN प्राप्ता/KN रम्‍भा/NS ,/PUNC तत:/A प्रविष्टा/KN भामती/NS ।/PUNC ग्राममर्यादाम्/NP परिपालनपरायणा/NP भामती/NS अवगुण्‍ठनावृतवदना/NP ,/PUNC रम्‍भायाम्/NS समुपविष्टायाम्/KN पीठे/NP ,/PUNC भूतले/NP एव/INTF उपविष्टा/KN ।/PUNC भामत्‍या:/NS अवगुण्‍ठनवारणे/NP आग्रहम्/NP विदधाना/NP रम्भा/NS सोपहासम्/NP उवाच/KP -/PUNC अयि/ASMB !/PUNC अस्‍थाने/NP खलु/A इदम्/SN ते/SN वदनावरणम्/NP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A तु/A असूर्य/NP पश्‍या:/KP राजदारा:/NP अपि/AVK विवृतवदना:/NP आहिण्‍डन्‍ते/KP पत्तनेषु/NP ।/PUNC उदिते/KP स्‍वतन्‍त्रतायुगे/NP किम्/AP इदम्/SN प्रियजनानाम्/NP पुरत:/KN वदनावरणव्‍यवधानम्/NP ।/PUNC श्रीकण्‍ठः/NS तु/A अवगुण्‍ठनवारणापरायणाम्/NP रम्‍भाम्/NS मध्‍ये/NP एव/INTF निरुध्य/KKS उक्तवान्/KN -/PUNC भगिनि/NP !/PUNC कथम्/AP वारयसि/KP सख्‍या:/NP अवगुण्‍ठनम्/NP ?/PUNC बाल्ये/NP कैशोरकाले/NP च/APY सम्‍यक्/A अवलोकितम्/KN अस्‍या:/SN वदनकमलम्/NP ।/PUNC विजृम्भिते/KP कालप्रभञ्जने/NP पत्तनेषु/NP इव/ASD पल्‍लविकासु/NP अपि/AVK समुदेष्‍यति/KP अवगुण्‍ठनवारणम्/NP ।/PUNC रम्‍भा/NS भामत्‍या:/NS मुखम्/NP विलोकयन्‍ती/KNV वार्तोपक्रमम्/NP प्रतीक्षते/KP ।/PUNC भामत्‍या:/NS वार्ता/NP प्रवर्तनाय/KKS संकेतम्/NP इव/ASD लब्‍ध्‍वा/KN रम्‍भा/NS एव/INTF प्रथमम्/SMKP प्रवर्तयामासः/NP वार्तापल्‍लवितम्/NP ।/PUNC 
रम्‍भा/NS -/PUNC श्रीकण्‍ठ/NS !/PUNC अत्‍याहितम्/NP खलु/A त्‍वया/SN अस्‍या:/SN तपस्विन्‍या:/NP उपरि/A ।/PUNC
तव/A प्रणयप्रतिज्ञाभङ्गेन/NP एव/INTF इयम्/SN वरटा/NP मानसरोवरात्/NP मरुधरम्/NP प्रापिता/KN ।/PUNC
तस्मिन्/SN काले/NP साम्‍प्रतिकानाम्/NP इव/ASD एव/INTF किम्/AP अपि/AVK साहसिक्‍यम्/NP अभविष्‍यत्/KP चेत्/AVK न/AN व्‍यपहतम्/KN अभविष्‍यत्/KP युवयो:/NP जीवनम्/NP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/NS -/PUNC (/PUNC निश्‍वस्‍य/NP )/PUNC भगिनि/NP !/PUNC किम्/AP अतीतस्‍य/NP संस्‍मरणेन/NP ।/PUNC आवयो:/SN भाग्‍ये/NP एतत्/SN एव/INTF लिखितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
रम्‍भा/NS -/PUNC भवादृश:/SNV पण्डित:/NP अपि/AVK शिरसि/NP पाषाणम्/NP प्रहृत्‍य/KKS भाग्‍यम्/NP एव/INTF निन्‍दति/KP चेत्/AVK कुत्र/AP स्‍थास्‍यति/KP पौरुषम्/NP ।/PUNC तव/A अवहेलनया/NP इहोपेता/NP इयम्/SN वराकी/NP कानि/SN कानि/DV कष्टानि/NP सहते/KP ,/PUNC इति/AUD न/AN त्‍वम्/SN जानासि/KP ।/PUNC पतिः/NP एव/INTF स्‍त्रीणाम्/NP गति:/NP इति/AUD तु/A जानासि/KP एव/INTF ।/PUNC अस्‍या:/SN वल्‍लभः/NP तु/A कल्‍मषपरायण:/NP इमाम्/SN देवकन्‍याम्/NP ग्रामशूकरीः/NP सेवते/KP ।/PUNC इतः/A परम्/AVK किम्/AP अस्याः/SN भवेत्/KP व्यथावज्रपातः/KN ।/PUNC पश्यतु/KP भवान्/SN ,/PUNC अस्याः/SN हिमहताया:/NP पद्मिन्‍या:/NP वदनम्/NP ।/PUNC
अकाले/NP एव/INTF वार्धक्‍यम्/NP इव/ASD समुपेता/KN इयम्/SN युवती/NP ।/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS रमभया/NS बलाद्/NP अपावृते/KP भामत्‍या/NS वदनावगुण्‍ठने/NP श्रीकण्‍ठ:/NS विगतलावण्‍यवैभवम्/NP भामत्‍या:/NS वदनम्/NP वीक्ष्‍य/KKS ,/PUNC विनतवदनः/KN मौनम्/NP एव/INTF तस्‍थौ/KP किञ्चित्/SN कालम्/NP ।/PUNC रम्‍भया/NS प्रेरित:/KN प्रोवाच/KP 
श्रीकण्‍ठ:/NS -/PUNC किम्/AP भणामि/KP सामन्‍तसुजाते/NP !/PUNC मन्‍दभाग्‍यस्‍य/NP मे/SN जीवनस्‍य/NP ।/PUNC
शैशवे/NP एव/INTF पितृच्‍छायाया/NP व‍ञ्चितः/NP अभवम्/KP ।/PUNC वैधव्‍यविपन्‍नया/NP मात्रा/NP कथम्/AP अपि/AVK पालित:/NP इति/AUD सम्‍यक्/A जानाति/KP ते/SN सखी/NP ।/PUNC मदीयम्/SN सर्वम्/SNV अपि/AVK जीवनवृत्तम्/NP अनया/KKS स्‍वमातृमुखात्/NP श्रुतम्/KN एव/INTF ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A ये/SN अत्र/A तया:/SN मम/SN पितृपक्षीयाः/NP माम्/SN अभिनन्‍दन्ति/KP ,/PUNC ते/SN एव/INTF पुरा/NP यातुधानोपमा:/NP मम/SN मातरम्/NP निन्‍दन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC ये/SN ये/DV व्‍यथावज्रपाता:/KN तया/SN सोढा:/KN इति/AUD तु/A भवति/KP अपि/AVK जानाति/KP मम/SN बालकाय/NP साक्षिणी/NP ।/PUNC मम/SN भगिनी/NP द्वयम्/SMKP आसीत्/KP ।/PUNC उभे/SN अपि/AVK मातु:/NP निर्धनतया/NP कन्‍याविनिमयकल्‍पे/NP अयोग्यपाणिपतिते/NP अकाले/NP एव/INTF दिवम्/NP गते/KN ।/PUNC एकः/SMKY च/AVK भ्राता/NP अप्राप्य/KKS रोगोपचारम्/NP रुग्‍णावस्‍थायाम्/NP एव/INTF दिवंगत:/KN ।/PUNC अहम्/SN मन्‍दभाग्‍य:/NP स्‍वशिक्षाया:/NP कृते/KN यायावरत्‍वम्/NP गत:/KN ।/PUNC इयम्/SN त्‍वयदीया/SNV सखी/NP अपि/AVK अस्मिन्/SN एव/INTF कन्‍याविनिमयकुरीतिकल्‍पे/NP निपतिता/KN विषीदति/KP इति/AUD तु/A सुविदितम्/NP एव/INTF भवत्‍या:/KKS ।/PUNC दुर्दैवात्/NP अस्‍या:/SN भवत्‍सख्‍या:/NP गुणशीलशालिनी/NP रूपवती/NV जननी/NP अपि/AVK अनया/KKS एव/INTF कुरीतिकषयाविकर्षिता/NP कूपे/NP निपातिता/KN कति/A कति/DV विपद:/KN सोढवती/KNV अहम्/SN जाने/NP ।/PUNC दिष्‍ट्या/KKS तया/SN समुपलब्‍धम्/KN इदम्/SN कन्‍यारत्‍नम्/NP ।/PUNC परम्/AVK दुर्दैवात्/NP सा/SN अपि/AVK तृतीयकलत्रकामस्‍य/NP भ्रातु:/NP कृते/KN अस्‍या:/SN कुरङ्ग्या:/NP बलिदानम्/NP कृतवती/KN ।/PUNC किम्/AP कुर्यात्/KP कालवशंवदः/NP मानव:/NP ।/PUNC एतावत्/SN एव/INTF अपसारितवदनावरणा/NP ,/PUNC भामती/NS पावकज्‍वाला/NP इव/ASD प्रज्‍वलन्‍ती/KNV प्रोवाच/KP -/PUNC तर्हि/AVK प्रणयम्/NP प्रतिज्ञा/NP पौरुषम्/NP भजमानेन/NP भवता/SN कथम्/AP न/AN रक्षिता/KN ?/PUNC यदा/A मम/SN जननी/NP भवत्‍याः/KKS च/AVK जननी/NP उभे/SN अपि/AVK आवयो:/SN सम्‍बन्‍धकृते/KN सम्‍मते/NP अभूताम्/KP ,/PUNC तदा/A कः/SN आसीत्/KP बाधक:/NP ,/PUNC विहाय/KKS भवत:/KP साहसिक्‍यम्/NP ।/PUNC भवत:/KP अन्‍तरङ्गसखिना/NP मकरन्‍देन/NP तु/A माधवस्‍य/NS इव/ASD मालत्‍या:/KKS कृते/KN ,/PUNC भवद्/SN विषये/NP अपि/AVK बहु/NV भणितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तेन/SN अनेकश:/NP श्रावितानि/NP भवद्/SN विरचितानि/KP विरहवेदना/NP गीतानि/NP अपि/AVK ।/PUNC अनेन/SN अहम्/SN अपि/AVK आश्‍वस्‍ता/NP आसम्/NP यद्/A भवत:/KP प्रणयपौरुषम्/NP समुपस्थिते/KNV काले/NP दर्शयिष्‍यति/KP एव/INTF स्‍वप्रभावम्/NP ।/PUNC परम्/AVK हा/ABS हन्‍त/ABS !/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS रम्‍भाया:/NS अंके/NP शिरः/NP निपात्‍य/KKS भृशम्/KV रुरोद/KP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/NS भामत्‍या:/NS प्रणयवेदनाप्रहारेण/NP विखण्डितगर्वितः/NP लज्‍जाविलम्बितानन/NP इव/ASD मौनम्/NP तस्‍थौ/KP ।/PUNC मनसि/NP एव/INTF अनुपतन्/KKS उवाच/KP -/PUNC हा/ABS !/PUNC हन्‍त/ABS वञ्चितः/NP अहम्/SN नूनम्/A विधिना/NP ।/PUNC पुरा/NP न/AN केन/SN अपि/AVK आत्‍मीयेन/NP प्रकटिता/KN अस्‍या:/SN प्रणयवेदना/NP मत्‍पुरत:/KN ।/PUNC न/AN अपि/AVK यौवने/NP अनया/KKS सह/AUP विश्रम्‍भालापस्‍य/NP अवसरः/NP अपि/AVK अधिगत:/KN ।/PUNC पराश्रिततया/NP प्रतिहतसाहसिक्‍येन/NP मया/SN अपि/AVK न/AN प्रत्‍यक्षम्/NP प्रयतितम्/NP अस्‍या:/SN कृते/KN ।/PUNC मनसि/NP एव/INTF प्रज्‍वलन्‍तम्/KNV प्रणय/KKS -/PUNC वेदनापावकम्/NP सहमानेन/NP विवशतापरवशेन/NP हस्‍तोपगताम्/KP अपि/AVK हा/ABS पितम्/NP हतविधिना/NP अमूल्‍यम्/NV रत्‍नम्/NP ।/PUNC इति/AUD चिन्‍तयत:/KP श्रीकण्‍ठस्‍य/NS अपि/AVK हृदयम्/NP अतीव/A अनुतापतप्‍तम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC
रम्‍भा/NS उभयोः/SN अपि/AVK वेदनाव्‍याकुलम्/NP वदनम्/NP वीक्ष्‍य/KKS वेदनोपचाराय/KKS किम्/AP अपि/AVK शीतलपेयम्/NP आनेतुम्/KKS गता/KN ।/PUNC तदा/A श्रीकण्‍ठ:/NS भामतीम्/NS सान्‍त्‍वयन्/KKS उवाच/KP -/PUNC 
भामति/NS !/PUNC न/AN हि/A शपथेन/NP आत्‍मन:/NP दौर्बल्‍यम्/NP गोपयितुम्/KKS कामये/KP ।/PUNC वस्‍तुतः/A तु/A अहम्/SN अपि/AVK त्‍वन्‍मातुलनिर्बन्‍धनिगडिताया:/NP तव/A जनन्‍या:/NP परवर्ती/NV परिस्थितिम्/NP परिलक्ष्‍य/KKS साहसक्यिम्/NP न/AN कर्तुम्/KKS पारितवान्/KN ।/PUNC तत्‍कृते/KN अद्य/A अवधि/NP दूये/NP ।/PUNC
भामती/NS -/PUNC श्रीकण्‍ठाभिमुखम्/NP भूत्‍वा/KKS निवर्तिताननावरणा/NP उक्तवती/KN -/PUNC तव/A सखा/NP -/PUNC मकरन्‍द:/NS मम/SN पाणिग्रहणकालस्‍य/NP मासात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF माम्/SN उपेत्‍य/KKS उक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC अहम्/SN पाणिग्रहणकालात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF युवयो:/NP मंगलव्‍यवस्‍थाम्/NP कृत्‍वा/KKS छद्मवेषेण/NP त्वाम्/SN हृत्‍वा/KKS श्रीकण्‍ठाय/NS समर्पयिष्‍यामि/KP ”/PUNC इति/AUD ।/PUNC अहम्/SN अपि/AVK पाणिबन्‍धम्/NP यावत्/A रुक्मिणी/NS इव/ASD माधवम्/NS प्रतीक्षमाणा/KNV विस्‍फारितनयना/NV स्थिता/KN आसम्/KP ।/PUNC
श्रीकण्‍ठ:/NS -/PUNC तत्/SN कृते/KN अद्य/A अवधि/NP अनुतापम्/NP कुर्वन्/KKS अस्मि/KP कल्‍याणि/NP !/PUNC किम्/AP कुर्याम्/KP ,/PUNC आत्‍महत्‍याम्/NP पापम्/NP मन्‍यमान:/KN ततः/A विरते/KP ।/PUNC किम्/AP अस्ति/KP मम/SN अपि/AVK जीवने/NP सुखम्/NP ।/PUNC भार्या/NP अपि/AVK मन्‍दभाग्‍या/NP एव/INTF उपलब्‍धा/KN ।/PUNC
सा/SN अपि/AVK वन्‍ध्‍या/KKS इति/AUD घोषिता/KN वैद्येन/NP ।/PUNC मातु:/NP आग्रहेण/NP एव/INTF विवाहम्/NP स्‍वीकृतवान्/KN ।/PUNC त्‍वत्‍पाणिग्रहणादारभ्‍य/NP वर्षपर्यन्‍तम्/NP मरणासन्‍नाम्/NP स्थितिम्/NP एव/INTF भजमान:/KN आसम्/KP ।/PUNC अहम्/SN कस्‍याम्/SNV दशायाम्/NP वर्ते/KP इति/AUD तु/A अहम्/SN एव/INTF जाने/NP ।/PUNC
त्‍वम्/SN तु/A पुत्रसुखेन/NP वर्धसे/KP ।/PUNC तेन/SN सर्वा:/SN अपि/AVK विपदः/KN विस्‍मृतिम्/NP नेष्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC मम/SN जीवने/NP तु/A सम्‍पदाम्/NP स्‍वप्नदर्शनम्/NP अपि/AVK न/AN सम्‍भवति/KP ।/PUNC त्‍वदनुस्‍मृतिः/NP एव/INTF धारयति/KP मे/SN जीवनम्/NP ।/PUNC त्‍वद्दर्शनव्‍याजेन/NP एव/INTF अत्र/A आगतः/KN अस्मि/KP ।/PUNC रम्‍भा/NS प्रसादात्/NP एव/INTF च/AVK त्‍वया/SN सह/AUP अ‍तर्कितः/NP अयम्/SN संभाषणसंगमप्रसंग:/NP समुपलब्ध/KN इति/AUD अपि/AVK आत्‍मन:/NP सौभाग्‍यम्/NP मन्‍ये/KP ।/PUNC अन्‍यथा/SN निराशावलयिते/KP मम/SN जीवने/NP किम्/AP अस्ति/KP आशाम्‍पदम्/NP ।/PUNC एतावता/SN एव/INTF रम्‍भा/NS शीतपेयम्/NP आदाय/KKS समागता/KN भामतीम्/NS उवाच/KP -/PUNC आर्ये/NP !/PUNC भामति/NS !/PUNC मन्‍ये/KP बहिः/A तव/A कान्‍त:/NP क्रन्‍दति/KP ।/PUNC
भामती/NS –/PUNC किम्/AP आगत:/KN ?/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS ततः/A त्वरितम्/KV एव/INTF निर्गता/KN ।/PUNC श्रीकण्‍ठ:/NS रम्‍भाया:/NS आग्रहेण/NP सायम्/NP संगीतमयीम्/NV भागवतीम्/NP कथाम्/NP श्रावयति/KP ।/PUNC तस्‍य/SN संगीतमाधुर्येण/NP आकृष्टा:/KN आबलवृद्धा:/NV ग्रामजना:/NP चत्‍वरे/NP समवेता:/KN भवन्ति/KP ।/PUNC रासलीलाप्रसंगेन/NP विप्रलम्‍भशृङ्गारम्/NP उद्दीपयन्/KNV सर्वेषाम्/SNV अपि/AVK जनानाम्/NP मनांसि/NP स:/SN आवर्जयति/KP ।/PUNC गोपिका/NP भावम्/NP गता/KN इव/ASD अङ्गना:/NP न/AN आत्‍मन:/NP अश्रुप्रवाहम्/NP रोद्धुम्/KKS प्रभवन्ति/KP ।/PUNC भामती/NS रहसि/NP उपविष्टा/KN उन्‍मुग्धा/KN इव/ASD निषण्‍णा/KKS न/AN रोदिति/KP ,/PUNC न/AN हसति/KP ,/PUNC न/AN अपि/AVK विचलति/KP ।/PUNC श्रीकण्‍ठम्/NS एव/INTF अनिमेषम्/NV वीक्षमाणा/KN तिष्ठति/KP ।/PUNC भग्‍नमनोरथा/NV भारती/NS एतावता/SN आत्‍मन:/NP वेदनाविषये/NP एव/INTF चिन्तितवती/KN आसीत्/KP ।/PUNC परम्/AVK यदा/A प्रभृतिः/NP तया/SN श्रीकण्ठस्‍य/NS मुखात्/NP तदीया/SN स्थिति:/NP श्रुता/KN ,/PUNC तदारभ्‍य/NP सा/SN तस्‍य/SN कृते/KN एव/INTF चिन्‍तापरायणा/NP दृश्‍यते/KP ।/PUNC मनसि/NP चिन्‍तयति/KP -/PUNC किम्/AP इति/AUD मया/SN एव/INTF स्‍त्रीहठम्/NP आश्रित्‍य/KKS कथम्/AP न/AN वृत:/KN श्रीकण्‍ठ:/NS ?/PUNC आत्‍महत्‍याभयम्/NP दर्शयित्‍वा/KKS कथम्/AP न/AN निष्‍फलीकृतः/KN मातुलस्‍य/NP निर्बन्‍ध:/KN ।/PUNC पाणिग्रहणकालात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF कथम्/AP न/AN पलायिता/KN अनिर्दिष्टम्/NV स्‍थानम्/NP ।/PUNC एवम्/AUD विधा:/NP बहवः/NV विकल्‍पा:/NP ।/PUNC श्रीकण्‍ठलाभाय/KKS साम्‍प्रतम्/A तस्‍या:/SN मनसि/NP उदभवन्/KP ।/PUNC चिन्‍तयति/KP च/AVK सा/SN भूयः/A भूय:/DV अहम्/SN तु/A गच्‍छता/KN कालेन/NP सन्‍ततिसुखम्/NP लब्‍ध्‍वा/KN शनै:/KV शनै:/DV विस्‍मरिष्‍यामि/KP स्‍वकीयाम्/SNV मनोरथविशसनव्‍यथाम्/NP ।/PUNC
परम्/AVK किम्/AP भविष्‍यति/KP तपस्विन:/NV श्रीकण्‍ठस्‍य/NS ?/PUNC अस्‍य/SN जीवने/NP तु/A न/AN अस्ति/KP कलत्रसौख्‍यम्/NP ,/PUNC न/AN अपि/AVK तु/A सन्‍ततिसौख्‍यम्/NP ।/PUNC उभयतः/SN हतस्‍तपस्‍वी/NP काम्/SNV दशाम्/NP गमिष्‍यति/KP इति/AUD न/AN अहम्/SN जानामि/KP स्‍वार्थवाहिनी/NP ।/PUNC समागता/KN श्रीकण्‍ठस्‍य/NS अपि/AVK ग्रामात्/NP प्रस्‍थानवेला/NP ।/PUNC इयत्/SN चिरम्/KV ग्रामजनोपहृतम्/NP गोसर्पिषा/NP स्निग्‍धम्/NV मधुरम्/NV च/APY भुञ्जत:/KP ,/PUNC पिच्‍छलानि/NV दधीनि/NP ,/PUNC सशर्करम्/NV पयः/NP च/AVK पिबत:/KP ,/PUNC कथम्/AP सप्‍तदिनानि/NP व्‍यतीतानि/NP इति/AUD तेन/SN न/AN ज्ञातम्/KN ।/PUNC परम्/AVK अद्य/A तु/A गोकुलम्/NP विहाय/KKS मथुराम्/NS प्रस्थितवतः/KN माधवस्‍य/NS विरहे/NP व्‍याकुला:/NV गोपिका/NP इव/ASD ग्रामवधूटिका:/NP अपि/AVK श्रीकण्‍ठस्‍य/NS विरहम्/NP अनुभवन्‍त्‍यः/KKS लक्ष्यन्‍ते/KP ।/PUNC पुन:/A कदा/A आ‍गमिष्‍यन्ति/KP महाराजा:/NP -/PUNC इति/AUD भूयोभूय:/A पृच्‍छन्ति/KP ग्रामटिकावासिन्‍यः/NP अपि/AVK ।/PUNC
आश्वा/NP इव/ASD आगन्‍तास्मि/KP इति/AUD आश्‍वासयति/KP श्रीकण्‍ठः/NS अपि/AVK ।/PUNC प्रायेण/NP ग्रामवासिभि:/NP परिवेष्टितस्‍य/NP श्रीकण्‍ठस्‍य/NS प्रथमदिवसात्/NP परम्/AVK भामत्‍या/NS सह/AUP न/AN सावकाशम्/NP समधिगत:/KN संगमावसर:/NP ।/PUNC अत:/AVK प्रस्‍थानकाले/NP प्रव्‍यथितम्/KN आसीत्/KP तस्‍य/SN मन:/NP ।/PUNC स:/SN अनेकश:/NP भामतीम्/NS पश्‍यति/KP परम्/AVK अवगुण्‍ठनसंवृतवदना/NP सा/SN न/AN तस्‍य/SN तृषाम्/NP शामयति/KP ।/PUNC श्रीकण्‍ठस्‍य/NS तत:/A प्रस्‍थानम्/NP भामत्‍या:/NS कृते/KN प्राणानाम्/NP प्रयाणम्/NP इव/ASD आसीत्/KP ।/PUN किम्/AP कुर्यात्/KP तपस्विनी/NP कुत्र/AP मिलेत्/KP ?/PUNC रम्‍भाया:/NS गृहम्/NP अपि/AVK अतिथिसंकुलम्/NP ।/PUNC यदा/A श्रीकण्‍ठ:/NS उषस्‍य/NP एव/INTF उत्‍थाय/KKS यावत्/AVK यात्रावाहनम्/NP आयाति/KP ,/PUNC तत:/A पूर्वम्/SN एव/INTF तडागतटम्/NP प्रति/AUP प्रस्थित:/KN ,/PUNC तदा/A भामती/NS अपि/AVK जलकुम्‍भम्/NP आदाय/KKS तस्‍य/SN प्रस्‍थानात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF तत्र/A प्राप्ता/KN ।/PUNC
परम्/AVK श्रीकण्‍ठम्/NP अनुधावद्भि:/NP जनै:/NP एषः/SNV अपि/AVK संगमावरः/NP व्‍यवच्छिन्‍न:/KN ।/PUNC
रथम्/NP आरोपित:/KN श्रीकण्‍ठ:/NS तडागतटस्‍य/NV वटवृक्षस्‍य/NP पृष्ठे/KN विलीनाम्/NP विवृतवदनाम्/NP भामतीम्/NS भूयः/A भूय:/DV पश्‍यति/KP तृषिताभ्‍याम्/NV नेत्राभ्‍याम्/NP ।/PUNC भामती/NS अपि/AVK स्‍वमनोरथम्/NP इव/ASD बलात्/NP आकृष्‍य/KKS प्रयान्‍तम्/NV रथम्/NP पश्‍यन्‍ती/KNV काम्/SNV दशाम्/NP गता/KN इति/AUD सा/SN अपि/AVK न/AN वेद/NP ।/PUNC सहसा/KV पृष्ठत:/KN उपेतयाम्/KP रम्‍भया/NS संस्‍पृष्टा/KN संज्ञाम्/NP अवाप/KP ।/PUNC

वीराङ्गना/NV पल्‍लवी/NS
चन्‍दनपुरराज्‍यम्/NS राजस्‍थानस्‍य/NS पश्चिमोत्तरभूभागे/NP बालुकाभि:/NP समाकीर्णम्/NP राराज्‍यते/KP ।/PUNC एकतः/A तस्‍य/SN पाकिस्‍तान/NS प्रदेश:/NP अपरतः/KN च/AVK हरियाणा/NS प्रान्त:/NP ।/PUNC सघनतरूणाम्/NP तत्र/A अभावः/NP एव/INTF वर्तते/KP ।/PUNC यत्र/AVK एव/INTF दृश्‍यते/KP ,/PUNC तत्र/AVK एव/INTF सर्वत्र/A बालुकामयी/NV धरित्री/NP दृष्टिपथम्/NP आयाति/KP ।/PUNC एतद्देशीया:/NP पराक्रमशालिनः/NV वीराग्रगण्‍या:/NV स्‍वीयाम्/SNV संस्‍कृतिम्/NP एवम्/AUD निरमायिषत/KP ।/PUNC प्रदेशे/NP तत्रत्‍यानाम्/NP क्षत्रियाणाम्/NP ऊर्जस्‍वल:/NV प्रताप:/NP निखिले/NV अपि/AVK मरुभागे/NV चन्‍द्रचन्द्रिका/NS एव/INTF प्रसरन्/KKS अवर्तत/KP ।/PUNC चन्‍दनपुरस्‍य/NS क्षत्रिया:/NP युद्धप्रिया:/NV स्‍वातन्‍त्र्यभावनया/NV अपि/AVK आयिता:/KN ।/PUNC न/AN केवलम्/NP पुरुषाणाम्/NP अपितु/NP नारीणाम्/NP कृते/KN अपि/AVK रणशिक्षा/NP परमावश्‍यकी/NP आसीत्/KP ।/PUNC पुरुषा:/NP स्त्रियः/NP च/APY उभे/SN अपि/AVK कठोरश्रमसाध्‍याम्/NV अस्‍त्रशस्‍त्रदीक्षाम्/NP सोल्‍लासम्/NV गृहीतवन्‍त:/KN ।/PUNC
देशस्‍य/NP सकले/NP अपि/AVK भूखण्‍डे/NP तेषाम्/SN वीरतायाः/NV गाथा:/NP साभिमानम्/NV अगीयन्‍त/KN ।/PUNC
राजस्‍थानम्/NS न/AN एकेषाम्/NV क्षत्रियप्रवराणाम्/NP जन्‍मभूमि:/NP ।/PUNC स्‍थाने/NP स्‍थाने/DV तेषाम्/SNV राज्‍यानि/NP तानि/SN च/AVK युद्धोन्‍मादप्रधानै:/NV क्षत्रियै/NP राजपूताभिधैराकीर्णानि/NP ।/PUNC
चन्‍दनपुरराज्यन्‍तेषु/NS अन्‍यतमम्/SN ।/PUNC समीपवर्तिभि:/NV राजभिः/NP तस्‍य/SN प्रतापम्/NP अङ्गीकृत्‍य/KKS अधीनत्‍वम्/NP च/AVK स्‍वीकृतम्/KP ।/PUNC इमे/SN वीरराजपुत्रा:/NP प्रेमाणम्/NP युद्धकौशलम्/NP च/APY सर्वस्‍वम्/NP अमन्‍यन्‍त/KN ।/PUNC प्रेम्‍ण:/NP कारणात्/A युद्धम्/NP जनसंहारम्/NP च/APY तेषाम्/SN स्‍वभाव:/NP ।/PUNC
स्‍वराजन्‍मभूमेः/NP गौरवस्‍य/NP स्‍वातन्‍त्र्यस्‍य/NP च/APY रक्षार्थम्/NP ते/SN स्‍वीयान्/SNV प्राणान्/NP अपि/AVK सहर्षम्/NV उत्‍सृष्टवन्‍त:/KN ।/PUNC चन्‍दनपुरनाम्नि/NS राज्‍ये/NP यशोधर्मा/NS नाम/NP परमकारुणिक:/NV प्रजापालकः/NV राजा/NP राज्‍यशासनम्/NP अकार्षीत्/KP ।/PUNC पल्‍लवी/NS तस्‍य/SN एकाकिनी/NV सन्‍तति:/NP ।/PUNC यशोधर्मा/NS तत्रत्‍यानाम्/NP राज्ञाम्/NP महासेनाधिपः/NP तत:/A राज/NP राजेश्‍वरः/NS इति/AUD उपाधिः/NP अपि/AVK तम्/SN अलञ्चकार/KP ।/PUNC प्रजाः/NP तस्‍य/SN राज्ञ:/NP शासनेन/NP ससुखम्/NV जीवनयापनम्/NP व्‍यदधात्/KP ।/PUNC जनानाम्/NP स्‍वान्‍ते/NP राजानम्/NP अभिलक्ष्‍य/KKS गहानादरः/NP अवर्तिष्ट/KP ।/PUNC
पल्‍लव्‍या/NS जननी/NP स्‍वस्‍या/SN एव/INTF जायमानाया:/KNV सुताया:/NP पीडाया:/KN कारणात्/NP परलोकम्/NP अगात्/KP ।/PUNC यशोधर्मण:/NS एकमात्रम्/NP सन्‍तति:/NP कन्‍या/NP पल्‍लवी/NS गुरुणापत्‍यस्‍नेहेन/NP पित्रा/NP पालिता/KN पोषिता/KN परिवर्धिता/KN च/APY ।/PUNC तस्‍या/SN अल्‍पः/NP अपि/AVK अभिलाष:/NP सत्त्‍वरम्/KV सावहितया/NP धिया/NP पूरित:/KN ।/PUNC शुक्‍लपक्षे/NS चान्द्रमसी/NS कलेव/NP पल्‍लवी/NS समयेन/NP यौवनम्/NP आपेदे/KP ।/PUNC परिपूर्ण/NV कलावतः/KN चन्‍द्रमस:/NS चन्द्रिका/NP इव/ASD नैसर्गिकसौन्‍दर्यगरिम्‍णा/NP आकण्‍ठभरिता/KN सा/SN युवावस्‍थायाम्/NP पदमादधे/KP ।/PUNC पित्रा/NP निखिलकलाकलापस्‍य/NP शास्‍त्राणाम्/NP च/AVK शिक्षया/NP सह/AUP एव/INTF शस्‍त्रेषु/NP अपि/AVK निरूपमानम्/NV कौशलम्/NP अक्षिक्ष्‍यत/KP ।/PUNC
अश्‍वारोहणे/NP ,/PUNC शस्‍त्रसञ्चालने/NP बाणप्रहारे/NP ,/PUNC रणकौशले/NP च/APY अप्रतिहता/KN अप्रतिरूपा/KN च/APY तस्‍या:/SN गति:/NP ।/PUNC न/AN केवलम्/NP तया/SN युद्धचातुरी/NP एव/INTF अधिगता/KN परम्/AVK तस्‍या:/SN राज्‍यप्रशासने/NP अपि/AVK अव्‍याहता/NP गतिः/NP आसीत्/KP ।/PUNC वार्धक्‍यम्/NP प्रति/AUP अभिजिगमिषू/NP राजराजेश्‍वरः/NV यशोधर्मा/NS तस्‍यै/SN राज्‍यशासनभारम्/NP समर्पितवान्/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN सिंहासनारोहणेन/NP सकला/NP अपि/AVK प्रजा:/NP प्रीताः/NV तस्‍या:/SN यश:/NP पताका/NP अपि/AVK सर्वत्र/A प्रासरत्/KP ।/PUNC एकदा/A पल्‍लवी/NS स्‍वीयाभिः/SNV अन्‍तरङ्गसखीभि:/NP सह/AUP गिरिजा/NS मन्दिरम्/NP अगमत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV मन्दिरे/NP महानुत्‍सव:/NP आमोदप्रमोदः/NP च/AVK प्रजानाम्/NP अवर्तत/KP ।/PUNC
तत्रत्‍यानाम्/NV जनानाम्/NP इयम्/SN अवधारणा/NP आसीद्/KP यत्/SN तस्मिन्/SN दिने/NP पार्वत्‍या/NS शिवम्/NS प्रसादयितुम्/KKS अतिकठोरा/NV तपश्चर्या/NP अक्रियत/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF दिवसे/NP शङ्करः/NS अपि/AVK तस्‍याः/SN तपश्चर्यया/NP ताम्/SN परमप्रीत:/NP उवाच/KP -/PUNC अद्य/A प्रभृति/NP अवनताङ्गि/NP तव/A अस्मि/KP दास:/NP तव/A तपोभि:/NP क्रीतदासः/NP तव/A एव/INTF अहम्/SN इति/AUD ।/PUNC केन/SN अपि/AVK राजस्‍थानीकविना/NP कथा/NP एषा/SNV श्‍लोकमयी/NP विरचिता/KN च/APY ।/PUNC तस्‍या:/SN पद्यमय्या/NP आख्‍यानिकाया:/NP सङ्गीतमयम्/NP रसानुभवम्/NP विधातुम्/KKS सकला/NP अपि/AVK जनाः/NP तन्‍मन्दिरम्/NP आगता:/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN प्रेममयी/NV गाथा/NP आबालवृद्धम्/NP जनान्/NP रसभरनिर्भरान्/KKS अकार्षीत्/KP ।/PUNC निकटवर्तिनः/NP राज्‍यस्‍य/NP कुन्‍दनपुरस्‍य/NS युवा/NV राजा/NP ऋतुसेनः/NS अपि/AVK तम्/SN उत्‍सवम्/NP अवलोकयितुम्/KKS तद्गीतरसरसायनम्/NP च/AVK आस्‍वादयितुम्/KKS तत्र/A अजगाम/KP ।/PUNC ऋतुसेन:/NS कन्‍दर्प/NS इव/ASD रम्‍याकृति:/KN स्‍वीयप्रभावानुभावादिभिः/NP अतितराम्/NV आकर्षक:/NP कामिनीजनमनोमोहकः/NP च/AVK अवर्तत/KP ।/PUNC प्रथम/SMKP दृष्टिः/NP एव/INTF तौ/SN प्रेमपाशे/NP अबध्‍नात्/KP ।/PUNC यशोधर्मा/NS साशीर्वचोभिः/NP अभिनन्‍द्य/KKS तयोः/SN विवाहम्/NP सोल्‍लासम्/NV सोत्‍साहम्/NV विहितवान्/KN ।/PUNC समुपस्थिते/KN विवाहमहोत्‍सवे/NP समे/NP अपि/AVK प्रजाजना:/NP समामन्त्रिता:/NP ।/PUNC समस्‍तम्/NV अपि/AVK नगरम्/NP उल्‍लासपारावारे/NP निमग्‍नम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC उभौ/SN अपि/AVK पल्‍लवी/NS ऋतुसेनौ/NS परमया/NV प्रीत्‍या/KKS हर्षोल्‍लासेन/NV च/AVK स्‍वजीवनम्/SNV धन्‍यतरम्/NP अकुरुताम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK हर्षः/NP अयम्/SN सप्तदिनावधिः/NP अभूत्/KP ।/PUNC शीतकाले/NP करकावृष्टिः/NP इव/ASD तयोः/SN जीवनम्/NP विषमेण/NV संकटेन/NP समाकीर्णम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC कुन्‍दन/NS पुरत:/KN समाचारा:/NP सम्‍प्राप्ता:/KN यत्/SN पार्श्‍ववर्ती/NP देशस्‍य/NP नृप:/NP कन्‍दर्पकेतु:/NS स्‍वसेनया/NP सह/AUP कुन्‍दनपुरराज्‍ये/NS आक्रमणम्/NP विहितवान्/KN ।/PUNC अन्‍ये/SN अपि/AVK क्षुद्रराजान:/NP सम्‍भूय/KKS तस्‍य/SN साहाय्यकरा/NP अजायन्‍त/KN ।/PUNC ऋतुसेन:/NS स्‍वनगरम्/NP प्रातिष्ठत/KP ।/PUNC शीघ्रम्/KV प्रत्‍यावर्तनस्‍य/NP आशाम्/NP पल्‍लविताम्/KP विधाय/KKS पल्‍लवीम्/NS तत्र/A एव/INTF पितु:/NP संकाशम्/NP संस्‍थाप्‍य/KKS युद्धाय/KKS कृतोद्यमः/KN ययौ/SN ।/PUNC ऋतुसेन:/NS स्‍वश्‍वशुरम्/NP विदितवृत्तान्‍तम्/NP विधाय/KKS निर्दिशत्/NP यत्/SN अयम्/SN समाचार:/NP पल्‍लव्‍यै/NS न/AN प्रदेय:/KKS ।/PUNC
अन्‍यथा/AVK सा/SN दु:खदु:खिता/NP चिन्तिता/NP च/APY भवेत्/KP ।/PUNC स:/SN यशोधर्माणम्/NS विग्रहस्‍य/NP भीकरताम्/KP अपि/AVK संसूचितवान्/KN ।/PUNC ऋतुसेनस्‍य/NS अभ्‍यर्थनाम्/NP प्रतिश्रुत्‍य/KKS यशोधर्मा/NS स्‍वपुत्र्यै/NP पल्‍लव्‍यै/NS न/AN किम्/AP अपि/AVK निर्दिशत्/NP ।/PUNC शनै:/KV शनै:/DV गच्‍छति/KP काले/NP स्‍वामिनः/NP ऋतुसेनस्‍य/NS प्रवृत्तिम्/NP आजांनन्‍ती/KNV सुतराम्/A समुत्‍सुका/NP जाता/KN पल्‍लवी/NS ।/PUNC प्रेमप्रवणस्‍य/NP पत्‍यु:/NP मौनम्/NP असह्यम्/NV कष्टकरम्/NP च/AVK अजायत/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN मनसि/NP न/AN एका:/SMKY शङ्का/NP ,/PUNC प्रादुरभूवन्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN मौनतायाः/NP कारणम्/NP निश्चेतुम्/KKS असमर्था/NP सा/SN पत्‍यु:/NP विषये/NP चिन्‍ताकातरमानसा/NP अवर्तिष्ट/KP ।/PUNC सा/SN तु/A केवलम्/NP अन्‍धकारः/NP एव/INTF जीवनम्/NP आत्‍मनः/NP अधन्‍यम्/NP मन्‍वाना/NP शोकाकुलितचित्ता/NP समवर्तत/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN जनकः/NP यद्यपि/AVK ताम्/SN प्रति/AUP सहानुभूतिपूर्णः/NP तथापि/AVK तस्‍यै/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK व्‍याहरत्/KP ।/PUNC
सा/SN वराकी/NV बाला/NP केवलम्/NP दु:खाय/KKS एव/INTF समपद्यत/KP ।/PUNC सा/SN भृंशम्/KV व्‍यचिन्‍तयत्/KP -/PUNC तस्‍य/SN किम्/AP संवृत्तम्/KN ?/PUNC किम्/AP तेन/SN सा/SN विस्‍मृतिम्/NP प्रापिता/KN ?/PUNC किम्/AP तस्‍य/SN प्रेमा/NP वास्‍तविकः/NP न/AN आसीत्/KP ?/PUNC एवम्/AUD काले/NP बहुतिथे/NP गते/KN सा/SN विह्वला/NV जाता/KN ।/PUNC सकलम्/NP तस्योदन्‍तम्/NP परिज्ञातुम्/KKS चेष्टितुम्/KKS इयेष/SN परम्/AVK सकलम्/NP अपि/AVK निष्‍प्रयोजनम्/NP ।/PUNC चन्‍दनपुरराज्‍ये/NS गुणगौरीमहोत्‍सवः/NP आपतित:/NP ।/PUNC समारोहः/NP अयम्/SN चैत्रमासस्‍य/NS शुक्‍लपक्षे/NS तृतीयायाम्/SMKP समायोज्‍यते/KP ।/PUNC महोत्‍सवस्‍य/NP अस्‍य/SN दम्‍पत्‍यो:/NP जीवने/NP सुमहत्/NV महत्‍वम्/NP ।/PUNC दिवसे/NP अस्मिन्/SNV पूर्वतराजदुहिता/NP पार्वती/NS समर्चातिशयेनाशुतोषम्/NP शङ्करम्/NS अप्रीणात्/KNV ।/PUNC गिरिजा/NS यथा/AVK शिवस्‍य/NS प्रेमाणम्/NP अलभत/KP -/PUNC तथा/AVK च/AVK तस्‍य/SN अर्द्धाङ्गे/NP स्‍थानम्/NP समुपलभ्‍य/NP प्रेम्‍ण:/NP पराकाष्ठाम्/NP प्राप्नोत्/KP ,/PUNC तथा/AVK एव/INTF समाः/SNV अपि/AVK स्त्रिय:/NP स्‍वपत्‍यु:/NP प्रीतिलाभाय/NP पूजाम्/NP इमाम्/SNV विदधति/KP ।/PUNC दिने/NP अस्मिन्/SN पुरुषा:/NP स्‍वप्रियपत्‍नीभ्‍य/NP आभूषणानि/NP ,/PUNC वस्‍त्राणि/NP नानाविधोपहारान्/NP च/APY प्रदाय/KKS स्‍वीयम्/SNV प्रेमाणम्/NP प्रदर्शयन्ति/KP ।/PUNC दिवसः/NP असौ/SN अपि/AVK समायात:/KN ,/PUNC ऋतुसेनस्‍य/NS कुशलमयी/NP प्रवृत्तिः/KN अपि/AVK न/AN आसादिता/NP तया/SN ।/PUNC
तस्‍या:/SN सहना/NP भृशम्/KV अजीर्यत/KP ।/PUNC सा/SN च/AVK मुक्तकण्‍ठम्/NP रोदितुम्/KKS आरेभे/KP ।/PUNC
पितरम्/NP निकषा/NP समुपस्थिता/NP सा/SN स्‍वीयाम्/SNV चिन्‍ताम्/NP प्राकटयत्/KP ।/PUNC पत्‍युः/NP मौनीभावस्‍योदन्‍ताभावस्‍य/NP च/AVK कारणम्/NP जिज्ञासमाना/NP सा/SN पितुः/NP अग्रे/A रुरोद/KP ।/PUNC सा/SN पितरम्/NP अवादीत्/KP ।/PUNC यत्/SN किम्/AP अर्थम्/NP मम/SN पति:/NP माम्/SN व्‍यस्‍मरत्/KP ।/PUNC किम्/AP अर्थम्/NP सः/SN एतादृक्/SNV निष्‍कृपः/NP निर्ममः/NP च/APY सञ्जात:/KN ,/PUNC यत्/SN सः/SN स्‍वीयाम्/SN पत्‍नीम्/NP अपि/AVK न/AN स्‍मरति/KP ।/PUNC किम्/AP तस्‍य/SN प्रणय:/NP मृषा/NP आसीत्/KP ।/PUNC
मया/SN तस्‍य/SN किम्/AP अपराद्धम्/NP ?/PUNC किम्/AP सः/SN काम/SN अपि/AVK अन्‍याम्/SN उद्ववाहयत्/KP कारण/NP भूतम्/NP किम्/AP अपि/AVK मया/SN न/AN ज्ञायते/KP ।/PUNC ईदृशे/SNV महोत्‍सवे/NP अपि/AVK एकाकिनी/NP एव/INTF अहम्/SN वर्ते/KP ?/PUNC अस्मिन्/SN समारोहे/NP तु/A दूरदेशस्‍य/NP प्रिया/NP दूरान्‍तरेभ्‍य:/NV स्‍थानेभ्‍यः/NP अपि/AVK समागत्‍य/KKS स्‍वपत्नीम्/NP नानाविधोपहारैः/NP अभिनन्‍दयन्ति/KP ।/PUNC अहम्/SN अस्मि/KP अधन्‍यतरा/NP ।/PUNC विशेषतः/A इदम्/SN खेदजनकम्/NP यत्/SN न/AN अहम्/SN अधिगच्‍छामि/KP तस्‍य/SN वृत्तान्‍तम्/NP ,/PUNC न/AN च/AVK तम्/SN अधिकृत्‍य/KKS किम्/AP अपि/AVK ज्ञातुम्/KKS प्रभवामि/KP ।/PUNC
यशोधर्मा/NS तस्‍याः/SN मनसि/NP समुपजाताम्/NV आशङ्काम्/NP शमयितुकाम:/NP निखिलम्/NP अपि/AVK तस्‍योदन्‍तम्/NP प्रकटयितुम्/KKS निश्चितवान्/KN ।/PUNC सः/SN अचिन्‍तयद्/KP यदि/AVK तस्‍या:/SN स्‍वान्‍ते/NP एवंभूता/KN विचारा:/NP पुन:/A पुन:/DV विचरिष्‍यन्ति/KP ,/PUNC तर्हि/AVK महान्/NP अनर्थ:/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC
यतो/SN हि/A पल्‍लवी/NS स्‍वीयस्‍य/SN पत्‍यु:/NP विषये/NP चारित्रिकदूषणानि/NP आशङ्क्यमाना/NP स्‍वजीवनम्/NP अपि/AVK नाशयेत्/KP ।/PUNC स्थितिः/NP इयम्/SN स्‍पष्टीकरणीया/KN ।/PUNC सः/SN आह/KP -/PUNC तव/A पतिः/NP त्वाम्/SN प्रति/AUP पूर्णम्/NV प्रेमाणम्/NP समादरम्/NP च/APY धारयति/KP ।/PUNC अत/AVK एव/INTF सः/SN माम्/SN किम्/AP अपि/AVK वक्तुम्/KKS न्‍यवारयत्/KP ,/PUNC येन/SN तव/A स्‍वान्‍तम्/NP चिन्‍ताविह्वलम्/NP न/AN भवेत्/KP ।/PUNC तव/A कुसुमसुकुमारम्/NV हृदयम्/NP रक्षितुम्/KKS एव/INTF सः/SN एवम्/AUD अवादीत्/KP ।/PUNC सः/SN अन्‍येन/SN राज्ञा/NP सह/AUP युद्धव्‍यापृत/KN आस्‍ते/KP ।/PUNC पल्‍लवी/NS पितुः/NP मुखात्/NP आद्यन्‍तम्/NP तस्‍य/SN वृत्तान्‍तम्/NP अश्रौषीत्/KP ।/PUNC संशयस्‍य/NP ,/PUNC उत्‍सुकतायाः/NP च/APY स्‍थाने/NP दु:खेन/NP तस्‍याः/SN हृदयम्/NP आक्रान्‍तम्/KN ।/PUNC सा/SN पश्चात्तेपे/NP यत्/SN तया/SN निष्‍कलुषस्‍य/NP आत्‍मन:/NP स्‍वामिनः/NP विषये/NP किम्/AP इदम्/SN आशङ्कितम्/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN प्रणयपरवश:/NP ऋतुसेन:/NS युद्धे/NP कष्टान्/NP सहते/KP ,/PUNC सा/SN च/AVK हर्म्‍येषु/NP सुखानि/NP अनुभवति/KP इति/AUD स्‍वाम्/SN अपराधिनीम्/NP मन्‍यमाना/NP भृशम्/KV पर्यतप्त/KN ।/PUNC कतिचन/A दिनानि/NP व्‍यतीतानि/NP ।/PUNC
ऋतुसेनस्‍य/NS पत्रम्/NP समायातम्/KP ।/PUNC पिता/NP तत्/SN पत्रम्/NP ताम्/SN अपाठयत्/KP ।/PUNC पत्रे/NP लिखितम्/KN आसीत्/KP यत्/SN युद्धे/NP तस्‍य/SN दशसहस्रमिता/NP सेना/NP सेनापतिना/NP सह/AUP युद्धे/NP वीरगतिम्/NP अलभत/KP ।/PUNC तस्‍य/SN राज्‍यम्/NP ,/PUNC जीवनम्/NP प्राणान्/NP च/APY संकटे/NP आसन्/KP ।/PUNC सः/SN आत्‍मन:/NP श्‍वशुरम्/NP प्रार्थयामासः/KP यत्/SN कश्चन/SN एक:/SMKY सुयोग्‍य:/NV सेनापति:/NP प्रेषणीय:/KN ,/PUNC य:/SN सैन्‍यसञ्चालनम्/NP कुर्यात्/KP ।/PUNC अन्‍ते/A तेन/SN लिखित:/KP यत्/SN अस्‍य/SN वृत्तान्‍तस्‍य/NP कृते/KN पल्‍लवी/NS न/AN बोद्धव्‍या/KN ।/PUNC क्षणम्/NP सा/SN स्‍वप्रियतमस्‍य/NP गुणगणान्/NP मनसा/NP प्रशशंस/NP ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV क्षणे/NP एव/INTF तया/SN स्‍वकर्तव्‍यस्‍य/NP निर्धारणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC तया/SN च/AVK पत्‍यु:/NP संकटमयी/NV स्थितिः/NP अवगता/KN ।/PUNC सा/SN संकटमय्याम्/NP अस्‍याम्/SN वेलायाम्/NP पत्‍यु:/NP साहाय्यकम्/NP विधातुम्/KKS युद्धे/NP च/AVK तस्‍य/SN सहभागिनी/NP भवितुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC जनकः/NP अपि/AVK न/AN किञ्चित्/SN अपि/AVK ब्रुवाणः/KP तूष्‍णीम्/NP आस्‍त/KP ।/PUNC पिता/NP व्‍यचिन्‍तयत्/KP यत्/SN इयम्/SN दृढनिश्चया/NV क्षणे/NP अस्मिन्/SNV आत्‍मानम्/NP अवरोद्धुम्/KKS कथम्/AP अपि/AVK अक्षमा/NP ।/PUNC पल्‍लवी/NS स्‍वकर्तव्‍यसरणिम्/NP निषचैसीत्/KP ।/PUNC तया/SN जनकः/NP अभ्‍यर्थित:/KN ।/PUNC तात/NP !/PUNC आशीर्वचोभिः/NP माम्/SN अनुगृह्णातु/KP ।/PUNC अहम्/SN एव/INTF ऋतुसेनस्य/NS सैन्यसंचालनम्/NP कर्तुम्/KKS सेनापतिपदम्/NP निर्वोढ़ुम्/KKS अभिलषामि/KP ।/PUNC अहम्/SN सेनापतिकृत्‍यम्/NP सम्‍पादयिष्‍यामि/KP ।/PUNC मम/SN कृते/KN चिन्‍ता/NP कः/SN अपि/AVK न/AN विधेया/KN ।/PUNC अहम्/SN स्‍वात्‍मानम्/NP आत्‍मन:/NP प्रियतमम्/NV ऋतुसेनम्/NS च/AVK जितशत्रुम्/NP विधाय/KKS भवत:/SN चरणकमलयोः/NP अभ्‍यासे/NP समागमिष्‍यामि/KP ।/PUNC आज्ञाम्/NP देहि/KP क्षणम्/NP अपि/AVK विरामः/NP मास्‍तु/KP ।/PUNC सेनापतित्‍वेन/NP माम्/SN सम्‍प्रेषितुम्/KKS अर्हति/KP भवान्/SN ।/PUNC
पितुः/NP आज्ञाम्/NP शिरसा/NP धारयित्‍वा/KKS तया/SN पुरुषोचिता/NV वेशभूषा/NP स्‍वीकृता/KN ।/PUNC
सेनासन्‍नाहेन/NP च/AVK सह/AUP सा/SN सेनापतिरूपेण/NP ऋतुसेनस्‍य/NS पुरत:/KN समुपस्थिता/KN ।/PUNC
नवागन्‍तुकस्‍य/NP सेनापते:/NP सुकुमारताम्/NP विलोक्‍य/KKS ऋतुसेन:/NS भृशम्/KV विश्‍वस्‍तः/NP न/AN बभूव/KP ।/PUNC तथापि/AVK श्‍वशुरस्‍य/NP पत्रेण/NP आश्‍वस्‍त:/NV स:/SN नवयुवकस्‍य/NP स्‍वागतम्/KN व्‍याजहार/NP ।/PUNC
युवा/NP सेनानी/NP सैन्‍यसञ्चालनस्‍य/NP कार्यव्‍यापृत/KN अबोभवीत्/KP ।/PUNC अग्रिमे/NV दिवसारम्‍भे/NP एव/INTF नव:/NV सेनानी/NP आत्‍मन:/NP कार्यक्षेत्रे/NP सन्‍नद्धः/KN ददृशे/KP ।/PUNC सेनाव्‍यूहस्‍तेन/NP सुतराम्/A सम्‍पादित:/KN ।/PUNC व्‍यूहरचनायाम्/NP तेन/SN सहस्रसंख्‍याका:/NP कुन्‍ता:/NP (/PUNC कुन्‍तधारिण:/NP )/PUNC अग्रिमपंक्‍त्‍याम्/NP सहस्रम्/SMKY च/AVK खङ्गधारिण:/NP पृष्ठत:/KN स्‍थापिता:/KN ।/PUNC शत्रुसेनाम्/NP प्रति/AUP प्रस्‍थातुम्/KKS सः/SN स्‍वबलान्/NP आदिदेश/NP ।/PUNC सेनानायक:/NP सः/SN आत्‍मानम्/NP युद्धक्षेत्रस्‍य/NP मध्‍ये/NP प्राक्षिपत्/KP ।/PUNC विद्युद्/NV गतिना/NP प्रसरन्/KKS स:/SN शत्रुसैन्‍यस्‍य/NP संहारम्/NP कर्तुम्/KKS आरेभे/KP ।/PUNC स:/SN सर्वत्र/A विचचार/NP कुत्रचित्/AP प्रोत्‍साहयन्/KNV ,/PUNC क्‍वचन/SN साहाय्यम्/NP विदधान:/NP कुहचित्/A सैन्‍यम्/NP रक्षन्/KN कुत्रचित्/A च/AVK शिवः/NP इव/ASD युयुधान:/NP समदृश्‍यत/KP सैन्‍यबलै:/NP ।/PUNC सायम्/NP यावत्/A स्‍वदेशस्‍य/NP समधिकभूभाग:/NP समाक्रान्‍त:/KN ।/PUNC ऋतुसेनस्‍य/NS सेना/NP सुयोग्‍यसेनान्‍या:/NV निर्देशने/NP स्‍वीयम्/SNV पराक्रमम्/NP प्रादर्शयत्/KP ।/PUNC कानिचन/SNV दिनानि/NP व्‍यतीतानि/NP युध्‍यमानस्‍य/NP तस्‍य/SN ।/PUNC निखिलम्/NV अपि/AVK राज्यम्/NP स्‍वायत्ती/NP कृतम्/KN शत्रुः/NP अपि/AVK पराजित:/KN ।/PUNC प्रतिरात्रम्/NP सः/SN स्‍वसैन्‍यबलम्/NP विश्रमयितुम्/KKS आदिदेश/NP ।/PUNC स्‍वयम्/SN च/AVK कुत्र/AP अपि/AVK कक्षे/NP विलीन:/NP प्रातकालम्/NP यावत्/A अदृश्‍यः/KN अवर्तत/KP ।/PUNC सप्तदिनेषु/NP शत्रु:/NP पूर्णतया/NV पराजित:/KN ।/PUNC तेन/SN पराजयः/NP अङ्गीकृत:/KN ।/PUNC ऋतुसेनस्‍य/NS विजय:/NS सानन्‍दम्/NV सोल्‍लासम्/NV च/APY सर्वैः/SNV अपि/AVK प्रजाजनैः/NP अभिनन्दित:/KN ।/PUNC युवा/NV वीरवर:/NV राज्ञः/NP ऋतुसेनस्‍य/NS पुरतः/KN उपस्‍थाय/KKS स्‍वगृहगमनम्/NP अयाचत/KP ।/PUNC तस्‍य/SNV पराक्रमस्‍य/NP चर्चा/NP सर्वत्र/A प्रसृता/KN आसीत्/KP ।/PUNC ऋतुसेनस्‍य/NS अनुजा/NP तस्‍य/SN पराक्रमान्/NP अनुश्रुत्‍य/KKS तम्/SN प्रति/AUP प्रणयपरवशा/NP अभवत्/KP ।/PUNC राज्ञा/NP ऋतुसेनेन/NS समायोजिते/KP समारोहे/NP युवा/NV वीरवरम्/NV सेनानायकम्/NP सा/SN समवालोकयत्/KP ।/PUNC भृशम्/KV प्रार्थितः/KN अपि/AVK वीरवर:/NV राज्ञा/NP किञ्चित्/SN कालम्/NP यत्र/A तत्र/A स्‍थातुम्/KKS अनुयुक्त:/KN ।/PUNC राजकुमार्या:/NP सहचर्या:/NV सकाशात्/NP तस्‍या:/SN प्रणयनिवेदनम्/NP उपश्रुत्‍य/KKS सः/SN तत:/A केन/SN अपि/AVK व्‍याजेन/NP गृहम्/NP गन्‍तुम्/KKS इयेष/KP ।/PUNC अनिच्‍छन्/KNV राजा/NP तम्/SN वीरवरम्/NP गृहम्/NP गन्‍तुम्/KKS अनुमतिम्/NP अयच्‍छत्/KP ।/PUNC अधिगत/KN विजयाम्/NP गृहम्/NP आगताम्/KP पल्‍लवीम्/NS दृष्ट्वा/KKS पिता/NP यशोधर्मा/NS भृशम्/KV मुमुदे/KP ।/PUNC तस्‍य/SN मनसि/NP हर्षपारावार:/NP विजजृम्‍भे/KP ।/PUNC परम/AVK पराक्रमप्रतिरूपाम्/NV स्‍वदुहितरम्/NP विलोक्‍य/KKS सः/SN स्‍वजीवनम्/NP सफलम्/NV मन्‍यमानः/KN अतितराम्/NV हर्षोत्‍फुल्‍लनयन:/NP सञ्जात:/KN ।/PUNC दुहितरम्/NP शिरसा/NP समुपाघ्राय/KKS बहुभिः/NV आशिर्भिः/NP ताम्/SN प्राशंसत्/KP ।/PUNC कुन्‍दनपुर/NS नगरात्/NP राज्ञः/NP ऋतुसेनस्‍य/NS दूत:/NP संप्राप्त:/KN युद्धविजयस्‍य/NP वृत्तान्‍तम्/NP च/AVK निरवर्णयत्/KP ।/PUNC आत्‍मन:/NP हृदयात्/NP नि:सृतम्/KN धन्‍यभावम्/NP च/AVK प्राकटयत्/KP ।/PUNC राजा/NP प्रेषितः/KN युवासेनानी/NP एव/INTF तस्‍य/SN विजयस्‍य/NP निमित्तभूत:/KN इति/AUD कृत्‍वा/KKS हार्दिकान्/NV आभारान्/NP पौन:पुन्‍येन/NP प्राकाशयत्/KP ।/PUNC यशोधर्मा/NS मोमुद्यमानः/KN चेतसि/NP दूतस्‍य/NP सर्वम्/SNV सत्‍कारादिकम्/NP विधाय/KKS तम्/SN स्‍वनगरम्/NP प्रास्‍थापयत्/KP ।/PUNC बहूनि/NV उपहारादिकानि/NP प्रदाय/KKS विजयोत्‍सवम्/NP समारोहपूर्वकम्/NV सममानयत्/KP ।/PUNC राजा/NP ऋतुसेन:/NS स्‍वराज्‍यस्‍य/NP व्‍यवस्‍थाम्/NP सुचारू/NP विधाय/KKS बहो:/NV कालाद्/NP विरहविकलाम्/NV दयिताम्/NP द्रष्टुम्/KKS ताम्/SN च/AVK अभिनन्दितुम्/KKS आत्‍मन:/NP श्वशुरराज्यम्/NP आजगाम/KP ।/PUNC यशोधर्मा/NS एकान्‍ते/NP ऋतुसेनम्/NS सकलम्/NP अपि/AVK वृत्तान्‍तम्/NP अपि/AVK वृत्तान्‍तम्/NP अवेदयत्/KP यत्/SN मम/SN एव/INTF आज्ञया/NP पल्‍लवी/NS तस्‍य/SN साहाय्यकम्/NP विधातुम्/KKS तत्र/A गता/KN आसीत्/KP ।/PUNC सा/SN खलु/A आजन्‍मन:/NP युद्धकलायाम्/NP शिक्षिता/KN समरसैन्‍यसञ्चालने/NP नितराम्/NV दक्षा/NP च/APY ।/PUNC अपरम्/SN च/AVK सा/SN पत्यु:/NP साहाय्यकाय/KKS नैजान्/NP प्राणान्/NP अपि/AVK समुत्‍स्रष्टुम्/KKS समुत्‍सुकाम्/NP दृढ़निश्चयाम्/NV ताम्/SN अवरोद्धुम्/KKS कथम्/AP अपि/AVK न/AN अहम्/SN प्रभु:/NP आसम्/KP ।/PUNC ऋतुसेन:/NS श्‍वशुरमुखात्/NP सर्वम्/SN उदन्‍तजातम्/NP उपश्रुत्‍य/KKS विस्‍मयस्तिमितनयन/NP आश्चर्यभर/NV निर्भरः/NP अवर्तत/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN वीरतायाः/NP विस्मितिजनकानि/NP कृत्‍याश्चर्याणि/NP स्‍मारम्/NP स्‍मारम्/DV भृशम्/KV मुमोद/KP ।/PUNC एकान्‍ते/NP च/AVK तम्/SN प्रतीक्षमाणा/KNV पल्‍लवी/NS तदात्‍मन:/NP कर्तव्‍यम्/KN एव/INTF मन्‍वाना/NP पत्‍यु:/NP कुशलप्रश्‍नान्/NP पप्रच्‍छ/KP ।/PUNC ऋतुसेन:/NS आत्‍मनः/NP अहोभाग्‍यम्/NP मन्‍यमान:/KN तस्‍या:/SN पतिपरायणताम्/KP ,/PUNC प्रणयप्रवणताम्/NP वीराग्रगण्‍यतम्/NP च/AVK मुक्तकण्‍ठम्/NP प्रशशंस/NP ।/PUNC सहसा/KV तस्‍य/SN मुखात्/NP एवम्/AUD प्रकारा/NP गिर:/NP विनिसृता:/KN धन्‍यः/NP अहम्/SN ,/PUNC धन्‍यभाग्‍यः/NP अहम्/SN यस्‍य/SN एवम्/AUD विधा/NP ललनाललामभूता/KNV ललितलावण्‍यमूर्ति:/NV पत्नी/NP विराजते/KP ।/PUNC त्‍वया/SN क्षत्रियाणाम्/NP अस्‍माकम्/SNV सकलम्/NP अपि/AVK कुलम्/NP सम्‍यक्/A तारितम्/NP ।/PUNC वयम्/SN धन्‍या:/NP ,/PUNC इयम्/SN धरित्री/NP धन्‍या/NP ,/PUNC धन्‍या/NV भारत/NS भूमि:/NP ,/PUNC यस्‍याम्/SN एतादृश्‍यः/SNV ललना:/NP कुलस्त्रिय:/NP ।/PUNC

कर्करा/NP भ्रमणयष्टिम्/NP आदाय/KKS अहम्/SN पिकाडलीनामधेयाज्जनावासात्/NP निर्गतः/KN एव/INTF आसम्/KP ।/PUNC मनालीनगरस्‍य/NS देवदारुतरुच्‍छायाशीतले/NV राजपथे/NP विहारानन्‍दम्/NP अनुभवितुम्/KP आसीत्/KP मे/SN समीहा/NP ।/PUNC सुरभितमासः/NV सकलम्/NP वातावरणम्/NP ।/PUNC कमला/NS नाम/NP मज्‍जायेत:/KP षण्‍मास/NP पूर्वम्/SN एव/INTF पञ्चत्‍वम्/NP गताभूत्/KN ।/PUNC दिल्‍ली/NS वर्तिनि/NP ग्रेटरकैलासाभिधोप/NS नगरस्‍थे/NP मद्गेहे/NP व्‍याप्तम्/KN रहः/NP नितराम्/NV असह्यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC मामकौ/SNV पुत्रौ/NP सुता/NP च/APY स्‍वपरिवारेण/NP सह/AUP प्रसन्‍ना:/NV सम्‍पन्‍नाः/NV च/APY आसन्/KP ।/PUNC परम्/AVK विधुरजीवनयापनम्/NP मत्/SN कृते/KN सुदुश्‍शकम्/NP जातम्/KN ।/PUNC तदुपरि/NP दिल्‍ल्‍याः/NS चण्‍डः/NV धर्म:/NP ।/PUNC अहम्/SN मनोविनोदाय/KKS मनालीम्/NS गन्‍तुम्/KKS एकपदे/NP निश्चयम्/NP अकार्षम्/KP ।/PUNC मदीया/SNV स्‍नुषा/NP मञ्जूषायाम्/NP मे/SN वासांसि/NP निहितवती/KN ,/PUNC अहम्/SN च/AVK दिल्‍लीत:/NS प्रस्थितवान्/KN ।/PUNC निष्‍प्रत्‍यूह/NP आसीद्/KP यात्रा/NP मदीया/SN ।/PUNC जनावासे/NP (/PUNC होटले/AB )/PUNC भव्‍यम्/NP आगारम्/NP अपि/AVK एकः/SMKY लब्‍धम्/KN ।/PUNC उषसि/NP पञ्चवादने/NP वसिष्ठ/NS कुण्‍डश्लिष्टाद्/NP राममन्दिरात्/NP निर्गच्‍छता/KN स्‍तोत्रध्‍वनिना/NP मे/SN निद्रापगता/KN ।/PUNC प्रायेण/NP धर्मे/NP धार्मिके/NP कस्मिंचिद्/SN वा/AVK कर्मणि/NP मे/SN रुचिः/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC कमला/NS धर्मानुगासीन्/NP माम्/SN अपि/AVK तेषु/SN तेषु/DV कर्मसु/NP हठात्/A सहभागिनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC अधुना/A कमला/NS अपि/AVK व्‍युपरता/NP मम/SN धर्मपरायणता/NP अपि/AVK विरता/KN ।/PUNC अहम्/SN निश्‍शेषेण/NP मुक्तः/KN जात:/KN ।/PUNC अहम्/SN विद्युद्/NP घण्टिकया/NP संकेतम्/NP अकरवम्/KP ।/PUNC चायस्‍य/NP शरावम्/NP पीत्‍वा/KKS यष्टिम्/NP च/AVK गृहीत्‍वा/KKS विहाराय/KKS निरंगसि/KP ।/PUNC
देवदारुषु/NP प्रवहमान:/KN सौरभोपेतो/NP वातः/KN माम्/SN असकृद्/NP अस्‍पृशत्/KP ।/PUNC मृदुना/NV तेन/SN स्‍पर्शेण/NP मम/SN वपुषि/NP पुलकः/NP जात:/KN ।/PUNC भ्रमणपरिधानधारिणौ/NP द्वौ/SMKY युवानौ/NP युवति/NP एकया/NP सार्धम्/AUP धावन्‍तौ/KP प्रायेण/NP माम्/SN स्‍पृशन्‍तौ/KP पार्श्‍वतः/A निस्‍सृतौ/KN ।/PUNC तेषाम्/SN मधुरः/NV हासः/NP मे/SN कर्णयोः/NP अपतत्/KP ।/PUNC दृष्टिलोभनाय/KKS यावत्/AVK अहम्/SN नदीरोधसि/NP स्थितः/KN तावत्/AVK एकया/NP कर्करया/NP पाद/NP आहत:/KN ।/PUNC परिवृत्‍य/KKS यावत्/AVK पश्‍यामि/KP तावत्/AVK एका/NV अपरा/NP कर्करा/NP पादे/NP पतिता/KN ।/PUNC भवनपृष्ठे/KN स्थितः/KN एक:/SMKY श्वेतवर्णः/NP अभिरामः/NV बालः/NP कर्करा/NP निक्षिपति/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN अहम्/SN वेद/NP ,/PUNC किमर्थम्/NP एकतानम्/NP सः/SN कर्करा/NP आस्‍यत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तद्गेहम्/NP प्रति/AUP प्रचलित:/KN ।/PUNC भवनम्/NP निकषा/AUP राजपथे/NP आइसक्रीमयानम्/NP अस्‍थात्/NP ,/PUNC तत्र/A च/AVK निचोलधारिण्‍यौ/NV वैदेशिक्‍यौ/NV युवत्‍यौ/NP ,/PUNC आवरणावृतम्/NP आईसक्रीमम्/NP स्‍पृहयास्‍वादयन्‍त्‍या/NP अवतिष्ठताम्/KP ।/PUNC अहम्/SN आंग्‍ल्‍याः/NP वाचा/NP मन्‍दम्/KV अपृच्‍छम्/KP युवाम्/NP अत्र/A एव/INTF वसथ:/KP ?/PUNC आम्/A ,/PUNC अस्मिन्/SN एव/INTF आश्रमे/NP ।/PUNC ‘/PUNC कस्‍य/SN इदम्/SN आश्रमम्/NP ?/PUNC ‘/PUNC स्‍वामिन:/NP केशवानन्‍दस्‍य/NP ।/PUNC ‘/PUNC अहम्/SN तम्/SN द्रष्टुम्/KKS ईहे/KP ।/PUNC ’/PUNC मुहूर्तम्/NP प्रतिपालयतु/KP भवान्/SN ,/PUNC अहम्/SN स्‍वामिवर्य्यम्/NP पृष्ट्वा/KKS सपदि/NP आयामि/KP ।PUNC यथा/AVK सा/SN शरवत्/NP अगच्‍छत्/KP तथा/A एव/INTF शरवत्/NP प्रत्यागच्‍छत्/KP ।/PUNC श्‍वासावरोधेन/NP स/SN अवादीत्/KP ,/PUNC नूनम/A आगच्‍छतु/KP भवान्/SN इति/AUD मे/SN गुरोः/NP वच:/KP ।/PUNC सा/SN कृताञ्जलिः/NP मम/SN पुरत:/KN स्थिता/KN ।/PUNC अहम्/SN ईक्षणसहायम्/NP व्‍यवस्थितम्/NP कृतवान्/KN सोपानमार्गेण/NP च/AVK भवनोपरिभागम्/NP गतवान्/KN ।/PUNC इदानीम्/A अपि/AVK सः/SNV बालः/NP वितर्दिकाम्/NP समयातिष्ठत्/KP कर्कराक्षेपेणे/NP च/AVK व्‍यग्र/NP आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तम्/SN अभ्‍येत्‍य/NP अपृच्‍छम्/KP -/PUNC वत्‍स/NP !/PUNC किम्/AP ते/SN अभिधानम्/NP ?/PUNC माम्/SN अदृष्ट्वा/KKS एव/INTF सः/SN न्‍यगादीत्/KP ‘/PUNC आशीषानन्‍द:/NV ’/PUNC इति/AUD ।/PUNC किम्/AP अत्र/A कुरुषे/NP मया/SN इति/AUD पृष्टे/KN तेन/SN भणितम्/NP -/PUNC ‘/PUNC ध्‍यानम्/NP ’/PUNC ।/PUNC मम/SN प्रश्‍नात्/NP प्राक्/NP एव/INTF सः/SN त्वरितम्/KV अभाषत/KP -/PUNC ‘/PUNC मम/SN मातुः/NP नाम/NP शान्तिदेवी/NS अस्ति/KP ।/PUNC वयम्/SN कनाडात:/NS समायाता:/KN ।/PUNC मम/SN तातः/NP नियमेन/NP आवाभ्‍याम्/SNV धनम्/NP प्रहिणोति/KP ।/PUNC
’/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सः/SN पुनः/A एकाम्/NV कर्कराम्/NP राजपथे/NP अक्षिपत्/KP ।/PUNC अनिच्‍छन्/KKS अपि/AVK अहम्/SN अवोचम्/KP -/PUNC ‘/PUNC कर्करया/NP कः/SN अपि/ASD आहतः/KN भवेत्/KP ।/PUNC
’/PUNC तदा/A एव/INTF शान्तिदेवी/NS माम्/SN अकथयत्/KP -/PUNC गुरुचरणा/NP भवन्‍तम्/SN प्रतीक्षन्‍ते/KP ।/PUNC बालः/NP मद्वच:/NP शृण्‍वन्/KNV अपि/AVK न/AN अशृणोत्/KP ।/PUNC अहम्/SN शान्तिदेवीम्/NS अनुसृत्‍य/KKS कक्षाम्/NP एकाम्/NV प्रापम्/KP ।/PUNC प्रकोष्ठकः/KN उपानहः/NP विकीर्णा/NP आसन्/KP ।/PUNC
तत्र/A प्रार्थनास्‍वरा/NP अश्रूयन्त/KN धूपगन्धः/NP च/AVK सर्वत्र/A प्रासरत्/KP ।/PUNC यावत्/AVK अहम्/SN ,/PUNC प्रकोष्ठकम्/KN प्राविशम्/KP ,/PUNC धूम्रः/NP मे/SN घ्राणे/NP तथा/AVK प्रविष्टः/KN यथा/AVK अहम्/SN क्षुद्बाहुल्‍येन/NP कदर्थित:/KN ।/PUNC आगारम्/NP हि/A तद्/SN वैदेशिकै:/NP संकुलम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC सर्वे/SN त/A एकैकम्/NV गुरुम्/NP केशवानन्‍दम्/NS प्रणन्‍तुम्/KKS कृतत्‍वरा/NP अभूवन्/KP ।/PUNC केशवानन्‍दः/NS अब्रवीत्/KP -/PUNC शान्तिदेवि/NS !/PUNC अतिथये/NP शर्कराम्/NP देहि/KP ।/PUNC अयम्/SN क्षुद्धिर्विक्‍लवीकृत:/KN ।/PUNC
शान्तिः/NP च/AVK सपदि/NP कान्चित्/SN शर्कराकणान्/NP मदर्थम्/NP समानयत्/KP ।/PUNC मया/SN केचित्/SN मुखे/NP निहिता:/KN क्षुधः/KN च/AVK विरता:/KN ।/PUNC माम्/SN अनतिचिरम्/NP विलोक्‍य/KKS केशवानन्‍द:/NS पुनः/A अवादीत्/KP -/PUNC प्रीतिदेवि/NS !/PUNC अतिथयः/NP आसनम्/NP देहि/KP ।/PUNC एकापरा/NP गौराङ्गी/NP तूलभरितम्/NP आसनम्/KP -/PUNC (/PUNC कुशनम्/NP )/PUNC आनैषीत्/KP ,/PUNC गुरोः/NP आसनस्‍य/NP सविधे/A च/AVK न्‍यधत्त/KN ।/PUNC अहम्/SNV आसनम्/NP अध्‍यतिष्ठम्/KP ।/PUNC तत्र/A स्‍थातुम्/KKS न/AN आसीत्/KP मे/SN कः/SN अपि/AVK निश्चयः/NV अभिलाषः/NP वा/AVK ,/PUNC परम्/AVK इदानीम्/A तत/A उत्‍थानम्/NV दुष्‍करम्/NP अजनि/NP ।/PUNC भजनकीर्तनप्रसादादूर्ध्‍वम्/NP अपि/AVK केशवानन्‍दः/NS माम्/SN साग्रहम्/NP न्‍यवेदयत्/KP ‘/PUNC कञ्चित्/SN कालम्/NP तिष्ठतु/KP भवान्/SN अत्र/A इति/AUD ।/PUNC ’/PUNC गतेषु/NP सर्वेषु/SNV केशवानन्‍द:/NS स्‍ववृत्तम्/NP श्रावयामास/KP ,/PUNC अहम्/SN च/AVK अवधानेन/NP न्‍यशाम्‍यम्/NP ।/PUNC केशवानन्‍देन/NS सह/AUP मे/SN मैत्र्यम्/NP अजायत/KP ।/PUNC सः/SN अपि/AVK भूतपूर्वः/NP राजकीयः/NV अधीकारी/NP अस्ति/KP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A आश्रमसंनिकृष्टे/KN भव्‍ये/NV भवने/NP सपरिच्‍छदः/NP न्‍यवात्‍सीत्/KP ।/PUNC मायाजाले/NP पतितः/KN अपि/AVK न/AN मायया/NP कलुषित:/KN ।/PUNC न/AN अहम्/SN धार्मिकः/NP न/AN च/AVK कस्‍यचित्/SNV प्रेरणया/NP पूजापाठक्‍लेशेन/NP कदाचिदाक्रान्‍त:/KN ।/PUNC परम्/AVK केशवानन्‍दम्/NS प्रति/AUP कथम्/AP अहम्/SN आकृष्टः/KN इति/AUD दुर्ज्ञेयम्/NP मे/SN अभूत्/KP ।/PUNC तत:/A परम्/AVK अहम्/SN प्रायेण/NP तस्‍य/SN आश्रमम्/NP अगच्‍छम्/KP ।/PUNC एकदा/A आसन्/KP केचिद्/SNV दिवसाः/NP मम/SN तत्र/A गतस्‍य/NP ।/PUNC रात्रा/NP एकादशवादनसमये/NP केनचित्/SN ममागारस्‍य/NP कपाटः/NP आहत:/KN ।/PUNC
अहम्/SN द्वारम्/NP अपावृतवान्/KN ।/PUNC श्‍यामसर्जस्‍य/NP वैदेशिकगन्‍धसंस्‍कृतम्/NP परिधानम्/NP लोहितवर्णम्/NV गलबन्‍धनम्/NV च/APY दधानम्/KP केशवानन्‍दम्/NS सम्‍मुखम्/NP अद्राक्षम्/KP ।/PUNC सः/SN अवादीत्/KP -/PUNC माम्/SN दृष्ट्वा/KKS आश्‍चर्यम्/NP आपन्‍नः/KN भवान्/SN ?/PUNC इदम्/SN अपि/AVK अस्ति/KP मम/SN एकम्/SMKY रूपम्/NP ।/PUNC सः/SN हस्‍तमेलनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC मम/SN हस्‍तम्/NP परिमुञ्चन्/KKS केशवानन्‍दः/NS तम्/SN विचित्रविधिनापीडयत्/KP ।/PUNC न/AN अहम्/SN विचित्रस्‍य/NV तस्‍य/SN पीडनविधेः/KN अभिप्रायम्/NP परिज्ञातुम्/KKS सपदि/NP प्राभवम्/KP ।/PUNC स्‍पर्शस्‍य/NP न/AN एकानि/NV रूपाणि/NP भवन्ति/KP ,/PUNC परम्/AVK इदम्/SN रूपम्/NP अवगाढुम्/KKS न/AN अहम्/SN अपारयम्/KP ।/PUNC केशवानन्‍दस्‍य/NS नेत्रे/NP अदृष्टपूर्वया/NV द्युत्‍या/KKS कदाचित्/A परीते/NV जाते/KN ।/PUNC तेन/SN उक्तम्/KN -/PUNC आसनग्रहणाय/KKS न/AN कथयिष्‍यसि/KP ।/PUNC मया/SN भणितम्/KP -/PUNC ‘/PUNC यथा/AVK कामम्/NP आस्‍स्‍व/NP ,/PUNC परम्/AVK कृष्‍णायाम्/NS अस्‍यार्द्धरात्र्याम्/NP कथम्/AP त्‍वम्/SN आगत:/KN ?/PUNC अपि/AVK कुशलम्/NP ते/SN ?/PUNC ‘/PUNC इत्‍थम्/NP एव/INTF इदम्/SN ।/PUNC प्रायेण/NP विदेशजानाम्/NP युवतीनाम्/NP अनुपपद्यमानान्/NV प्रश्‍नान्/NP परिहरामि/KP ,/PUNC परम्/AVK कदाचित्/A तेषाम्/SN परीहारः/NP न/AN सुशक:/NP ।/PUNC ‘/PUNC किम्/AP वक्तुम्/KKS ईहसे/KP ’/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC महति/NV धर्मसंकटे/NP पतितः/KN अस्मि/KP ।/PUNC गृहस्‍थः/NP अहम्/SN ।/PUNC अस्ति/KP तत्र/A एका/SMKY महिला/NP ।/PUNC ताम्/SN ते/SN प्रेषयानि/KP ?/PUNC ‘/PUNC किम्/AP अहम्/SN तया/SN करिष्‍यामि/KP इति/AUD साश्‍चर्यम्/NP मया/SN उक्तम्/KN ।/PUNC
’/PUNC भ्रात:/NP !/PUNC इदानीम्/A ताम्/SN स्‍त्रीम्/NP गृहाण/NP ।/PUNC महत्याशया/NP आगतः/KN अस्मि/KP ।/PUNC गृहिणी/NP माम्/SN प्रतिपालयति/KP ।/PUNC मया/SN तद्वचः/NP अभ्‍युपेतम्/KP ।/PUNC धर्मसंकटस्‍य/NP स्‍वीयम्/SNV कम्‍बलम्/NP मयि/SN निक्षिप्‍य/KKS केशवानन्‍दः/NS एकपदे/NP ततः/A निरगच्‍छत्/KP ।/PUNC अहम्/SNV क्षणम्/NP किम्/AP कर्त्तव्‍यविमूढः/KN अभवम्/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK यथा/AVK अर्थम्/NP आत्‍मानम्/NP सन्‍नद्धम्/KN अकरवम्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF केन/SN अपि/AVK द्वारम्/NP आहतम्/KP ।/PUNC सितनिचोलम्/NP असितप्रावारकम्/NP च/AVK दधाना/NP प्रीतिदेवी/NS केशवानन्‍देन/NS सार्धम्/AUP तत्र/A स्थिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC
माम्/SN अंगुल्‍या/NP निर्दिश्‍य/KKS केशवानन्‍दः/NS अब्रवीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC अयम्/SN मम/SN सुहृद्/NP श्रीमान्/U सिन्‍हा/NP ,/PUNC इयम्/SN च/AVK प्रीतिदेवी/NS ।/PUNC मम/SN मित्रम्/NP ते/SN क्‍लेशम्/NP हरिष्‍यति/KP इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सः/SN नौ/NP विमुच्‍य/KKS वात्‍यावन्/KKS निरगमत्/KP ।/PUNC प्रीतिदेवी/NS साम्‍प्रतम्/A मम/SN आगारम्/NP प्राविशत्/KP ।/PUNC केन/SN अपि/AVK वैक्‍लव्‍येन/KN भरितम्/NP अभून्/KP मम/SN मन:/NP ।/PUNC सा/SN गौराङ्गी/NP उपसृत्य/KKS माम्/SN हस्‍ते/NP अगृह्णात्/KP ।/PUNC साहाय्यम्/NP मे/SN विधेह/KN इति/AUD उदीर्य/KKS च/AVK सा/SN माम्/SN पर्यङ्क/NP उपावेशयत्/KP ।/PUNC गुरुचरणैः/NP मे/SN शान्तिः/NP दत्ता/KN ।/PUNC स्‍मरामि/KP तद्वच:/NP ।/PUNC कामक्रोधलोभमोहा:/NP मनुष्‍यस्‍य/NP अन्‍तरा/NP अरय:/NP ,/PUNC परम्/AVK ब्रूहि/KP कामम्/NP अहम्/SNV कथम्/AP शत्रुम्/NP मन्‍ये/KP ।/PUNC विचित्रा/NP इयम्/SN क्षुधा/NP ।/PUNC
किम्/AP वयम्/SN भोजनम्/NP साकल्‍येन/NP हातुम्/KKS अलम्/AN ?/PUNC किम्/AP अहम्/SN करवाणि/NP कामक्षुधाम्/NP शमयितुम्/KKS ?/PUNC भणतु/KP ननु/AP भवान्/SN ।/PUNC ‘/PUNC न/AN अहम्/SN वेदः/NP ’/PUNC इति/AUD मितम्/NP मया/SN कथितम्/KN ।/PUNC स/SN अवादीत्/KP -/PUNC “/PUNC गुरुचरणान्/NP अपि/AVK अहम्/SN इमम्/SN प्रश्‍नम्/NP अपृच्‍छम्/KP ।/PUNC तैः/SN उक्‍तम्/KN –/PUNC अभ्‍यासेन/NP एव/INTF कामक्षुधा/NP अपाकर्तुम्/KKS शक्‍या/KKS ।/PUNC नैकपदे/NP क्षुधाविराम/NP सम्‍भाव्‍यते/KP ।/PUNC पूर्वम्/SN ‘/PUNC भोजनम्/NP ’/PUNC कुरु/KP ततः/A ते/SN अपरम्/NP किञ्चित्/SN कथयिष्‍यामि/KP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A साहाय्यम्/NP त/A आकांक्षे/NP ”/PUNC इति/AUD भाषमाणा/NP सा/SN कृष्‍णप्रावारकम्/NP आसन्‍द्याम्/NP प्राक्षिपन्/NP निचोलम्/NP च/AVK अन्‍यत्र/SN आस्‍यत्/KP ।/PUNC क्षणान्‍तरे/NP गाढम्/KN सा/SN माम्/SN पर्यष्‍वजत्/KP ।/PUNC
अहम्/SN मोहे/NP न्‍यमज्‍जम्/NP विचित्रभावस्‍य/NP च/AVK गमनीयः/KN अभवम्/KP ।/PUNC आ:/A ,/PUNC अनुगृहीतास्‍मि/KP इति/AUD सासः/NP ससन्‍तोषम्/NP अभणत्/KP ।/PUNC सा/SN माम्/SN ललाटे/NP अचुम्‍बद्/NP उदतिष्ठत्/KP च/APY ।/PUNC निचोलम्/NP परिधाय/KKS सात्‍मानम्/NP प्रावारकेण/NP आवृतवती/KN ,/PUNC द्वारम्/NP च/AVK अपावृत्‍य/KKS आगारात्/NP निष्‍क्रान्‍ता/KN ।/PUNC अहम्/SN वञ्चितम्/KN इव/ASD आत्‍मानम्/NP अन्‍वभवम्/NP ।/PUNC यद्/SN वात्‍याचक्रम्/NP उत्थितम्/KN तदशाम्‍यत्/NP परम्/AVK माम्/SN भृशम्/KV आचूलम्/NP च/AVK अकम्‍पयत/KP ।/PUNC मम/SN निद्रा/NP विलीना/NP ,/PUNC अहम्/SN च/AVK आत्‍मग्‍लानिसागरे/NP निमग्‍न:/KN ।/PUNC न/AN एका:/SMKY प्रश्‍ना/NP मे/SN हृदि/NP उद्गता/KNV यान्/SN समाधातुम्/KKS न/AN अहम्/SN प्रभविष्‍णुः/NP आसम्/KP ।/PUNC जन:/NP स्‍वीयम्/SNV व्‍यवहारम्/NP विविधम्/NV व्‍याख्‍याति/KP समादधाति/KP वा/APY ।/PUNC मम/SN अपि/AVK तद्/SN एव/INTF विहितम्/KN ,/PUNC परम्/AVK केशवानन्‍दम्/NS द्रष्टुम्/KKS अल्पिष्ठा/KN अपि/AVK समीहा/NP न/AN अवशिष्टा/KN ।/PUNC परेद्युः/A दिल्‍लीम्/NS प्रत्‍यागन्‍तुम्/KKS निश्‍चयम्/NP अकुर्वि/KP ।/PUNC मञ्जूषायाम्/NP मया/SN वस्‍तुजातम्/NP न्‍यस्‍तम्/NP प्रथमगामिना/NP बसयानेन/NP च/AVK तत:/A प्रस्थितम्/NP ।/PUNC निश्चितकार्यक्रमात्/NP सप्ताह/NP पूर्वम्/SN एव/INTF अहम्/SN स्‍वम्/SN गेहम्/NP प्रापम्/NP ।/PUNC स्‍वीयम्/SNV नीडम्/NP प्राप्य/KKS किम्/AP अपि/AVK सुखम्/NP अन्‍वभवम्/NP ।/PUNC यथा/AVK समयम्/NP भोजनम्/NP अकरवम्/KP ,/PUNC शिशुभि:/NP सार्धम्/AUP अक्रीडम्/KP ,/PUNC तेषाम्/SN विवादानाम्/NP शमनम्/NP आचरम्/KN ,/PUNC सति/A समये/NP च/AVK पुस्‍तकानि/NP अपठम्/KP ।/PUNC शान्‍तनदीवत्जीवनम्/NP मे/SN प्रवहति/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN तत्र/A किम्/AP अपि/AVK उत्‍थानम्/KN आसीत्/KP न/AN च/AVK पतनम्/NP ।/PUNC 

आगामिनि/NV वत्‍सरे/NP नैदाघे/NV अवकाशे/NP ज्‍येष्ठः/NV मामक:/NP सुत:/NP भार्यया/NP शिशुभिः/NP च/AVK सह/AUP भ्रमणाय/KKS दक्षिणभारतम्/NP अयासीत्/KP ।/PUNC कनिष्ठः/NV तनयः/NP तस्‍य/SN जाया/NP च/AVK मम/SN शुश्रूषार्थम्/NP तत्र/A एव/INTF अतिष्ठताम्/KP ।/PUNC तयो:/SN शिशवः/NP अपि/AVK ज्‍येष्ठया/NV स्‍नुषया/NP साकम्/AUP गता:/KN ।/PUNC प्रयातेषु/NP बालेषु/NP जीवनम्/NP अतिमात्रम्/NP नीरसम्/NP जातम्/KN ।/PUNC
सायम्/NP मालाकार:/NP शाद्वलानाम्/NP संस्‍काराय/KKS आयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC तम्/SN प्रतिपालयन्/NP अहम्/SN स्थित:/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF केन/SN अपि/AVK मुख्‍यद्वारम्/NP अपावृतम्/NP यस्‍य/SN शब्‍दम्/NP सहसा/KV श्रुत्‍वा/KKS अहम्/SN विचलित:/KN ।/PUNC एका/SMKY गौराङ्गी/NP शिशुशिविकाम्/NP प्रणुद्य/NP प्रविष्टा/KN ।/PUNC
ताभ्‍याम्/SN सह/AUP एकः/SMKY बालकः/NP अपि/AVK आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तान्/SN प्रत्‍यभिज्ञातुम्/KKS यावत्/AVK प्रयत्‍नवान्/KN भवामि/KP ,/PUNC तावत्/AVK सा/SN मम/SN समीपम्/NP आगता/KN ।/PUNC श्रीमन्/U !/PUNC नमस्‍ते/KP ।/PUNC अहम्/SN प्रीतिदेवी/NS अस्मि/KP इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सा/SN मन्‍दम्/KV स्‍मयमाना/NP माम्/SN उपेता/KN ,/PUNC मया/SN सार्धम्/AUP च/AVK हस्‍तमेलनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC अहम्/SN शिबिकाम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS वितर्दिकायाम्/NP न्‍यदधाम्/KP ।/PUNC ज्‍यायांसम्/NP बालम्/NP अहम्/SN अपृच्‍छम्/KP -/PUNC कथम्/AP असि/KP ,/PUNC आशीषानन्‍द/NS !/PUNC सः/SN च/AVK कुशली/NP इति/AUD उदीर्य/KKS तूष्‍णीकः/NP अभूत्/KP ।/PUNC अहम्/SN कनिष्ठाम्/NV स्‍नुषम्/NP रेणुकाम्/NS आकारयामास/NP ,/PUNC च/AVK चाञ्चलम्/NP शिरसि/NP कुर्वाणा/KP सद्य:/A प्राप्ता/KN ।/PUNC प्रीतिदेव्‍या/NS सह/AUP अहम्/SN रेणुकाया:/NS परिचयम्/NP अकारयम्/KP ।/PUNC रेणुका/NS मधुरम्/NV पेयम्/NP आनेतुम्/KKS गता/KN ,/PUNC आशीषानन्‍दः/NS च/AVK वितर्दिकाम्/KP ।/PUNC प्रीतिदेवी/NS स्‍वाम्/SNV आसन्‍दीम्/NP मम/SN समीपम्/NP आनैषीत्/KP ।/PUNC रक्तिमा/NP आसीत्/KP तस्‍याः/SN वदनम्/NP ।/PUNC अवोचि/KP तया/SN -/PUNC ‘/PUNC श्रीमन्/U !/PUNC पूर्वम्/SN अपि/AVK एकदा/A भवता/SN मम/SN साहाय्यम्/NP आचरितम्/KN ।/PUNC तद्/A अर्थम्/NP साधुवादान्/NP अर्हति/KP भवान्/SN ।/PUNC अहम्/SN तदा/A एव/INTF गर्भिणी/NP जाता/KN ।/PUNC अयम्/SN शिशुः/NP भवतः/KP मयि/SN जात:/KN ।/PUNC सम्‍प्रति/A कनाडादेशः/NS मम/SN गमनीय:/KN ।/PUNC शिशुः/NP अयम्/SN भवता/SN रक्षणीय:/KKS ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC न/AN अहम्/SN एनम्/SN रक्षितुम्/KKS अलम्/AN ”/PUNC ,/PUNC मया/SN सपदि/NP कथितम्/KN ।/PUNC सा/SN तूर्णम्/NP उदतिष्ठत्/KP शिबिकाम्/NP च/AVK माम्/SN समया/NP समानयत्/KP ।/PUNC
ततः/A च/AVK आशीषनन्‍दम्/NS करेण/NP आदाय/KKS ताम्/SN च/AVK तत्र/A परिमुच्‍य/KKS द्रुतपदम्/NP निरगच्‍छत्/KP ।/PUNC द्वारपिधानस्य/NP रवम्/NP अहम्/SN स्‍पष्टम्/KV अशृणवम्/KP ।/PUNC अहम्/SN मुहूर्तम्/NP स्‍तब्‍धः/KN हतबुद्धिः/NP च/AVK अभवम्/KP ‘/PUNC आत्‍मानम्/NP पर्यवस्‍थाप्‍य/KKS च/AVK मुख्‍यद्वारम्/NP प्रति/AUP प्राधावम्/NP ।/PUNC तत:/A पूर्वम्/SN एव/INTF प्रीतिदेवी/NS टैक्‍सीयानेन/NP गतवती/KN ।/PUNC अहम्/SN प्रवञ्चित/KN इव/ASD तत्र/A स्थित:/KN ।/PUNC मालाकारः/NP नालिकाम्/NP विमुच्‍य/KKS माम्/SN अभ्‍युपैत्/KP ,/PUNC अपृच्छत्/KP च/APY -/PUNC श्रीमन्/U !/PUNC शिशुम्/NP अत्र/A परिहाय/KKS किम्/AP अर्थम्/NP इयम्/SN सहसा/KV प्रयाता/KN ।/PUNC
अहम्/SN उत्तरम्/NP अदत्त्‍वा/KKS एव/INTF स्‍वाम्/SN कक्षाम्/NP आयात:/KN ।/PUNC पेयपात्राणि/NP पात्रधान्‍याम्/NP निहितानि/NP आसन्/KP ,/PUNC आक्रन्‍दन्/KKS शिशुः/NP च/AVK रेणुकायाः/NS उत्‍सङ्गे/NP ।/PUNC शिशुः/NP तारस्‍वरेण/KV रोदिति/KP स्‍म/A ।/PUNC रेणुकाया:/NS निर्व्‍याजम्/NP प्रश्‍नम्/NP निशम्‍याहम्/NP गतचैतन्‍य/KN इव/ASD अजाये/KP ।/PUNC ‘/PUNC का/SN इयम्/SN आसीत्/KP ,/PUNC तात/NP !/PUNC ”/PUNC दीर्घम्/KV उच्‍छ्वसन्/KKS अहम्/SN आह/KP -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP वदानि/KP ,/PUNC वत्से/NP ?/PUNC अनन्‍त:/A धृतिम्/NP निधृत्‍य/KKS अहम्/SN न्‍यगदम्/NP -/PUNC रेणुके/NS !/PUNC त्वाम्/SN किम्/AP अपि/AVK विवक्षामि/KP ।/PUNC न/AN आसीत्/KP मे/SN साहसः/NP ताम्/SN द्रष्टुम्/KKS ।/PUNC कथम्/AP मया/SN सकलानि/NV रहस्‍यानि/NP तस्‍याम्/SN विवृतानी/NP इति/AUD न/AN अहम्/SN वेदः/NP ।/PUNC कृता/KN पराध/NP इव/ASD बालः/NP अहम्/SN अधोदृष्टिः/NP अतिष्ठम्/KP ।/PUNC मदीयम्/SN वृत्तम्/KN श्रुत्‍वा/KKS रेणुका/NS चिररात्राय/NP तूष्णीम्/NP स्थिता/KN ।/PUNC तदा/A च/AVK सा/SN एकपदे/NP अवादीत्/KP -/PUNC तात/NP !/PUNC न/AN अधुना/NP भवतः/KP अयम्/SN क्‍लेश:/NP ,/PUNC आस्‍माकीनः/NP अयम्/SN ।/PUNC तद्वचः/NP निशम्‍य/KKS मयि/SN स्‍फूतिः/KN जाता/KN ।/PUNC मम/SN धनम्/NP सम्‍पद्/NP भवनम्/NP च/AVK इदम्/SN सर्वम्/SN त्‍वदर्थम्/NP एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC
वत्‍से/NP !/PUNC चिन्‍तयामि/KP ,/PUNC संन्‍यासम्/NP आदाय/KKS कञ्चित्/SN आश्रमम्/NP गच्‍छेयम्/KP ।/PUNC
रेणुकया/NS अभाणि/NP -/PUNC संन्‍यासस्‍य/NP नाम/NP अपि/AVK न/AN ग्रहीतव्‍यम्/KN तात/NP !/PUNC अत्र/A एव/INTF तिष्ठतु/KP भवान्/SN ।/PUNC अहम्/SN भवतः/KP न्‍यासम्/NP रक्षितुम्/KKS अलम्/AN ।/PUNC भवच्‍छत्रछायायाम्/NP एव/INTF अयम्/SN शिशुः/NP वर्धिष्‍यते/KP ।/PUNC अहम्/SN अन्‍वभवम्/NP -/PUNC रेणुकया/NS मामके/NP वदने/NP तीव्रा/NV चपेटा/NP एका/SMKY दत्ता/KN ।/PUNC शिशुः/NP इदानीम्/A निद्रितः/KN आसीत्/KP ।/PUNC तम्/SN तदीयम्/SNV वस्‍तुजातम्/NP च/AVK परिगृह्य/KKS रेणुकान्‍तः/NS गृहम्/NP प्राविशत्/KP ।/PUNC
अहम्/SN वितर्दिकायाम्/NP विहर्तुम्/KKS प्रारेभे/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF रेणुकायाः/NS पतिः/NP मम/SN कनीयान्/NV सुतः/NP अविनाशनामधेयः/NP अपि/AVK आगत:/KN ।/PUNC तात/NP !/PUNC अपि/AVK कुशलम्/NP भवत:/KP ?/PUNC अद्य/NP किम्/AP किम्/DV भवता/SN विहितम्/KN ?/PUNC इति/AUD परिपृच्‍छ्य/KP मम/SN उत्तरम्/NP च/AVK अशृण्‍वन्/KKS सः/SN अपि/AVK अन्‍तः/A गृहम्/NP प्राविशत्/KP ।/PUNC रेणुकाया:/NS समक्षम्/NP अहम्/SN न/AN तथा/AVK व्रीडितः/KN अभवम्/KP सर्वम्/SN च/AVK ताम्/SN अकथयम्/KP ।/PUNC परम्/AVK सुतसन्निधौ/NP किम्/AP करिष्‍यामि/KP -/PUNC किम्/AP विधास्‍यामि/KP ?/PUNC बहि:/A स्थितः/KN एव/INTF अवदम्/KP -/PUNC अविनाश/NP !/PUNC विहाराय/KKS यामि/KP ।/PUNC मंक्षु/NP च/AVK तत:/A प्राचलम्/NP ।/PUNC झटिति/KV समयः/NP गत:/KN साहसम्/NP गृहीत्‍वा/KKS भीतः/KN भीतः/DV इव/ASD पुनः/A गृहम्/NP अयासिषम्/KP ।/PUNC
पटले/NP भोजनम्/NP सज्‍जम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC वयम्/SN यथा/AVK स्‍वम्/SNV आसन्‍द्याम्/NP उपविष्टा:/KN ।/PUNC अशेषम्/NV वातावरणम्/NP भाराक्रान्‍तम्/NP इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC अविनाशः/NP एव/INTF मौनम्/NP अपाकरोत्/KP तात/NP !/PUNC किम्/AP भवता/SN निश्चितम्/KN ?/PUNC कथम्/AP अयम्/SN शिशु:/NP पाल्‍य:/KKS रेणुकायाः/NS निश्चियात्/NP न/AN भिद्यते/KP मामकीनः/NP निश्चय:/NP ।/PUNC अविनाशस्‍य/NS वदनम्/NP लोहितम्/NV जातम्/KN ।/PUNC रेणुकया/NS उक्तम्/KN -/PUNC तूष्णीम्/NP तिष्ठ/KP ,/PUNC अविनाश/NS !/PUNC शिशुः/NP अयम्/SN मम/SN सविधे/A स्‍थास्‍यति/KP ।/PUNC अहम्/SN एवम्/AUD पालयिष्‍यामि/KP ।/PUNC अहम्/SN अस्‍य/SN माता/NP त्‍वम्/SN च/AVK अस्य/SN पिता/NP ।/PUNC माम्/SN संबोध्‍य/KKS च/AVK सा/SN न्‍यगादीत्/NP तात/NP !/PUNC गतम्/KN न/AN विचारणीयम्/KN ,/PUNC परम्/AVK इत:/A परम्/SNV स्‍वैरम्/NP न/AN आचरणीयम्/KN ।/PUNC सम्‍भ्रान्‍तः/KN इव/ASD अविनाशः/NS अक्रन्‍दत्/KKS रेणुके/NS !/PUNC किम्/AP करोषि/KP ?/PUNC तया/SN प्रत्‍यभाणि/NP –/PUNC यत्/SN निरवद्यम्/NP तद्/A एव/INTF करोमि/KP ।/PUNC रेणुका/NS मत्तः/KN अवरा/NP स्‍नुषा/NP च/AVK मम/SN आसीत्/KP इति/AUD न/AN अहम्/SN तस्‍या:/SN पादयोः/NP न्यपतम्/KP ।/PUNC
“/PUNC आदर्शसिन्‍हा/NS ”/PUNC -/PUNC नामधेयः/NP अहम्/SN तस्‍या:/SN श्‍वसुर:/NP कर्करया/NP एकया/NV हेलया/NP पराजित:/KN ।/PUNC

पितामही/NP मिलिता/KN
पितरि/NP दिवंगते/KN माता/NP स्‍वपुत्रम्/NP त्रिलोचनम्/NS येन/SSN केन/SSN प्रकारेण/NP आर्थिककष्टानि/NP सहित्‍वा/KKS अपि/AVK पालितवती/KN ,/PUNC पोषितवती/KN ,/PUNC वर्धितवती/KN च/APY ।/PUNC
तम्/SN पाठयित्‍वा/KKS लेखयित्‍वा/KKS विद्वांसम्/NP निर्मातुम्/KKS सा/SN काम्/NP अपि/AVK न्यूनताम्/NP न/AN अरक्षत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN परिश्रमित्‍वात्/NP गुरुजनानाम्/NP अपि/AVK तस्मिन्/SN महान्/NV स्‍नेह:/NP आसीत्/KP ।/PUNC ते/SN आत्‍मीयम्/NP सर्वम्/SNV अपि/AVK ज्ञानम्/NP तस्मिन्/SN सत्‍पात्रे/NP निहितवन्‍त:/KN ।/PUNC
सत्‍यम्/NP एव/INTF एक:/SMKY विनयसम्‍पन्‍न:/NV सदाचारी/NV शिष्‍यः/NP गुरुम्/NP सर्वथा/A प्रसन्‍नम्/NP कृत्‍वा/KKS तत:/A दुर्लभाम्/NP अपि/AVK विद्याम्/NP सुलभते/KP ।/PUNC विवाहयोग्‍याम्/NV अवस्‍थाम्/NP प्राप्तवता/KN तेन/SN सह/AUP स्‍वात्‍मजाया:/NP विवाहम्/NP कर्तुम्/KKS इच्‍छुका:/NP दूरदूरत:/A अनेके/SN सम्‍पन्‍ना:/NV जना:/NP उपस्थिता:/KN मातु:/NP अग्रे/A च/AVK स्वकीयम्/SNV मनोगतम्/KNV प्रस्‍तावम्/NP रक्षितवन्‍त:/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK अपरिचितेन/NP सम्‍बन्‍धस्‍थापनम्/NP शोभनम्/NV न/AN एव/INTF ,/PUNC इदम्/SN विचार्य/KKS सा/SN तान्/SN केन/SN अपि/AVK मिषेण/NP निषिद्धवती/KN ।/PUNC अन्‍ते/A तस्‍या:/SN एव/INTF पितृकुलस्‍य/NP परिचितस्‍य/NV जनस्‍य/NP माध्‍यमेन/NP प्रतिवेशिन:/NV ग्रामस्‍य/NP पटवारिण:/NP केन्‍याम्/NP स्‍वपुत्रवधूम्/NP निर्माय/KKS गृहम्/NP आनीतवती/KN ।/PUNC अधुना/A गृहे/NP त्रय:/SMKP प्राणिन:/NP आसन्/KP -/PUNC एका/SMKY सा/SN स्‍वयम्/SN ,/PUNC द्वितीय:/SMKP पुत्र:/NP त्रिलोचन:/NS ,/PUNC तृतीया/SMKP इन्‍दुमती/NS पुत्रवधू/NP च/APY ।/PUNC त्रिलोचनस्‍य/NS वैदुष्‍येण/NP सन्‍तुष्ट:/KN शिक्षाविभाग:/NP तस्‍मै/SN स्‍वकीये/SN एव/INTF ग्रामे/NP बालकबालिका:/NP शिक्षयितुम्/KKS विद्यालये/NP शिक्षकपदे/NP नियुक्तिम्/NP दत्तवान्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
पुत्रवधू:/NP अपि/AVK स्‍वगृहे/NP एव/INTF बालिकाभ्‍य:/NP जीवनोपयोगिकलानाम्/NV शिक्षणम्/NP दातुम्/KKS प्रारव्धवती/KN ।/PUNC शिक्षार्थिनाम्/NP अभिभावका:/NP अपि/AVK अनेन/SN सन्‍तुष्‍टा:/KNV तस्‍यै/SN प्रतिमासम्/NP आर्थिकम्/NV पुरस्‍कारम्/NP दत्त्‍वा/KKS स्‍वकीयम्/SNV कर्त्तव्‍यम्/KN पालितवन्‍त:/KN ।/PUNC पुत्रवधू:/NP शनै:/KV शनै:/DV बालिकानाम्/NP माध्‍यमेन/NP तासाम्/SNV सम्‍बन्धिनीषु/NP प्रौढगृहमहिलासु/NP शिक्षाम्/NP प्रति/AUP रुचिम्/NP जागरितवती/KN ।/PUNC ता:/SN महिला:/NP अपि/AVK स्‍वबालिकाभि:/NP सह/AUP तत्र/A एव/INTF उपस्थिता:/KN भूत्‍वा/KKS तत:/A पठनलेखनशिक्षाम्/NP प्राप्ताम्/KN कर्तुम्/KKS प्रवृत्ता:/KN ।/PUNC केषुचित्/SNV एव/INTF वर्षेषु/NP सर्व:/SN एव/INTF ग्राम:/NP स्‍त्रीशिक्षाया:/NP सम्‍बन्‍धे/NP समृद्ध:/KN सञ्जात:/KN ।/PUNC दूर/A -/PUNC दूरे/A तस्‍य/SN बहुप्रसिद्धि:/KN आसीत्/KP ।/PUNC विदुषी/NV इन्‍दुमती/NS अधुना/A एका/SMKY आदर्शशिक्षिका/NP मन्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC राज्‍यसर्वकारेण/NP अपि/AVK सा/SN शिक्षकदिवसे/NP सम्‍मानिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC एवम्/AUD पुत्रस्‍य/NP त्रिलोचनस्‍य/NS ,/PUNC पुत्रवध्‍वा:/KKS इन्‍दुमत्‍या:/NS च/AVK यशश्चितया/NP समृद्धिमत्तया/NP च/APY मातु:/NP शकुन्‍तलाया:/NS चित्तम्/KN अपि/AVK प्रसन्‍नम्/NV आसीत्/KP ।/PUNC सा/SN पत्‍यु:/NP वियोगम्/NP तथा/AVK अतीताम्/NP विपन्‍नाम्/NV अवस्‍थाम्/NP अपि/AVK कस्मिंश्चित्/SNV अंशे/NP विस्मृतवती/KN आसीत्/KP ।/PUNC इदानीम्/A तस्‍या:/SN एका/SMKY एव/INTF कामना/NP अवशिष्टा/KN यत्/SN सा/SN पौत्रमुखम्/NP दृष्ट्वा/KKS एव/INTF दिवम्/NP गच्‍छेत्/KP ।/PUNC एतदर्थम्/NP सा/SN प्रतिदिनम्/NP प्रात:/NP जलाभिषेकम्/NP कुर्वन्ती/KNV उमाशङ्करम्/NS प्रार्थयते/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्‍या:/SN प्रार्थना/NP सफला/NV जाता/KN ।/PUNC यथा/AVK समयम्/NP इन्‍दुमती/NS एकम्/SMKY सुन्‍दरम्/NV शिशुम्/NP प्रसूतवती/KN ।/PUNC शिशु:/NP सर्वथा/NP स्‍वम्/SN पितरम्/NP एव/INTF अनुहरति/KP स्‍म/A ।/PUNC तदीयम्/SNV मुखचन्‍द्रम्/NP विलोकयन्‍त्‍या:/KKS पितामह्या:/NP शकुन्‍तलाया:/NS मन:/NP तृप्‍यति/KP स्‍म/A एव/INTF न/AN ।/PUNC शिशु:/NP एव/INTF तस्‍या:/SN वंशवर्धक:/NP आसीत्/KP ।/PUNC
यथा/AVK हि/A सर्वेषु/SNV परिवारेषु/NP भवति/KP ,/PUNC शिशो:/NP लालनपालनयो:/NP रतायै/NP इन्‍दुमत्‍यै/NS श्वश्रुसेवाम्/NP कर्तुम्/KKS पर्याप्त:/KN समय:/NP न/AN मिलति/KP स्‍म/A ।/PUNC शिक्षाया:/NP यद्/SN दायित्‍वम्/NP सा/SN स्‍वेच्‍छया/NP सम्‍भालितवती/KN आसीत्/KP ,/PUNC तत्र/A अपि/AVK शैथिल्‍यम्/NP उपस्थितम्/KN एव/INTF ।/PUNC इदानीम्/A इदम्/SN सर्वम्/SNV जानती/KN अपि/AVK वृद्धावस्‍थाम्/NP प्राप्ता/KN शकुन्‍तला/NS स्‍वकीयान्/SNV रोषमयान्/NV उद्गारान्/NP प्रकटयति/KP स्‍म/A एव/INTF ।/PUNC किन्‍तु/AVK अस्मिन्/SN आत्मकृत्‍ये/KN सा/SN अवश्यम्/NP पश्चात्तपति/NP स्‍म/A ।/PUNC श्‍वश्रा:/NP कटुव्‍यवहारम्/NP इन्‍दुमती/NS भर्तु:/NP त्रिलोचनस्‍य/NS अपि/AVK सम्‍मुखे/NP वर्णयति/KP स्‍म/A ।/PUNC पूर्वम्/SN तु/A स:/SN ताम्/SN एव/INTF धैर्येण/NP मातु:/NP व्‍यवहारम्/NP सहितुम्/KKS प्रेम्णा/NP प्रबोधितवान्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A अनेन/SN समस्‍याया:/NP समाधानम्/NP न/AN अभवत्/KP तदा/A स:/SN अपि/AVK चिन्तित:/KN स्‍थातुम्/KKS प्रवृत्त:/KN ।/PUNC तस्‍य/SN स्‍वास्‍थ्‍यम्/NP अपि/AVK शिथिलम्/NV अजायत/KP ।/PUNC एकस्‍मिन्/SMKY दिने/NP इन्‍दुमती/NS भर्तारम्/NP त्रिलोचनम्/NS उपायम्/NP दर्शितवती/KN ,/PUNC यत्/SN सर्वकार:/NP अधुना/A वृद्धाश्रमान्/NP सञ्चालयति/KP ,/PUNC तत्/SN किम्/AP न/AN तत्र/A एव/INTF मातरम्/NP प्रापय्य/KKS निश्चिन्‍तताया:/NP अनुभव:/NP क्रियेत/KP ।/PUNC अनेन/NP तत्र/A स्‍वसमवयस्‍काभि:/NP सह/AUP माता/NP अपि/AVK सुखिनी/NP स्‍थास्‍यति/KP ,/PUNC वयम्/SN अपि/AVK इह/A दु:खोन्‍मुक्ता:/KN भविष्‍याम/KP ।/PUNC स्‍वार्थ:/NP किम्/AP किम्/DV न/AN कर्तुम्/KKS प्रेरयति/KP ?/PUNC स्‍वार्थी/NP कर्त्तव्‍यम्/KN अकर्त्तव्‍यम्/KN सर्वम्/SNV विस्‍मरति/KP ।/PUNC त्रिलोचन:/NS इन्‍दुमत्‍या:/NS प्रस्‍तावेन/NP तत्/SN कालम्/NP एव/INTF सहमत:/NP अजायत/KP ।/PUNC अवसरम्/NP दृष्ट्वा/KKS स:/SN मातरम्/NP तद्/SN अर्थम्/NP अनुकूलाम्/NP अपि/AVK कृतवान्/KN ।/PUNC न/AN क:/SN अपि/AVK वृद्ध:/NP स्‍वात्‍मीयेभ्‍य:/NP अपमानम्/NP सहितुम्/KKS इच्‍छति/KP ।/PUNC त्रिलोचन:/NS मातरम्/NP वृद्धाश्रमे/NP प्रापय्य/KKS आगत:/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN मन:/NP न/AN एव/INTF रमते/KP स्‍म/A ।/PUNC यदि/AVK स:/SN एकाकी/NP अभविष्‍यत्/KP ,/PUNC तर्हि/AVK मातु:/NP प्रत्‍येकम्/NP इच्‍छाम्/NP पूरयित्‍वा/KKS ताम्/SN प्रसन्‍नाम्/NP अरक्षिष्‍यत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK परगृहत:/NP आयातया/NP पत्‍न्‍या/NP सह/AUP तिष्ठन्/KKS एवम्/AUD कर्तुम्/KKS स:/SN समर्थ:/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC पत्‍न्‍या:/NP अपि/AVK मन:/NP तेन/SN रक्षणीयम्/KN आसीत्/KP एव/INTF ।/PUNC इदानीम्/A तयो:/SN आत्‍मज:/NP त्रिचतुरवर्षात्‍मक:/NP जात:/KN आसीत्/KP ।/PUNC पितु:/NP मातु:/NP उपस्थितौ/KN अपि/AVK स:/SN पितामहीम्/NP एव/INTF विशेषरूपेण/NP इच्‍छति/KP स्‍म/A ।/PUNC पशुपक्षिणः/NP एव/INTF यदा/A प्रेमवशीभूताः/KN भवन्ति/KP ,/PUNC तदा/A बालकानाम्/NP सरले/NV मनसि/NP किम्/AP न/AN प्रेम/NP स्‍वम्/SNV प्रभावम्/NP दर्शयेत्/KP ?/PUNC पितामही/NP स्‍वम्/SNV पौत्रम्/NP पुत्रस्‍य/NP एव/INTF अन्‍य/SN रूपम्/NP मत्‍वा/KKS सविशेषम्/NP तस्मिन्/SN स्निह्यति/KP स्‍म/A ।/PUNC अत:/AVK यदा/A बालक:/NP स्‍वकीयाम्/SNV पितामहीम्/NP गृहे/NP न/AN दृष्टवान्/KN ,/PUNC तदा/A स:/SN दु:खीभूत्‍वा/KKS बहु/NV -/PUNC बहु/NV रुदितवान्/KN ।/PUNC मातु:/NP पितु:/NP प्रबोधनम्/NP अपि/AVK सः/SN न/AN एव/INTF अमन्‍यत/KP ।/PUNC स:/SN न/AN किञ्चित्/SN अखादत्/KP ,/PUNC न/AN किञ्चित्/SN अपिबत्/KP ।/PUNC निरन्‍तरम्/AVK तस्‍य/SN मुखे/NP ‘/PUNC पितामहि/NP !/PUNC पितामहि/NP !!/PUNC ’/PUNC इदम्/SN एव/INTF रटनम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC रुदत:/KP रुदत:/DV तस्‍य/SN कण्‍ठ:/NP शुष्‍यति/KP स्‍म/A ।/PUNC स:/SN कान्‍त:/KN भूत्‍वा/KKS किञ्चित्/SN समयाय/KKS स्‍वपिति/KP स्‍म/A ।/PUNC परन्‍तु/AVK जागरणोत्तरम्/NP पूर्ववत्/NP एव/INTF सकरुणम्/NP रोदिति/KP स्‍म/A ।/PUNC आत्‍मजस्‍य/NP एताम्/SNV दुरवस्‍थाम्/NP द्रष्टुम्/KKS असमर्थः/NP दम्‍पती/NP अन्‍ते/A वृद्धाम्/NP वृद्धाश्रमत:/KN आनेतुम्/KKS निश्चयम्/NP कृतवन्‍तौ/KN एव/INTF ।/PUNC तत्र/A ताभ्‍याम्/SN सह/AUP गत:/KN बालक:/NP स्‍वकीयाम्/SNV पितामहीम्/NP दृष्ट्वा/KKS तत्‍क्षणम्/NP एव/INTF तस्‍या:/SN अङ्कम्/NP आरूढ:/KN ,/PUNC ताम्/SN सोपालम्‍भम्/NP पर्यपृच्‍छत्/KP च/APY -/PUNC पितामहि/NP !/PUNC त्‍वम्/SN माम्/SN त्‍यक्‍त्‍वा/KKS किम्/AP अत्र/A आगतवती/KN ?/PUNC अहम्/SN त्वाम्/SN विना/AUP न/AN एव/INTF जीविष्‍यामि/KP ।/PUNC चल/AB गृहे/AB चल/AB ,/PUNC दम्‍पती/NP अपि/AVK तस्‍य/SN एव/INTF कथनम्/NP समर्थितवन्‍तौ/KN ।/PUNC अन्‍ये/SN वृद्धाश्रमवासिन:/NP चिन्‍तयन्ति/KP स्‍म/A यत्/SN अस्‍मान्/SN अपि/AVK नेतुम्/KKS गृहत:/KN कश्चित्/SN आगच्‍छेत्/KP इति/AUD ।/PUNC त्‍वम्/SN तु/A साक्षान्‍महेश्‍वर:/NP धनिकेषु/NP केचन/SN “/PUNC योगक्षेमम्/NP वहामि/KP अहम्/SN ”/PUNC इति/AUD उक्तिम्/KN सत्‍यम्/NP एव/INTF शिरसि/NP धारयन्ति/KP ।/PUNC अर्जितेन/NV धनेन/NP साकम्/AUP यः/SN हि/A तदीयः/SNV योग:/NP संयोगः/NP वा/APY जायते/KP ,/PUNC सः/SN खलु/A महत:/KN परिश्रमस्‍य/NP परिणतिः/NP इति/AUD तु/A स्‍पष्टम्/NP ।/PUNC लक्षाधिपत्‍यप्राप्‍तये/NP दिवसा:/NP मासा:/NP संवत्‍सराः/NP च/AVK व्‍यतीता:/KN भवन्ति/KP ,/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN अर्जितस्‍य/NP व्‍यय:/KN एकस्मिन्/SMKY एव/INTF दिने/NP विधातुम्/KKS शक्‍यते/KP ।/PUNC
अत/AVK एव/INTF योगेन/NP साकम्/AUP क्षेमस्‍य/NP अपि/AVK महत्त्‍वम्/NP श्रीमद्भगवद्गीतायाम्/NS प्रतिपादितम्/NP भगवता/NV श्रीकृष्‍णेन/NS ।/PUNC 

श्रेष्ठिवर:/NV कपर्दिकामल्‍ल:/NS (/PUNC करौडीमल/NS इति/AUD भाषायाम्/NP )/PUNC अस्मिन्/SN एव/INTF सिद्धान्‍ते/NP समग्रतया/NP विश्‍वसिति/KP स्‍म/A ।/PUNC तत्/SN कृते/KN यः/SN ह्यायासः/NP उपार्जने/NP करणीय:/KN सः/SN हि/A तत्/SN क्षेमाय/KKS द्विगुणतया/NP विधेय:/KN ।/PUNC न/AN केवलम्/NP तस्‍य/SN जन्‍मपत्र्याम्/NP व्‍ययस्‍वरूपः/NP द्वादशगृहः/NP नीचग्रहणे/NP संक्रान्‍त:/KN ,/PUNC अपितु/NP सः/SN एकाम्/SMKY अपि/AVK कपर्दिकाम्/NS अनायासम्/NP एव/INTF व्‍ययीचकार/KP ,/PUNC यतो/SN हि/A स्‍वनाम/NP सर्थकत्‍वम्/NP रक्षणीयम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC त्‍वग्/NP जातु/KN यातु/KP ,/PUNC परम्/AVK कपर्दिका/NS न/AN एव/INTF यातुम्/KKS (/PUNC चमडी/AB जाय/AB पर/AB दमडी/AB न/AB जाय/AB )/PUNC इति/AUD अस्‍य/SN सिद्धान्‍तस्‍य/NP परिपालने/NP तु/A सः/SN दृढप्रतिज्ञः/NP आसीत्/KP ।/PUNC मितव्‍ययम्/KN अपि/AVK सः/SN अपव्‍ययम्/KN एव/INTF मनुते/KP स्‍म/A ।/PUNC सन्‍ततिः/NP भोजनादिकम्/NP नित्‍यम्/NP एव/INTF याचते/KP लोके/NP ,/PUNC इति/AUD मनसि/NP निश्चित्‍य/KKS सः/SN प्रौढिम्/KN यावत्/A विवाहम्/NP एव/INTF वर्जयामास/KP ,/PUNC परम्/AVK ‘/PUNC प्रजातन्‍तुम्/NP मा/AN व्‍यवच्‍छेत्‍सी:/KN ’/PUNC इति/AUD गुरूपदिष्टम्/KN संस्‍मरन्/KKS स्‍वोपार्जितम्/NV धनम्/NP कस्‍मै/SN प्रदेयः/KKS भविष्‍यति/KP इति/AUD चिन्‍ताविषण्‍ण:/NP विवाहम्/NP स्‍वीचकार/KP ।/PUNC विवाहानन्‍तरम्/NP तदीया/SNV भार्या/NP प्रथमपञ्चवर्षीययोजनायाम्/NP एव/INTF सन्‍ततिपञ्चकम्/NP जनयामास/KP ।/PUNC दूरदर्शने/NP प्रदर्शिता/KN जनसंख्‍याघटिका/NP तु/A श्रेष्ठिगृहिणीम्/NP “/PUNC राष्ट्रजननी/NP इति/AUD ”/PUNC किम्/AP अपि/AVK पुरस्‍कारम्/NP अवाप्तुम्/KKS इव/ASD लुलोभ/KP ।/PUNC श्रेष्ठिगेहे/NP अन्‍नम्/NP त्‍वधमर्णै:/NP कृषकैः/NP एव/INTF आनीयते/KP स्म/A ।/PUNC घृतम्/NP च/AVK एकस्मिन्/SMKY काचपात्रे/NP दशवर्षत:/NP संरक्षितम्/KN ,/PUNC अत:/AVK खलु/A दर्शनीयताम्/KP गतम्/KN ।/PUNC वस्‍त्रक्रयस्‍य/NP रजतजयन्‍ती/NS तु/A गत/KN एव/INTF वर्षे/NP सम्‍पन्‍नताम्/KP गता/KN ।/PUNC गृहिणी/NP तु/A पितृगृहात्/NP आनीतैः/KNV एव/INTF वासोभिः/NP जीवनम्/NP यापयति/KP स्‍म/A ।/PUNC श्रे‍ष्ठी/NV कपर्दिकामल्‍ल:/NS तैलसंश्लिष्टम्/KN स्‍वजीर्णवसनम्/NP “/PUNC न/AN एतद्/SNV विनष्टम्/KN स्‍याद्/KP ”/PUNC इति/AUD कृत्‍वा/KKS न/AN कदा/A अपि/AVK प्रक्षालयामास/KP ।/PUNC उत्तरीयादिकम्/NP तु/A तदीये/SNV गेहे/NP “/PUNC अदर्शनम्/NP लोप:/KN ’/PUNC इति/AUD अनुसारम्/NP विलुप्तम्/KN एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC आतिथ्‍येन/NP साकम्/AUP तु/A श्रेष्ठिन:/NP परिचयः/NP एव/INTF न/AN आसीत्/KP ।/PUNC पर्वोत्‍सवाः/NP च/AVK तद्गृहाभ्‍यासम्/NP तथा/AVK एव/INTF तत्‍यजु:/KP ,/PUNC यथा/AVK हि/A मज्‍जतः/KN जलयानाद्/NP मूषका:/NP ।/PUNC पितृश्राद्धे/NP कः/SN अपि/AUD द्विज:/NP कदा/A अपि/AVK आमन्‍त्रणम्/NP न/AN लेभे/KP ।/PUNC तत्/SN कृते/KN गोधूमचूर्णद्विदलादिरूपम्/NP सिद्धान्‍नम्/NP एव/INTF कदाचित्/A द्विजाय/NP दीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC अनेन/SN विधिना/NP पाकक्रियापेक्षितम्/NP इन्‍धनम्/NP अपि/AVK न/AN एव/INTF प्रज्‍वालनीयम्/KN ।/PUNC पुत्राणाम्/NP उत/A सन्‍ततीनाम्/NP शिक्षा/NP अपि/AVK लक्ष्‍मणरेखया/NP इव/ASD संकीलिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC अक्षरज्ञानात्/NP आरब्‍धः/KN तेषाम्/SN अध्‍ययनयज्ञ:/NP शतलक्षादिगणनाम्/NP इति/AUD समाप्तिम्/NP गच्‍छति/KP ।/PUNC न/AN तै:/SN सेवाकार्यार्थम्/NP कुत्र/AP अपि/AVK गन्‍तव्‍यम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC किम्/AP तत:/A समधिकेन/NP अध्‍ययनेन/NP ?/PUNC बालिकाः/NP तु/A शिक्षाग्रहणाय/KKS अधिकृता/KN एव/INTF न/AN आसन्/KP ।/PUNC ताः/SN तु/A ‘/PUNC परकीयम्/NV धनम्/NP इति/AUD ’/PUNC कृत्‍वा/KKS यथा/AVK कथञ्चित्/SN पालनीया/KN आसन्/KP ।/PUNC ततः/A च/AVK यस्‍य/SN कस्‍यचित्/SN अपि/AVK दारिद्रयवार्धक्‍यरुजादिग्रस्‍तस्‍य/NP हस्‍ते/NP समर्पणीया/KN इति/AUD कृत्‍वा/KKS तासाम्/SN कृते/KN न/AN कः/SN अपि/AVK व्‍ययः/KN अनिवार्यताम्/NP भेजे/KP ।/PUNC परम्/AVK परमकार्पण्‍यसूचकै:/NP सकलैः/NP अपि/AVK एभिः/SNV उपायै:/NP गृहसदस्‍यानाम्/NP बाहुल्‍येन/NP संवर्धनसातत्‍येन/NP च/AVK गार्हस्‍थ्‍यव्‍ययः/KN न/AN काम्/NP अपि/AVK न्‍यूनताम्/NP आप/NP ।/PUNC विंशतिसंख्‍याकानाम्/NP गृहसदस्यानाम्/NP क्षुद्रयाचनाकृते/KN अपि/AVK व्‍ययः/KN अपेक्ष्‍यत/KP एव/INTF ।/PUNC किञ्च/SN भारतीयधर्मपरायणै:/NP नैमित्तिकैः/NP अनैमित्तिकैः/NP वा/APY व्रतोपवासादिभि:/NP किम्/AP अपि/AVK पुण्‍यम्/NP तु/A समवाप्‍यते/KP न/AN वा/AVK इति/AUD निश्चेतुम्/KKS अशक्‍यम्/NP ,/PUNC परम्/AVK संप्रेरिता:/KN प्रणोदिताः/KN च/AVK प्राय:/NP सर्वे/SN एव/INTF गृहसदस्‍या:/NP प्रायश:/NP प्रतिदिनम्/NP एव/INTF व्रतादिहेतुना/NP एकाशनम्/NP अनशनम्/NP वा/AVK आचरन्‍तः/KN अपि/AVK भाग्‍यचक्रपरिवर्तनम्/NP न/AN अवरोधयामासु:/KP ।/PUNC एवम्/AUD यथा/AVK कथञ्चिद्/SN कालम्/NP यापिष्‍णो:/NP कपर्दिकामल्‍लस्‍य/NS गण्‍डस्‍योपरि/NP पिटक:/NP संवृत्त:/KN ।/PUNC न/AN जाने/NP कथम्/AP व्‍यापारे/NP अकस्‍मात्/A एव/INTF शैथिल्‍यम्/NP आजगाम/KP ।/PUNC क्रये/NP विक्रये/NP च/APY निरन्‍तरम्/NV हानिः/NP एव/INTF प्रारेभे/KP ।/PUNC तेन/SN स्‍पृष्टम्/KNV स्‍वर्णम्/NP अपि/AVK मृत्तिकात्‍वम्/NP एव/INTF भेजे/KP ।/PUNC सम्‍मुखम्/NP आनीता/NP भोज्‍यसामग्रीपरिपूर्णा/NV स्‍थाली/NP केन/SN अपि/AVK अदृष्टेन/NV हस्‍तेन/NP झटिति/KV अपर्सायत/KP इव/ASD अनुभूयते/KP ।/PUNC संमुद्रितमुष्टिका/NP अभ्‍यन्‍तरे/NP दृढम्/KNV धारिता/KN अपि/AVK स्‍वर्णमुद्रा/NP न/AN जाने/NP कुत्र/AP विलीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC अन्‍नवस्‍त्रादि/NP सामग्रीपरिपूर्णः/NP तदीया/SN विपुलभण्‍डारा/NP अल्पकाल/NP एव/INTF कथम्/AP रिक्तताम्/KP जग्‍मुः/KP इति/AUD न/AN कः/SN अपि/AVK ज्ञातवान्/KN ।/PUNC रजतशिलापट्टिका/NP निर्मिता/KN कक्षभित्तय:/KN कुत्र/AP व्‍यलीयन्‍त/KN इति/AUD न/AN ज्ञातम्/KN केन/SN अपि/AVK पत्ररुप्‍यक/NP -/PUNC (/PUNC ‘/PUNC नोट/AB ’/PUNC इति/AUD भाषायाम्/NP )/PUNC संग्राहिकाभि:/NV पेटिकाभिः/NP अपि/AVK रिक्‍तताहेतुना/NP विजृम्‍भणम/NP इव/ASD अभ्‍यस्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC कस्मिन्/SMKY एव/INTF वर्षे/NP एतादृशी/SNV दु:स्थितिः/KN तद्/A गृहे/NP समाजगाम/NP यत्/SN समस्‍ते/NP अपि/AVK आपणे/NP श्रेष्ठिन:/NV कपर्दिकामल्‍लस्‍य/NS विश्वसनीयता/KN रसातलम्/NP एव/INTF ययाविति/NP महदाश्‍चर्यकरम्/NP ,/PUNC परम्/AVK न/AN अत्र/A काचन/NP संशीति:/KN ।/PUNC तदा/A हि/A दुश्चिन्‍तया/NP भृशम्/KV संताडित:/KP श्रेष्ठिकपर्दिकामल्‍ल:/NS प्रथमम्/SMKP स्‍वधर्मपत्‍न्‍या/NP साकम्/AUP विचारयामास/KP ,/PUNC परम्/AVK तौ/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK निर्णेतुम्/KKS शक्तौ/KN बभूवतु:/KP ।/PUNC ततः/A च/AVK श्रेष्ठिवर्य:/NP नैजम्/NV व्‍यवस्‍थापकम्/NP आयव्‍ययायदिसंधारकम्/NP (/PUNC ‘/PUNC मुनीम/NP ’/PUNC इति/AUD भाषायाम्/NP )/PUNC बुद्धिमल्‍लम्/NP आहूय/KP मन्‍त्रणाम्/NP आरेभे/KP ।/PUNC परिस्थित्‍यवलोकनेन/NP जडीभूत/KN इव/ASD सः/SN अपि/AVK न/AN काम/NP अपि/AVK युक्तिम्/KN प्रस्‍तुतीचकार/KP ,/PUNC परम्/AVK तथा/AVK अपि/AVK तेन/SN विज्ञापितम्/NP यद्/A भास्‍कराचार्याभिध:/NP स्‍थानीयः/KN दैवज्ञः/NP अस्मिन्/NS विषये/NP अवश्‍यम्/NP प्रष्टव्‍य:/KN ।/PUNC शक्‍यते/KP ,/PUNC सः/SN ग्रहाणाम्/NP शुभाशुभत्‍वम्/NP आकलय्य/NP किम्/AP अपि/AVK उपायम्/NP संसूचयिष्‍यति/KP ।/PUNC व्‍यवस्‍थापकस्‍य/NP प्रस्‍ताव:/NP श्रेष्ठिना/NP स्‍वीकृत:/KN ।/PUNC श्रेष्ठिन:/NP स्‍वीकृतिम्/NP अवाप्‍य/KKS सः/SN हि/A व्‍यवस्‍थापक:/NP आगामिनि/NV दिवसे/NP दैवज्ञम्/NP श्रीभास्‍कराचार्यम्/NS श्रेष्ठिसम्‍मुखम्/NP आनीतवान्/KN ।/PUNC तज्‍जन्‍मपत्रिकाम्/NP विमृशन्/KKS दैवज्ञः/NP भणितवान्/KN -/PUNC ‘/PUNC श्रेष्ठिन्/NP ,/PUNC भवदीये/SNV वर्षलग्‍ने/NP धनेशः/NP गुरुः/NP लाभस्‍थाने/NP मकरराशिस्‍थः/NS नीचत्‍वम्/NP आवहति/KP ।/PUNC व्‍ययेशः/NP च/AVK स्‍वगृहस्‍थः/NP व्‍ययातिः/NP एकम्/SMK संकेतयति/KP इति/AUD ।/PUNC
“/PUNC कः/SN अपि/AVK उपायः/NP एतयोः/SNV ग्रहयो:/NP शमनाय/KKS ?/PUNC ”/PUNC श्रेष्‍ठी/NP पप्रच्‍छ/KP ।/PUNC “/PUNC शास्‍त्रकारै:/NP ब्राह्मणः/NP गुरुरूप:/NP प्रोक्त:/KN ।/PUNC गुरुर्दोषशमनाय/NP कश्चन/SN विप्रः/NP भोजनाय/KKS आमन्‍त्रणीय:/KN ।/PUNC यदि/AVK सः/SN सन्‍तुष्टः/KN भविष्‍यति/KP ,/PUNC सर्वम्/SNV सुस्‍थम्/NP भविष्‍यति/KP ।/PUNC अत:/AVK तस्‍य/SN सर्वतोभावेन/NP शुश्रूषा/NP कर्तव्‍या/KN ।/PUNC प्रसादनीय:/KN स:/SN ।/PUNC विप्रप्रीणनेन/NP ग्रहप्रीणनम्/NP संभाव्‍यते/KP ।/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN श्रेष्ठिन:/NP कपर्दिकामल्‍लस्‍य/NS प्राणा:/NP देहान्/NP निसर्तुम्/KKS इव/ASD प्रायतन्‍त/KN ।/PUNC न/AN सः/SN व्‍ययस्‍य/NP वार्ताम्/NP अपि/AVK श्रोतुम्/KKS इयेष/KP ।/PUNC परम्/AVK यथा/AVK कथञ्चिद्/SN धैर्यम्/NP धारयामासः/KP स:/SN ।/PUNC
विचारयामासः/KP च/AVK यत्/SN अन्‍य:/SN पन्‍था/NP विद्यते/KP एतदतिरिक्तम्/NP ,/PUNC ब्राह्मणभोजनम्/NP अन्‍तरा/NP कथम्/AP दूरीस्‍यात्/NP अर्थचिन्‍ता/NP ।/PUNC एवम्/AUD संचिन्‍त्‍य/NP सः/SN नैजम्/NV व्‍यवस्‍थापकम्/NP आदिदेश/NP -/PUNC “अन्विष्‍यताम्/KP कः/SN अपि/AVK कृशतनुः/NV अर्द्धबुभुक्षितः/KNV विप्र:/NP ।/PUNC केवलम्/NP एकाकी/NP सः/SN एव/INTF निमन्त्रणीय:/KN ।/PUNC न/AN कश्‍चन/SN तदङ्गुलिधरः/NP तेन/SN साकम्/AUP आगच्‍छेत्/KP इति/AUD समवलोकनीय:/KN ।/PUNC आगामिनि/NV गुरुवासने/NP मध्‍याह्नभोजनाय/NP निमन्‍त्रणीय:/KN स:/SN विप्रवर:/NP ।/PUNC “/PUNC वाढम्/A ”/PUNC -/PUNC व्‍यवस्‍थापक:/NP प्राह/KP ।/PUNC प्राप्तानुज्ञ:/NP सः/SN व्‍यवस्‍थापक:/NP नगरवीथीसु/NP तादृशम्/SNV भूसुरम्/NP अन्‍वेष्टुम्/KKS प्रायतत/NP ,/PUNC यादृशम्/SNV श्रेष्ठिवर:/NP आमन्‍त्रणाय/KKS निर्दिष्टवान्/KN ।/PUNC परम्/AVK न/AN एतत्/SN कार्यम्/NP सुगमम्/NV आसीत्/KP ,/PUNC यतो/SN हि/A प्रायश:/NP सर्वे/SN अपि/AVK ब्राह्मणा:/NP न/AN केवलम्/NP स्‍थूलकायाः/NP महाप्राणाः/NP तुन्दिला:/NP पीवराः/NP च/AVK दृष्टिपथम्/NP आयाता:/KN ।/PUNC ते/SN तु/A निमन्‍त्रणाशया/NP सान्‍ध्‍यभोजनपरित्यागेन/NP डाकिन्‍या/NP बुभुक्षया/KP समग्रभावेन/NP आविष्टा/KN इव/ASD अदृश्‍यन्‍त/KP ।/PUNC एकः/SMKY विप्रवरः/NP तु/A स्पष्टम्/NP पृष्टवान्/KN -/PUNC “/PUNC किम्/AP श्‍वः/A एव/INTF आगन्‍तव्‍यम्/KN ?/PUNC ”/PUNC भोजने/NP कानि/SN कानि/DV व्‍यञ्जनानि/NP समुपस्थापनीयानि/KP ?/PUNC श्रेष्ठिगृहे/NP दक्षिणा/NP तु/A भूयसि/KP इति/AUD न/AN अत्र/A मया/SN चिन्‍त्‍यते/KP ।/PUNC किम्/AP नु/A सत्‍यम्/NP एतत्/SN ?/PUNC ”/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN व्‍यवस्‍थपकमहोदयेन/NP अनुमितम्/NP यत्/SN तदीया:/SNV प्रश्‍ना:/NP न/AN केवलम्/NP अब्राह्मण्‍यम्/KNV व्यनक्ति/KKS ,/PUNC अपितु/NP आनुवंशिकीम्/NP बुभुक्षाम्/KP निर्वसनत्‍वम्/NP इव/ASD आनयति/KP ।/PUNC एतादृग्/SNV विप्रः/NP तु/A श्रेष्ठिगेहे/NP न/AN एव/INTF नेय:/KP ।/PUNC निश्चित्‍य/NP एतत्/SN सः/SN क्षमायाचनपुरस्‍सरम्/NP तत:/A प्रस्‍तथे/KP ।/PUNC बहुकालम्/NP यावत्/SN इतस्‍तत:/NP परिभ्रमता/NP तेन/SN ग्रामाभ्यासे/NP शिवमन्दिरप्रांगणस्थितः/KN दुर्बलतनुः/NV यज्ञोपवीतेन/NV ब्राह्मणः/NP इति/AUD प्रत्‍यभिज्ञातः/KN जन:/NP साक्षात्/A कृत:/KN ।/PUNC स्‍वात्‍मनि/NP धन्‍यम्/NP मन्‍यमानेन/NP व्‍यवस्‍थापकेन/NP कथम्/AP अपि/AVK दीर्घम्/NV उच्‍छ्वसता/NP पृष्ट:/KN सः/SN विप्र:/NP ।/PUNC “/PUNC विप्रः/NP असि/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC आम्/A ।/PUNC तेन/SN प्रत्‍युत्तरितम्/NP ।/PUNC “/PUNC कुत:/A समायातः/KN असि/KP ?/PUNC ”/PUNC कुत्र/AP भवदीय/SNV आवसथ:/KP ?/PUNC ”/PUNC अत्रत्‍यः/NP अहम्/SN ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A एकाकी/NP एव/INTF ।/PUNC
साम्‍प्रतम्/A एव/INTF मातुः/NP निधनम्/NP जातम्/KN ।/PUNC अतः/AVK हेतो:/NP शिवमन्दिराङ्गणे/NP अत्र/A एव/INTF निवसामि/KP ।/PUNC “/PUNC किम्/AP करोषि/KP ?/PUNC ”/PUNC व्‍यवस्‍थापकेन/NP जिज्ञासितम्/KP ।/PUNC “/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK ।/PUNC केवलम्/NP शिवाराधनम्/NP ।/PUNC "/PUNC विप्रेण/NP निगदितम्/KN ।/PUNC “/PUNC तदा/A जीवननिर्वाह:/NP कथम्/AP सम्‍भवति/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC प्रभो:/NP कृपया/NP ।/PUNC जलपानमात्रम्/NP कामये/KP ।/PUNC यदा/A कदा/A पवनसेवनेन/NP अपि/AVK तृप्तिम्/NP अनुभवामि/KP ।/PUNC कदाचित्/A च/AVK श्रेष्ठिजनान्/NP अकम्‍पया/KNV प्राप्तेन/KN आहारेण/NP जीवामि/KP ।/PUNC "/PUNC तदीयम्/SNV कृशकलेवरम्/NP दृष्ट्वा/KKS न/AN तदसंभाव्‍यम्/KN इति/AUD व्‍यवस्‍थापकेन/NP संप्रधारितम्/NP ।/PUNC स्‍वाम्यपेक्षानुपूर्तये/NP सर्वथा/A एव/INTF उपयुक्तः/KN एषः/SNV ब्राह्मणः/NP इति/AUD विचार्य/KKS व्‍यवस्‍थापकेन/NP निगदितम्/NP ।/PUNC भो/ASMB विप्रवर/NP ,/PUNC मदीय:/SNV श्रेष्ठिवर्य:/NP प्रतिगुरुवासरम्/NP एकम्/SMKY विप्रम्/NP भोजयितुम्/KKS इच्‍छति/KP ।/PUNC भवता/SNV मया/SN साकम्/AUP श्रेष्ठिगृहे/NP चलनीयम्/KN ।/PUNC सः/SN चेत्/AVK भवन्‍तम्/KN अङ्गी/NP करिष्‍यति/KP ,/PUNC श्‍वः/A भवदीयम्/SNV निमन्‍त्रणम्/NP सुदृढम्/KNV ।/PUNC नो/AN चेत्/AVK मा/AN कुप्‍या:/KKS क्षन्‍तव्‍यः/KN अयम्/SN जन:/NP ।/PUNC
विप्रेण/NP विचारितम्/KN -/PUNC “/PUNC श्रेष्ठिगृहे/NP गमनम्/NP न/AN दोषाय/KKS ।/PUNC यदि/AVK सौभाग्‍यात्/NP अंगीकरणम्/NP भविष्‍यति/KP चेत्/AVK शोभनम्/NP एव/INTF भविता/KP ।/PUNC "/PUNC एवम्/AUD सः/SN व्‍यवस्‍थापकेन/NP साकम्/AUP श्रेष्ठिगृहम्/NP प्रति/AUP जगाम/KP ।/PUNC व्‍यवस्‍थापकेन/NP बुद्धिमल्‍लेन/NP सर्वम्/SN अपि/AVK वृत्तजातम्/KN संश्रावितम्/KN निगदितम्/KN च/APY -/PUNC “/PUNC स्‍वयम्/SN एव/INTF विप्रवरम्/NP प्रत्‍यक्षम्/NP कृत्‍वा/KKS निश्चिनोतु/KP ।/PUNC यदि/AVK भवते/KP रोचते/KP चेत्/APY निमन्‍त्र्यताम्/NP श्‍वः/A भोजनाय/KKS ।/PUNC आकर्ण्‍य/NP एतत्/SNV सर्वम्/SN आभाणकम्/NP सुचिरम्/NP निर्वर्ण्य/KKS निरीक्षित:/KN परीक्षित:/KN प्रत्‍यक्षीकृत:/KN सः/SNV विप्रवर:/NP ।/PUNC ओम्/A इति/AUD उक्‍तवति/KN च/AVK श्रेष्ठिवर्ये/NP परम्/AVK असन्‍तोषम्/NP इव/ASD अन्‍वबभूवु:/KP व्‍यवस्‍थापक:/NP विप्रवर:/NP कार्पण्‍यावतार:/NV श्रेष्ठिताकलङ्कस्‍वरूप:/NV कपर्दिमल्‍लः/NS च/APY ।/PUNC ततः/A च/AVK सः/SN श्रेष्ठी/NP स्‍वीयाम्/SNV भार्याम्/NP समाहूय/KP भोजनव्‍यवस्‍थायै/NP समादिष्टवान्/KN -/PUNC “/PUNC आगामिनि/NV दिवसे/NP गुरुवासरः/NP अस्ति/KP ।/PUNC एकः/SMKY विप्र:/NP भोजनाय/KKS निमन्त्रित:/NP ।/PUNC तत्/SN कृते/KN भाण्‍डारगृहात्/NP आवश्‍यकानि/NV वस्‍तूनि/NP संगृह्य/KKS सुष्ठुतया/NP सर्वम्/SN मिष्टान्‍नादिकम्/NP लावण्‍यमयत्‍वम्/NP च/AVK भोज्‍यम्/NP भक्ष्‍यम्/KN पक्‍तव्‍यम्/KN ।/PUNC “/PUNC कियत्/SNV मात्रायाम्/NP तावत्/AVK ?/PUNC ”/PUNC सभयम्/NP पृष्टवती/KN श्रेष्ठिनी/NP ।/PUNC “/PUNC किम्/AP एष:/SNV प्रथमः/SMKY अवसरः/NP तव/A कृते/KN ।/PUNC
किम्/AP अद्य/A एव/INTF पाककला/NP अधिगन्‍तव्‍या/KN त्‍वया/SN ।/PUNC मन्‍ये/KP कृशकायः/NP असौ/SN ब्राह्मणः/NP न/AN अधिकम्/NP अत्‍स्‍यति/KP ।/PUNC परम्/AVK विप्रभोजनात्/NP पूर्वम्/SN न/AN कः/SN अपि/AVK अन्‍यः/SN भोजनार्थम्/NP महासने/NP प्रविशतु/KP नाम/NP ,/PUNC यतो/SN हि/A “/PUNC परदृष्टिस्‍पर्शनेन/NP उच्छिष्टम्/KN इव/AVK जायते/KP सर्वम्/SN एव/INTF भोज्‍यम्/NP ।/PUNC उच्छिष्टम्/KN च/AVK तत्/SN खलु/A न/AN कस्‍मैचिद्/SN विप्राय/NP समुपस्‍थापनीयम्/KN ।/PUNC परम्/AVK विलम्बिते/KP सति/A ब्राह्मणभोजने/NP कथम्/AP एते/SN शिशव:/NP भोजनात्/NP निवारणीया:/KN ?/PUNC ”/PUNC भीतया/NV गृहिण्‍या/NP उक्तम्/KN ।/PUNC “/PUNC स्‍तम्‍भय/NP स्‍वमुखम्/NP ।/PUNC अलम्/AN विवदितेन/NP ।/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK श्रोतुम्/KKS इच्‍छामि/KP अस्मिन्/SN विषये/NP ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK बालः/NP बालिका/NP वा/APY महानससान्निध्‍यम्/NP प्राप्नुयात्/KP गुरुवासरे/NP ।/PUNC विप्रविसर्जन/NP अनन्‍तरम्/AVK एव/INTF गृहसदस्‍यैः/NP भोक्‍तव्‍यम्/KN ।/PUNC विलम्बिते/KP च/AVK भोजने/NP न/AN कः/SN अपि/AVK परलोकम्/NP गन्‍ता/KN इति/AUD ध्‍यातव्‍यम्/KN ।/PUNC "/PUNC
श्रेष्ठिनोद्घोषितम्/KN ।/PUNC ततः/A तु/A श्रेष्ठिनी/NP मौनधारणम्/NP एव/INTF उचितम्/NP मेने/KP ।/PUNC
आगते/KN च/AVK गुरुवासरे/NP सा/SN पाककर्मणि/NP संलग्‍ना/NP ।/PUNC अन्‍याः/SN च/AVK पुत्रवध्‍वः/NP अपि/AVK पाककर्मणि/NP साहाय्यम्/NP चक्रु:/KP ।/PUNC सर्वे/SN अपि/AVK शिशवः/NP चकितचकिता/KN एव/INTF पाककार्यम्/NP दूरतः/KN दृष्टवन्‍त:/KN ।/PUNC बहो:/NV कालात्/NP तै:/SN सुमधुरात्/NP अस्‍य/SN दर्शनम्/NP अपि/AVK न/AN कृतम्/KN इति/AUD संचिन्‍त्‍य/KKS तेषाम्/SN जिह्वया/NP रसक्षरणम्/NP अपि/AVK आरब्‍धम्/KN ।/PUNC परम्/AVK गृहिणी/NP तदुपेक्ष्‍य/NP सर्वतोभावेन/NP पाकसमापने/NP व्‍यापृता/KN अजायत/KP ।/PUNC त्‍वरातिः/NP एकम्/SMK प्रदर्शयन्‍ती/KN सा/SN बहुविधम्/NV भोज्‍यम्/NP लेह्यम्/NP पेयादिकम्/NP च/APY संसाधयामास/KP ।/PUNC यदा/AVK च/A श्रेष्ठी/NP तत्र/A आगत:/KN तदा/AVK आवृत्ताम्/KP भोज्‍यसामग्रीम्/NP निरीक्ष्‍य/KKS एव/INTF तदीया/SNV भृकुटिः/NP वक्रताम्/KP आपेदे/KP ।/PUNC दूरस्‍थान्/NP अपि/AVK बालान्/KKS सः/SN हुंकारेण/NP भर्त्स्ययामास/KP ।/PUNC
बुभुक्षिता/KP अपि/AVK वराका/NP इमे/SN बाला:/NP तत:/A पलायनम्/NP एव/INTF श्रेयस्‍करम्/NP मत्‍वा/KKS यत्र/A कुत्र/AP अपि/AVK व्‍यलीयन्‍त/KNV ।/PUNC कपर्दिकामल्‍लेन/NS तदा/A एव/INTF ज्ञातम्/KN यत्/SN निमन्त्रितः/NP विप्रवर:/NP सम्‍प्राप्त:/KN ,/PUNC ततः/A तु/A तेन/SN समादृत:/KN सः/SN  विप्रवरः/NP गृहान्‍त:/NP भोजनकक्षे/NP समानीत:/KN आसनम्/NP च/AVK गृहीतुम्/KKS अभ्‍यर्थित:/NP ।/PUNC हस्‍तपादप्रक्षालनान्‍तरम्/NP सुखोपविष्टाय/KKS विप्रराय/NP सम्‍मुखम्/NP संस्‍थापिता/KN स्‍थाली/NP ।/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF स्‍थाल्‍याम्/NP समुपस्‍थापितम्/KNV व्‍यञ्जन/NP वैविध्‍यम्/KN दृष्ट्वा/KKS विप्रवरः/NP विस्‍मयम्/NV अजगाम/KP ,/PUNC परम्/AVK यथा/AVK कथम्/AP सः/SN न/AN तत्/SN प्रकटीचकार/KP ।/PUNC श्रेष्ठिना/NP तु/A सर्वम्/SN निरीक्ष्‍य/KKS गृहिणी/NP संबोधिता/KN -/PUNC कथम्/AP तावत्/AVK निखिला/NP एव/INTF भोज्‍यसामग्री/NP युगपत्/A एव/INTF समुपस्‍थापिता/KN ।/PUNC एकैकश/NP एतत्/SN समानेतव्‍यम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC यथा/AVK यथा/DV विप्रपर:/NP कामयते/KP ,/PUNC तथा/AVK एव/INTF उपस्‍थापनीयम्/KN ।/PUNC अथवा/AVK अद्य/A तु/A अहम्/SN एव/INTF पर्यवेषणम्/NP करोमि/KP ।/PUNC विप्रवरः/NP तु/A भोजनकर्मणि/NP व्‍यापृतः/KN न/AN किम्/AP अपि/AVK शुश्राव/KP ।/PUNC सः/SN तु/A सर्वप्रथमम्/NP मोदकभक्षणे/NP व्‍यापृत:/KN ।/PUNC ततः/A च/AVK घृतप्‍लुतान्/NV अपूपान्/NP ,/PUNC परतः/KN च/AVK जलवलिवलयानाम्/NP स्‍तोमेन/NP जठराग्निसंतर्पणम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC अन्‍ते/A च/AVK क्षीरभोजनाय/KKS बद्धपरिकरः/NP इव/ASD अलक्षित:/KN ।/PUNC रिक्तास्‍थाली/NP वारम्/NP वारम्/DV प्रपूरिता/KN अपि/AVK रिक्ता/KN एव/INTF संलक्ष्‍यते/KP ।/PUNC सः/SN भूसुरः/NP तु/A जठराग्निम्/NP प्रशमयितुम्/KKS प्रज्‍वालयितुम्/KKS वा/APY हविप्रदानकर्मणि/NP एवम्/AUD संलग्‍न:/NP यत्/SN प्रपूरिकासुपुष्टिकाशाकादीनाम्/NP तु/A स्‍पर्शनम्/NP एव/INTF न/AN आचरितम्/KN ।/PUNC यथा/AVK कथंचित्/A संप्रेरितेन/NP तेन/SN मिष्टान्‍नभक्षणम्/NP विधाय/KKS लावण्‍यमयात्/NP अभक्षणे/NP रुचि:/NP प्रदर्शिता/KN ।/PUNC श्रेष्ठी/NP तु/A तद्/A अवलोक्‍य/KKS किम्/AP कर्तव्‍यविमूढ/KN आसीत्/KP ,/PUNC यतो/SN हि/A विप्रस्‍य/NP स्‍थाल्‍या/NP साकम्/AUP महानसपात्राणि/NP रिक्तानि/KNV जातानि/KN ।/PUNC
साम्‍प्रतम्/A किम्/AP करवाणि/KP ?/PUNC समग्रपरिवारकृते/NP यत्/SN किम्/AP अपि/AVK पाचितम्/KN तत्/SN तु/A केवलम्/NP अनेन/SNV एकेन/SMK विप्रेण/NP जठरान्‍त:/NP कृतम्/KN ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK पुनः/A एषः/SNV न/AN तृप्त/KN इव/ASD आभाति/KP ।/PUNC कीदृशः/SNV भूसुर:/NP समानीत:/KN व्‍यवस्‍थापकेन/NP इति/AUD तम्/SN अपि/AVK सः/SN भर्त्स्ययामास/KP ।/PUNC श्रेष्ठिनी/NP जगाद/KP -/PUNC “/PUNC श्रेष्ठिन्/NP !/PUNC न/AN अयम्/SN अवसरः/NP भर्त्‍सनस्‍य/NP ।/PUNC उपायः/NP चिन्‍त्‍यताम्/KP ,/PUNC येन/SN बुभुक्षितः/KNV विप्र:/NP कोपम्/NP न/AN आलम्‍बयेत्/KP ।/PUNC मम/SN मते/KN तु/A सः/SN अयम्/SN राजस्‍थानप्रदेश/NS वास्‍तव्‍य:/KN ।/PUNC आकृत्‍या/KKS तु/A शेखावाटीजनपदस्‍य/NP आभाति/KP ।/PUNC राजस्‍थानीया/NS हि/A पर्पटसेवनेन/NP भोजनावसानम्/NP मन्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC यदि/AVK तेभ्‍य:/SN पर्पटपर्यवेषणम्/NP क्रियेत/KP ,/PUNC ते/SN स्‍वतः/NP एव/INTF भोजनावकाशम्/NP कुर्वन्ति/KP ।/PUNC अतः/AVK चेत्/AVK भवदनुज्ञाज्ञा/NP पर्पटसेकनव्‍यवस्‍था/NP क्रियेत/KP ।/PUNC चकितचकित:/KN श्रेष्ठी/NP श्रेष्ठिनीम्/NP आह/KP -/PUNC त्वम्/SN वस्‍तुत:/A बुद्धिमती/NV अन्‍वर्थनाम्/NP असि/KP ।/PUNC परम्/AVK भवत्‍या/SN उपायनिर्देशने/NP एतावान्/SN विलम्‍ब:/NP कथम्/AP कृत:/KN ?/PUNC साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK त्‍वर्यताम/KP ।/PUNC श्रेष्ठिनी/NP शीघ्रम्/KV एव/INTF पर्पटद्वयम्/NP आनीतवती/KP ,/PUNC श्रेष्ठिना/NP च/AVK झटिति/KV तयोः/SN पर्यवेषणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC विप्रवरेण/NP स्‍वस्‍थाल्‍याम्/NP पूर्णचन्‍द्रसदृशौ/ASD अकस्‍मात्/A सम्‍प्राप्तौ/KN तौ/SN सम्‍यक्/A भृशम्/KV च/AVK अवलोकितौ/KNV पर्पटौ/NP ।/PUNC
एकवारम्/NP सः/SN पुनः/A अपि/AVK पर्पटावलोकनम्/NP चकार/KP ,/PUNC ततः/A च/AVK स्‍वसम्‍मुखे/NP स्थितस्‍य/NP श्रेष्ठिवर्यस्‍य/NP निरीक्षणम्/NP चकार/KP आचूडान्‍तम्/KNV ।/PUNC एवम्/AUD तेन/SN द्वित्रिवारम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC श्रेष्ठिवर्यः/NP तु/A हस्‍तौ/NP संयोज्‍य/KKS शान्‍तभावेन/NP तत्र/A स्थितः/KN आसीत्/KP ।/PUNC अकस्‍मात्/A उच्छिष्ट/KN हस्‍ताभ्‍याम्/NP एव/INTF सः/SNV विप्रवर:/NP श्रेष्ठिन:/NP पादौ/NP जग्राह/KP ।/PUNC ‘/PUNC आ:/A किम्/AP एतत्/SN क्रियते/KP भवता/SN ?/PUNC भवन्‍तः/SN तु/A सर्वतोभावेन/NP मे/SN पूज्‍या:/NP ।/PUNC
विपरीतम्/NP कथम्/AP आचर्यते/KP भवता/SN ।/PUNC भवताम्/SN पादोपसंग्रहणम्/NP तु/A अस्माकम्/SN कृते/KN निर्दिष्टम्/KN शास्‍त्रकारै:/NP ।/PUNC कृपया/NP मे/SN पादौ/NP मुच्‍येताम्/KP ।/PUNC विप्रवरः/NP जगाद/KP -/PUNC
“/PUNC त्रिकालज्ञः/NP असि/KP भो/ASMB श्रेष्ठिन्/NP !/PUNC विप्रपूजापरायण/NP ।/PUNC न/AN अत्र/A काचन/SN संशीति:/NP त्‍वम्/SN तु/A साक्षात्/A महेश्वरः/NS ॥/PUNC ”/PUNC कथम्/AP कथम्/DV कथम्/DV इति/AUD सर्वेषाम्/SNV अपि/AVK समुपस्थितानाम्/NP श्रेष्ठिगृहसदस्‍यानाम्/NP व्‍यवस्‍थापकमहोदयस्‍य/NP च/AVK मनसि/NP जिज्ञासा/NP प्रादुरभूत्/KP ।/PUNC वारम्/NP वारम्/DV सानुनयम्/NV सप्रश्रयम्/NP पृष्ट:/KN सः/SNV विप्रवर:/NP प्रोवाच/KP -/PUNC श्रेष्ठिन्/NP एतत्/SN तु/A वस्‍तुत:/A रहस्‍यम्/NP एव/INTF ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK जानाति/KP समस्‍ते/NP अपि/AVK भूलोके/NP ।/PUNC या/SN हि/A जानाति/KP स्‍म/A सा/SN मदीया/SNV माता/NP दिवंगता/KN ।/PUNC रहस्‍यज्ञानेन/NP अहम्/SN भवन्‍तम्/SN साक्षात्/A महेश्वरः/NS मन्‍ये/KP ।/PUNC न/AN अत्र/A मनाग्/NP अपि/AVK लेशमात्रम्/NP अपि/AVK अलीकम्/NP ।/PUNC भो/ASMB श्रेष्ठिन्/NP ,/PUNC त्‍वम्/SN वस्‍तुत:/A त्रिकालज्ञ:/NP ।/PUNC सर्वत:/A पूर्वम्/SN तु/A यत्/SN मह्यम्/NP रोचते/KP ,/PUNC तत्/SN सर्वम्/SN अपि/AVK भवता/KP समुपस्‍थापितम्/KN मत्/SN पुरत:/KN स्‍थाल्‍याम्/NP ।/PUNC अतः/AVK च/AVK ‘/PUNC अहम्/SN भोजनमध्‍ये/NP पर्पटद्वयम्/NP गृह्णामि/KP इति/AUD ’/PUNC मदुक्तिम्/KN विना/AUP एव/INTF भवता/SN पर्यवेषणम्/NP कृतम्/KN इति/AUD संचिन्‍त्‍य/KKS विचिन्‍त्‍य/KKS मया/SN अनुभूतम्/KN -/PUNC “/PUNC त्‍वम्/SN तु/A साक्षात्/A महेश्वरः/NS असि/KP ।/PUNC ”/PUNC पादोपसंग्रहणकारणम्/NP विबुध्‍य/KKS श्रेष्ठिवर:/NV कपर्दिकामल्‍ल:/NS अवाक्मना/NP न/AN तत्र/A क्षणम्/NP अपि/AVK स्‍थातुम्/KKS प्रभु:/NP ।/PUNC शयनम्/NP आलभ्‍य/KKS तत्र/A पपात/KP ।/PUNC विप्रवरः/NP तु/A पर्पटसेवन/NP अनन्‍तरम्/AVK तत्र/A एव/INTF अर्द्धभोजनम्/NP प्रतीक्षमाण/KN आसनम्/NP अध्‍यास्‍ते/KP ।/PUNC 

आपत्तिकाले/NP मर्यादा/NP न/AN अस्ति/KP 
“/PUNC इदानीम्/A समागतासि/KP ।/PUNC होराद्वयम्/NP व्‍यतीतम्/NP तृष्‍णया/NP कण्‍ठ:/NP शुष्‍कताम्/KP गच्‍छन्/KKS अस्ति/KP ।/PUNC "/PUNC इति/AUD रामनाथेन/NS कमला/NS सगर्जनया/NP अभिहिता/KN ।/PUNC “/PUNC आर्ये/NP !/PUNC तदा/A किम्/AP करणीयम्/KN आसीत्/KP मया/SN ।/PUNC तत्र/A बहवः/NV जना:/NP स्‍नानम्/NP कुर्वन्‍तः/KN आसन्/KP ।/PUNC एक:/SMK प्रत्‍यायाति/KP ,/PUNC अपर:/SN समायाति/KP ।/PUNC यदा/AVK सर्वे/SN स्‍नानम्/NP विधाय/KKS गतवन्‍त:/KN ,/PUNC तदा/AVK जलम्/NP समादाय/KKS आगता/KN अस्मि/KP ।/PUNC इति/AUD ब्रुवन्‍त्‍या/KNV कमलया/NS पूरितम्/KNV जलपात्रम्/NP श्वसुरमहाभागस्‍य/NP अग्रे/A प्रस्‍तुतम्/KP ।/PUNC “/PUNC तस्‍मात्/SNV कूपात्/NP अपेक्षया/NP तु/A नद्या/NP जलम्/NP आनयनम्/NP एव/INTF श्रेष्ठम्/NV स्‍यात्/KP ।/PUNC "/PUNC रामनाथस्‍य/NS स्‍वरे/NP तन्‍वाक्रोश:/NP जलग्रहणानन्‍तरम्/NP अपि/AVK आसीत्/KP ।/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK आर्ये/NP !/PUNC नदी/NP तु/A अर्धक्रोशपर्यन्‍तदूरम्/NP वर्तते/KP ।/PUNC तस्‍याः/SN जलम्/NP आनयने/NP तु/A विलम्‍बविशेषः/NP भवेत्/KP ”/PUNC इति/AUD स्पष्टम्/NP कृत्‍वा/KKS कमला/NS पाकशालाम्/NP गतवती/KP ।/PUNC “/PUNC एक:/SMK कूपश्चेत्/NP इतः/A तावत्/AVK भवेत्/KP तर्हि/AVK न/AN कः/SN अपि/AVK आवश्‍यकता/NP स्‍यात्/KP तत्र/A गमनस्‍य/NP ”/PUNC रामनाथः/NS मन्‍दस्‍वरेण/KV अवदत्/KP ।/PUNC “/PUNC आर्ये/NP !/PUNC कथनम्/AP तु/A सरलम्/NV ,/PUNC किन्‍तु/AVK कार्यपरिणति:/NP कठिनतरा/NV अस्ति/KP ”/PUNC यतो/SN हि/A इष्टकाद्युपकरणानि/NP कुत:/A समागमिष्‍यन्ति/KP ”/PUNC रघुनाथः/NS अब्रवीत्/KP ।/PUNC रामनाथः/NS दृढ़तया/KV अवोचत्/KP “/PUNC इष्टिकाप्रस्‍तराणाम्/NP वा/AVK न/AN स्‍यात्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK मृत्तिकाकूपः/NP तु/A भवितुम्/KKS अर्हति/KP ।/PUNC वाशिष्ठ्या/NS नद्या/NP निकटम्/NP एव/INTF ईश्वरद्वारग्रामः/NS आसीत्/KP ।/PUNC स्‍वतन्‍त्रतायाः/NP चतुर्दशाब्‍द्यानन्‍तरम्/NP अपि/AVK ग्रामे/NP अस्मिन्/SN आधुनिकी/NV प्रगति:/NP ,/PUNC न/AN जाता/KN ।/PUNC ग्रामस्‍य/NP उदीच्‍याम्/NP सवर्णा/NP वसन्ति/KP स्‍म/KP ,/PUNC दक्षिणायाम्/NP च/AVK अस्‍पृश्‍या:/NP ।/PUNC अखिले/NP अस्मिन्/SNV ग्रामे/NP एकः/SMK एव/INTF कूप/NP आसीत्/KP ।/PUNC तत्र/A जलग्रहणम्/NP कस्‍मै/SN अपि/AVK निषिद्धम्/KN न/AN आसीत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK इयत्/SNV प्रतिबन्‍धनम्/NP अवश्‍यम्/NP एव/INTF आसीत्/KP यत्/SN यदा/A कः/SN अपि/AVK सवर्णः/NP जलम्/NP गृह्णाति/KP ,/PUNC स्‍नाति/KP वा/APY तदा/A अस्‍पृश्‍यजलम्/NP न/AN गृह्णीयात्/KP ।/PUNC रामनाथः/NS यद्यपि/AVK प्रकृत्‍या/KKS सरलः/NV आसीत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN जाने/NP अस्मिन्/SNV प्रसंगे/NP कथम्/AP हठी/NP जात:/KN ।/PUNC हठात्/A तस्‍य/SN वृद्धभुजयोः/NP अपि/AVK शक्ति:/NP समायाता/KP ।/PUNC सः/SN प्रातः/NP अरुणोदयकालः/NP एव/INTF निजग्रामे/NP स्‍थानम्/NP अन्‍वेषयामास/KP ,/PUNC कुदालम्/NP च/AVK समादाय/KKS खननकार्यम्/NP प्रारब्‍धवान्/KN ।/PUNC वृद्धम्/NP खननकार्ये/NP संलग्‍नम्/NP दृष्ट्वा/KKS बालका/NP अपि/AVK तत्र/A आगत्‍य/KKS मृत्तिकाम्/NP उत्‍क्षेपणे/KP संलग्‍ना:/NP ।/PUNC कमला/NS इदम्/SN दृष्ट्वा/KKS चकितचकिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC हठात्/A तया/SN उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC आर्ये/NP !/PUNC इदम्/SN किम्/AP क्रियते/KP ?/PUNC ”/PUNC "/PUNC कर्त्तव्‍ये/KN परिपालयामि/KP ।/PUNC पूर्णताम्/NP यास्‍यति/KP चेत्/AVK तर्हि/AVK अधिकारः/NP मिलिष्‍यति/KP ।/PUNC अभिहतम्/KN एतादृशम्/SNV गुरुजनै:/NP ”/PUNC कुदालम्/NP संचालयन्/KKS भणितम्/KP इदम्/SN रामनाथेन/NS ।/PUNC सायम्/NP पर्यन्‍तम्/NP जात:/KN किञ्चित्/SN गर्त:/NP जनैः/NP यदा/AVK वृद्ध/NP रामनाथस्‍य/NS उत्‍साह:/NP दृष्टः/KN तदा/A ते/SN अपि/AVK साहाय्येन/NP तस्मिन्/SN कार्ये/NP संलग्‍ना:/NP ।/PUNC परिणामः/NP अयम्/SN समागतः/KN यत्/SN दिवसे/NP क्षेत्रेषु/NP श्रमरता:/KNV श्रमिकजनाः/NP रात्रौ/NP कूपखनने/NP सहायका/NP अभवन्/KP ।/PUNC केवलम्/NP दशदिवसेषु/NP एव/INTF श्रमस्‍य/NP परिणामः/NP अमिलत्/KP ।/PUNC जलधारा/NP समुच्‍छलिता/KN ।/PUNC तत:/A परम्/AVK अपक्‍वकुड्डी/NP अपि/AVK सुयोजिता/KN ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A सवर्णानाम्/NP कूपस्‍य/NP आवश्‍यकता/NP न/AN अभवत्/KP ।/PUNC जलग्रहणार्थम्/NP प्रतीक्षा/NP अपि/AVK न/AN अपेक्षिता/KN ।/PUNC यावत्/AVK तु/A जलम्/NP अपि/AVK मधुरतरम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिवसे/NP सवर्णानाम्/NP कूपात्/NP दुर्गन्‍ध:/NP समुस्थित:/KN ।/PUNC कूपे/NP अस्मिन्/SN दृष्टिपातेन/NP ज्ञातम्/KN यत्/SN जलम्/NP उपरि/NP शुन:/NP शवः/NP तरति/KP ।/PUNC तस्‍मात्/SN एव/INTF कारणात्/NP दुर्गन्‍धः/NP आयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC अनेन/SNV कोलाहलः/NP अभवत्/KP तत्र/A ।/PUNC किञ्चित्/SN कालपर्यन्‍तम्/NP क्षुधा/NP तु/A सोढुम्/KKS शक्‍यते/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तृष्‍णासंयमनम्/NP असम्‍भवम्/NV ।/PUNC वृद्धदैवज्ञानहरिणा/NP मार्ग:/NP सन्‍दर्शित:/KN ।/PUNC “/PUNC आपतिकाले/NP सर्वम्/SN समुचितम्/KN जायते/KP ।/PUNC यावत्/AVK कूपस्‍य/NP स्‍वच्‍छीकरणम्/NP जायते/KP तावत्/AVK हरिजनानाम्/NP कूपात्/NP एव/INTF जलम्/NP ग्राह्यम्/NP अस्ति/KP ,/PUNC प्राणरक्षार्थम्/NP आपत्तिकाले/NP यत्/SN किञ्चित्/SN क्रियते/KP सः/SN एव/INTF धर्मः/NP तदा/A ।/PUNC भेदः/NP अयम्/SN जात:/KN केवलम्/NP यत्/SN सवर्णानाम्/NP कूपे/NP जलम्/NP ग्रहीतुम्/KKS अस्‍पृश्‍यै:/NP प्रतीक्षा/NP विधेया/KN आसीत्/KP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A हरिजनानाम्/NP कूपे/NP सवर्णा:/NP प्रतीक्षाम्/NP करिष्‍यन्ति/KP ।/PUNC सवर्णानाम्/NP कूपस्‍य/NP स्‍वच्‍छीकरणम्/NP अपि/AVK हरिजनैः/NP विहितम्/KN ।/PUNC यतो/SN हि/A अस्मिन्/SNV सन्‍दर्भे/NP सवर्णा/NP अकर्मण्‍या/NP भवन्ति/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिवसे/NP अकस्‍मात्/A हरिजनानाम्/NP कूपे/NP प्रस्‍तरपतनप्रारब्‍धम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SN एव/INTF काले/NP ग्रामप्रधानेन/NP सह/AUP शिवरामः/NS अपि/AVK आगच्‍छत्/KP ।/PUNC प्रधानेन/NP उक्तम्/KN “/PUNC प्रत्‍येकस्मिन्/NP ग्रामे/NP कूपद्वयम्/NP भवेत्/KP येन/SN यदा/A कदा/A एकस्मिन्/SMKY चेत्/AVK कः/SN अपि/AVK विकृतिः/NP स्यात्/KP तदा/A अपरस्‍य/NP सदुपयोगः/NP भवितुम्/KKS शक्‍नोति/KP ।/PUNC तस्‍मात्/SN एव/INTF मया/SN चिन्तितम्/KN यत्/SN अपक्‍वः/KN अयम्/SN कूप:/NP पक्‍वताम्/NP गच्‍छेत्/KP ”/PUNC इति/AUD ।/PUNC कूपस्‍य/NP पक्‍वीकरणम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC अन्‍ध:/NP किम्/AP वाञ्च्‍छति/KP केवलम्/NP चक्षुद्वयम्/NP ।/PUNC तस्‍मात्/SN अस्‍पृश्‍यवर्ण:/NP प्रधानस्‍य/NP अनेन/NV कार्येण/NP अतिप्रसन्‍नः/NP अभूत्/KP ।/PUNC सायंकाले/NP सर्वे/SN तत्र/A सम्मिलिता:/KN ।/PUNC कल्‍याणः/NP अवदत्/KP “/PUNC अन्‍ततो/A गत्‍वा/KKS प्रधानमहोदयस्‍य/NP कृपा/NP अस्माकम्/SN कूपोपरि/NP जाता/KN एव/INTF ।/PUNC “/PUNC यदा/AVK पानीयम्/NP पीत्‍वा/KKS प्राणरक्षा/NP कृता/KN तदा/AVK चिन्तितम्/KN यत्/SN अयम्/SN कूपः/NP अपि/AVK पक्‍वताम्/NP गच्‍छेत्/KP ।/PUNC न/AN जाने/NP कदा/AP आवश्‍यकतानुसारम्/NV उपयोगिताम्/NP आगच्‍छेत्/KP ।/PUNC कृतम्/KN इदम्/SN स्पष्टम्/NP रघुवीरेण/NS ।/PUNC बालूरामेण/NS रघुवीरस्‍य/NS कथनम्/NP न/AN स्‍वीकृतम्/KN ।/PUNC स:/SN तर्जनीम्/NP समुत्‍थाय/KKS अवदत्/KP “/PUNC विवशता/NP तु/A तदा/AVK एव/INTF निर्गता/KN ,/PUNC यदा/AVK तेषाम्/SN कूपस्‍य/NP स्‍वच्‍छीकरणम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC
इदानीम्/A कीदृशी/SNV इयम्/SN कृपा/NP ?/PUNC विवशतानन्‍तरम्/NP न/AN कः/SN अपि/AVK कृपाम्/NP करोति/KP ।/PUNC "/PUNC युक्तियुक्तवार्ताम्/NP श्रुत्‍वा/KKS जनै:/NP परस्‍परम्/NP मुखावलोकनम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC
दूरदर्शी/NV रामनाथे/NS अनुभवस्‍याधारे/NP जगाद/KP “/PUNC प्रतीयते/KP यत्/SN नूतननिर्वाचनकाल:/NP समागत:/KN ।/PUNC प्रधानमहाभागस्‍य/NP विवशता/KN पुन:/A समापतिता/KN ।/PUNC बन्‍धुवर्या:/NP श्रूयताम्/KP तावत्/A अस्माकम्/SN कृते/KN गान्धि/NS महोदयः/NP अपि/AVK तत्/SN प्रापयितुम्/KKS सफलः/NP न/AN अभवत्/KP ,/PUNC यत्/SN अस्‍माभिः/SN निर्वाचनाधिकारेण/NP प्राप्तम्/KN ।/PUNC नूनम्/A एव/INTF समुचितस्‍थानम्/NP तु/A अस्माकम्/SN कृते/KN हस्‍ते/NP मताधिकारप्रापणेन/NP एव/INTF उपलब्धम्/KN ,/PUNC यतो/SN हि/A ये/SN जना/NP अस्‍मान्/SN विलोक्‍य/KKS मुखानि/NP परावर्तन्‍ते/KP स्‍म/A ,/PUNC त/A एव/INTF निर्वाचनकाले/NP मतम्/NP प्राप्तुम्/KKS अस्‍मान्/SN समादरदृष्ट्या/KKS प्रेम्‍णा/NP च/APY ब्रुवन्ति/KP चौधरीमहोदय/NP !/PUNC पितृव्‍य/KN !/PUNC पितामह/NP !/PUNC भ्रात:/NP !/PUNC इत्‍यादय:/AUD ।/PUNC तेषु/SNV दिवसेषु/NP ते/SN न/AN अवगच्‍छन्ति/KP अस्‍पृश्‍यान्/KNV अस्‍मान्/SN ।/PUNC आगच्‍छेत्/KP निर्वाचनकाल:/NP ।/PUNC अहम्/SN युष्‍मभ्‍यम्/SN नवीनकौतुकम्/NP दर्शयिष्‍यामि/KP ।/PUNC रामनाथस्‍य/NS कथनम्/NP सत्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC प्रधान:/NV तुलसीरामः/NS एकस्मिन्/SMKY अहनि/NP रामनाथस्‍य/NS द्वारम्/NP उपागतवान्/KN ।/PUNC रामनाथ:/NS खट्वाम्/NP अधिष्ठाय/KKS धूम्रपानम्/NP कुर्वन्/KKS आसीत्/KP ।/PUNC प्रधानम्/NP दृष्ट्वा/KKS उत्‍थातुम्/KKS यत्‍नवान्/KN अभूत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK प्रधानेन/NP सः/SN उत्‍थातुम्/KKS अवरुद्ध:/KN ।/PUNC तम्/SN तत्र/A एव/INTF संस्‍थाप्‍य/KKS सः/SN अपि/AVK तत्र/A एव/INTF उपातिष्ठत्/KP ।/PUNC सर्वास्‍पृश्‍यवर्गः/NP तत्र/A एव/INTF समागच्‍छत्/KP ।/PUNC रामनाथः/NS तदा/A प्रेम्‍णा/NP प्रधानाय/NP निवेदितवान्/KNV “/PUNC निर्धनानाम्/NP अपि/AVK चायपानम्/NP तु/A क्रीयताम्/KP एव/INTF ।/PUNC “आनीयताम्/KP आनीयताम्/DV ।/PUNC प्रतिश्‍यायाय/NP इदम्/SN एव/INTF सरलम्/NV साधनम्/NP ।/PUNC प्रधानस्‍य/NP विवशता/NP सकारात्‍मकत्‍वेन/NP साकारताम्/NP समागच्‍छत्/KP ।/PUNC प्रधानेन/NP यदा/AVK चायपानम्/NP कृतम्/KN तदा/AVK तस्‍य/SN अनुगामिभिः/NP अपि/AVK तत्/SN कृतम्/KN एव/INTF ।/PUNC
यदा/AVK ते/SN गतवन्‍त:/KN तदा/AVK रामनाथः/NS मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV हसन्/KKS आह/KP “/PUNC विलोक्‍यताम्/KP जनस्‍य/NP स्‍वार्थलिप्साम्/NP ।/PUNC इदानीम्/A कुतः/AP वयम्/SN अस्‍पृश्‍या:/NP ।/PUNC सवर्णैः/NP यदा/AVK एकस्‍य/SMKY हरिजनस्‍य/NS गृहे/NP चायपानेन/NP असम्‍मति:/NP प्रकटिता/KN ,/PUNC तदा/A प्रधानतः/NP एकाधिकशतम्/SMKY रूप्‍यकाणि/NP दक्षिणारूपे/NP संप्राप्य/KKS वृद्धदैवज्ञनरहरिणा/NP धर्मस्‍य/NP व्‍याख्‍या/NP प्रस्‍तुता/NP “/PUNC आपत्तिकाले/NP मर्यादा/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC ”/PUNC निर्वाचनकालः/NP अपि/AVK आपत्तिकालः/NP एव/INTF वर्तते/KP ।/PUNC अतः/AVK तदा/A मर्यादानाशः/NP अपि/AVK धर्मः/NP एव/INTF भवति/KP न/AN तु/A अधर्म:/NP ।/PUNC

परमम्/SN दैवतम्पति:/NP कतिपय/A दिवसेभ्‍य:/NP पूर्वम्/SN यदा/AVK अहम्/SN प्रात:काले/NP मम/SN गृहस्‍य/NP उद्याने/NP बालपादपान्/NP सिञ्चन्‍ती/KN द्वारम्/NP प्रति/AUP प्रस्थिता/KN ,/PUNC तदा/AVK मया/SN पथि/NP प्रसरन्‍ती/KN ,/PUNC धूम्रदण्डिकया/NP धूम्रवर्तुलान्/NP उद्वमन्‍ती/KN पुरुषाकृतिः/NP एका/SMK दृष्टा/KN ।/PUNC ताम्/SNV आकृतिम्/NP दृष्ट्वा/KKS मम/SN मनसि/NP तस्‍य/SN नरस्‍य/NP समग्रम्/NP अपि/AVK हृदयविदारि/NP पातोत्पातात्‍मकम्/NP असामान्‍यम्/NP जीवनवृत्तम्/NP चलचित्रम्/NP इव/ASD साकारम्/NP जातम्/KN ।/PUNC आसीत्/KP असौ/SN अवकाशदिवस:/NP ।/PUNC वृक्षसेचनकम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS दीर्घकालाद्/NP मनसि/NP शल्‍यम्/NP इव/ASD पीडयन्/KKS तस्‍य/SNV पुरुषस्‍य/NP व्‍यक्तित्‍वम्/NP कर्तृत्‍वम्/NP च/APY अभिव्‍यञ्जयितुम्/KKS मन:/NP विवशम्/NP जातम्/KN ।/PUNC अविलम्‍बेन/NP तत्र/A उद्याने/NP पादपच्‍छायायाम्/NP लेखिन्‍या/KKS पत्रे/NP यत्/SN मया/SN आरोपितम्/KN तत्/SN एवम्/AUD अस्ति/KP ।/PUNC बाल्‍यकाले/NP मम/SN पितुः/NP गृहस्‍य/NP अभिमुखम्/NP नूतनम्/NV एकम्/SMKY गृहम्/NP निर्माणाधीनम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN गृहस्‍य/NP आकारप्रकारेण/NP वास्‍तुशिल्‍पेन/NP च/AVK प्रातीयत/KP ,/PUNC यत्/SN तस्‍य/SN स्‍वामी/NP कः/SN अपि/AVK वैभवशाली/NV श्रेष्ठी/NP भवेत्/KP ।/PUNC
अस्माकम्/SN तु/A एकम्/SMK एव/INTF कुतूहलम्/NP आसीत्/KP यत्/SN कदा/AP अस्मिन्/SN निर्जने/NV गृहे/NP जनसम्‍मर्द:/NP भविष्‍यति/KP ?/PUNC कदा/A अस्माकम्/SN क्रीड़ादलस्‍य/NP सदस्‍यानाम्/NP संख्‍या/NP वर्धिष्‍यते/KP ।/PUNC दिष्ट्या/KKS अस्‍माकम्/SN इयम्/SN आशा/NP न/AN अतिदूरवर्तिनी/NP आसीत्/KP ।/PUNC एकदा/A यदा/AVK अहम्/SN मम/SN गृहस्‍य/NP अट्टालिकायाम्/NP स्थिता/KN आसम्/KP ,/PUNC तदा/AVK मया/SN अभिमुखस्‍य/NP गृहस्‍य/NP अट्टालिकायाम्/NP एकम्/SMK रमणीमुखम्/NV चन्‍द्रबिम्‍बम्/NP अवतरितम्/KNV इव/ASD दृष्टम्/KN ।/PUNC
अहम्/SN तु/A निर्निमेषम्/NV कञ्चित्/SN कालम्/NP तत्र/A एव/INTF स्थिता/KN मञ्जुलरमणीयाकृतिम्/NP ताम्/SN अपश्‍यम्/KP ।/PUNC एतत्/SN पूर्वम्/SN मया/SN कदापि/AVK ईदृशी/SNV लावण्‍यमयी/NV नारी/NP न/AN दृष्टा/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN सर्वाङ्गसुन्‍दरम्/NV अनिन्‍द्यम्/NV रूपम्/NP तत्/SN दिनम्/NP च/AVK अद्य/A अपि/AVK मे/SN रोमहर्षम्/NP जनयति/KP ।/PUNC क्‍व/AP नवदशवर्षदेशीया/NP अहम्/SN बालिका/NP ,/PUNC क्‍व/AP च/AVK रूपोल्‍लासेनोल्‍लसन्‍ती/KN सा/SN तरुणी/NP ;/PUNC तथापि/AVK दृष्टमात्रायाः/NP तस्‍या/SN परिचयम्/NP अवगन्‍तुम्/KKS मम/SN मन:/NP लालायितम्/NP जातम्/KN ।/PUNC का/SN इयम्/SN ?/PUNC के/SN वा/AVK अस्‍या:/SNV परिवारजना:/NP ?/PUNC कुत/A इयम्/SN आगता/KN ?/PUNC कः/SN वा/AVK उपायः/NP भवेत्/KP परिचयाधिगमस्‍य/NP ?/PUNC इति/AUD विचिन्‍तयन्‍ती/KN अहम्/SN यथा/AVK कथञ्चित्/SN दिनम्/NP अतिवाह्य/NP रात्रौ/NP निद्रा/NP सुखम्/KV लेभे/KP ।/PUNC अपरेद्यु:/A अपराह्णसमये/NP यदा/AVK अहम्/SN समवयस्‍कै:/NV बालकै:/NP सह/AUP आमोदे/NP प्रमोदे/NP व्‍यापृता/KN आसम्/KP ,/PUNC तदा/A एव/INTF सोपानेभ्‍य:/NP नूपुररणनध्‍वनिः/NP उदतिष्ठत्/KP ।/PUNC सह/AUP एव/INTF गतदिवसे/NP दृष्टा/KN मम/SN मनोरथानाम्/NP भूमि:/NP सा/SN तरुणी/NP चतु:शालम्/NP प्राविशत्/KP ।/PUNC प्रथमदर्शने/NP अट्टालिकायाम्/NP स्थितायाः/KN तस्‍या/SN लावण्‍यम्/NP दूरात्/A तथा/AVK सुस्पष्टम्/NV न/AN जातम्/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK अधुना/A पदमात्रान्‍तरेण/NP स्थिता/KN सा/SN रमणी/NP कालिदासस्‍य/NS शकुन्‍तला/NS इव/ASD दिव्‍यरूपधरा/NP समदृश्‍यत/KP ।/PUNC चकितचकिता/KN मृगी/NP इव/ASD तस्‍या/SN अक्षिणी/NP ,/PUNC घनघटा/NP इव/ASD अरालम्/NP केशकलापम्/NP ,/PUNC विटपानुकारिणौ/NP बाहू/NP ,/PUNC कम्‍बुग्रीवा/NP ,/PUNC किम्/AP बहुना/NP रूपशीलसम्‍पन्‍ना/NP सा/SN साक्षाद्/A दिव्‍यगुणविभूषिता/KN देवी/NP इव/ASD प्रातीयत/KP ।/PUNC कक्षे/NP प्रविष्टमात्र/NP एव/INTF सा/SN परिवारजनान्/NP प्रति/AUP याम्/SN नमस्‍कारमुद्राम्/NP व्‍यरचयत्/KP ,/PUNC तया/SN तस्‍या:/SN शीलम्/NV मार्दवम्/NP च/AVK अभिव्‍यञ्जितम्/NP ।/PUNC आत्‍मन:/NP मधुरेण/NV व्‍यवहारेण/NP विनयेन/NP च/APY सा/SN शीघ्रम्/KV एव/INTF उपस्थितानाम्/NP सर्वेषाम्/SN मनांसि/NP समाकर्षत्/KP ।/PUNC परिचयक्रमे/NP ज्ञातम्/KN यत्/SN सा/SN तरुणी/NP आरक्षीविभागस्‍य/NP कस्‍य/SN अपि/AVK उच्‍चाधिकारिण:/NP पत्नी/NP कुलीनपरिवारस्‍य/NP कन्‍या/NP वर्तते/KP ।/PUNC भर्त्तु:/NP  स्‍थानान्‍तरणम्/NP एव/INTF जयपुरागमनकारणम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC अत:/AVK परस्‍तात्/NP सा/SN अस्माकम्/SN सरलसंयुक्तपरिवारस्‍य/NP संस्‍कारै:/NP अतीव/A प्रभाविता/KNV जाता/KN ।/PUNC अनेकश:/NP सा/SN येन/SSN केन/SSN अपि/AVK व्‍यपदेशेन/NP आत्‍मन:/NP पितृगृहात्/NP आनीताभ्‍याम्/NP दासीभ्‍याम्/NP परिवृता/KN अस्माकम्/SN युक्ता/KN साक्षात्/A लक्ष्‍मी/NS इव/ASD शोभाम्/NP दधौ/KP ।/PUNC वयम्/SN समे/NP अपि/AVK बाला/NP तस्‍य/SN रूपशीलगुणैः/NP आकृष्टा/KN जिज्ञासव/KP इव/ASD तस्‍याम्/SN गृहम्/NP गतागतिकम्/NP अकुर्म/KP ।/PUNC तस्‍या/SN गृहम्/NP अभिनवभोगोपभोगै:/NP आपूरितम्/KNV आसीत्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY कक्षे/NP मयूरादिभि:/NV पक्षिभि:/NP उत्‍कीर्णानाम्/NP आसन्‍दीनाम्/NP सम्‍भारः/KN आसीत्/KP ।/PUNC एकत:/A धातुनिर्मित:/NV स्‍तम्‍भाकारः/NV विशालदीप:/NP स्‍थापित:/KN ,/PUNC भित्तौ/NP चित्ताकर्षकाणि/NV चित्राणि/NP समागन्‍तुकानाम्/NP चेतांसि/NP समावर्जयन्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY कक्षे/NP नागदन्तिकासु/NP लम्‍बमाना/KN अगणिततारिका/NP घटिता:/KN चीनांशुकनिर्मितानाम्/NV शाटिकानाम्/NP पंक्तय:/KKS अधिकारिण:/NP वैभवम्/NP उद्घोषयन्/KKS ।/PUNC एवम्/AUD सर्वत:/A सुसज्जितै:/NV कक्षै:/NP तयोः/SN गृहम्/NP अपरम्/SNV स्‍वर्गम्/NP इव/ASD चकास्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC
यदा/AVK अस्माकम्/SN बालकानाम्/NP सेना/SN तस्‍याः/SN गृहम्/NP अगच्‍छत्/KP ,/PUNC तदा/AVK सा/SN तरुणी/NP हर्षनिर्भरमानसा/NP ,/PUNC इदम्/SN गृह्णीत/KP ,/PUNC अत्र/A तिष्ठत/KP ,/PUNC इदम्/SN भुंक्‍त/KN इति/AUD सुमधुरेण/NV व्‍यवहारेण/NP अस्‍मासु/SN अस्निह्यत्/KP ।/PUNC यदा/A कदा/A सा/SN सरला/NV मुगधा/NV तरुणी/NP कैमराख्‍येन/NP विदेशीयन्‍त्रेणम्/NP अस्माकम्/SNV बालकानाम्/NP छायाचित्राणि/NP गृहीत्‍वा/KKS अस्‍मभ्‍यम्/SN प्रादात्/KN ।/PUNC समे/NP अपि/AVK बालका:/NP आनन्‍दसागरे/NP निमज्‍जन्‍त/KN उन्‍मज्‍जन्‍त/KN इव/ASD पुन:/A पुन:/DV तस्‍या/SN गृहे/NP गतागतिकम्/NP समाचरन्/KP ।/PUNC सत्सु/NP अपि/AVK सुखसम्‍भारेषु/NP अहम्/SN तस्‍या/SN मुखे/NP सर्वदा/A प्रच्‍छन्नम्/NP शून्‍यम्/NV अपश्‍यम्/KP ।/PUNC अहम्/SN व्‍यचिन्‍तयम्/NP यत्/SN सम्‍भवत:/KN अस्‍या:/SN पति:/NP कार्यालयात्/NP विलम्‍बेन/NP समागच्‍छति/KP ,/PUNC अनेन/NP हेतुना/NP इयम्/SN एकाकिनी/NP अन्‍यमनस्‍का/NP च/AVK वर्तते/KP ।/PUNC अहम्/SN प्राय:/NP सर्वेषाम्/SNV बालकानाम्/NP गमनानन्‍तरम्/NP अपि/AVK न/AN जाने/KP किम्/AP ,/PUNC यदा/A कदा/A किञ्चित्/SN कालम्/NP तत्र/A एव/INTF अतिष्ठम्/KP ।/PUNC एकदा/A यदा/AVK मध्‍याह्ने/NP असमये/NP अहम्/SN तस्‍या/SN गृहम्/NP अगच्‍छम्/KP ,/PUNC तदा/AVK तस्‍या:/SN पति:/NP गृहः/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC दूरात्/A एव/INTF तस्‍य/SN आक्रोशस्‍वर:/NP श्रवणीय:/KN आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN भीता/KNV एव/INTF कपाटयो:/NP पार्श्‍वे/NP अतिष्ठम्/KP ।/PUNC मम/SN कृते/KN इदम्/SN तस्‍य/SN प्रथमदर्शनम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC स:/SN पुरुष:/NP आकृत्‍या/KKS अतिकठोर:/NV भयहेतुः/NP च/AVK आसीत्/KP ।/PUNC सहसा/KV सः/SN दुष्ट:/KN मम/SN सख्‍या:/NP मयूरपिच्‍छानुकारिणीम्/NV आजानुलम्बिनीम्/NV घनघटा/NP इव/ASD कृष्‍णकेशराशिम्/NP कर्तरिकया/NP बलात्/NP कर्तित्‍वा/KKS ताम्/SN रूपहीनाम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC असहाया/NP सा/SN रोदितुम्/KKS प्रावर्तत/KP ।/PUNC स्‍फुटितहृदया/NV अहम्/SN अश्रूणि/NP अवरुध्‍य/KKS वेगात्/NP गृहम्/NP प्रत्‍यावर्ते/KP ।/PUNC अपरेद्यु:/A तस्‍या/SN उच्‍छूनम्/NP आलोहितम्/KN दीर्घनयनयुगलम्/NP तस्‍या:/SN प्रच्‍छन्‍नपीडाया:/NP साक्षी/NP आसीत्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिने/NP यदा/AVK अहम्/SN ताम्/SN सखीम्/NP द्रष्टुम्/KKS अगच्‍छम्/KP ,/PUNC तदा/AVK सम्‍भवत:/KN तौ/SN दम्‍पती/NP कस्मिन्/SN अपि/AVK समारोहे/NP गन्‍तुम्/KKS सन्नद्धौ/KN आस्‍ताम्/KP ।/PUNC स:/SN पुरुष:/NP तान्/SN स्‍त्रीम्/NP सरलपादत्राणे/NP परिहाय/KKS अत्‍याधुनिके/NP नवे/NP नतोन्‍नते/NP पादत्राणे/NP परिधातुम्/KKS दृढ़परिकर:/KN आसीत्/KP ।/PUNC ते/SN पादत्राणे/NP धारयित्‍वा/KKS यदा/AVK सा/SN पदम्/NP एकम्/SMK अचलत्/KP तदा/AVK सोपानेभ्‍य:/NP अध:/A न्‍यपतत्/KP ,/PUNC व्रणिता/NP च/AVK जाता/KN ।/PUNC अहम्/SN गृहम्/NP गत्‍वा/KKS अनिच्‍छन्ति/KP अपि/AVK तस्‍या/SN दुरवस्‍थाम्/NP मात्रे/NP न्‍यवेदयम्/NP ।/PUNC किञ्चिद्/SN कालानन्‍तरम्/NP ज्ञातम्/KN यत्/SN अयम्/SN रक्षाधिकारी/NP अतीव/A भ्रष्ट:/KN अस्ति/KP ।/PUNC पितृपितामहादिभि:/NP अर्जिता:/KN सम्‍पद:/NP प्राप्‍य/KKS अपि/AVK असन्‍तुष्ट/KN इव/ASD वर्त्तते/KP ।/PUNC अधिकाधिकम्/NV धनम्/NP अंधिगन्‍तुम्/KKS उचितानुचितानि/NV साधनानि/NP आश्रयते/KP ।/PUNC उत्‍कोचरूपेण/NP नवनवानाम्/NV प्रभूततराणाम्/NV उपायनानाम्/NP सम्‍भार:/KN कार्यम्/NP सिसाधयितुभिः/NP जनै:/NP प्रादीयत्/KP ।/PUNC गृहात्/NP बहि:/A अर्धरात्रिम्/NP अतिवाह्य/NP सुराम्/NP संसेव्‍य/KN अर्धविक्षिप्तरूपेण/NP गृहम्/NP आगत्‍य/KKS येन/SSN केन/SSN अपि/AVK व्‍याजेन/NP कलहकरणम्/NP आत्‍मन:/NP पत्नीम्/NP सरला/NV ग्रामवासिनी/NP रूपे/NP द्रष्टुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC कदा/A तु/A अत्याधुनिकयुवती/NP रूपेण/NP गोष्ठीषु/NP समारोहेषु/NP जनानाम्/NP आकर्षणकेन्‍द्रम्/NP निर्यातुम्/KKS इयेष/KP ।/PUNC
मम/SN परिवारजनाः/NP अनया/KKS स्थित्‍या/KKS भृशम्/KV दु:खिता/KN आसन्/KP ।/PUNC परम्/AVK मौनम्/NP एव/INTF आश्रयितुम्/KKS विवशा:/NP जाता:/KN ।/PUNC सा/SN तरुणी/NP अपि/AVK सर्वम्/SN अपि/AVK अन्‍यायम्/NP दुराचारम्/NP च/APY मौनम्/NP अवलम्‍ब्‍य/KKS असहत/KP ।/PUNC अथ/AVK एवम्/AUD गच्‍छति/KP काले/NP सा/SN साध्‍वी/NP पुत्रम्/NP एकम्/SMK सुषुवे/KP ।/PUNC तस्‍य/SN पोषणे/NP व्‍यस्‍तीभूय/KKS सा/SN आत्‍मन:/NP दु:खम्/NP व्‍यस्‍मरत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK इयता/SNV तस्‍या/SN पीड़ा/NP न/AN निष्‍क्रामति/KP ,/PUNC श्रुतम्/KN मया/SN यत्/SN कः/SN अपि/AVK अपराधः/NP दण्‍डेन/NP बिना/AUP न/AN शाम्‍यति/KP ,/PUNC निरन्‍तरम्/NP पापाचारेण/NP तस्‍य/SN अधिकारिण:/NP पापघट:/NP पूरिपूर्णः/NV जात:/KN ।/PUNC एकदा/A प्रात:/NP आरक्षिदलस्‍य/NP केचन/SN पुरुषा:/NP तस्‍य/SN गृहम्/NP छद्मवेशेन/NP प्राविशन्/KP ।/PUNC तैः/SN च/AVK अयम्/SN अधिकारी/NP उत्‍कोचम्/NP स्‍वीकुर्वन्/KP गृहीत:/KN ।/PUNC अनेन/SNV अपराधेन/NP एषः/SNV अधिकारी/NP कारागृहम्/NP प्रापित:/KN ,/PUNC महता/NP प्रयत्‍नेन/NP च/AVK तत:/A विनिर्मुक्त:/KN ।/PUNC न्‍यायालयेन/NP राजसेवात:/NP अस्‍य/SN निलम्‍बनम्/NP आदिष्टम्/KN ।/PUNC शनै:/KV शनै:/DV अस्‍य/SN समग्रम्/NP अपि/AVK ऐश्‍वर्यम्/NP क्षीणम्/NV जातम्/KN ।/PUNC गृहस्‍य/NP शोभावर्धिका:/NP सामग्र्य:/NP यथा/AVK आगता/KN तथा/AVK एव/INTF क्रमश:/A गता:/KN ।/PUNC गृहस्‍य/NP सकला/NP अपि/AVK व्‍यवस्‍था/NP छिन्नाभिन्‍ना/NV जाता/KN ।/PUNC एवम्/AUD परमाम्/AVK शोच्‍याम्/NP दशाम्/NP प्राप्य/KKS अधिकारिण:/NP व्‍यवहार:/NP पूर्वापेक्षया/NP असंयतः/KN जात:/KN ।/PUNC परिवारस्‍य/NP ईदृशीम्/SNV दुरवस्‍थाम्/NP दृष्ट्वा/KKS अपि/AVK स:/SN किम्/AP अपि/AVK अध्‍यवसायम्/NP कर्तुम्/KKS न/AN अचेष्टत/KP ।/PUNC सायम्/NP समये/NP सुरापानम्/NP ,/PUNC धूम्रपानम्/NP ,/PUNC कलहकरणम्/NP तस्‍य/SN पूर्वक्रम:/NP आसीत्/KP ।/PUNC शनै:/KV शनै:/DV पत्‍न्‍या:/NP आभरणानि/NP अपि/AVK तेन/SN विक्रीतानि/KP ।/PUNC अर्थाभावेन/NP तेषाम्/SN प्रेष्ठम्/KN गृहम्/NP अपि/AVK अन्‍येषाम्/SN सम्‍पत्ति:/KN आसीत्/KP ।/PUNC अस्मिन्/SN अन्‍तराले/NP सा/SN सन्‍ततिद्वयम्/NP प्रासोष्ट/KN ।/PUNC
एकतः/A द्रारिद्र्यदानवस्‍य/NP ताण्‍डव:/NP ,/PUNC अपरत:/KNV पञ्च/SMKP जनानाम्/NP पोषणभार:/NP ,/PUNC तदुपरि/AVK पत्‍यु:/NP क्रूरव्‍यवहारः/NP इति/AUD सर्वथा/A भृशम्/NV समतप्त/KN सा/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK सत्‍यम्/NP इदम्/SN अस्ति/KP यत्/SN महतीनाम्/NV क्षमाशीलानाम्/NV नारीणाम्/NP चरित्रम्/NP न/AN कः/SN अपि/AVK वेद/NP ।/PUNC सा/SN न/AN हि/A आत्‍मन:/NP कृते/KN ,/PUNC अपितु/NP परिवारस्‍य/NP श्रेयसे/KP आत्‍मानम्/NP शोकसागरात्/NP उन्‍ममज्‍ज/KP ।/PUNC सा/SN समस्‍तान्/NP पूर्वसुखसम्‍भारान्/NP विस्‍मृत्‍य/KKS जीवननिर्वाहाय/KKS कठोरम्/NV श्रमम्/NP कर्तुम्/KKS उद्यता/KN समभवत्/KP ।/PUNC नानालघुगृहोद्योगै:/NP सा/SN यत्/SN किञ्चिद्/SNV धनम्/NP अप्राप्नोत्/KP ,/PUNC तेन/SN आत्‍मन:/NP परिवारस्‍य/NP पोषणम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC मध्‍याह्ने/NP प्रखरम्/NV आतपम्/NP सहन्‍ती/KN गृहात्/NP गृहम्/NP कार्यवशाद्/NP परिभ्रमन्‍ती/KNV सा/SN कस्‍य/SN सचेतसः/KNV मन:/NP न/AN दुनोति/KP ।/PUNC यदा/AVK इदम्/SN सर्व/SN दुर्दैवम्/NP घटितम्/KN ,/PUNC तदा/A अहम्/SN कतिपयानि/A वर्षाणि/NP यावत्/AVK जयपुरनगरात्/NS बहिः/A आसम्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK समये/NP समये/DV परिवारजनानाम्/NP सम्‍पर्केण/NP तस्‍याः/SN दुर्भाग्‍यकथा/NP मम/SN प्रत्‍यक्षा/NP आसीत्/KP ।/PUNC
जयपुर/NS आगमने/NP यदा/AVK अहम्/SN ताम्/SN द्रष्टुम्/KKS अगच्‍छम्/KP ,/PUNC तदा/AVK एकस्मिन्/SMKY जीर्णशीर्णे/NV भवने/NP तारका/NP यथा/AVK छिद्रयुताम्/NV शाटिकाम्/NP धारयन्‍ती/KN म्‍लानकुसुमवल्‍लरी/NP इव/ASD सा/SN एव/INTF मम/SN मनोरथानाम्/NP प्रियसखी/NP मत्‍समक्षम्/NP उपस्थिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC
कैमरा/AB इति/AUD यन्‍त्रेण/NP अन्‍येषाम्/SN चित्राणि/NP साकारम्/NP कुर्वन्‍ती/KN इयम्/SN स्‍वयम्/SNV चित्रलिखिता/KN इव/ASD समदृश्‍यत/KP ।/PUNC यथा/AVK कथञ्चिद्/SN शोकावेगम्/NP निरुध्‍य/KKS ,/PUNC औपचारिकीम्/NP वार्ताम्/NP विधाय/KKS बहिः/A आगत्‍य/KKS उच्‍चै:/KV रुदित्‍वा/KKS एव/INTF मया/SN शान्तिः/NP लब्‍धा/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/NP पुन:/A तस्‍या/SN दुरवस्‍थाम्/NP द्रष्टुम्/KKS तद्/A गृहम्/NP प्रति/AUP मम/SN चरणौ/NP न/AN प्रावर्तताम्/KP ।/PUNC कालप्रवाहेण/NP तस्‍या/SN धीराया:/NV परिश्रमेण/NP च/APY तेषाम्/SN आर्थिकी/NP स्थिति:/NP पूर्वापेक्षया/NP सुस्थिता/KN अस्ति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK स:/SN पापाचारी/NV अधुना/A अपि/AVK न/AN किञ्चित्/SN अपि/AVK कुर्वाण:/KP गृहौ/NP अस्थित:/KN पत्‍न्‍यापार्जितेन/NV धनेन/NP जीवनम्/NP यापयति/KP ।/PUNC

गगने/NP धूम्रवर्त्तुलान्/NP विरचयति/KP ,/PUNC यदा/A वाल्‍मीकि/NS रामायणस्‍य/NS अयम्/SN श्लोक:/NP चरितार्थी/NP भवति/KP ।/PUNC यत्/SN -/PUNC दु:शील:/NV कामव्रतः/NV वा/APY धनैः/NP वा/APY परिवर्जित:/KN ।/PUNC
स्‍त्रीणाम्/NP आर्यस्‍वभावानाम्/NP परमम्/AVK दैवतम्/NP पति:/NP ॥/PUNC बधिरा/NP न/AN केन/SN अपि/AVK स्‍मर्यते/KP यत्/SN कदा/A सा/SN वेधव्‍येन/KN संग्रस्‍ता/NP ।/PUNC न/AN सा/SN पतिसाहचर्यम्/NP भजन्‍ती/KN इव/ASD स्‍मर्यते/KP ।/PUNC किम्/AP तावत्/A सा/SN बालवैधव्‍यपीडिता/NV आसीत्/KP ?/PUNC न/AN हि/A ,/PUNC पुत्रद्वयातिरिक्तम्/NP एका/SMKY कन्‍या/NP अपि/AVK तद्गृहे/NP अवसन्/KP ।/PUNC वस्‍तुतः/A तस्‍या:/SN पतिर्भार्याग्रे/NP गौणत्‍वम्/NP एव/INTF भजते/KP स्‍म/A ,/PUNC इति/AUD एव/INTF कल्‍पनीयम्/KN ।/PUNC समग्रे/NP तस्मिन्/SN नगरकोणक्षेत्रे/NP वसन्‍तः/NP जना:/NP कार्यवशात्/NP ताम्/SN एव/INTF आकारयामासु:/KP ।/PUNC तत्र/A च/AVK कर्मसाधनसमक्षमत्‍वम्/NP एव/INTF हेतुभूतम्/NP भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC अतिसाधारणाय/NP कर्मणे/NP अपि/AVK तद्/SN भर्तृसाहाय्यम्/NP न/AN अपेक्षते/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN एतत्/SN चिन्‍तनीयम्/KN यत्/SN स:/SN सर्वथा/AVK एव/INTF अकर्मणि/NP अभूत/KN आसीत्/KP ।/PUNC सत्‍यम्/NP तु/A एतद्/SN यत्/SN तत्‍क्षेत्रनागरिका:/NP सर्वदा/A एव/INTF ताम्/SN आकारयन्‍तः/NP अभ्‍यस्‍ता/NP इव/ASD बभूवु:/KP ।/PUNC सर्वविधकार्यसम्‍पादनकुशला/NP ,/PUNC आह्वानाऽऽमन्‍त्रणनिमन्‍त्रणम्/NP अस्‍वीकुर्वन्‍ती/KN ,/PUNC स्‍वतः/A एव/INTF कस्मिन्/SN अपि/AVK गृहे/NP प्रविशन्‍ती/KN ,/PUNC गृहसदस्‍यानाम्/NP प्रहृष्टाकृतिम्/NP आभालयन्‍ती/KN बधिरत्वेन/NP आक्रान्‍ता/KN च/AVK सः/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK अभिधानम्/NP दधौ/KP ।/PUNC सा/SN तु/A “/PUNC बधिरा/NP ”/PUNC इति/AUD अनेन/SN नाम्‍ना/NP एव/INTF परिचीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN सा/SN स्वनाम/SNV श्रोतुम्/KKS क्षमते/KP स्‍म/A ।/PUNC “/PUNC बधिरा/NP ”/PUNC इति/AUD अभिधानगतम्/NP अनादरम्/NP च/AVK आभालयितुम्/KKS अक्षमा/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC परम्/AVK कः/SN तावत्/AVK नाम्‍ना/NP एव/INTF प्रभवति/KP ?/PUNC व्‍यक्तेः/KN तु/A कर्मकौशलम्/NP एव/INTF दृष्टिपथम्/NP अवतरति/KP ।/PUNC बधिराया:/KKS कर्मकौशलम्/NP तु/A वर्णनाम्/NP एव/INTF अतिशेते/KP ।/PUNC स्‍यात्/KP चेत्/AVK कस्य/SN अपि/AVK गृहे/NP प्रसू‍तिकार्यम्/NP ,/PUNC सा/SN बधिरा/NV स्‍वत/A एव/INTF सर्वम्/SN एव/INTF कार्यम्/NV अधिगृह्णाति/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN का/SN अपि/AVK प्रशिक्षिता/NP धात्री/NP तदुपस्थितौ/NP अजगाम/KP ।/PUNC तया/SN च/AVK सम्‍पन्‍ने/NP प्रसूतिकार्ये/NP न/AN कः/SN अपि/AVK त्रुटि:/NP संदृश्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC प्रसूतिकायै/NP प्रदेया/NP भोज्‍यपेयादिसामग्री/NP तया/SN एव/INTF संसाधनीया/KN ,/PUNC न/AN अन्‍येन/SN केन/SN अपि/AVK गृहसदस्‍येन/NP ।/PUNC प्रसूतिगृहे/NP अन्यप्रवेशः/NP अपि/AVK तया/SN निषिद्ध्यते/KP स्‍म/A ।/PUNC मासान्‍तव्‍याप्येतत्/NP समग्रम्/NV कार्यम्/NP विधाय/KKS सा/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK याचते/KP स्‍म/A ,/PUNC न/AN च/AVK प्रतिगृह्णाति/KP स्‍म/A ।/PUNC रोटिकाद्वयम्/NP एव/INTF तया/SN प्रतिदिनम्/NP स्‍वीक्रियते/KP स्‍म/A ।/PUNC कार्यसमापनम्/NP यावत्/AVK सा/SN स्‍वगृहकार्ये/NP न/AN च/AVK अन्‍यस्‍य/SNV कस्‍य/SN अपि/AVK कार्यम्/NP स्‍वीकार/NP ।/PUNC विवाहकार्ये/NP तु/A तस्‍या/SN आगमनम्/KP सर्वैः/SN एव/INTF प्रतीक्षते/KP स्म/A ।/PUNC न/AN च/AVK आमन्‍त्रणनिमन्‍त्रणम्/NP तत्/SN सविधे/A प्रेष्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC आमन्‍त्रणेन/NP तु/A सा/SN न/AN कदापि/A आजगाम/KP ।/PUNC अनामन्त्रिता/NP च/AVK यदा/AVK आयाति/KP ,/PUNC तदा/AVK तस्‍या:/SN स्‍वागते/KN चक्षूंषि/NP एव/INTF तच्चरणयोः/NP अवपातम्/NP इव/ASD विदधति/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्‍याः/SN आगमनमात्रेण/NP सर्वेषाम्/SNV कृते/KN कष्टनिवारणम्/NP संजायते/KP स्‍म/A ।/PUNC जातु/NP तावत्/AVK सर्वे/SN गृहसदस्‍या/NP विश्रमम्/NP लभेयु:/KP ,/PUNC परम्/AVK सा/SN बधिरा/NV क्षणाया/NP अपि/AVK विश्रमम्/NP न/AN स्‍वीकरिष्‍यति/KP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A एतत्/SN करणीयम्/KN ,/PUNC ततः/A च/AVK अन्‍यत्/SN किम्/AP अपि/AVK ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK विश्रम:/NP तत्/SN कृते/KN आवश्‍यक:/NP ।/PUNC न/AN जाने/NP केन/SN धातुना/NP निर्मितः/KN तदीयः/SN देह:/NP ?/PUNC पञ्चाशत्/NP उत्तरम्/NP तदीयम्/SNV आयु:/NP ,/PUNC परम्/AVK वृहदाकारेण/NP सुस्‍वास्‍थ्‍येन/NP च/AVK सम्‍पन्‍ना/NP सा/SN प्रौढानाम्/NP तु/A वार्ता/NP एव/INTF का/SN ,/PUNC युवतीनाम्/NP कृते/KN अपि/AVK सर्वथा/A एव/INTF अपराजेया/NP आसीत्/KP ।/PUNC यत्/SN कार्यम्/NP सा/SN विदधौ/KP ,/PUNC न/AN तत्/SN पञ्च/SMKY जनाः/NP अपि/AVK विधातुम्/KKS क्षमन्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्‍याः/SN त्व/SN आगमनम्/NP एव/INTF स्‍वेच्‍छाधृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC आगमनानन्तर/NP तु/A योजना:/NP ,/PUNC पूर्त्‍यापूर्त्तय:/NP ,/PUNC आमंत्रणसंप्रेषणम्/NP स्‍वागतादिकम्/NP च/AVK निखिलम्/NV कार्यम्/NP तस्‍याः/SN एव/INTF दायित्‍वम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तया/SN च/AVK निश्चिते/NP कस्मिंश्चित्/SN अपि/AVK आयोजने/NP न/AN कः/SN अपि/AVK प्रतिरोध:/NP परिवर्तनम्/NP संशोधनम्/NP वा/APY विधेय:/KN केन/SN अपि/AVK ।/PUNC परिहासादिकेन/NP तु/A तस्‍या:/SN परिचयः/NP एव/INTF न/AN आसीत्/KP ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK ताम्/SN सम्‍बन्‍धेन/NP ,/PUNC ऋणेन/NP ,/PUNC भयेन/NP वा/APY कार्यसंपादनार्थम्/NP आह्वयते/KP स्‍म/A ।/PUNC अनिच्‍छया/NP तु/A सा/SN स्‍वगृहे/NP अपि/AVK क्षुद्रम्/NP अपि/AVK कार्यम्/NP सम्‍पादयामास/KP ।/PUN सा/SN तु/A कर्तव्‍यबोधेन/NP एव/INTF यत्र/A तत्र/A गच्‍छति/KP स्‍म/A ।/PUNC
न/AN केवलम्/NP गृहे/NP एव/INTF ,/PUNC सा/SN तु/A यदा/A कदा/A यस्‍य/SN कस्‍य/SN अपि/AVK क्षेत्रे/NP प्रविश्‍य/KKS कार्याणि/NP निष्‍पादयामास/KP ।/PUNC कार्यानन्‍तरम्/NP न/AN किम्/AP अपि/AVK याचते/KP स्‍म/A ।/PUNC क्षेत्रपतिना/NP प्रदत्तम्/KN सा/SN स्‍वीकरिष्‍यति/KP न/AN वेति/NP न/AN निश्चितम्/KN ।/PUNC
श्वः/A आगमिष्‍यति/KP न/AN वेति/NP अपि/AVK सर्वथा/A एव/INTF अज्ञातम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तत्/SN कृते/KN प्रश्‍नाः/NP अनावश्‍यका:/NV ।/PUNC आगमिष्‍यति/KP चेत्/AVK ,/PUNC तत्/SN तु/A स्‍वेच्‍छाधृतम्/NP इति/AUD मंतव्‍यम्/KN ।/PUNC बालकेन/NP प्रौढेन/NP वा/APY कार्यार्थम्/NP प्रार्थिता/KN सा/SN चेत्/AVK कथयति/KP “/PUNC श्‍व:/A करिष्‍यामि/KP ”/PUNC ,/PUNC तत्/SN कथनम्/NP पुनः/A आगमनस्‍य/NP संपुष्टिः/KN इव/ASD मन्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN केन/SN अपि/AVK एकेन/NP गृहेण/NP सह/AUP तस्‍याः/SN मोहसंबन्‍ध:/NP ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK लोभ:/NP ,/PUNC उपालम्‍भः/NP वा/APY ।/PUNC सा/SN तु/A यन्‍त्रवत्/NV कार्यसम्‍पादनम्/NP एव/INTF बहु/A मनुते/KP स्‍म/A ।/PUNC रोटिकाद्वयम्/NP एव/INTF प्रात:/NP सायम्/NP संगृह्य/KKS स्‍वगृहम्/NP प्रयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC तत्क्षणे/NP यत्/SN किञ्चित्/SN अपि/AVK केन/SN अपि/AVK प्रदत्तम्/KN ,/PUNC तस्‍या:/SN कृते/KN संतोषावहम्/NP भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC चेत्/AVK केन/SN अपि/AVK न/AN किम्/AP अपि/AVK प्रदत्तम्/KN ,/PUNC तद्/SN अपि/AVK तदा/A कृतौ/KN अपरितोषस्‍य/NP उपालंभस्य/NP वा/APY भावा/NP न/AN आगच्‍छन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC सन्‍तोष:/NP परमम्/AVK सुखम्/NP इति/AUD तु/A तस्‍याः/SN जीवने/NP समग्रतया/NP प्रतिबिम्बितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC शुद्धात्‍मना/NP कार्यम्/NP सम्‍पादयन्‍त्‍या:/NP तस्‍या/SN आचरणे/NP न/AN कः/SN अपि/AVK परिवाद:/NP केन/SN अपि/AVK संश्रुत:/KN ।/PUNC यदि/AVK कस्‍य/SN चन/NP गृहे/NP किम्/AP अपि/AVK वस्‍तु/NP ,/PUNC आभूषणम्/NP ,/PUNC रूप्‍यकादिकम्/NP वा/AVK लुप्‍यते/KP ,/PUNC तदा/A न/AN सा/SN बधिरा/NP कदापि/A आरोपिता/KN ,/PUNC न/AN च/AVK आशंकिता/KN ।/PUNC आरक्षिजनैः/NP अपि/AVK सा/SN न/AN कदापि/A चौर्यादिकृते/KN पृच्‍छ्यते/KP स्‍म/A ।/PUNC सर्वे/SN जनाः/NP तस्‍या/SN चरित्रम्/NP निष्‍कलङ्कम्/NV इति/AUD विश्‍वसन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC गृहात्/NP क्षेत्राद्/NP वा/AVK निष्‍क्रमन्‍त्‍याः/KKS तस्‍या/SN झोलके/NP न/AN किम्/AP अपि/AVK दृष्टिपातम्/NP आवश्‍यकम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC परमन्‍येद्यु:/A प्रातः/NP एव/INTF बधिरायाः/NP गृहे/NP कः/SN अपि/AVK कोलाहलः/NP इव/ASD संजात:/KN ।/PUNC एतद्धि/NP विस्‍मयावहम्/NP सर्वेषाम्/SNV कृते/KN ।/PUNC यतो/SN हि/A तस्‍याः/SN गृहे/NP न/AN कः/SN अपि/AVK विवाद:/NP श्रुतिगोचरः/NP बभूव/KP ।/PUNC
तदा/A किम्/AP तावत्/AVK कोलाहलस्‍य/NP हेतु:/NP ?/PUNC पार्श्‍ववर्तिन:/NP जनाः/NP तद्गृहम्/NP गन्‍तुम्/KKS वा/AVK अयतन्‍त/KN ,/PUNC यतो/SN हि/A अनाहूताः/KN ते/SN अतिक्रमणकर्तारः/NP इति/AUD कृत्‍वा/KKS बधिराया:/NP क्रोधभाजनत्‍वम्/NP यास्‍यन्‍ति/KP इति/AUD निश्चितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC परम्/AVK शनै:/KV शनैः/DV बालकबालिकाभिः/NP आरानीतः/KN वृत्तान्‍त:/NP ,/PUNC यद्/SN दशरूप्‍यकमितम्/NV मुद्रापत्रम्/NP (/PUNC “/PUNC दशरूपये/AB का/AB नोट/AB ”/PUNC इति/AUD भाषायाम्/NP )/PUNC बधिराया:/NP पुत्रवध्‍वा/KKS संरक्षितम्/KN आसीत्/KP एकस्‍य/SMKY उपधानस्‍य/NP अधस्‍तात्/NP ।/PUNC तत्/SN च/AVK मुद्रापत्रम्/NP सांप्रतम्/A न/AN उपलभ्‍यते/KP ।/PUNC पुत्रवधू:/NP कथयति/KP यत्/SN एतत्/SN स्‍तेनकार्यम्/NP न/AN केन/SN अपि/AVK अन्‍येन/SN जनेन/NP अपितु/NP बधिरया/NP एव/INTF विहितम्/KN इति/AUD ।/PUNC परम्/AVK बधिरा/NP तु/A क्रन्‍दनपुर:सरम्/NP एनम्/SNV आरोपम्/NP सर्वथा/A एव/INTF खण्‍डयति/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN पुत्रः/NP च/AVK कलत्रपक्षपातेन/NP मातरम्/NP एव/INTF अपराधिनी/NP इति/AUD घोषयति/KP ।/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एतद्/SN वृत्तान्‍तम्/NP सर्वे/SN जना:/NP स्‍तब्‍धा/KN इव/ASD संजाता:/KN ।/PUNC कथम्/AP एतत्/SN संभाव्‍यते/KP ?/PUNC बधिरा/NP न/AN कदापि/A स्‍तैन्‍यकर्मणि/NP ,/PUNC संप्रवृत्ता/KN इति/AUD तु/A शपथपूर्वकम्/NP कथयितुम्/KKS सन्‍नद्धाः/KN ते/SN ।/PUNC परम्/AVK यदा/AVK पुत्र:/NP पुत्रवधूः/NP च/APY ताम्/SN अपराधिनी/NP इति/AUD घोषयत:/KP ,/PUNC तदा/AVK सन्‍देहः/NP तु/A जायते/KP एव/INTF ।/PUNC बधिराम्/NP प्रति/AUP सहानुभूतिप्रवणा/NP अपि/AVK केचन/SNV जनाः/NP तत्र/A आसन्/KP ,/PUNC परम्/AVK ते/SN अपि/AVK अतिक्रमणदोषभयाद्/NP मौनम्/NP एव/INTF भेजु:/KP ।/PUNC बधिरागृहे/NP च/AVK कोलाहलोपशम:/KP श्रुतिपथम्/NP न/AN आयात:/KN ।/PUNC उच्‍चै:/KV स्‍वरेण/NP आरोपप्रत्‍यारोपादिभि:/NP सार्द्धम्/AUP क्रन्‍दनाऽऽक्रन्‍दनध्‍वनिः/NP वृद्धिम्/KV एव/INTF जगाम/KP ।/PUNC परम्/AVK यदा/AVK न/AN कः/SN अपि/AVK प्रतिवेशी/NP बधिरायाः/NP अनवद्यताम्/NP ख्‍यापयितुम्/KKS तत्र/A गत:/KN ,/PUNC तदा/AVK पराजिता/KN एव/INTF बधिरा/NP गृहाद्/NP बहिः/A आगता/KN ।/PUNC भृशम्/NV क्रन्‍दन्‍ती/KN सा/SN गृहद्वारात्/NP निष्‍क्रम्‍य/KKS एकस्‍याम्/SMKP वेदिकायाम्/NP समुपविष्टा/KN ।/PUNC पार्श्‍ववर्तिनाम्/NP गेहान्/NP प्रति/AUP करुणदृष्टिम्/NP निक्षिपन्‍ती/KNV सा/SN न/AN एकम्/SMK अपि/AVK जनम्/NP आत्‍मरक्षायै/NP आकारयामास/KP ।/PUNC न/AN च/AVK कः/SN अपि/AVK भृशम्/KV इच्‍छन्/KKS अपि/AVK तत्र/A समायात:/KN ।/PUNC यस्‍य/SN समाजस्य/NP सेवायाम्/NP तया/SN समग्रम्/NP एव/INTF जीवनम्/NP निर्लोभवृत्तिपूर्वकम्/NP व्‍यतीतम्/NP ,/PUNC सः/SN एव/INTF समाज:/NP साम्‍प्रतम्/A सर्वथा/A एव/INTF असंपृक्तः/KN जात:/KN ?/PUNC न/AN एतत्/SN तया/SN अनुमितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC किम्/AP ते/SN सत्‍यम्/NP एव/INTF ताम्/SN अपराधिनी/NP इति/AUD चिन्‍तयन्ति/KP ?/PUNC यत्/SN एवम्/AUD ,/PUNC तदा/A किम्/AP सा/AN पुनः/A अपि/AVK तेषाम्/SN गृहेषु/NP सेवाभावनया/NP अपि/AVK गन्‍तुम्/KKS सक्षमा/NP ?/PUNC न/AN हि/A तावत्/AVK ।/PUNC सेवाकार्यम्/NP तु/A सदासर्वदायै/NP विलुप्तम्/KN ।/PUNC परम्/AVK साम्‍प्रतम्/A किम्/AP करणीयम्/KN इति/AUD बधिरया/NP चिन्तितम्/KN ।/PUNC निदाघस्‍य/NP काल:/NP ।/PUNC गृहाद्/NP बहि:/A छाया/NP अपि/AVK न/AN अदृश्‍यत/KP ।/PUNC पानीयम्/NP अपि/AVK दुर्लभम्/NV संजातम्/KN ।/PUNC परम्/AVK सा/SN न/AN तत्र/A बहुकालम्/NP यावत्/AVK स्‍थातुम्/KKS क्षमा/NP इति/AUD विचिन्‍त्‍य/NP सा/SN निकटवर्तिन:/NP पिप्‍पलस्‍य/NP अध:/A स्‍वासनम्/NP जग्राह/KP ।/PUNC मध्‍याह्न:/NP शनै:/KV शनैः/DV अपराह्णे/NP सायंतने/NP च/AVK काले/NP परिवर्तित:/NP ।/PUNC परम्/AVK ताम्/SN सांत्‍वयितुम्/KKS अपि/AVK न/AN कः/SN अपि/AVK आजगाम/KP ।/PUNC पिपासया/NP व्‍याकुला/NV सा/SN इतस्‍ततः/NP दृष्टवती/KN ,/PUNC परम्/AVK न/AN कः/SN अपि/AVK तत्पिपासाम्/NP शमयितुम्/KKS इयेष/NP ।/PUNC तदा/A सा/SN कीदृग्विधम्/NP खिन्‍नत्‍वम्/NV अनुबभूवा/KP इति/AUD कथयितुम्/KKS न/AN शक्‍यते/KP ।/PUNC पिपासया/NP तत्/SN कण्‍ठ:/NP सर्वथा/A एव/INTF शुष्‍कताम्/NP भेजे/KP ।/PUNC ओष्ठयोः/NP अपि/AVK शुष्‍कता/NP आजगाम/KP ।/PUNC जिह्वाया/NP आर्द्रता/NP अपि/AVK लोपम्/NP गता/KN ।/PUNC
किम्/AP कुर्यात्/KP वराकी/NP सा/SN बधिरा/NP ?/PUNC तदा/A एव/INTF तया/SN दृष्टम्/KN पक्षिपिपासाशमनाय/KKS संरक्षितम्/NP एकम्/SMK अर्धघटकाकारम्/NV मृत्तिकापात्रम्/NP ,/PUNC तस्मिन्/SN पात्रे/NP प्रतिदिनम्/NP दयाभावनया/NP संप्रेरिताः/KNV जना:/NP जलनिवेशम्/NP विदधति/KP स्‍म/A ।/PUNC पात्रात्/NP च/AVK तस्‍मात्/SN न/AN केवलम्/NP पक्षिण:/NP ,/PUNC अपितु/NP गोमहिषकुक्‍कुरादयः/NP जलम्/NP पिबन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC
पात्रस्‍य/NP स्‍वच्‍छता/NP त्‍वकल्‍पनीया/KNV एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SN पात्रे/NP सांप्रतम्/A जलम्/NP कथम्/AP अवशिष्टम्/KN इति/AUD कथयितुम्/KKS न/AN पार्यते/KP ,/PUNC परम्/AVK जलम्/NP तु/A तत्र/A अविद्यत/KP ।/PUNC बधिरया/NP प्रथमम्/SMKP तु/A इतस्‍ततः/NP दृष्टिपातः/KN विहित:/KN ,/PUNC ततः/A च/AVK सा/SN शनै:/KV शनै:/DV भाण्‍डम्/NP प्रति/AUP प्रससार/KP ।/PUNC पुनः/A च/AVK सर्वतः/A दृष्ट्वा/KKS सा/SN करतलयोः/NP जलम्/NP गृहीत्‍वा/KKS पातुम्/KKS आरेभे/KP ।/PUNC ततः/A च/AVK सा/SN तत्र/A एव/INTF प्रसृता/KN ।/PUNC जलार्थिना/NP केन/SN अपि/AVK कुक्‍कुरेण/NP तया/SN विहितम्/KKS अवरोधम्/KN संदृश्‍य/KKS बुक्‍कनम्/NP आरब्‍धम्/KN ,/PUNC परम्/AVK सा/SN न/AN ततः/A दूरम्/NP गता/KN ।/PUNC निशीथे/NP संजाते/KN बधिरायाः/NP दशवर्षीया/NP रमा/NS नाम्नी/NP पौत्री/NP पिप्पलाध:/NP आजगाम/KP ।/PUNC शनैः/KV च/AVK पितामहीम्/NP किम्/AP अपि/AVK भक्षयितु/KKS अनुरुरोध/KP ।/PUNC सा/SN रोटिकाद्वयम्/NP वृद्धायाः/NP हस्‍ते/NP संरक्ष्‍य/KKS जलम्/NP अपि/AVK आदातुम्/KKS प्रत्‍यावर्तिता/KN ।/PUNC बुभुक्षिता/KN अपि/AVK सा/SN बधिरा/NP न/AN सत्‍वरम्/KV खादितुम्/KKS आरेभे/KP ,/PUNC परम्/SN जलम्/NP आनीय/KKS तदीया/SNV पौत्री/NP स्‍वहस्‍तेन/NP ताम्/SN पितामहीम्/NP भोजयितुम्/KKS समारेभे/KP ।/PUNC मध्‍ये/NP च/AVK काले/NP तया/SN शनै:/KV शनैः/DV बधिराया:/NP कर्णे/NP निवेदितम्/KP यत्/SN तस्‍या/SN मात्रा/NP एव/INTF मुद्रापत्रम्/NP गृहीतम्/KN ,/PUNC तत्/SN च/AVK लवणभाण्‍डे/NP गोपायितम्/KKS अस्ति/KP ।/PUNC निगद्य/KKS एतत्/SN सा/SN बालिका/NP गृहम्/NP संजगाम/KP ।/PUNC बधिरया/NP येन/SSN केन/SSN प्रकारेण/NP रात्रिः/NP व्यतीता/KN ।/PUNC प्रात:काले/NP यदा/A जनानाम्/NP गमनागमनम्/NP प्रारब्‍धम्/KN ,/PUNC तदा/A तया/SN तुमुलस्‍वरेण/NV आक्रन्‍दनम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC
श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN जनाः/NP तत्र/A एकत्रिता:/NP संजाता:/KN ।/PUNC तदा/A सा/SN तान्/SN स्‍वगृहाभ्‍यन्‍त:/KN ,/PUNC समानीय/KN पुत्रम्/NP पुत्रवधूम्/NP च/APY आकारयामास/KP  -/PUNC “/PUNC आगच्‍छ/KP रे/ASMB दुष्टा:/KN ।/PUNC सांप्रतम्/A ज्ञास्‍यति/KP यद्/SN दशरूप्यकमितम्/NV मुद्रापत्रम्/NP केन/SN कया/SN वा/AVK चौरायितम्/KP ।/PUNC "/PUNC कथयित्‍वा/KKS एतत्/SN सा/SN पौत्रीम्/NP कथयामास/KP -/PUNC “/PUNC गच्‍छ/KP तावत्/AVK लवणभाण्‍डम्/NP आनय/KP ।/PUNC ”/PUNC बालिकया/NP तदा/A देशपालनम्/NP सत्‍वरम्/KV एव/INTF कृतम्/KN ।/PUNC ततः/A तु/A बधिरया/NP लवणान्‍त:/NP सुगुप्तम्/NV मुद्रापत्रम्/NP बहिः/A आकृष्टम्/KN ।/PUNC
एतदनु/SNV सा/SN पौत्रीम्/NP पप्रच्‍छ/KP ,/PUNC “/PUNC इदम्/SNV मुद्रापत्रम्/NP केन/SN कया/SN वा/AVK अत्र/A गोपायितम्/KP ?/PUNC ”/PUNC बालिकोदतरत्/KP -/PUNC “/PUNC मम/SN जनन्‍या/NP ।/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN सर्वे/SNV पार्श्‍ववर्तिनः/NP जना/NP बधिराया/NP ,/PUNC पुत्रवधूम्/NP भृशम्/KV निन्‍दयामासु:/KP ।/PUNC
बधिराम्/NP च/AVK ते/SN स्‍वस्‍वगृहम्/NP नेतुम्/KKS प्रार्थयामासु:/KP ।/PUNC परम्/AVK तया/SN न/AN कस्‍यचन/SN अनुरोध:/NP स्वीकृत:/KN ।/PUNC सा/SN तु/A सत्‍वरम्/KV एव/INTF गृहात्/NP निष्‍क्रम्‍य/KKS ग्रामाद्/NP बहिः/A आजगाम/KP ।/PUNC न/AN अजानात्/NP सा/SN यत्/SN कुत्र/AP सा/AN गन्‍ता/KN ?/PUNC अविचिन्‍त्‍य/KKS एव/INTF सर्वम्/SN एतत्/SN अग्रे/A एव/INTF पदानि/NP विचक्रमे/KP ।/PUNC न/AN केन/SN अपि/AVK ज्ञायते/KP कुत्र/A सा/SN गता/KN ,/PUNC परम्/AVK तदीय:/SNV सेवाधर्मः/NP मिथ्‍याकलङ्कः/NP च/AVK न/AN केन/SN अपि/AVK विस्‍मर्यते/KP ।/PUNC 

उपेक्षिता/KN आसीत्/KP सा/SN सुललिता/NV साधुशीला/NV सुवदना/NV निजपित्रोः/NP चतुर्थसन्‍ततिः/NP विभाविनी/NS नाम/NP बाला/NP ।/PUNC जगद्वन्‍द्याया:/NV परमपरिपूतायाः/NV सरयूतर‍ङ्गिण्‍या:/NV न/AN अतिदूरे/NP साकेतनगर्य्या:/NS ,/PUNC कस्मिंश्चित्/SN यायगे/NP द्विजकुले/NP विनयप्रतिरूपस्‍य/NV नितान्‍तोदारचरित्रस्‍य/NV सर्वदेवाभिधस्‍य/NP कन्‍यात्‍वेन/NP लब्‍धजनिः/NP विभाविनी/NS महता/KNV संरम्‍भेण/NP सुपालिता/NV समुपलालिता/NV च/APY निखिलैः/NV कुलजनै:/NP ।/PUNC शिक्षितस्‍य/NP अपि/AVK तस्‍या:/SN पितुः/NP आजीविकाया:/NP दृढाधाराभावत्‍कृछ्रेन/NP अयापयत्/KP सा/SN स्‍वबाल्‍यावस्‍थाम्/NP ।/PUNC न/AN आसीत्/KP तस्‍याः/SN तीक्ष्‍णम्/NP अतिरतः/NP कथङ्कथम्/NP अपि/AVK हाईस्‍कूलपरीक्षाम्/NP समुत्तीर्य/KKS गृहे/NP एव/INTF गृहचर्याम्/NP विदधती/KN कदाचिद्/A गाने/NP कदाचित्/A स्यूतकर्मणि/NP कदाचित्/A च/AVK स्‍ववंशीयपूर्ववृत्तश्रवणादिकार्येषु/NP स्‍वचेत:/NP प्रसादयति/KP स्‍म/A विभाविनी/NS ।/PUNC विभाविन्‍या:/NS पितामहः/NP रामाश्रयमिश्र:/NS कलिकातायाम्/NS स्‍थानीयस्‍य/NP श्रेष्ठिवर्यस्‍य/NP एकस्‍य/SMKY व्‍यापारकार्ये/NP संगणकपदे/NP नियुक्तः/KN सन्/KKS समुपार्जयामासः/KP प्रभूतम्/NV वित्तम्/NP कीर्तिः/NP च/APY ।/PUNC सदाचारपरायणः/NV वाक्‍कुशलः/NV व्‍यवहारपटुः/NV च/APY स:/SN स्‍वीयेन/SNV दाक्ष्‍येनाभूत्प्रियः/NP विश्वासभाजनम्/NP च/AVK समग्रस्‍य/NP श्रेष्ठिकुटुम्‍बस्‍य/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK दैववशात्/NP एकदा/A सञ्जातविमति:/NP श्रेष्ठिवर्येणातः/NP विहाय/KKS भृत्‍यताम्/NP स्‍वाभिमानम्‍परिपालयन्/KKS रामाश्रय:/NS परावर्त्तितः/KN अभूत्/KP स्वावासगृहे/NP ,/PUNC न/AN एकधा/A विनिवेदितः/KN अपि/AVK न/AN अङ्गीचकार/KP भूय:/A भृत्‍यताम्/NP ।/PUNC संवत्‍सरे/NP अस्मिन्/SNV एव/INTF विभाविन्‍या:/NS ज्‍येष्ठभगिन्‍या:/NV मञ्जुभाषिण्‍याः/NS सुदूरे/NP मध्‍यप्रान्ते/NP सोत्‍साहेन/NV सवैभवेन/NV च/APY परिणयम्/NP अपि/AVK व्‍यधायि/KP तेन/SN ।/PUNC देवेशः/NS द्विजेशः/NS धीरेशः/NS च/APY त्रयः/SMKY सुता:/NP ,/PUNC द्वे/SMKY सुते/NP च/AVK इति/AUD सर्व/SN देवस्‍य/NP समजायन्‍त/KN पञ्च/SMKY सन्‍ततय:/NP ।/PUNC लब्‍धयोग्‍यतापदक:/NP परमधीयान्/NP देवेशः/NS लक्ष्‍मणपुरविश्‍वविद्यालयत:/NS कृताधीति:/NP आईएएस/AB परीक्षाम्/NP परे/NP कृत्‍वा/KKS आजीविकाग्रहणपरायणः/NP व्‍यग्रः/KN च/AVK आसीत्/KP तदानीम्/A ।/PUNC इत:/A विभाविन्‍या:/NS भ्रातॄणाम्/NP अध्‍ययनव्‍ययमन्‍यतः/NP दैनन्दिनगार्हस्‍थ्‍यव्‍ययभारः/NP ततः/A अपि/AVK गुरुतरम्/NV दायित्त्‍वम्/NP विभाविन्‍या:/NS परिणयचिन्‍तनम्/NP एतस्मिन्/SN एव/INTF क्रमे/NP कनिष्ठभ्रातु:/NP धीरेशस्‍य/NS जन्‍मप्रभृति/KN समस्‍यासु/NP समुद्भूतासु/NP रामाश्रयमिश्र:/NS खलु/A चिन्‍तया/NP रुग्‍णः/NP जात:/KN ।/PUNC विभाविन्‍या:/NS जननी/NP क्रमेण/NP स्‍वाभूषणासन्दिकापात्रकपाटफर्नीचरादि/NP विक्रयेण/NP व्‍ययभारम्/NP सञ्चालितवती/KP ।/PUNC मेधाविनम्/NV देवेशम्/NS मा/AN अभूत्/KP कः/SN अपि/AVK गार्हिकचिन्‍ता/NP इति/AUD कृत्‍वा/KKS निखिलम्/NV व्‍ययजातम्/KN तूष्णीम्‍भावेन/NP सञ्चालयन्‍ती/KNV तस्‍य/SN जननी/NP प्रत्‍यहम्/NP विचिन्‍तयति/KP स्‍म/A ,/PUNC यत्/SN यदा/A देवेशस्‍य/NS उच्‍चपदे/NP कुत्र/AP अपि/AVK नियुक्तिः/KN भविता/KP तदा/A नूनम्/A अचिरेण/NP एव/INTF समेषाम्/SNV समस्‍यानाम्/NP निदानम्/NP भविष्‍यति/KP ।/PUNC क्रमे/NP अस्मिन्/SNV विभाविन्‍याः/NS अध्‍ययनम्/NP अवरुद्धम्/KN शनै:/KV शनैः/DV च/AVK सा/SN समेषाङ्कृते/KN भारभूता/KNV सञ्जाता/KN ।/PUNC सौभाग्‍यवशात्/NP देवेशस्‍य/NS नियुक्ति:/NP काशीविश्‍वविद्यालये/NS इण्‍डोलाजी/NS महाविद्यालये/NP प्राध्‍यापकपदे/NP समभूत्/KP ।/PUNC
देवेशः/NS हि/A नामातिव्‍ययभारम्/NP वहन्/KKS अपि/AVK स्‍ववेतनादर्धांशम्/NP गृहे/NP अनवरतम्/NP सम्प्रेषयामास/KP ।/PUNC एवम्/AUD वर्षद्वयमतीतम्‍परम्/NP देवेशस्‍य/NS पितामहः/NP स्‍मारम्/KP स्‍मारम्/DV स्‍वदैन्‍योदन्‍तम्/NP पूर्वविभवम्/NP च/AVK एकदा/A दिवङ्गतः/KN जात:/KN ।/PUNC एवम्/AUD समतिक्रामत्‍सु/NP कतिपय/A दिवसेषु/NP देवेशस्‍य/NS पिता/NP सर्वदेवः/NS निजपैतृकस्‍तोककृषिक्षेत्रात्/NP बढाईमाध्‍यमेन/NP अल्‍पम्/NV एव/INTF अन्नादिकव्‍यवस्‍थाम्/NP विदधाति/KP स्‍म/A ।/PUNC देवेशः/NS तु/A स्‍वस्‍तरानुरूपम्/NP यदा/A जीवनसरणिम्/NP यापयितुम्/KKS न/AN अशक्‍नोत्/KP तदा/A जनकम्/NP गृहव्‍यवस्‍थायाम्/NP विनियुज्‍यानयज्‍जनन्‍या/NP साकम्/AUP भगिनीभ्रात्रादिकम्/NP काश्‍याम्/NP ।/PUNC विश्‍वविद्यालये/NP आवासव्‍यवस्‍था/NP अपि/AVK विहिता/KN तेन/SN ।/PUNC
अनुजभगिन्‍यादीनाम्/NP तत्/SN तद्/SN विद्यालयेषु/NP नामाङ्कनम्/NP विधाय/KKS सर्वम्/SN दैनन्दिनकृत्‍यम्/NP सामान्‍यम्/NV शान्तिमयम्/NP च/APY व्‍यधायि/KP देवेशेन/NS ,/PUNC किन्‍तु/AVK व्‍ययाधिक्‍यात्/NP सततम्/NV काठिन्‍यम्/NP अन्‍वभवत्/KP स:/SN ।/PUNC जनक:/NP सर्वदेवः/NS अपि/AVK समये/NP समये/DV तत्र/A आगत्‍य/KKS निखिलम्/NV समीहितम्/KN विलोक्‍य/KKS मोदान्वितः/KN अपि/AVK दुहितु:/NP परिणयचिन्‍तया/NP भृशम्/KV ग्‍लपयामास/KP ,/PUNC न/AN च/AVK अपि/AVK अयतत्/NP कदापि/A विषये/NP अस्मिन्/SNV निजव्‍यवहारशून्‍यतटस्‍थसाधुवृत्‍या/NP ।/PUNC पारिवारिकविचारोपक्रमे/NP प्रायशः/A विभाविनी/NS विवाहविषयः/NP एव/INTF अभवत्/KP चर्चा/NP बिन्‍दु:/NP ।/PUNC विषण्‍णः/KN भूत्त्‍वा/KKS देवेश:/NS काले/NP काले/DV जननीम्/NP जनकम्/NP च/AVK अपि/AVK सरोषम्/NP संतर्ज्‍य/KP वरान्‍वेषणे/NP असकृत्/KN चेष्टमानः/KN अपि/AVK न/AN अवाप/NP साफल्‍यम्/NP ।/PUNC एकदा/A प्रयागत:/KN साकेतयात्रावसरे/NP वाष्‍पयाने/NP एव/INTF तस्‍य/SN स्‍वविवाहविषयिणी/NV वार्त्ता/NP जाता/KN सजातीयेन/NV यशस्विना/NV वाक्‍कीलेन/NP सिद्धराजेन/NS सह/AUP ।/PUNC
एलएलबी/AB प्रथमवर्षे/NP अधीयानाम्/NP सङ्गीतानाम्नी/NS कृशकायाम्/NV गृहकर्मणि/NP निष्‍णाताम्/KP वाक्‍कुशलाम्/NV बालाम्/NP वार्त्तोपक्रमे/NP देवेशेन/NS साकम्/AUP परिणयाय/NP न्‍यवेदयत्/KP सिद्धराज:/NS स्‍वीकृतिम्/KN च/AVK अलभत्/KP अन्‍यूनेन/NP अयासेन/NP ।/PUNC उद्वाहानन्‍तरम्/NP वध्‍वागमने/NP सर्वे/SN हृष्टा/KN अभूवन्/KP परम्/AVK षण्‍मासाभ्‍यन्‍तरे/NP एव/INTF गृहस्‍य/NP स्‍वरूपम्/NP अन्‍य/SN देव/NP सञ्जातम्/KN ।/PUNC सङ्गीता/NS तु/A प्राक्/NP भ्रातॄणाम्/NP मध्‍ये/NP कलहबीजारोपणम्/NP तदनु/NP विभाविनीविवाहः/NP वितण्‍डा/NP ,/PUNC श्वश्रूमानमर्दनम्/NP दम्‍पत्‍योः/NP मध्‍ये/NP च/AVK वाग्‍युद्धादिकम्/NP सर्वम्/SNV सुविचारितम्/NP चरित्रम्/NP प्रसार्य/KKS नरकायितम्/NP गृहम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC वराकी/NP विभाविनी/NS साम्‍प्रतम्/A पञ्जरस्‍था/NV सारिका/NP एव/INTF वाङ्निगडबद्धा/KNV विवशा/NV विहिता/KN तया/SN नववध्‍वा/KKS ।/PUNC इदानीम्/A सा/SN बीए/AB परीक्षाम्/NP समुत्तीर्य/KKS अतीव/A चिन्‍ताकुला/NP जाता/KN ।/PUNC भ्रातरौ/NP द्विजेशधीरेशौ/NP अपि/AVK नववध्‍वा:/NP सुकल्पितयोजनानुसारम्/NP बहिष्कृतौ/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK जननीममतावशात्/NP तौ/SN अपि/AVK मन्दिरे/NP ,/PUNC उद्याने/NP ,/PUNC मालवीयभवने/NP वा/APY समागत्‍य/KKS मात्रा/NP सह/AUP वार्त्तालापम्/NP अकुरुताम्/KP ।/PUNC जननी/NP अपि/AVK सुतस्‍नेहात्/NP प्रतिदिनम्/NP अल्‍पाहारादिकम्/NP निर्माय/KKS ताभ्‍याम्/SN प्रादात्/NP ।/PUNC विज्ञाय/KKS एतत्/SN निखिलम्/NV वृत्तान्‍तम्/NP देवेशः/NS विभाविनीसहिताम्/NP जननीम्/NP अपि/AVK द्विजेशः/NS सविधे/A सरोषम्/NP प्रेषितवान्/KN ।/PUNC खिन्‍नहृदया/NV विभाविनी/NS द्विजेशपार्श्‍वे/NP गता/KN अपि/AVK तयोः/SN अवस्‍थाम्/NP विपन्‍नताम्/NP च/AVK आकलय्य/KKS न/AN अवाप/NP निशायाम्/NP निद्रा/NP ।/PUNC
प्रातः/NP एव/INTF यदा/A पठनाय/KKS विभाविनी/NS कन्‍यामहाविद्यालये/NP आगता/KN ,/PUNC तदा/A एव/INTF देवेशः/NS तत्र/A आगत्‍य/KKS समाश्‍वास्‍य/NP ताम्/SN समानयत्/KP स्वगृहे/NP भूय:/A ।/PUNC श्‍वश्रूद्विवरादीनामभावे/NP सङ्गीतायाः/NS तु/A पूर्णम्/NV एव/INTF आधिपत्यम्/KN प्रसृतम्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK देवेश/NS स्‍नेह:/NP विभाविनीम्/NS प्रति/AUP प्रकामम्/NP आसीत्/KP तथापि/AVK सङ्गीतानुरागपारवश्‍येन/NP मूकदर्शकत्‍वम्/NP एव/INTF अङ्गीकृतम्/KN तेन/SN ।/PUNC विभाविनी/NS यदा/AVK स्‍वप्रकोष्ठे/NP किम्/AP अपि/AVK पुस्‍तकम्/NP अपठत्/KP तदा/AVK सङ्गीता/NS तूर्णम्/NP एव/INTF आगत्‍य/KKS विद्युत्/NP पिधानम्/NP करोति/KP स्‍म/A ।/PUNC
भोजननिर्माणम्/NP ,/PUNC कूर्चिकाप्रदानम्/NP ,/PUNC वस्‍त्रक्षालनम्/NP सङ्गीतायाः/NS च/AVK शिशूनाम्/NP परिपालनम्/NP विभाविन्‍या:/NP नित्‍यचर्या/NP एव/INTF जाता/KN ।/PUNC विभाविनी/NS कदापि/A स्‍वजननीभ्रात्रादीनाम्/NP चर्चा/NP अपि/AVK कर्त्तुम्/KKS न/AN अशक्‍नोत्/KP ।/PUNC एकदा/A हाटके/NP द्विजेश:/NS विभाविनीम्/NS अमिलत्/KP तस्‍याः/SN च/AVK दैन्‍यदशाम्/NP आकर्ण्‍य/KKS नितराम्/NV परितप्तः/KN अपि/AVK साहाय्यकर्मणि/NP न/AN अशकत्/KP किञ्चित्/SN कर्त्तुम्/KKS ।/PUNC सङ्गीतात्‍वनुदिनम्/NP एव/INTF चलचित्रविलोकनम्/NP ,/PUNC हाटकभ्रमणम्/NP ,/PUNC प्राध्‍यापकानाम्/NP निलयेषु/NP गमनागमनव्‍याजेन/NP बहिः/A एव/INTF अव्रजत्/KP ,/PUNC न/AN कदापि/A गृहकार्यम्/NP विलोकयति/KP स्‍म/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK साधिकारतया/NP विभाविन्‍यै/NS मानसिकयातनाम्/NP प्रायच्‍छत्/KP ।/PUNC बहुप्रयासे/NP कृते/KN विभाविन्‍या/NS अपि/AVK मध्‍यदेशीयेन/NP शोधच्‍छात्रेण/NP एकेन/SMKY कमलाकरेण/NS सह/AUP काशीविश्वविद्यालयः/NS एव/INTF विवाहः/NP सुस्थिरः/NP जात:/KN ।/PUNC इत:/A स्वतनयानाम्/NP कलहातिशयेन/NP ,/PUNC पत्‍यु:/NP वियोगेन/NP ,/PUNC वध्‍वा:/KKS दुर्व्‍यवहारेण/NP च/AVK हार्दिकीम्/NV वेदनातिशयम्/NP अनुभूय/KKS सुतराम्/A जाता/KN रुग्‍णा/NV विभाविनीमाता/NP ,/PUNC स्‍वदुहितृपरिणयचिन्‍तातुरा/NP च/AVK सती/NP पञ्चत्‍वम्/NP अधिगता/KN ।/PUNC
सम्‍भूय/KKS सर्वे/SN ,/PUNC और्ध्‍वदेहिकम्/NP कृत्‍यम्/KN विधाय/KKS स्‍वमातु:/NP पितरम्/NP च/APY देवेशनिकटे/NP संस्‍थाप्‍य/KKS पूर्ववत्/NP एव/INTF पृथक्/A पृथग्/DV अभूवन्/KP भ्रातर:/NP ।/PUNC सर्वदेवः/NS अपि/AVK काशीवासव्‍याजेन/NP कदापि/A देवेश/NS सकाशे/NP कदापि/A वा/AVK द्विजेश/NS निकटे/NP ,/PUNC एवम्/AUD क्रमेण/NP यापयति/KP स्म/A जीवनकालम्/NP ।/PUNC मासद्वयानन्‍तरम्/NP देवेश:/NS विभाविनीपरिणयम्/NP अपि/AVK चकार/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK वित्तकार्श्‍येन/NP न/AN ददौ/KP यथेष्टम्/KNV वस्‍त्राभूषणम्/NP विभाविन्‍यै/NS न/AN वा/AVK कमलाकराय/NS ।/PUNC येन/SSN केन/SSN प्रकारेण/NP तु/A तेन/SN हरिद्राभकरौ/NP अकारि/NP विभाविन्‍या/NS अवमाननाम्/NP च/AVK अतितराम्/NV वरपक्षीयानाम्/NP ।/PUNC नूनम्/A नववधूरूपेण/NP प्रविश्‍य/KKS विभाविनी/NS श्‍वसुरालये/NP समेषाम्/SNV च/AVK यथा/AVK योग्‍यम्/NP स्‍नेहात्/NP अरातिशयाम्/NP विलोक्‍य/KKS न/AN अल्‍पम्/NP मुमुदे/KP ।/PUNC उन्‍मुक्ताकाशे/NP श्‍वसन्/KKS सा/SN स्‍वल्‍पीय/NV एव/INTF काले/NP प्रफुल्‍लयौवनाभाम्/NV अवक्रविभ्रमाम्/NV सुसंहृष्टलावण्‍याम्/NV नवनवायमानाम्/NV कान्तिम्/NP संदधे/KP ।/PUNC परम्/AVK हन्‍त/ABS !/PUNC कमलाकरस्य/NS अनुरागपात्रताम्/NP कार्त्स्न्येन/NP अप्राप्य/KKS उपेक्षावह्नौ/NP सातितराम्/A अतप्‍यत्/KP ।/PUNC स्वल्‍पेन/NV एव/INTF कालेन/NP प्रतयग्दिग्‍भागे/NP तस्‍या:/SN पत्‍युः/NP नियुक्तिः/KN अपि/AVK जाता/KN ।/PUNC वरपक्षीयानाम्/NP तिरस्‍कारात्/NP नवसम्‍बन्‍धतरुः/NP न/AN अवर्द्धत/KP न/AN वा/AVK चतुर्वर्षमितम्/NP कः/SN अपि/AVK भ्रातापिता/NP वा/APY समागच्‍छत्/KP विभाविनीवृत्तान्‍तोपलम्‍भाय/NP ।/PUNC पितुः/NP सर्वदेवस्‍य/NP रुग्‍णतोदन्‍तम्/NP यथा/AVK कथञ्चित्/SN आकर्ण्‍य/KKS दुहितृमिलनाकांक्षाम्/NP च/AVK पत्रेण/NP पितुः/NP अवगत्‍य/KKS सा/SN स्‍वगुरुजनाज्ञया/NP कमलाकरेण/NS सह/AUP देवेश/NS गृहे/NP गतवती/KN ।/PUNC तत्र/A पितरम्/NP भ्रातरम्/NP भ्रातृजायाम्/NP वा/APY विलोक्‍य/KKS विभाविनी/NS अन्‍यूनम्/NP प्रारोदीत्/KP समोदा/NP च/AVK अभवत्/KP ।/PUNC सर्वदेवः/NP अपि/AVK बहुकालाद्/NP वियुक्ताम्/KNV सपुत्राम्/NP स्‍वतनयाम्/NP वीक्ष्‍य/KKS प्रसन्‍नताब्‍धौ/KN निमग्‍नः/NP अभूत्/KP ।/PUNC दुर्योगात्/NP कमलाकरेण/NS सह/AUP देवेशस्‍य/NS तस्मिन्/SN एव/INTF दिने/NP सानुरागवाक्‍कलहेन/NP परेद्युः/A एव/INTF विभाविनी/NS ,/PUNC भ्रातृजायावाक्सायकैः/NP सम्पीडिता/KN परावर्तिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC गुरुतरौ/NP अज्ञापाथेयम्/NV हृदि/NP निधाय/KKS सा/SN बहुकालपर्यन्तम्/NP सामान्‍यस्थितिम्/NP न/AN अलभत्/KP ।/PUNC व्‍यतीतानि/NP पञ्चविंशतिः/SMKY वर्षाणि/NP विवाहस्‍य/NP विभाविन्‍या:/NS ,/PUNC सुयोग्‍यसन्‍ततित्रयाणाम्/NP सद्भावे/NP अपि/AVK ,/PUNC सत्‍यपि/NP च/AVK बहुवित्तमानपदादीनाम्/NP स्‍वपत्‍यु:/NP ,/PUNC सदा/A एव/INTF सा/SN विमनायमाना/NP नितराम्/NV खिन्‍ना/NP क्लिन्ना/NP म्‍लाना/NP विषण्‍णा/NP च/APY सती/NP न/AN जाने/NP किम्/AP किम्/DV विचिन्‍तयन्‍त्‍य/NP एव/INTF अनवरतम्/NP ।/PUNC समग्रम्/NV गृहकार्यम्/NP दत्तावधानेन/NP विहिते/KN अपि/AVK तयान्‍यमनस्कतया/NP ,/PUNC कमलाकरस्‍य/NS कोपभाजनम्/NP प्रायश:/A भवति/KP एव/INTF विभाविनी/NS ,/PUNC त्रुटिः/NP अपि/AVK पदे/NP पदे/DV करोति/KP ।/PUNC न/AN जाने/NP विधाता/KN किम्/AP वाञ्छति/KP ?/PUNC विहिते/KNV दोषे/NP पत्युः/NP अवमाननाम्/NP पुत्रादीनाम्/NP च/AVK तिरस्‍कारम्/NP ,/PUNC श्‍वसुरालये/NP भ्रातृवधूनाम्/NP अवज्ञाम्/NP ,/PUNC मातृकुलीयसहोदराणाम्/NP भ्रातृजायायाः/NP च/AVK अवाच्‍यवचनम्/NP ,/PUNC सम्भावितवधूनाम्/NP अपि/AVK एवम्/AUD एव/INTF व्‍यवहारम्/NP मनसि/NP विमृश्‍य/KKS नितराम्/NV दूयते/KP विभाविन्‍याः/NS चित्तम्/KN ।/PUNC पितु:/NP महाप्रयाणे/NP कृते/KN अपि/AVK विभाविनी/NS न/AN अधिगतवती/KN किम्/AP अपि/AVK वार्त्ताम्/NP ।/PUNC पञ्चवर्षानन्‍तरम्/NP केन/SN अपि/AVK सम्‍बन्धिना/NP स्‍वपितुः/NP वृत्तान्‍तम्/NP अवगत्‍य/KKS भृशम्/KV रुरोद/KP ।/PUNC एतावता/SN अपि/AVK न/AN शमम्/NP इति/AVK तस्‍या:/SN हृदयम्/NP ।/PUNC सा/SN यस्मिन्/SNV कस्मिन्/SNV अपि/AVK शिक्षालये/NP शिक्षिका/NP अपि/AVK भवितुम्/KKS ईहते/KP परन्‍तु/AVK सामाजिकदुर्वासनाम्/NP विचार्य/KKS न/AN अग्रे/A वर्द्धेते/KP पादौ/NP तस्‍या:/SN ।/PUNC यदा/A कदा/A सा/SN प्रकोष्ठे/NP वा/AVK गृहोपरि/NP स्थित्‍वा/KKS नीरवम्/NV नभ:/NP सुचिरम्/NP विलोकयति/KP दीर्घम्/NP च/AVK नि:श्‍वसिति/KP ।/PUNC हा/ABS दैव/NP !/PUNC किम्/AP मम/SN अभिशप्तजीवनेन/NP इति/AUD मन्‍दम्/KV व्‍याहरति/KP ।/PUNC

कर्मफलम्/NP
एकदा/A पार्वती/NS शिवः/NS च/APY मृत्‍युलोके/NP विचरत:/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्मिन्/SN एव/INTF काले/NP पार्वत्‍या:/NS दृष्टिः/NP एकस्‍य/SMKY जनस्‍य/NP उपरि/A गता/KN ।/PUNC तस्‍य/SN जनस्‍य/NP शारीरिकदुर्दशाम्/NP दृष्ट्वा/KKS पार्वती/NS करुणार्द्रा/NP सञ्जाता/KN ।/PUNC पादेन/NP खञ्ज:/NP ,/PUNC पृष्ठे/KN वक्षस्‍थले/NP च/AVK कुब्‍जक:/NP नेत्रेण/NP काण:/NP ,/PUNC दर्शने/NP अतीव/A कुरूप:/NP च/AVK सः/SN जन:/NP आसीत्/KP ।/PUNC
ईदृशम्/SNV तम्/SN जनम्/NP दृष्‍ट्वास/NP पार्वत्‍या:/NS पादावरुद्धौ/KN सञ्जातौ/KN ।/PUNC अवरुद्धे/KN तस्‍या:/SN शिवः/NS अपि/AVK स्थितवान्/KN ।/PUNC पार्वत्‍या:/NS मनसि/NP किम्/AP ,/PUNC इति/AUD अवगत्‍य/KKS अपि/AVK सः/SN अपृच्‍छत्/KP -/PUNC प्रिये/NP ,/PUNC कथम्/AP अवरुद्धा/KN ?/PUNC पार्वती/NS अवदत्/KP -/PUNC स्‍वामिन्/NP ,/PUNC अस्‍य/SN जनस्‍य/NP जीवनदशाम्/NP अवलोक्‍य/KKS मनः/NP मे/SN द्रवीभूतम्/KN ।/PUNC अस्‍य/SN कथम्/AP ईदृशी/SNV अवस्‍था/NP ,/PUNC कृपया/NP कथ्‍यताम्/KP ।/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN महादेवः/NS अवदत्/KP ,/PUNC उपेक्षापूर्वकम्/KV -/PUNC प्रिये/NP ,/PUNC असारे/NV अस्मिन्/SNV संसारे/NP ईदृग्भि:/SNV विकृतिभि:/NP पीडिता:/KNV जना:/NP बहव:/NV विचरन्ति/KP ।/PUNC अत:/AVK केभ्‍य:/SN केभ्‍य:/DV दु:खिता/KN भविष्‍यसि/KP ,/PUNC इति/AUD ।/PUNC आगच्‍छतु/KP ,/PUNC चलतु/KP च/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK पार्वती/NS अवोचत्/KP -/PUNC न/AN एव/INTF ,/PUNC स्‍वामिन्/NP !/PUNC मम/SN पादौ/NP तु/A जडवत्/ASD संजातौ/KN न/AN एव/INTF अग्रे/A प्रसरत:/KP ।/PUNC अत:/AVK कृपया/NP कथयतु/KP भवान्/SN ,/PUNC जनः/NP अयम्/SN ईदृश:/SNV कथम्/AP अभवत्/KP ।/PUNC किम्/AP कारणम्/NP अत्र/A जिज्ञासा/NP च/AVK मे/SN वर्तते/KP ।/PUNC पार्वत्‍या:/NS मन:/NP स्थितिम्/NP दृष्ट्वा/KKS महादेवः/NS गम्‍भीरतया/KV अवोचत्/KP -/PUNC एष:/SN पूर्वजन्‍मनि/NP एकदा/A षड्यन्त्रम्/NP एकम्/SMK विरचय्य/NP धर्मनामकम्/NP एकम्/SMK ब्राह्मणविद्वांसम्/NP प्रति/AUP असत्‍यारोपेण/NP आरोपितम्/KNV अपमानितम्/KNV तिरस्कृतम्/KNV च/APY कृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC अन्‍ते/AVK च/AVK ग्रामाद्/NP बहिः/A निगमनाय/NP विवशः/NP अपि/AVK कृत:/KN स:/SN जनः/NP अनेन/SN ।/PUNC इदानीम्/A तस्‍य/SN एव/INTF स्‍वकुकर्मण:/NP फलम्/NP भुज्‍यते/KP अनेन/SNV ।/PUNC कौटिल्‍यम्/NS एतत्/SN अयम्/SN अस्मिन्/SNV जन्‍मनि/NP अपि/AVK स्‍वदुष्टकर्मकरणै:/NP दूरीकर्तुम्/KKS न/AN शक्नोत्/KP ,/PUNC इति/AUD अर्थम्/NP प्रारब्‍धकारणेन/NP एव/INTF अस्मिन्/SNV जन्‍मनि/NP अपि/AVK अयम्/SN अतीव/A घृणितानि/KNV ,/PUNC निन्दितानि/KNV च/AVK कर्माणि/NP करिष्‍यति/KP ,/PUNC येन/SN अग्रिमे/NV जन्‍मनि/NP एष:/SN ईदृशम्/SNV एव/INTF शरीरम्/NP प्राप्स्‍यति/KP ।/PUNC एतत्/SN सर्वम्/SN श्रुत्‍वा/KKS करुणार्द्रा/NV पार्वती/NS अवदत्/KP -/PUNC स्‍वामिन्/NP ,/PUNC किम्/AP एषा/SNV कुरुपता/NP कदापि/A अस्‍मात्/SN न/AN एव/INTF दूरी/NP भवि‍ता/KP ,/PUNC इति/AUD ।/PUNC महादेवः/NS अवदत्/KP -/PUNC न/AN एव/INTF ,/PUNC यदि/AVK एष:/SN कदापि/A ,/PUNC किम्/AP अपि/AVK जनम्/NP शारीरिकमानसिकम्/NP च/APY क्‍लेशम्/NP न/AN दास्‍यति/KP जन्‍मनि/NP अस्मिन्/SNV ,/PUNC अनेन/SNV संकल्‍पेन/NP ,/PUNC प्रतिदिनम्/NP च/AVK घृणारहितः/KN भूत्‍वा/KKS एकस्‍य/SMKY कुष्ठरोगिण:/NP सेवाकरणेन/NP ,/PUNC कदापि/A कस्‍य/SN अपि/AVK अनिष्टम्/NP न/AN करिष्‍यामि/KP ,/PUNC इति/AUD संकल्‍पेन/NP च/AVK जनस्‍य/NP अस्‍य/SN सर्वाणि/SNV कल्मषानि/NP प्रक्षालितानि/KNV भविष्‍यन्ति/KP ,/PUNC तेन/SN अग्रिमे/NV जन्‍मनि/NP सुन्दरम्/NV बलिष्ठम्/NV शरीरम्/NP च/AVK प्राप्स्‍यति/KP एष:/SNV जन:/NP ।/PUNC इति/AUD उक्ता/KKS शिव:/NS पार्वती/NS च/APY स्‍वमार्गे/NP अगच्‍छताम्/KP ।/PUNC अनयो:/SNV द्वयोः/NP एनाम्/SNV वार्ताम्/NP तत्र/A एव/INTF वृक्षे/NP स्थिता/KN एका/SMKY सारिका/NP शृणोति/KP स्‍म/A ।/PUNC सा/SN शीघ्रम्/KV एव/INTF तस्‍य/SN जनस्‍य/NP समीपे/NP अगच्‍छत्/KP अवदत्/KP च/APY -/PUNC त्‍वम्/SN दुष्टः/KN असि/KP ,/PUNC ईर्ष्‍यालुः/NP असि/KP ,/PUNC कुकर्मी/NP च/APY ,/PUNC अनेन/SN एव/INTF ईदृशः/SNV असि/KP ।/PUNC एतत्/SN सर्वम्/SN परित्यज/KP ,/PUNC कुष्ठरोगिणम्/NP सेवस्‍व/NP ,/PUNC सर्वम्/SN प्रति/AUP प्रेम/NP कुरु/KP ।/PUNC कदापि/A कस्‍य/SN अपि/AVK अनिष्टम्/KN मा/AN कुरु/KP ।/PUNC अनुचितम्/NP मा/AN चिन्‍तय/KP ,/PUNC इति/AUD ।/PUNC तस्‍या/SN वचनम्/NP श्रुत्‍वा/KKS स:/SN कुद्धः/KNV अभवत्/KP ,/PUNC सारिकाम्/NP मारयितुम्/KKS च/AVK अधावत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK सारिका/NP उड्डयित्‍वा/KKS एवम्/AUD अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC त्‍वम्/SN यादृशः/SNV असि/KP तादृशः/SNV वै/A भविष्‍यसि/KP ।/PUNC

अभिनन्‍दन/NV -/PUNC समारोह:/NP प्रतिदिनम्/NP इव/ASD अद्य/A अपि/AVK निखिल:/NS सितारवादकस्‍य/NP अभ्‍यासे/NP लग्‍न:/NP ,/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN मन:/NP समाचारपत्रे/NP प्रकाशितया/NP “/PUNC यशोदानिकेतने/NS कलासौरभसंस्‍थया/NP सिद्धसितारवादकस्‍य/NP सुधाकरस्‍य/NS कार्यक्रम:/NP सम्‍मानसमारोहः/NP च/AVK ”/PUNC इति/AUD सूचनया/NP व्‍यथित:/KN आसीत्/KP ।/PUNC सितारवादने/NP तस्‍य/SN प्रावीण्‍यम्/NP न/AN केवलम्/NP प्रशस्‍यतरम्/NV आसीत्/KP अपितु/NP सः/SN नगरस्‍य/NP अन्‍यान्/SNV सितारवादकान्/NP अतिशेते/KP स्‍म/A ,/PUNC इति/AUD न/AN कस्‍य/SN अपि/AVK कृते/KN गोपनीयम्/KN ।/PUNC तथा/AVK अपि/AVK अद्य/A अवधि/NP सः/SN कया/SN संस्‍थया/KKS न/AN एव/INTF सम्‍मानित:/KN ।/PUNC दर्शकानाम्/NP मध्‍ये/NP स्‍वकलाप्रदर्शनम्/NP तस्‍य/SN स्‍वप्नम्/NP ।/PUNC सुधाकरः/NS तु/A सितारवादने/NP तत्/SN समकक्षम्/NP न/AN कुत्र/A अपि/AVK तिष्ठति/KP स्‍म/A ।/PUNC तदा/A किम्/AP अर्थम्/NP आयोजकानाम्/NP दृष्टि:/NP तद्दिशि/NP कथम्/AP न/AN गच्‍छति/KP ,/PUNC इति/AUD कृत्‍वा/KKS विचाराणि/NP तस्‍य/SN हृदये/NP अन्‍तर्व्‍यथाम्/NP जनयामासु:/NP ।/PUNC तदा/A एव/INTF तस्य/SN विचारतंद्रा/NP पत्‍न्‍या:/NP आगमनेन/NP भग्‍ना/NP ।/PUNC रमा/NS अपि/AVK समाचारपत्रम्/NP पठित्‍वा/KKS निखिलस्‍य/NS व्‍यथाम्/NP अनुबभूव/KP ।/PUNC अत:/AVK भर्तृकरम्/NP स्पृष्ट्वा/KKS सा/SN अवदत्/KP -/PUNC निखिल/NS !/PUNC किम्/AP अनुध्‍यायन्/KKS त्‍वम्/SN मौनम्/NP आश्रितः/KN असि/KP ।/PUNC अस्मिन्/SN युगे/NP स्‍वप्रयासम्/NP विना/AUP किञ्चित्/SN अपि/AVK प्राप्तुम्/KKS न/AN शक्यते/KP ।/PUNC सितारवादने/NP प्रवीणम्/NS अपि/AVK त्‍वाम्/SN आयोजका/NP विस्‍मरन्ति/KP चेत्/AVK ,/PUNC तदा/A त्‍वम्/SN स्‍वयम्/SNV एव/INTF गच्‍छ/KP तत्/SN सान्निध्‍ये/NP ।/PUNC प्रेरय/KP च/AVK तान्/SN स्‍वकार्यक्रमम्/NP समायोजयितुम्/KKS ।/PUNC अहम्/SN विश्वसिमि/NP यत्/SN एकलः/NP अपि/AVK कार्यक्रम:/NP त्‍वत्‍कृते/KN साफल्‍यसोपानमार्गम्/NP उद्घाटयिष्‍यति/KP ।/PUNC वर्त्तमानयुगस्‍य/NP सरणिम्/NP अनुसरन्/KKS त्‍वम्/SN कलाक्षेत्रे/NP उत्‍कर्षम्/NV अवाप्‍स्‍यसि/KP ,/PUNC तदा/A एते/SN सर्वे/SN आयोजका:/NP त्‍वदग्रे/NP पृष्ठे/KN च/AVK भ्रमिष्‍यन्ति/KP ।/PUNC रमाया:/NS वचांसि/NP निखिलस्‍य/NS कृते/KN नवीनानि/NP न/AN आसन्/KP ।/PUNC सा/SN बहुधा/A तम्/SN आयोजकानाम्/NP समीपे/NP गन्‍तुम्/KKS प्रेरयति/KP स्‍म/A ,/PUNC परम्/AVK सर्वदा/A एव/INTF तस्‍य/SN स्‍वाभिमानिमन:/NP एतद्/SN अर्थम्/NP प्रस्‍तुतम्/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC अद्य/A सः/SN मनसि/NP व्‍यचारयत्/KP -/PUNC रमा/NS सत्‍यम्/NP एव/INTF कथयति/KP ।/PUNC गतः/KN अवसरः/NP न/AN परावर्तते/KP ।/PUNC कस्‍य/SN अपि/AVK कला/NP तावत्/AVK न/AN प्रशस्‍यते/KP यावत्/AVK अन्‍ये/SN लोका:/NP ताम्/SN न/AN प्रशंसन्ति/KP ।/PUNC अत:/AVK कलासौरभसंस्‍थाया:/NP अध्‍यक्षम्/NP साक्षात्/A कर्तुम्/KKS तेन/SN निश्चितम्/KN ।/PUNC निखिलम्/NS दृष्ट्वा/KKS दूरतः/KN एव/INTF अध्‍यक्ष:/NP स्निग्धमधुरम्/NP सम्‍बोधयामास/KP -/PUNC “/PUNC स्‍वागतम्/NP ,/PUNC सुस्‍वागतम्/NP ।/PUNC
आगम्‍यताम्/KP ,/PUNC भवताम्/SN दर्शनम्/NP एव/INTF दुर्लभम्/NV ।/PUNC अपि/AVK कुशलम्/NP सर्वम्/SNV ।/PUNC सः/SN अपि/AVK तदभिमुखः/NP भूत्‍वा/KKS कन्‍धराम्/NS ईषत्/NV उन्‍नमय/KKS कथयामास/KP -/PUNC “/PUNC आम्/A युष्‍मादृशेसु/SNV शुभचिन्‍तकेषु/NP सत्‍सु/NP कथम्/AP अनिष्टम्/KN आपतेत्/KP ।/PUNC अध्‍यक्ष:/NP विहस्‍य/NP प्राह/KP -/PUNC वयम्/SN तु/A भवत:/SN प्रशंसका:/NP ।/PUNC अस्मिन्/SN नगरे/NP सितारवादने/NP भवत:/SN स्‍थानम्/NP तु/A सर्वोपरि/NV ,/PUNC इति/AUD कः/SN न/AN जानाति/KP ?/PUNC निश्चयम्/NP एव/INTF तेन/SN व्‍यंग्‍येन/NP निगदितम्/KN -/PUNC एषा/SN मम/SN सितारवादनकला/NP अधुना/A तु/A केवलम्/NP स्‍वान्‍त:/NP सुखाय/KKS ,/PUNC यतो/SN हि/A भवत:/SN संस्‍था/NP सर्वदा/A अन्‍य/SN कलाकाराणाम्/NP एव/INTF कार्यक्रमान्/NP आयोजयति/KP ।/PUNC ”/PUNC तदा/A कर्ण्‍य/KKS अध्‍यक्ष:/NP झटिति/KV अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC आज्ञापयतु/KP महोदय/NP !/PUNC सेवकः/NP अहम्/SN ,/PUNC अस्माकम्/SN कार्यम्/NP तु/A कलाकारकार्यक्रमायोजनम्/NP एव/INTF विद्यते/KP ।/PUNC जगति/NP प्रतिपदम्/NP अवलोक्‍यते/KP एव/INTF यत्/SN प्रचारेण/NP कार्यसिद्ध:/NP सम्‍पद्यते/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN संस्‍था/NP पंजीकृता/KN अन्‍ताराष्ट्रीया/NP च/APY इति/AUD सुविज्ञातम्/KP ।/PUNC चेद्/AVK भवत्‍कार्यक्रमायोजनम्/NP कलासौरभसंस्‍थया/NP ,/PUNC तदा/A निश्चितम्/KN यत्/SN भवत:/SN प्रसिद्धि:/NP नगरे/NP नगरे/DV भविष्‍यति/KP ।/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF वर्त्तमानयुगे/NP प्रचारकार्यम्/NP एव/INTF प्रभवति/KP ।/PUNC “/PUNC किम्/AP तात्‍पर्यम्/NP ?/PUNC ”/PUNC निखिल:/NS साश्चर्यम्/NV अपृच्‍छत्/KP ।/PUNC “/PUNC अल्‍पज्ञः/NP न/AN अस्ति/KP भवान्/SN ”/PUNC इति/AUD वदता/KP अध्‍यक्षेन/NP तेन/SN प्रचारकार्यमहत्त्‍वम्/NP विशदीकृतम्/KN -/PUNC “/PUNC पश्‍यताम्/KP !/PUNC जाने/NP अहम्/SN यत्/SN अस्मिन्/SN नगरे/NP सितारवादने/NP भवान्/SN प्रामुख्‍यम्/NP भजते/KP ,/PUNC परम्/AVK यदा/A अनया/SN संस्‍थया/NP सुधाकर/NS महोदयस्‍य/NP कार्यक्रमम्/NP सम्‍मानम्/NP च/AVK समायोजयिष्‍यते/KP ,/PUNC तदा/A स:/SN कलाक्षेत्रे/NP नितराम्/NV साफल्‍यम्/NP प्राप्‍स्‍यति/KP ,/PUNC तस्‍य/SN नाम/NP च/AVK नगरे/NP नगरे/DV प्रसरिष्‍यति/KP ।/PUNC ”/PUNC निखिल:/NS आहतः/KN भूत्‍वा/KKS अब्रवीत्/KP -/PUNC “/PUNC यदा/AVK भवद्भि:/NP मदीयम्/SNV कलापण्डित्‍यम्/NP सर्वथा/A एव/INTF उरीक्रियते/KP ,/PUNC तदा/AVK भवदीय/SN संस्‍थया/NP मत्‍स्‍थाने/NP सुधाकरस्‍य/NS कार्यक्रम:/NP कथम्/AP समायोजनीय:/KN ?/PUNC अध्‍यक्ष:/NP तस्‍य/SN खिन्‍नमुद्राम्/NP अवलोक्‍य/KKS प्रत्‍युदतरत्/KP -/PUNC “/PUNC किम्/AP अस्‍मान्/SN सम्‍भृतदोषैः/NP अधिक्षिपसि/KP ?/PUNC पक्षपातिनः/NP वयम्/SN इति/AUD न/AN भवता/SN शंकनीयम्/KN ।/PUNC साम्‍प्रतिके/NV युगे/NP कलाकारा:/NP प्रारम्भिकम्/NV कार्यक्रमम्/NP स्‍वयम्/SNV एव/INTF आयोजयन्ति/KP ,/PUNC इदम्/SN तु/A भवता/SN श्रुतम्/KN एव/INTF भवेत्/KP इति/AUD चिन्‍तये/KP ।/PUNC “/PUNC किम्/AP कथयसि/KP ?/PUNC ”/PUNC निखिल:/NS चीत्‍कारम्/NP कृतवान्/KP ।/PUNC अध्‍यक्ष:/NP तदवबोधनाय/KKS कथितवान्/KN -/PUNC “/PUNC भवान्/SN पृच्‍छति/KP ,/PUNC अत:/AVK वर्णयामि/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN संस्‍थया/NP तु/A कलाकाराणाम्/NP कृते/KN दिशाबोधः/NP एव/INTF विधीयते/KP ।/PUNC अस्‍मत्/SN प्रयासेन/NP यदा/AVK कः/SN अपि/AVK कलाकारः/NP दर्शकानाम्/NP मध्‍ये/NP कलाप्रदर्शनम्/NP विदधाति/KP ,/PUNC तदा/AVK समाचारपत्रेषु/NP तदीयम्/NP नाम/NP प्रथितम्/NP जायते/KP ।/PUNC ततः/A तु/A तत्/SN कृते/KN संस्‍थाभिः/NP अपि/AVK कार्यक्रमा:/NP आयोज्‍यन्‍ते/KP ,/PUNC सवाक्चित्रपटनिर्माणम्/NP अपि/AVK संभवम्/NP ।/PUNC एवम्/AUD स:/SN समुन्‍नते:/KNV शिखरम्/NP अधिगच्‍छति/KP ।/PUNC परम्/AVK स्‍मरणीयम्/KN एतद्/SN यत्/SN संस्‍थाः/NP तु/A विज्ञापनम्/NP ,/PUNC निकेतनस्‍य/NP व्‍यवस्‍थाम्/NP ,/PUNC और्णपट्टम्/NP  मुद्राद्युपहारान्/NP कार्यकृर्तॄणाम्/NP पारिश्रमिकम्/NP च/AVK प्रदातुम्/KKS दायित्‍वम्/NP निर्वहन्ति/KP ।/PUNC परम्/AVK एतत्/SN सर्वम्/SN कलाकारस्‍य/NP हिताय/KKS एव/INTF विधीयते/KP ।/PUNC समयगृहीतवान्/KN एव/INTF महोदयेन/NP आशासे/NP यद्/SN भवता/SN सुविज्ञातम्/KP एतत्/SN सर्वम्/SN ।/PUNC "/PUNC तात्‍पर्यम्/NP इदम्/SN यत्/SN भवत्/SN कृते/KN यद्यपि/AVK आयोजनम्/NP क्रियेत्/KP ,/PUNC तस्‍य/SN मया/SN एव/INTF वाह्यम्/NP ।/PUNC मम/SN रुप्‍यकै:/NP एव/INTF मदीय:/SNV सम्‍मानसमारोह:/NP आयोजयिष्‍यते/KP ।/PUNC इत्/A अपि/AVK स:/SN वार्तामध्‍ये/NP स्‍पष्टत:/KN संकेतयामास/KP ।/PUNC तदा/A हि/A कुतूहलेन/NP तस्‍य/SN चेतसि/NP पदम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC कथम्/AP तावत्/AVK अध्‍यक्षेण/NP प्रोक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC भवते/KP हिताय/KKS इति/AUD ।/PUNC "/PUNC अध्‍यक्षस्‍य/NP वचनैः/NP निखिलस्‍य/NS हृदये/NP शल्‍यम्/NP जातम्/KN ।/PUNC न/AN कदापि/A स:/SN स्‍वप्ने/NP अपि/AVK एवम्/AUD विधस्‍य/NP सम्‍मानसमोरोहायोजनस्‍य/NP कल्‍पनाम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A तु/A तत्/SN कृते/KN तत्र/A एकक्षणम्/NP अपि/AVK स्थिति:/NP दुष्‍करा/NV संजाता/KN ।/PUNC गमनाय/NP उद्यत:/KN स:/SN अपृच्‍छत्/KP -/PUNC कथ्‍यताम्/KP कार्यक्रमाय/NP तावत्/A व्‍ययः/NP कियान्/SN अपेक्ष्‍यते/KP ?/PUNC “/PUNC इदम्/SN तु/A कार्यक्रमायोजनस्‍वरूपेण/NP निश्चीयते/NP ।/PUNC यथा/AVK कार्यक्रम:/NP तथा/AVK व्‍यय:/NP ।/PUNC
साधारणतया/NP कार्यक्रमायोजने/NP अयुतव्‍ययः/KN भवति/KP एव/INTF ”/PUNC ,/PUNC अध्‍यक्ष:/NP प्रत्‍युदतरत्/NP ।/PUNC ‘/PUNC अयुतव्‍यय:/KN ?/PUNC ’/PUNC निखिल:/NS पुन:/A साश्चर्यम्/NP पृष्टवान्/KN श्रुत्‍वा/KKS एतत्/SN अध्‍यक्षः/NP झटिति/KV प्राह/KP -/PUNC “/PUNC अपि/AVK व्‍ययात्/NP अस्‍मात्/SN काचित्/SNV राशि:/NP तु/A तत्/SN कालम्/NP एव/INTF प्राप्‍स्‍यसि/KP ।/PUNC “/PUNC कथम्/AP ”/PUNC सः/SN अपृच्‍छत्/KP ।/PUNC
अध्‍यक्षः/NP अब्रवीत्/KP “/PUNC यथा/AVK और्णपट्टम्/NP रूप्‍यकाणि/NP च/AVK ।/PUNC "/PUNC एतत्/SNV अतिरिक्तम्/NP मम/SN परिचिता:/KN कार्यक्रमसमापने/NP भवता/SN वादनेन/NP मुग्धा:/NV सन्त:/NP पञ्चलक्षमितानि/NV रूप्‍यकाणि/NP समर्पयितुम्/KKS घोषयिष्‍यन्ति/KP ।/PUNC एतेन/SN प्रेरिता:/KN अन्‍ये/SN समुपस्थिजना:/NP अपि/AVK यत्/SNV किञ्चित्/SN समर्पयिष्‍यन्ति/KP ।/PUNC भविष्‍ये/KP चेत्/AVK सवाक्चित्रपटम्/NP विमोचनम्/NV अपि/AVK निर्मीयते/KP ,/PUNC तदा/A आयांशम्/NP अपि/AVK प्राप्स्‍यसि/KP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC निखिल:/NS व्‍यचारयत्/KP यत्/SN क्षणम्/NP अपि/AVK सः/SN चेत्/AVK स्‍थास्‍यति/KP तदा/A निश्चयम्/NP एव/INTF भूम्‍याम्/NP पतिष्‍यति/KP ।/PUNC अत:/AVK सः/SN तत्र/A मध्‍ये/NP एव/INTF अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC महोदय:/NP अनुजानीहि/NP माम्/SN गमनाय/NP ।/PUNC स:/SN गृहम्/NP प्रत्‍यागमत्/NP रमाम्/NS च/AVK सर्वम्/SNV वृतान्‍तम्/NP अवर्णयत्/KP ।/PUNC रमा/NS तु/A “/PUNC न/AN जाने/NP निखिल:/NS क्रुद्धः/KN दु:खी/NP च/APY भूत्‍वा/KKS किम्/AP विधा/NP स्‍यति/KP ”/PUNC इति/AUD विचार्य/KKS तूष्णीम्/NP बभूव/KP ।/PUNC द्वितीय/SMKP दिने/NP रमा/NS अवसरम्/NP उपलभ्‍य/KKS निखिलम्/NS प्राह/KP -/PUNC “/PUNC वर्तमानकालस्‍य/NP सरणिम्/NP तावत्/A प्रेक्षस्‍व/NP ।/PUNC यदि/AVK कलाक्षेत्रे/NP उन्‍नति:/KN अभ्‍यर्थनीया/KN ,/PUNC तदा/A कार्यक्रमस्‍य/NP आयोजनम्/NP आवश्‍यकम्/NP ।/PUNC यदा/AVK सर्वे/SN एनाम्/SNV पद्धतिम्/NP अनुसरन्ति/KP ,/PUNC तदा/AVK त्‍वम्/SN अपि/AVK ताम्/SN एव/INTF अनुसर/NP ।/PUNC कियन्‍तम्/SNV कालम्/NP यावत्/A आवाम्/SN कार्यक्रमायोजनम्/NP प्रतीक्षावहे/KP ।/PUNC न/AN अत्र/A दोष:/NP कः/SN अपि/AVK ।/PUNC ‘/PUNC न/AN ते/SN वचः/NP अभिनन्‍दामि/KP ’/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सन्/KKS आग्नेयदृष्टिम्/NP रमोपरि/NP पातयामास/KP ।/PUNC
तस्‍य/SN स्‍वाभिमानिमन:/NP एतद्/SNV अर्थम्/NP प्रस्‍तुतम्/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC परम्/AVK रमाया:/NS सतताग्रहेण/NP कार्यक्रमस्‍य/NP बलवदिच्‍छया/NP च/AVK सः/SN अन्‍तत:/A सज्‍जीबभूव/KP ।/PUNC अद्य/A समाचारपत्रे/NP दीर्घाक्षरेषु/NP एका/SMKY सूचना/NP प्रकाशिता/KN आसीत्/KP -/PUNC नगरस्‍य/NP सुप्रसिद्धसितारवादकस्‍य/NV निखिलस्‍य/NS सितारवादनकार्यक्रम:/NP सम्‍मानसमारोहः/NP च/APY ।/PUNC ततः/A तु/A न/AN जाने/NP कानि/SNV कानि/DV विशेषणानि/NP तत्र/A वर्णितानि/KNV आसन्/KP येषाम्/SNV विषये/NP स्‍वयम्/SNV निखिलः/NS अपि/AVK अनभिज्ञ:/NV आसीत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK सः/SN हर्षम्/NV अनुबभूव/KP ,/PUNC यतो/SN हि/A अद्य/A तस्‍य/SN स्‍वप्न:/NP साकरः/NV अजायत/KP ।/PUNC सायंकाले/NP यशोदानिकेतनम्/NP श्रोतृभि:/NP पूर्णम्/NV आसीत्/KP ।/PUNC तत्र/A नगरस्‍य/NP गणमान्‍यनागरिका:/NP परिचिता:/KNV परिजना:/NP उपस्थिताः/KN च/APY आसन्/KP ।/PUNC सर्वेषाम्/SNV दृष्टि:/NP तम्/SN एव/INTF लक्ष्‍यी/NP करोति/KP स्‍म/A ।/PUNC सः/SN सरस्‍वतीम्/NS प्रणम्‍य/KKS वादनम्/NP आरेभे/KP ।/PUNC कार्यक्रमस्‍य/NP शुभारम्‍भे/NP तेन/SN रागकल्‍याणम्/NS प्रस्‍तुतीकृतम्/KN ,/PUNC तत्/SN पश्चात्/NP रागजैजैवन्‍तीम्/NS वादयामास/KP ।/PUNC कार्यक्रमस्‍य/NP समापनम्/NP च/AVK आसावरीरागेण/NS कृतम्/KN ।/PUNC अद्य/A तेन/SN सितारवादनस्‍य/NP उत्‍कृष्टम्/NV प्रदर्शनम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC सः/SN सितारवादनस्‍य/NP (/PUNC समस्‍तान्/NP लाघवान्/NV )/PUNC स्‍ववादने/NP प्रास्‍तौत्/KP ।/PUNC
कलाया:/NP अत्‍यन्‍तद्रुतगत्या/KKS तु/A सर्वे/SN जना:/NP मंत्रमुगधा:/NP इव/ASD संजाता:/KN ।/PUNC
कार्यक्रमसमापने/NP सम्‍पूर्णकक्ष:/NP करतलध्‍वनिभि:/NP गुञ्जित:/KN ।/PUNC सः/SN आनन्‍दपरिवाहिणा/NV चक्षुषा/NP श्रोतॄन्/NP दृष्टवान्/KN ।/PUNC निश्चयम्/NP एव/INTF अद्य/A तस्‍य/SN स्‍वप्न:/NP साकरः/NV अजायत/KP ।/PUNC
तदा/A एव/INTF अध्‍यक्षेण/NP तस्‍मै/SN और्णपट्टम्/NP रूप्‍यकाणि/NP च/AVK उपहारस्‍वरूपे/NP प्रदत्तानि/KN ।/PUNC
एतद्/SN दृष्ट्वा/KKS निखिल:/NS आकाशाद्/NP धरातले/NP आगत:/KN ।/PUNC शोकेन/NV तदीयम्/SNV चित्तम्/NP क्षुब्‍धम्/KN अजायत/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF कक्षमध्‍ये/NP कः/SN अपि/AVK एक:/SMKY स्‍वर:/NP गुञ्जित:/KN -/PUNC “/PUNC अहम्/SN निखिल/NS महोदयस्‍य/NP वादनेन/NP विमुग्‍ध:/NV सन्/KKS तस्‍मै/SN पुरस्‍काररूपेण/NP पञ्चशत/SMKY रूप्‍यकाणि/NP प्रयच्‍छामि/KP ।/PUNC तत्/SN पश्चात्/NP इतरे/NV जनाः/NP अपि/AVK निखिलाय/NS पुरस्‍कारान्/NP दत्तवन्‍त:/KN ।/PUNC कक्षे/NP बारम्‍बारम्/NP करतलध्‍वनि:/NP समुत्थिता/KN ।/PUNC स्‍थानीयान्‍यसंस्‍थानाम्/NP अध्‍यक्षा/NP अपि/AVK तादृशे/SNV कार्यक्रमायोजनाय/NP संप्रेरिता:/KN सञ्जाता:/KN ।/PUNC
एकेन/SMK संगीतापट्टिकानिर्मात्रीसंस्‍थाध्‍यक्षेण/NP तदीय/SN सितारवादनम्/NP आधृत्‍य/KKS पट्टिकानिर्माणस्‍य/NP घोषणा/NP अपि/AVK विहिता/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK निखिलस्‍य/NS तु/A किञ्चित्/SN अपि/AVK कर्णपथम्/NP न/AN अयापातम्/KP एव/INTF ।/PUNC सः/SN रंचमात्रम्/NP हर्षम्/NV न/AN अनुबभूव/KP ।/PUNC किम्/AP कर्त्तव्‍यविमूढ़/KN इव/ASD तत्र/A स्थित्‍वा/KKS सः/SN श्रोतॄन्/NP दृष्ट्वान्/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF कालसौरभसंस्‍थायाः/NP अध्‍यक्षः/NP तम्/SN किञ्चिद्/SN वक्तुम्/KKS प्रार्थयामास/KP ।/PUNC सः/SN उत्‍थाय/KKS ध्‍वनिविस्‍तारकयंत्रसमीपम्/NP गत्‍वा/KKS अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC महानुभावा:/NP अहम्/SN सर्वेभ्‍यः/SN युष्‍मभ्‍यम्/SN धन्‍यवादम्/NP ज्ञापयामि/KP ।/PUNC
कलासौरभसंस्‍थया/NP यत्/SN एतदायोजनम्/NP विहितम्/KN ,/PUNC अन्‍यसंस्‍थाभिः/NP च/AVK य:/SNV सहयोग:/NP प्रदत्त:/KN ,/PUNC तत्/SN कृते/KN कृतज्ञः/NP अस्मि/KP यत्/SN तैः/SN अहम्/SN अभिनन्‍दनीय/KN इति/AUD प्रत्‍यभिज्ञात:/KN ।/PUNC किन्तु/AVK अहम्/SN किम्/AP अपि/AVK वक्तुम्/KKS कामये/KP ।/PUNC वस्‍तुतः/A अद्य/A एतत्/SN समस्‍तम्/NP अभिनन्‍दनम्/NP मम/SN आग्रहवशात्/NP एव/INTF कलासौरभसंस्‍थया/NP समायोजितम्/NP इति/AUD संभवतः/NP भवन्‍तः/KN न/AN जानन्ति/KP ।/PUNC एतत्/SN और्णपट्टम/NP रूप्‍यकाणाम्/NP एषः/SNV उपहार:/NP यद्/SN मया/SN प्राप्तम्/KN ,/PUNC तत्/SN खलु/A सर्वम्/SNV पूर्वतः/KN मया/SN एव/INTF प्रदत्तम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC एतस्‍य/SNV सर्वस्‍य/SN एव/INTF कृते/KN अहम्/SN एव/INTF स्‍वयम्/SNV दायित्‍वम्/NP वहामि/KP ।/PUNC मया/SN कलासौरभसंस्‍थाम्/NP प्रति/AUP कृतज्ञता/NP तु/A अवश्‍यम्/NP एव/INTF ज्ञाप्‍यते/KP यद्/SN मदिच्‍छाम्/NP अनुसरता/NP एतया/SN संस्‍थया/NP भवताम्/SNV समक्षम्/NP उपस्‍थातुम्/KKS मह्यम्/SNV साहाय्यम्/NP विहितम्/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK मम/SN स्‍वाभिमानिमन:/NP एतद्/SN अर्थम्/NP प्रस्‍तुतम्/NP न/AN आसीत्/KP ,/PUNC परम्/AVK कार्यक्रमस्‍य/NP बलवदिच्‍छया/NP अहम्/SN अन्‍तत:/A सज्जीबभूव/KP ।/PUNC मम/SN सितारवादनस्‍य/NP प्रावीण्‍यम्/NP भवद्भि:/SN सर्वथा/A एव/INTF उरीक्रियते/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK सर्वदा/A एव/INTF संस्‍थाभि:/NP मत्‍स्‍थाने/NP अन्‍यस्‍य/SN कार्यक्रम:/NP समायोजित:/KP ।/PUNC संस्‍थया/NP मम/SN कार्यक्रम:/NP कथम्/AP न/AN समायोजनीय:/KN इति/AUD विचारणीय:/KN ।/PUNC कियन्‍तम्/SNV कालम्/NP अहम्/SN कार्यक्रमायोजनम्/NP प्रतीक्षामहे/KP अन्‍तत:/A अहम्/SN एव/INTF स्‍वप्रयासेन/NP युष्‍मत्/SN संमुखे/NP उपस्थित:/KN ।/PUNC चेत्/AVK अद्य/A सत्‍योद्घाटनम्/NP न/AN करोमि/KP ,/PUNC तदा/A मदीयात्‍मा/NP न/AN कदापि/AVK मह्यम्/SN क्षमाम्/NP प्रदास्‍यति/KP ।/PUNC भवन्तम्/SN प्रति/AUP अहम्/SN अपराद्धः/KN अस्मि/KP दण्‍डप्राप्त्‍यै/NP च/AVK अहम्/SN सन्‍नद्धः/KN अस्मि/KP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A अहम्/SN क्षमाम्/NP याचे/KP ।/PUNC दण्‍डप्राप्त्‍यै/NP च/AVK सन्‍नद्धः/KN अस्मि/KP ।/PUNC समस्‍ते/NP अपि/AVK तस्मिन्/SN बृहत्कक्षे/NP निस्‍तब्धता/NV सञ्जाता/KN ।/PUNC निखिलस्‍य/NS पत्नी/NP रमा/NS ,/PUNC अध्‍यक्ष:/NP सर्वे/SN च/AVK श्रोतार:/NP किम्/AP कर्त्तव्‍यविमूढा:/KN सञ्जाता:/KN ।/PUNC अध्‍यक्षेण/NP स्‍वशिर:/NP हस्‍तयोः/NP मध्‍ये/NP धृतम्/NP ?/PUNC तदा/A एव/INTF दर्शकदीर्घायाम्/NV उच्‍चै:/KV करतलध्‍वनि:/NP समुत्थिता/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/NP करतलध्‍वनि:/NP ,/PUNC पुनश्च/NP करतलध्‍वनि:/NP सततम्/NP वर्धमाना/KN आसीत्/KP ।/PUNC निखिलस्‍य/NS अक्षिणी/NP अश्रुपूरिते/KNV संजाते/KN ।/PUNC रमा/NS अपि/AVK रोदनम्/NP प्रारेभे/KP ।/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF एष:/SNV कार्यक्रम:/NP साफल्‍यम्/NP लेभे/KP इति/AUD कथयितुम्/KKS शक्‍यते/KP ।/PUNC 

कण्‍ठाभरणम्/NP
अतीव/A रूपलावण्‍यसम्‍पन्‍ना/NV कोमलगात्री/NV धात्री/NP दैवेन/NP अभिशप्ता/KN अतीव/A अकिञ्चनकुले/NP उत्‍पन्‍ना/KN आसीत्/KP ।/PUNC अभावे/NP वर्धिता/KN सा/SN विवाहिता/KN एकेन/SMKY लिपिकेन/NP सह/AUP ।/PUNC 
रमणीयासु/NV रमणीसु/NV गण्‍यमाना/KN सा/SN मनसि/NP चिन्‍तयति/KP स्‍म/A “/PUNC किम्/AP मया/SN एवम्/AUD एव/INTF दारिद्रयभावे/NP जीवनम्/NP यापयिष्‍यते/KP ।/PUNC तस्‍या/SN पति:/NP यथा/AVK सम्‍भवम्/NP तस्‍या:/SN प्रीतये/KP प्रयत्नम्/NP करोति/KP ,/PUNC परम्/AVK सा/SN तेन/SN असंतुष्टा/NV क्षोभसागरे/NV निमग्‍ना/NP एव/INTF प्रतीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC एकदा/A तस्‍या:/SN भर्ता/NP नगरे/NP समायोजितस्‍य/NP मनोरञ्जनसमारोहस्‍य/NP निमन्‍त्रणपत्रम्/NP प्राप्तवान्/KN ।/PUNC तत्/SN लब्ध्वा/KKS स:/SN अतीव/A प्रसन्‍न:/NP अभवत्/KP ।/PUNC
समारोहे/NP गन्‍तुम्/KKS स:/SN स्‍वभार्याम्/NP न्‍यवेदयत्/KP ।/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN भार्या/NP निमन्‍त्रणम्/NP पठित्‍वा/KKS प्रथमम्/SMKP तु/A प्रसन्‍ना/NP अभवत्/KP ,/PUNC परम्/AVK सा/SN स्‍वकीयाम्/SNV दृशाम्/KN दृष्ट्वा/KKS दु:खिता/KN अभवत्/KP ।/PUNC अहो/ABS !/PUNC अस्मिन्/SN महोत्‍सवे/NP धनिकानाम्/NP रमण्‍य:/KKS समलंकृतकलेवरा:/NP आगमिष्‍यन्ति/KP ,/PUNC तासु/SN अहम्/SN निराभरणा/NP उपहास्‍यताम्/NP गमिष्‍यामि/KP इति/AUD विषण्‍णा/KNV सा/SN निमन्‍त्रणपत्रम्/NP उपेक्षाभावेन/NP पीठे/NP प्राक्षिपत्/KP ।/PUNC अस्‍या:/SN एवम्/AUD विधेन/KN व्‍यवहारेण/NP विस्मितः/KNV जात:/KN स:/SN उक्तवान्/KN -/PUNC स्‍वप्रियाम्/NP ,/PUNC अये/ASMB !/PUNC महता/NV प्रयत्नेन/NP प्राप्तम्/KN इदम्/SN निमन्‍त्रणम्/NP ।/PUNC त्‍वया/SN तत्/SN उपेक्षया/KN प्रक्षिप्तम्/KN ।/PUNC तस्‍य/SN भार्या/NP अवदत्/KP -/PUNC अस्मिन्/SN धनिकानाम्/NP समारोहः/NP अकिञ्चनाया:/NP मम/SN किम्/AP अस्ति/KP स्‍थानम्/NP ।/PUNC न/AN अस्ति/KP मम/SN सविधे/A तु/A परिधानाय/KKS उत्‍सवयोग्‍या/NP एका/SMKY अपि/AVK शाटिका/NP ।/PUNC किम्/AP धारयित्‍वा/KKS गमिष्‍यामि/KP ?/PUNC भर्ता/NP -/PUNC कथम्/AP चिन्तिता/KN असि/KP ।/PUNC सन्ति/KP मम/SN समीपे/NP कतिचन/A रूप्‍यकाणि/NP द्विनालिकाम्/NP क्रेतुम्/KKS सञ्चितानि/KN ।/PUNC तै/SNV रूप्‍यकै:/NP द्विनालिकाम्/NP न/AN क्रेष्‍यामि/KP ।/PUNC आनय/KKS यथेष्टम्/NV वस्‍त्रम्/NP ।/PUNC भार्या/NP -/PUNC एतत्/SN तु/A साधु/NP ।/PUNC समागतः/KN समारोहस्य/NP दिवसः/NP ।/PUNC सज्जीभूता/KN सा/SN अभिनवाम्/NV शाटिकाम्/NP धारयित्वा/KKS ।/PUNC अपश्यत्/KP च/AVK स्वकीयाम्/SNV रमणीयाम्/NV तनुम्/NP दर्पणे/NP ।/PUNC तद्/SN दृष्टा/KN खिन्ना/NV भूमौ/NP स्थिता/KN उक्तवती/KP च/AVK भर्तारम्/NP –/PUNC ‘/PUNC न/AN अहम्/SN चलिष्यामि/KP ।/PUNC भर्ता/NP –/PUNC साम्प्रतम्/NP किम्/AP जातम्/KN ?/PUNC भार्या/NP -/PUNC आभरणै:/NP विना/AUP अपूर्ण:/NV शृङ्गार:/NP ।/PUNC भर्ता/NP अचिन्‍त्‍यत्/KP साम्‍प्रतम्/A आभरणानि/NP कुत:/AP आनयामि/KP ।/PUNC सहसा/KV उक्तवान्/KN -/PUNC अये/ASMB !/PUNC कथम्/AP चिन्तिता/KN असि/KP पुष्पाभरणैः/NP एव/INTF ते/SN मनोरथम्/NP पूरयामि/KP ।/PUNC
भार्या/NP –/PUNC अचिरात्/A एव/INTF म्‍लानताम्/NV उपेष्‍यमाणानाम्/NV कुसुमानाम्/NP आभरणै:/NP अहम्/SN धनिकदाराणाम्/NP मध्‍ये/NP उपहास्‍यताम्/NP गमिष्‍यामि/KP ।/PUNC कुरूपा:/NV अपि/AVK स्त्रिय:/NP सुवर्णाभरणै:/NP रमणीयताम्/NP भजन्‍ते/KP ।/PUNC इति/AUD श्रुत्‍वा/KKS तस्‍या:/SN भर्ता/NP चिन्तित:/KN अभवत्/KP ।/PUNC
अधुना/A किम्/AP करणीयम्/KN ?/PUNC परम्/AVK क्षणानन्‍तरम्/NP एव/INTF स:/SNV प्रसन्‍नः/NP भूत्‍वा/KKS अवदत्/KP -/PUNC प्रिये/NP !/PUNC अत्र/A प्रभूता:/KN सन्ति/KP तव/A सख्‍य:/NP ।/PUNC काचित्/SN अपि/AVK उत्‍सवस्‍य/NP कृते/KN तुभ्‍यम्/SN दास्‍यति/KP एव/INTF आभरणम्/NP ।/PUNC इति/AUD श्रुत्‍वा/KKS प्रसन्‍ना/NP सा/SN अवदत्/KP -/PUNC साधु/NP चिन्तितवान्/KN असि/KP ।/PUNC ननु/AP भाग्‍यशालिनी/NP अहम्/SN त्‍वादृशम्/SNV सद्योधियम्/KNV भर्तारम्/NP प्राप्तवती/KP ।/PUNC सा/SN शीघ्रम्/KV एव/INTF स्‍वसखीगृहम्/NP गत्‍वा/KKS स्‍वागमनस्‍य/NP कारणम्/NP निर्दिष्टवती/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN सखी/NP अपि/AVK तस्‍यै/SN बहूनि/NV आभरणानि/NP अदशर्यत्/KP ।/PUNC परम्/AVK सा/SN एकम्/SMKY कण्‍ठहारम्/NP एव/INTF ततः/A विचिन्वती/KN ।/PUNC अतीव/A रमणीयम्/NV रत्नखचितम्/NV आसीत्/KP तत्/SN कण्‍ठाभरणम्/NP ।/PUNC रात्रौ/NP दम्‍पती/NP समारोहम्/NP प्राप्तौ/KN ।/PUNC सा/SN कण्‍ठाभरणभूषिता/KNV रमणी/NP स्‍वकीयेन/SNV सौन्‍दर्येण/NP सर्वेषाम्/SNV अपि/AVK मनः/NP जहार/KP ।/PUNC सर्वे/SN परस्‍परम्/NP पृच्‍छन्ति/KP ।/PUNC कस्मिन्/SN राजकुले/NP जाता/KN इयम्/SNV भामिनी/NS ।/PUNC न/AN कदापि/A पूर्वम्/SN एषा/SNV दृष्टिपथम्/NP समायाता/KN ।/PUNC देवाङ्गनासमानया/NP अनया/SN सह/AUP नृत्‍यम्/NP कर्तुम्/KKS राजकुमारा:/NP अपि/AVK उत्‍कण्ठिता:/KN अभूवन्/KP ।/PUNC सा/SN तत्र/A अतीव/A आनन्‍दम्/NP अनुभूतवती/KP ।/PUNC रात्रौ/NP तौ/SN उत्‍सवामोदम्/NP गृहीत्‍वा/KKS गृहम्/NP प्रत्‍यागतौ/KN ।/PUNC
गृहम्/NP आगत्‍य/KKS सा/SN पश्‍यति/KP गले/NP कण्‍ठहार:/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC व्‍याकुला/KN सा/SN कण्‍ठाभरणमार्गणाय/NP बहुप्रयत्‍नम्/NP कृतवती/KN ,/PUNC परम्/AVK तत्/SN न/AN लब्‍धम्/KN ।/PUNC अन्‍यस्‍य/SN कण्‍ठाभरणम्/NP शीघ्रम्/KV एव/INTF प्रत्‍यर्पणीयम्/KN इति/AUD चिन्‍ताकुला/NV सा/SN आपणम्/NP गत्‍वा/KKS हारस्‍य/NP प्रतिकृतिम्/NP अन्विष्टवती/KN ।/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN मूल्‍यम्/NP षट्त्रिंशत्/SMKY सहस्रमितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC सा/SN कथम्/AP अपि/AVK ऋणम्/NP कृत्‍वा/KKS तत्/SN क्रीतवती/KP स्‍वसख्‍यै/NP च/AVK यथा/AVK समयम्/NP प्रत्‍यर्पयत्/KP ।/PUNC परम्/AVK हारम्/NP क्रीत्‍वा/KKS तौ/SN अतीव/A निर्धनौ/NP जातौ/KN ।/PUNC ऋणशोधनाय/KKS सा/SN भृत्‍यम्/NP अपि/AVK सेवानिवृत्तम्/NP कृतवती/KN ।/PUNC स्‍वयम्/SNV एव/INTF गृहकार्यम्/NP करोति/KP ।/PUNC गृहकार्यभारेण/NP चिन्‍तया/NP च/AVK तस्‍या:/SN सौन्‍दर्यम्/NP अपि/AVK विगलितम्/KN ।/PUNC विलुप्त:/KNV लावण्‍यगर्वः/NP अपि/AVK महता/NP परिश्रमेण/NP दशवर्षानन्‍तरम्/NP तौ/SN ऋणभारमुक्तौ/NP जातौ/KN ।/PUNC सा/SN सुन्‍दरी/NP अपि/AVK प्रौढ़ताम्/NV गता/KN ।/PUNC एकदा/A समुद्रतटे/NP पर्यटन्‍ती/KN सा/SN स्‍वसख्‍या/NP दृष्टा/KN ।/PUNC सा/SN ताम्/SN उपेत्‍य/KKS अवदत्/KP ।/PUNC सखि/NP !/PUNC किम्/AP त्‍वम्/SN एव/INTF असि/KP या/A मत्त:/KN कण्‍ठाभरणम्/NP गृहीतवती/KN ।/PUNC सा/SN अवदत्/KP -/PUNC आम्/A सा/SN एव/INTF अस्मि/KP ।/PUNC कथम्/AP तव/A तत्/SN सौन्‍दर्यम्/NP एकपदे/NP विलुप्तम्/KN ?/PUNC कथम्/AP जाता/KN ते/SN एतादृशी/SNV दशा/NP ।/PUNC सा/SNV सदु:खम्/NP अवदत्/KP सखि/NP !/PUNC किम्/AP भणानि/NP ।/PUNC दशवर्षेभ्‍य:/SMKY पूर्वम्/AVK अहम्/SN त्‍वत्त:/KN कण्‍ठाभरणम्/NP गृहीतवती/KN आसम्/KP ।/PUNC तत्/SN कण्‍ठाभरणम्/NP समारोहे/NP केन/SN अपि/AVK अपहृतम्/KP ।/PUNC त्‍वत्‍कृते/KNV अपरम्/SNV कण्‍ठहारम्/NP आपणात्/NP क्रीत्‍वा/KKS तुभ्‍यम्/SN दत्तवती/KN ।/PUNC तस्‍य/SN मूल्‍यम्/NP षट्त्रिंशत्/NP सहस्रमितम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तत्/SN च/AVK ऋणम्/NP कृत्‍वा/KKS प्रत्‍यर्पितम्/KN ।/PUNC तस्‍य/SN कण्‍ठाभरणस्‍य/NP ऋणशोधनाय/KKS सर्वम्/SNV अपि/AVK सुखम्/NP विक्रीतम्/KN ।/PUNC अत:/AVK इयम्/SN दशा/NP जाता/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN सखी/NP अवदत्/KP -/PUNC अये/ASMB !/PUNC तत्/SN कण्‍ठाभरणम्/NP तु/A सामान्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN मूल्‍यम्/NP तु/A पञ्चशत/SMKY रुप्‍यकाणि/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC 

सूत्रद्वयम्/NP पुरतः/KN च/AVK अयम्/SN कदम्‍बवृक्ष:/NP सद्योजातकुसुमस्‍तबकै:/NV श्वेतांशुकावगुण्‍ठनेन/NV आच्‍छादितवदनाम्‍बुजा/NV नववधूः/NP इव/ASD अनतमूर्धा/NV सानुदेहयष्टि:/NV समन्‍तात्/NP प्रसारितसुरभितसमीरः/NP तिष्ठति/KP ।/PUNC अधस्‍तात्/NP दूर्वादलजालः/NP च/AVK विकीर्णतुषारबिन्‍दुभि:/NP जटितमुक्ताहीरककान्तिम्/NP दधानः/NP दीव्‍यद्भी/NP रवि‍रश्मिभि:/NP प्रसृतकुथ:/NP इव/ASD विराजते/KP ।/PUNC वायुः/NP च/AVK अयम्/SN सावधानतया/NP न्‍यस्‍तपादा/NP आधत्तगर्भा/NP माता/NP एव/INTF शनै:/KV शनै:/DV व्‍यक्तशर्मजवेन/NP चलति/KP ।/PUNC क्‍वचित्/A च/AVK चटका/NP उड्डीय/KKS पुन:/A पुन:/DV कदम्‍बशाखा/NP अध्‍यासते/KP ।/PUNC अधुना/A एव/INTF महानसम्/NP गच्‍छन्‍ती/KN याम्/SN कदम्‍बशाखाम्/NP त्‍वम्/SN अचालय:/NP साधुना/NP अपि/AVK प्रकम्‍पते/KP ।/PUNC शाखाग्रसन्‍नद्धानि/NV पुष्पाणि/NP अपि/AVK च/AVK वेपन्‍ते/KP ।/PUNC शिशिरकाले/NP गृहोद्याने/NP आतपतापोपभुंजानः/NP आसन्दिकामधिशयान:/NP ,/PUNC करेण/NP पादम्/NP आमृशन्/KP पुष्पावलोकनसंलग्‍नदृष्टिः/NP अस्मि/KP ।/PUNC
इदानीम्/A अषि/SN प्रकम्‍पते/KP सा/SN कदम्‍बशाखा/NP मे/SN मनसि/NP च/AVK तव/A स्‍मृतिः/KN चलचित्रवत्/NP प्रचलति/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN महानसे/NP स्‍वकार्यव्‍यापृता/KN असि/KP ।/PUNC गोधूमप्रताडनम्/NP ,/PUNC वस्‍त्रप्रक्षालनम्/NP ,/PUNC सांध्‍यपाकप्रवर्तनम्/NP अनन्‍तानि/NV गृहकार्याणि/NP कुर्वन्‍त्‍याम्/NP घटिकायाः/NP इमे/SN सूचिके/NP कथम्/AP त्‍‍वरितम्/KV इव/ASD चलत:/KP ।/PUNC क्षिप्रतायाम्/NP अमी/NP धृष्टकेशा/NP अपि/AVK तु/A न/AN सज्‍ज्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC साटिकान्‍तम्/NP अपि/AVK च/AVK यथावदंसस्‍य/NP अधः/A न/AN आगच्‍छति/KP ।/PUNC शृंगारः/NP अपि/AVK न/AN एव/INTF पूर्ण:/NV ।/PUNC अद्य/A तु/A निश्चितसमयात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF आगतः/KN अहम्/SN विद्यालयात्/NP ।/PUNC सकौतुकम्/NV विस्‍तरितमत्‍प्रतिलोचनाभ्‍याम्/NV स्‍वागतम्/NP इव/ASD कृतवती/KN त्‍वम्/SN ।/PUNC बहिः/A गच्‍छन्‍ती/KN मदभिमुखम्/NP त्‍वम्/SN शर्मोत्‍सुक्‍यपूर्णदृष्टिः/NP निक्षिप्तवती/KN तव/A आस्‍ये/SN अरुचेः/NP ईषत्/NV द्रुषः/NP च/AVK भावः/NP आसीत्/KP ।/PUNC किम्/AP नु/A प्रणयकोपः/NP अयम्/SN ?/PUNC परम्/AVK नेत्रयोः/NP भावः/NP तु/A अयम्/SN एव/INTF आसीत्/KP -/PUNC ‘/PUNC कथम्/AP अहम्/SN प्रतीये/KP ?/PUNC ’/PUNC त्‍वम्/SN अधुना/A एव/INTF महानसे/NP गतासि/KN ।/PUNC कदम्‍बशाखेदानीम्/NP अपि/AVK प्रकम्‍पते/KP ।/PUN मे/SN मनः/NP च/AVK अनेकैभावैः/NP मधुरस्‍मृतिभिः/NP च/AVK पूर्णम्/NP जातम्/KN ।/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SN कथम्/AP जातम्/KN तदवाच्‍यम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC परम्/AVK सत्‍यम्/NP इदम्/SN यत्/SN कः/SN अपि/AVK घटना/NP मनुष्यम्/NP आकुली/NP करोति/KP ।/PUNC किम्/AP अपि/AVK क्षणम्/NP च/AVK मन:/NP प्रकम्‍पयते/KP ।/PUNC अहम्/SN किञ्चित्/SN वक्तुकाम:/NP आसम्/KP ।/PUNC
पुरा/NP त्‍वचिन्‍तयम्/NP किञ्चित्/SN अपि/AVK वक्तुम्/KKS युक्तम्/KN न/AN वर्त्तते/KP ।/PUNC परम्/AVK नभस्‍य/NP उदितम्/KN पूर्णचन्‍द्रमसमवलोक्‍योदधौ/NP तरंगायमाने/NP उत्थितोर्मिजाल/NP इव/ASD विचारधारा:/NP मे/SN मनसि/NP तूष्णीम्/NP भवितुम्/KKS न/AN उद्यता:/KN ।/PUNC या:/SNV वार्त्ताः/NP च/AVK अहम्/SN शब्‍दैः/NP अभिव्‍यक्तुम्/KKS नेष्टवान्/KN ता/SN एव/INTF वार्त्ता/NP पुन:/A पुन:/DV प्रस्‍फुरन्ति/KP ।/PUNC यत्/SN च/AVK वक्तव्‍यम्/KN आसीत्/KP न/AN शक्तः/KN अहम्/SN वक्तुम्/KKS ।/PUNC अतः/AVK त्वयि/SN अनुपस्थितायाम्/NP अपि/AVK सर्वम्/SN निवेदयामि/KP ।/PUNC कथ्‍यते/KP न/AN हि/A किञ्चित्/SN नश्वरम्/NP इह/A जगत्‍याम्/NP विशेषेण/NP तु/A शब्‍द:/NP ।/PUNC सत्‍यम्/NP इदम्/SN चेत्/AVK मया/SN उक्तम्/KN अपि/AVK तु/A कुत्र/AP अपि/AVK स्‍थास्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC कदाचित्/A तु/A तव/A कर्णयो:/NS पतिष्‍यति/KP ।/PUNC कः/SN च/AVK जानाति/KP त्‍वम्/SN पूर्वम्/AVK एव/INTF अवगच्‍छसि/KP तत्/SN ।/PUNC यावत्/AVK एव/INTF कथयितुम्/KKS आरभे/KP तावत्/AVK एव/INTF विचारसंमूढः/KN मन्‍त्रमुग्धः/KN अभिचारप्रयोगस्‍तम्भितवागवृत्तिः/NP भवामि/KP ।/PUNC हृदयस्‍था:/NP भावा/NP हृदयस्‍था:/NP एव/INTF जायन्‍ते/KP ।/PUNC प्रतिहतमनोगतिः/NP जडीभूतः/KN अहम्/SN तथा/AVK एव/INTF तिष्ठामि/KP ,/PUNC परितः/AUP अवलोकयामि/KP च/APY ।/PUNC भ्रमति/KP मे/SN मन:/NP वाति/NP वात:/NP समन्‍तात्/NP ।/PUNC चित्रम्/NP एव/INTF एतद्/SNV यन्‍मूर्त्तादमूर्त्त:/NV सुन्‍दरतर:/KN ,/PUNC परम्/AVK तद्/SN अपि/AVK अमूर्तो/NV मूर्तयितुम्/KKS आतुर:/NV उत्‍सुकः/NV च/APY अपि/APY ।/PUNC स्‍वकटिलम्बिताम्/NV वेणीम्/NP अपसारयन्‍तीम्/KNV स्‍वयौवनभरेण/NP वक्रगतिना/NV चलन्‍तीम्/KN प्रथमम्/SMKP त्वाम्/SN विद्यालयप्रांगणे/NP अहम्/SN अपश्‍यम्/KP ।/PUNC तव/A केशपाशे/NP नीलम्/NP मादकम्/NP इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC नेत्रयोः/NP च/AVK सम्‍मोहनम्/NP वशीकरणमन्‍त्रवद्/NP सगांभीर्यगगनम्/NP इव/ASD आनन्‍तम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC ते/SN सानुशरीरात्/NP च/AVK कल्‍पमञ्जर्या:/NP सुरभिः/NP इव/ASD प्रसरति/KP स्म/A ।/PUNC व्‍यवहारे/NP कीदृशी/SNV स्‍वच्‍छन्‍दता/NP आसीत्/KP ।/PUNC त्वाम्/SN दृष्ट्वा/KKS एव/INTF मन्‍त्रमुग्‍धस्‍य/NP मे/SN परदोषदर्शनप्रकृतिः/NP न/AN जाने/NP क्वः/AP उपगता/KN ।/PUNC तव/A हस्‍ते/NP कंकणम्/NP क्‍वणितवत्/ASD ।/PUNC मे/SN मनः/NP विचलितम्/KN ।/PUNC व्‍यग्रः/NP अहम्/SN जात:/KN ।/PUNC स्‍वरक्ताभनखाग्रै:/NP कपोलपतितम्/NV केशजालम्/NP त्‍वम्/SN ऊर्ध्‍वम्/NP कृतवती/KN ।/PUNC मे/SN मनः/NP च/AVK अधिकतरम्/NV वैकल्‍यम्/NP अन्‍वभवत्/KP ।/PUNC
त्‍वम्/SN स्‍वदीप्तगभीरनेत्राभ्याम्/NP माम्/SN अवलोकय:/KP ।/PUNC अहम्/SN च/AVK स्‍वमनोभावान्/NP एव/INTF ज्ञातुम्/KKS न/AN अशक्नुवम्/KP ।/PUNC केन/SN ज्ञातम्/KN त्‍वम्/SN एव/INTF अभीप्सिता/KN असि/KP ।/PUNC
दृष्टिपथात्/NP अपगतायाम्/NP त्‍वयि/SN व्‍यग्रतरः/KN अहम्/SN जात:/KN ।/PUNC तस्मिन्/SN मे/SN पीड्यमाने/NP मनसि/NP कीदृशम्/SNV वैकल्‍यम्/NP केन/SN अनुभूतम्/KP इदम्/SN ?/PUNC क्‍वः/AP उपगता/KN परिच्छिद्रान्‍वेषणप्रवृत्तिः/KN मे/SN ।/PUNC अहम्/SN उपनेत्रेण/NP त्वाम्/SN दृष्टुम्/KKS आरभे/KP परन्‍तु/AVK ऋद्धोपनेत्रम्/NP अपि/AVK तव/A दोषान्/NP अन्‍वेष्टुम्/KKS न/AN अशक्नुवम्/KP ।/PUNC सौन्‍दर्यदृष्टेः/KN एव/INTF परम्/AVK निर्माणम्/NP जातम्/KN ।/PUNC किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC अहम्/SN तु/A तव/A सौन्‍दर्यस्‍य/NP विशेषता:/NP दृष्टुम्/KKS आरब्‍धवान्/KN ।/PUNC त्‍वम्/SN कथम्/AP मया/SN एवम्/AUD अभिलाषिता/KN ,/PUNC ज्ञातुम्/KKS इदम्/SN सतर्कः/NP अहम्/SN अभवम्/KP ।/PUNC तव/A कवरीके/NP नीलम्/NP मादक्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC कृष्‍णकेशेषु/NV नीलच्‍छाया/NP कथम्/AP आगता/KN न/AN अहम्/SN दृष्ट्वा/KKS अपि/AVK च/AVK इदम्/SN ज्ञातुम्/KKS समर्थ:/KN ।/PUNC यत्/SNV चाञ्चल्‍यम्/NP कृत्रिमदुर्बलसौन्‍दर्यम्/NV विद्यालयस्‍य/NP अन्‍यकन्‍याषु/NP न/AN तत्/SN त्वय्या/SN आसीत्/KP ।/PUNC अमन्‍दीभूतम्/KN आकर्षणम्/NP आसीत्/KP ते/SN नयनयो:/NP ।/PUNC यदा/A कदा/A तु/A अकुप्‍यम्/KN अपि/AVK ते/SN सौन्‍दर्याय/NP ।/PUNC परम्/AVK तेन/SN एव/INTF सौन्‍दर्येणाकृष्टः/KN अस्मि/KP ।/PUNC जीवने/NP कश्चित्/SN अभावः/NP इव/ASD अनुभूत:/KN ।/PUNC असत्‍याम्/NP अपि/AVK त्‍वयि/SN तव/A अस्तित्‍वम्/NP मे/SN सहचरः/NP अभूत्/KP ।/PUNC कथम्/AP मया/SN अभीप्सिता/KNV त्‍वम्/SN ?/PUNC
कथम्/AP अयम्/SN पारस्‍परिकः/NP अनुरागः/NP जायते/KP न/AN वक्तुम्/KKS शक्‍यते/KP तत्/SN ।/PUNC अनुभवगम्‍यम्/KN इदम्/SN केवलम्/NP ।/PUNC सत्‍यम्/NP ,/PUNC तव/A आकर्षणेन/NP भृशम्/NV पीडितः/KN मे/SN अहङ्कार:/NP ।/PUNC अतः/AVK त्वम्/SN मया/SN अभिलषिता/KN असि/KP न/AN इदम्/SN स्‍वीकर्त्तुम्/KKS उद्यतः/KN अहम्/SN अभवम्/KP ।/PUNC अहम्/SN युष्‍मात्/SN अपसर्पितुम्/KKS आरब्‍धवान्/KN ।/PUNC परम्/AVK त्‍वम्/SN अपि/AVK तु/A मयि/SN अनुरक्ता/KN आसी:/KP ।/PUNC कथम्/AP एतत्/SN जातम्/KN ?/PUNC न/AN अद्यावधि/NP ज्ञातम्/KN इदम्/SN ।/PUNC जानामि/KP यत्/SN त्वम्/SN अपि/AVK न/AN जानासि/KP ।/PUNC पुस्‍तकालये/NP आवाम्/SN सह/AUP एव/INTF आगच्‍छाव/KP ।/PUNC अहम्/SN अकथयम्/KP -/PUNC ‘/PUNC वर्णः/NP अयम्/SN मह्यम्/SNV रोचते/KP ।/PUNC ’/PUNC अपरेद्युः/A च/AVK तद्वर्णाम्/NP एव/INTF साटिकीम्/NP दधानाम्/NP त्‍वाम्/SN अपश्‍यम्/KP ।/PUNC मम/SN प्रियपुस्‍तकानाम्/NP अध्‍ययने/NP त्‍वम्/SN संलग्‍ना/NP ।/PUNC ज्ञातम्/KN मया/SN मम/SN पक्षपातेन/NP त्‍वम्/SN अन्‍यै:/SN सहपाठिभि:/NP विवादम्/NP अपि/AVK कृतवती/KN ।/PUNC परम्/AVK सर्वम्/SNV एवम्/AUD विधेन/KN चातुर्येण/NP कृतम्/KN यत्/SN आवयो:/SNV प्रेम/NP न/AN प्रकाशितम्/KN ।/PUNC
न/AN केन/SN अपि/AVK अवगतम्/KN इदम्/SN ।/PUNC अनायासम्/NP एव/INTF त्‍वम्/SN पृष्टवती/KN “/PUNC त्‍वम्/SNV मह्यम्/SN रोचसे/KP ,/PUNC कथम्/AP इदम्/SN ज्ञातुम्/KKS त्‍वया/SN ?/PUNC ”/PUNC अहसम्/NP अहम्/SN ।/PUNC “/PUNC प्रभात:/KN संवृत्त:/KN कथम्/AP ज्ञायते/KP ?/PUNC प्रकाशम्/NP दृष्ट्वा/KKS ।/PUNC
शिशिरः/NP अयम्/SN अधुना/A कथम्/AP अवगम्‍यते/KP ?/PUNC शैत्‍यम्/NP अनुभूय/KKS हि/A ।/PUNC ”/PUNC
अनया/SNV सरलतया/NP अकृत्रिमव्‍यवहारेण/NP एव/INTF त्‍वम्/SN मह्यम्/SN रोचसे/KP ।/PUNC यदा/A कदा/A च/APY तव/A मन्‍युम्/NP अपाकर्त्तुम्/KKS कृत्रिमम्/NP अपि/AVK अहम्/SN व्‍यवहरामि/KP ।/PUNC परम्/AVK एवङ्कृते/KN मनः/NP मे/SN गद्गदायते/KP ।/PUNC स्‍नेहः/NP च/AVK अधिकतरङ्गाभीर्यम्/NP गच्‍छति/KP ।/PUNC तत्/SNV समये/NP त्‍वम्/SN सर्वम्/SN मे/SN मनः/NP अनुकूलम्/NV एव/INTF कृतवती/KN ।/PUNC कया/SN सरलतया/NP व्‍यवहृतवती/KN ।/PUNC प्रेम्णि/NP ताल्‍लीन्‍यम्/NP ,/PUNC प्रेम्‍णः/NP अर्थ:/NP किञ्चित्/SN दानम्/NP ,/PUNC तत्/SN समर्पणे/NP च/AVK यदा/A आनन्‍दम्/NP अजस्रम्/NV ,/PUNC तत्/SN उपभुंजस्‍व/NP सर्वम्/SNV इदम्/SN ज्ञातम्/KN त्‍वया/SN ।/PUNC यद्यपि/AVK अन्‍येषाम्/SN अपि/AVK सहानुभूतिम्/NP अहम्/SN अपश्‍यम/KP ,/PUNC परम्/AVK तव/A मनः/NP तु/A निर्व्याजसहानुभूतिना/NP आपूपूरितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC प्रथमम्/SMKP अहम्/SN त्वाम्/SN वक्तुम्/KKS इष्टवान्/KN परम्/AVK न/AN अशक्नुवम्/KP ।/PUNC यदा/AVK अपि/AVK स्‍वपार्श्‍वोपविष्टाम्/NP त्‍वाम्/SN अलोकयम्/KP ,/PUNC तदा/AVK एव/INTF किञ्चित्/SN वक्‍तव्‍यता/KN इच्‍छा/NP इयम्/SN उत्थिता/KN मे/SN मनसि/NP ?/PUNC त्‍वयि/SN अपि/AVK किम्/AP अपि/AVK कौतूहलम्/NP भावविशेषम्/NP वा/APY अहम्/SN अपश्‍यम्/KP ।/PUNC मया/SN एव/INTF इदम्/SN अनुमतम्/NP सत्‍यम्/NV एव/INTF वेदम्/NP ।/PUNC आरुढसंशयः/KN अहम्/SN जात:/KN ।/PUNC त्‍वया/SN अपि/AVK न/AN किञ्चित्/SN उक्तम्/KN ।/PUNC आसीत्/KP तत्र/A दृष्टिविनिमयः/NP हि/A ।/PUNC प्रवाचक:/NP तस्मिन्/SN अहनि/NP किञ्चित्/SN भणति/KP स्‍म/A ,/PUNC वयम्/SN च/APY अलिखाम/KP ।/PUNC परम्/AVK किम्/AP इदम्/SNV यत्/SN प्रतिवाक्योपरान्‍तम्/NP त्‍वम्/SN माम्/SN दृष्टवती/KN ।/PUNC अहम्/SN अपि/AVK च/AVK उपजातकौतूहल:/NP त्वाम्/SN दृष्टुम्/KKS आरब्‍धवान्/KN ।/PUNC
तदा/A एव/INTF प्रवाचक:/NP आवयोः/SN नेत्रव्‍यापारम्/NP इदम्/SN अपश्‍यत्/KP तस्मिन्/SN च/AVK एव/INTF दृष्टे/KN अपराधिनम्/NP इव/ASD आत्‍मानम्/NP मन्‍यमानः/KN लज्‍जारक्तमुखः/KN अहम्/SN अभवम्/KP ।/PUNC काञ्चिद्/SN मस्‍तकपीडाम्/NP अहम्/SN अनाटयम्/KP ।/PUNC अपरेद्युः/A त्वम्/SN अपृच्‍छ:/KP :/PUNC -/PUNC “/PUNC तव/A अध्‍ययनम्/NP तु/A सम्‍यक्/A वर्तते/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC किम्/AP नाम/NP सम्‍यक्/A ,/PUNC एकम्/SMKY अपि/AVK अक्षरम्/NP न/AN अधिगतम्/KN ।/PUNC "/PUNC त्‍वम्/SN पुन:/A एकात्‍मीयभावेन/NP उक्तवती/KN -/PUNC “/PUNC त्‍वया/SN तु/A सर्वपाठ्यक्रम:/NP परिसमापनीय:/KN ,/PUNC आवर्त्तनीयः/KN च/AVK अधुना/A ।/PUNC “/PUNC किम्/AP करोमि/KP ?/PUNC अस्‍वस्‍थः/NP अहम्/SN ,/PUNC न/AN च/AVK शरीरम्/NP साहाय्यम्/NP विदधाति/KP न/AN एव/INTF मनः/NP च/APY ।/PUNC परीक्षा/NP अपि/AVK मासान्‍तरम्/NP एव/INTF ।/PUNC “/PUNC अलम्/AN अनया/SN चिन्‍तया/KP ।/PUNC प्रथमम्/SMKP तु/A स्‍वारोग्‍यविषये/NP दत्तावधानेन/NP भवता/SN भवितव्‍यम्/KN ।/PUNC ”/PUNC उक्त्‍वा/KKS इदम्/SN निवर्तितवती/KN त्‍वम्/SN ,/PUNC परम्/AVK अहम्/SN इदम्/SN एव/INTF अचिन्‍तयम्/KP -/PUNC ‘/PUNC यत्/SN कीदृशी/SNV महती/KNV सहानुभूतिः/NP इयम्/SN ।/PUNC तव/A मनः/NP विमलम्/NP आसीत्/KP ,/PUNC व्‍यवहारः/NP च/AVK आर्जवपूर्ण:/NV ।/PUNC
इदम्/SN एव/INTF च/AVK कारणम्/NP आसीत्/KP यत्/SN मया/SN तव/A प्रणयाश्रये/NP आत्‍मनः/NP अहङ्कार:/NP पोषित:/KN ।/PUNC त्‍वया/SN एव/INTF अवनती/KN भवितव्‍या/KN कृतनिश्चयः/NP अहम्/SN जात:/KN ।/PUNC
त्‍वम्/SN अतिचिरम्/NP मे/SN प्रतीक्षाम्/NP अकरोः/NP अहम्/SN च/AVK एकम्/SMKY आनन्‍दम्/NP उपभुक्‍तवान्/KN तत्‍प्रतीक्षायाम्/KP ।/PUNC यदा/A कदा/A सशंकः/NP अहम्/SN अभवम्/KP ।/PUNC न/AN एवम्/AUD यत्/SN त्वयि/SN मम/SN अनुरागः/NP अल्‍पताम्/NP अभजत्/KP ।/PUNC परम्/AVK पूर्वम्/SN सर्वदा/A अनुभूतदु:खैकवृत्तिः/KN जनः/NP अयम्/SN न/AN इदम्/SN विश्वसितवान्/KN यत्/SN मय्यनुरक्ता/KN असि/KP त्‍वम्/SN ।/PUNC सर्वम्/SNV जीवनम्/NP व्‍याकुलम्/NV ।/PUNC प्रणये/NP त्‍वया/SN अपि/AVK सर्वम्/SN सोढम्/KN ।/PUNC परम्/AVK अनुरागः/NP तथा/AVK एव/INTF ध्रुवः/NP अवर्तत/KP ।/PUNC अद्य/A अपि/AVK स्‍मरामि/KP तान्/SN दिवसान्/NP ।/PUNC मम/SN आगमनोत्‍सुका/NP त्‍वम्/SN कथम्/AP चिरम्/KV मे/SN मार्गम्/NP अवलोकय:/KP ।/PUNC ते/SN वदनम्/NP औदास्‍यम्/NP अभजत्/KP तत्/SN क्षणे/NP तु/A ।/PUNC कोपः/NP अपि/AVK त्‍वाम्/SN अधिचकार/KP ।/PUNC परम्/AVK मय्यि/NP आगते/KN न/AN जाने/NP तद्रोष:/NP क्‍वः/AP उपगत:/KN ।/PUNC सत्‍वरम्/KV एव/INTF माम्/SN दृष्ट्वा/KKS त्‍वम्/SN पुन:/A विकचवदना/NP संजाता/KN ।/PUNC सर्वम्/SNV धैर्यम्/NP व्‍यक्त्‍वा/KKS माम्/SN वक्तुम्/KKS आरब्‍धम्/KN ।/PUNC मद्रुच्‍यनुकूलाम्/NV साटिकाम्/NP दधानाम्/NP त्‍वम्/SN स्‍वयम्/SNV एव/INTF आदर्शय:/KP ।/PUNC
स्‍वस्‍वप्ना/NP अपि/AVK निवेदिता:/KN मह्यम्/SN ।/PUNC अन्‍येः/SN छात्रै:/NP कीदृशः/SNV उपहास:/NP कृत:/KN सूचितम्/KN इदम्/SN अपि/AVK मधुरशब्‍दै:/NP ।/PUNC किम्/AP इदम्/SN आसीत्/KP ?/PUNC परस्‍परम्/NP सुखदु:खसाहचर्यभाव:/NP ।/PUNC यदा/A कदापि/A च/APY आवयोः/SN मध्‍ये/NP कः/SN अपि/AVK विवादः/NP अभूत्/KP ,/PUNC प्रतीयते/KP स्‍म/A विच्छिन्‍नम्/NV प्रणयसूत्रम्/NP परम्/AVK अनन्‍तरम्/NP तु/A ........./PUNC ।/PUNC
अनन्‍तरम्/NP तु/A ये/SN द्वे/SMKY सूत्रे/NP विकीर्णे/NP आस्‍ताम्/KP ,/PUNC तयोः/SN ग्रन्थिः/NP एका/SMK ईदृशी/SNV निबद्धा/KN अजरा/NP अमरा/NP या/SN ।/PUNC तव/A प्रणयः/KN जयी/NP जात:/KN ।/PUNC महानसाद्/NP धूमः/NP निस्‍सरति/KP ।/PUNC पात्राणाम्/NP परस्‍परसंघर्षणसमुद्भूतस्‍वननम्/NV अपि/AVK श्रूयते/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN महानसे/NP असि/KP तव/A स्‍मृतिः/KN च/AVK मे/SN मनसि/NP ।/PUNC कदम्‍बशाखा/NP अधुना/A अपि/AVK प्रकम्‍पते/KP ,/PUNC शाखाग्रसन्‍नद्धानि/NV पुष्‍पाणि/NP अपि/AVK च/AVK प्रकम्‍पन्‍ते/KP ।/PUNC इतिहासः/NP आवर्तते/KP न/AN अधिकम्/NV गतम्/KN निशाया:/NP ।/PUNC दशवादनमात्रम्/NP एव/INTF ।/PUNC परम्/AVK दारुणः/NP अयम्/SN शिशिर:/NP चर्मः/NP इव/ASD भित्‍वा/KKS अन्‍त:/AVK प्रविशति/KP शरीरस्‍य/NP ।/PUNC गृहम्/NP च/AVK आगत्‍य/KKS पश्‍यामि/KP सर्वः/SN एव/INTF स्‍वजना:/NP निद्रिता:/NP प्रतीक्षमाणा/KN यात्रिण/NP इव/ASD ।/PUNC ‘/PUNC तटस्‍था:/NP ’/PUNC इत्‍यादि/NP वक्तुम्/KKS न/AN युक्तम्/KN यतः/A अत्र/A तु/A उपेक्षा/NP एव/INTF अधिका/NV दृश्‍यते/KP ।/PUNC वस्‍त्राणि/NP परिवृत्‍य/KKS शेतुम्/KKS चेष्टे/KP ।/PUNC परम्/AVK क्‍व/AP निद्रा/NP ?/PUNC पुन:/A पुन:/DV कफपीडा/NP बाधते/KP ।/PUNC एकैकम्/NP कृत्‍वा/KKS मनसि/NP अनेकानि/NV दृश्‍यानि/NP चलचित्रपटे/NP इव/ASD आगच्‍छन्ति/KP ।/PUNC तत्र/A च/AVK अहम्/SN आत्‍मानम्/NP कस्‍य/SN अपि/AVK परोक्षनिर्देशकस्‍य/NP इङ्गितै:/NP क्‍वचिद्/AP हसन्‍तम्/KN क्‍वचिद्/AP रुदन्‍तम्/KN पश्‍यामि/KP त्रासद्याम्/NP ।/PUNC हासस्‍त्रासदी/NP च/AVK ?/PUNC आम्/A ,/PUNC एवम्/AUD एव/INTF यथा/AVK कः/SN अपि/AVK मेघघटा/NP निर्जने/NV नीरवे/NV च/APY मरुस्‍थले/NP सहसा/KV एव/INTF वायुप्रेरिता/KN आगच्‍छेत्/KP ।/PUNC तस्‍याम्/SN च/AVK तडिद्दीव्‍येत्/KP क्षणम्/NP एकम्/SMK ।/PUNC अभिव्‍यक्तेः/KN मानवसुलभतृष्‍णा/NP न/AN अपयाति/KP ।/PUNC अत:/AVK मन:/NP कुण्‍ठाम्/NP अपाकर्तुम्/KKS किञ्चित्/SN लेखितुम्/KKS एव/INTF आरभे/KP ।/PUNC आसायम्/NP तु/A औषधालये/NP एव/INTF पर्यभ्रमम्/NP ।/PUNC क्‍वचित्/A रक्तपरीक्षा/NP ,/PUNC क्‍वचित्/A च/AVK “/PUNC क्षर/NP ”/PUNC किरणचित्रणम्/NP ।/PUNC अत्र/A च/AVK क:/SN पृच्‍छति/KP कुत्र/A अहम्/SN आसम्/KP ।/PUNC मित्राणि/NP ननु/AP यदा/A कदा/A जिज्ञासया/NP विवरणम्/NP पृच्‍छन्ति/KP ।/PUNC अनेकधा/SNV कथयन्ति/KP अपि/AVK अन्‍यत्र/A गत्‍वा/KKS सम्‍यक्/A चिकित्‍सा/NP कथम्/AP न/AN क्रियते/KP ?/PUNC अत्र/A तु/A चिकित्‍सका/NP अपि/AVK न/AN तथा/AVK कुशला:/NP कुत्रचित्/AP अन्‍यत्र/SN एव/INTF गच्‍छे:/KP ।/PUNC गृहम्/NP आगच्‍छामि/KP तद्/SN एव/INTF श्‍वासरोधिवातावरणम्/NP ।/PUNC मन्‍ये/KP सर्वे/SN मम/SN अस्तित्‍वम्/NP एव/INTF रोद्धुम्/KKS प्रयतन्‍ते/KP ।/PUNC
कस्‍य/SN कः/SN अस्मि/KP ?/PUNC सर्वम्/SN दिनम्/NP तु/A विद्यालये/NP पाठयामि/KP ।/PUNC रात्रौ/NP च/AVK कांश्चित्/SNV छात्रान्/NP तेषाम्/SN गृहेषु/NP पाठयामि/KP ।/PUNC परम्/AVK कस्‍मै/SN ?/PUNC कस्‍मै/SN करोमि/KP एतत्/SNV सर्वम्/SN ।/PUNC येभ्‍यः/SN च/AVK सर्वा/SN इयम्/SN तपश्चर्या/NP ते/SN एव/INTF सर्वे/SN किम्/AP चिन्‍तयन्ति/KP ?/PUNC भार्या/NP अपि/AVK कामम्/NP न/AN सुप्ता/KN परम्/AVK निमीलिताक्षा/NV निद्राम्/NP अभिनयति/KP एव/INTF ।/PUNC एवम्/AUD च/AVK मम/SN अस्तित्‍वम्/NP एव/INTF नकारयितुम्/KKS प्रयतते/KP ।/PUNC कदाचित्/A यदि/AVK निर्लज्‍जः/NP भूत्‍वा/KKS उपेक्षाजातपीडाम्/NP कथयामि/KP यदि/AVK ,/PUNC प्रत्‍युत्तरः/KN भवति/KP “/PUNC त्‍वाम्/SN तु/A सर्वदा/A एवम्/AUD एव/INTF रुग्‍णम्/NP एव/INTF दृष्टवती/KN ।/PUNC
न/AN एकदिनरोगः/NP अयम्/SN ।/PUNC शिर:/NP पीडाकफरोग:/NP ।/PUNC अहम्/SN किम्/AP करवाणि/KP ।/PUNC
ते/SNV स्‍थाने/NP अहम्/SN तु/A रोगिणी/NP भवितुम्/KKS न/AN शक्नोमि/KP ।/PUNC चिकित्‍सका:/NP कथयन्ति/KP -/PUNC “/PUNC रात्रौ/NP क्षारोष्‍मजलेन/NP गण्‍डूषम्/NP कुरु/KP ।/PUNC रिंक्‍चरवाष्पश्‍वसनम्/NP कुरु/KP ।/PUNC
परन्‍तु/AVK अधुना/A कः/SN मे/SN जलम्/NP दद्यात्/KP ?/PUNC यदि/AVK कदाचित्/A दीयते/KP अपि/AVK एतादृशी/SNV उपेक्षा/NP वदने/NP तस्‍या:/SN दृष्टिगोचरा/NP भवति/KP याम्/SNV अहम्/SN सोढुम्/KKS न/AN शक्‍नोमि/KP ।/PUNC वरम्/NP रोगः/NP भवेत्/KP ।/PUNC इदानीम्/A तु/A किम्/AP अपि/AVK कथयामि/KP न/AN एव/INTF ।/PUNC चिकित्‍सकान्/NP कथयामि/KP -/PUNC “/PUNC औषधम्/NP तु/A भक्षयितुम्/KKS शक्‍नोमि/KP परम्/AVK एतत्/SN वाष्‍पक्रियाकलापम्/NP तु/A कर्त्तुम्/KKS न/AN शक्नोमि/KP ।/PUNC बाल्‍यकाले/NP पितामहम्/NP एकम्/SMK दृष्टवान्/KN ।/PUNC सर्वस्‍य/SN एव/INTF प्रतिवेशिमण्‍डलस्‍य/NP पितामहः/NP आसीत्/KP सः/SN ।/PUNC
जराभिभूतः/KN यदा/AVK सः/SN जातः/KN तदा/AVK गृहात्/NP बहि:/A कोष्ठः/NP एकः/SMK तस्‍मै/SN निश्चित:/NP ।/PUNC एका/SMK खट्वा/NP एका/SMK च/APY आसन्दिका/NP तत्र/A स्‍थापिते/KP ।/PUNC प्रात:/NP सायम्/NP वा/APY कः/SN अपि/AVK स्‍मरेत्/KP चेत्/AVK जलम्/NP आनयेत्/KP भोजनम्/NP च/AVK ।/PUNC एकदा/A च/AVK पितामहीम्/NP अहम्/SN कथयन्‍तीम्/KP श्रुतवान्/KN -/PUNC “/PUNC मरणकालः/NP तु/A अधुना/A आसन्‍न/KN एव/INTF ,/PUNC वय:/NP परिपाकः/NP वर्त्तते/KP ।/PUNC ”/PUNC श्रुत्‍वा/KKS च/AVK इदम्/SN अवाक्/NV विस्‍मयस्‍तब्‍ध:/KNV मुखम्/NP तस्‍या:/SN दर्शम्/NP दर्शम्/DV तूष्णीम्/NP जात:/KN ।/PUNC भार्या/NP अपि/AVK एवम्/AUD निर्लिप्तभावेन/NP वक्तुम्/KKS शक्‍नोति/KP ,/PUNC न/AN मे/SN कल्‍पनामगात्‍पूर्वम्/NP ।/PUNC
प्रतिवेशिनः/NP ननु/AP यदा/AVK तदा/AVK सहानुभूतिम्/NP प्रादर्शयन्/KP -/PUNC परम्/AVK पितामह्या:/NP परोक्षम्/NP एव/INTF ।/PUNC कः/SN विवदेत्/KP ।/PUNC सा/SN चेत्/AVK शृणुयात्/KP -/PUNC “/PUNC प्रतिवेशिनः/NP यदिAVK एवम्/AUD सहानुभूतिवन्‍त:/KN संवेदनशीलाः/NP च/AVK सन्ति/KP ,/PUNC तर्हि/AVK ते/SN एव/INTF कुर्वन्ति/KP अस्‍य/SN वृद्धस्‍य/NP सेवाम्/NP ।/PUNC ते/SN एव/INTF अस्‍य/SN मलमूलत्रप्रक्षालनम्/NP कुर्वन्‍तु/KP ।/PUNC वक्तुम्/KKS तु/A कः/SN अपि/AVK किम्/AP अपि/AVK वदेत्/KP ।/PUNC अरे/ASMB चर्मचिह्वाम्/NP तु/A कः/SN अपि/AVK दग्‍धमुखः/NP चारयेत्/KP ”/PUNC स्‍वरः/NP तस्‍या:/SN तीव्रतरः/KV भवेत्/KP “/PUNC सा/SN तु/A अहम्/SN एव/INTF अस्मि/KP या/SN एवम्/AUD सेवापरा/NP अस्मि/KP ।/PUNC कः/SN अपि/AVK अन्‍यः/SN अभवत्/KP मम/SN स्‍थाने/NP अस्‍य/SN मुखम्/NP अपि/AVK न/AN पश्‍येत्/KP ।/PUNC किम्/AP अयम्/SN अकरोत्/KP ।/PUNC मे/SN अद्य/A अवधि/NP ।/PUNC ”/PUNC आह/KP !/PUNC किम्/AP जीवनस्‍य/NP एवम्/AUD विधेषु/NP संवेदनशीलेषु/NP सम्‍बन्‍धेषु/NP अपि/AVK अर्थशास्‍त्रस्‍य/NP उपयोगितावादस्‍य/NP सिद्धान्‍तः/KN नियोज्‍यते/KP ।/PUNC
स्‍वयम्/SNV एव/INTF प्रस्‍फुरामि/KP ,/PUNC “/PUNC बिट्टू/NS ,/PUNC त्‍वम्/SN किम्/AP दृष्टवान्/KN असि/KP ?/PUNC तव/A सम्‍मुखम्/NP तु/A इतिहासः/NP अन्‍यस्मिन्/SN एव/INTF रूपे/NP आवर्त्तते/KP ।/PUNC इतिहास:/NP पुनः/A आवर्त्तते/KP श्रुतम्/KN एव/INTF ,/PUNC परम्/AVK अधुना/A तु/A प्रत्‍यक्षम्/NP अनुभवामि/KP ।/PUNC
कथम्/AP सः/SN अस्मिन्/SN एव/INTF जीवने/NP मे/SN स्‍वनिकृष्टतमे/KNV रूपे/NP सम्‍मुखम्/NP आयाति/KP ।/PUNC
निकृष्टतमम्/KN एव/INTF मन्‍ये/KP ।/PUNC अस्‍मात्/SN अधिकम्/NP किम्/AP भवेत्/KP ।/PUNC यौवनम्/NP अपि/AVK न/AN अतिक्रान्‍तम्/NP ।/PUNC दूरम्/NP जरा/NP च/APY ।/PUNC सेवानियुक्तः/KN अस्मि/KP ,/PUNC दूरे/NP च/AVK अवकाशकाल:/NP ।/PUNC परमितः/KN एव/INTF उपेक्षा/NP ।/PUNC मनः/NP अपि/AVK व्‍यंग्‍यबाणकर्कशप्रहारै:/NP प्रहृत्‍य/KKS जर्जरीकृतम्/KN ।/PUNC यदि/AVK मनः/NP एव/INTF जर्जरम्/NP स्‍यात्/KP तदा/AVK यौवनम्/NP क्‍व/AP स्‍थास्‍यति/KP ।/PUNC अकाले/NP एव/INTF जरानिक्षेपितः/KN अस्मि/KP “/PUNC बिट्टू/NS !/PUNC पश्‍य/KP इदानीम्/A ”/PUNC आम्/A ,/PUNC एवम्/AUD एव/INTF मे/SN तातः/NP माम्/SN आकारयति/KP स्‍म/A ।/PUNC इदानीम्/A तु/A मे/SN तन्‍नाम्/NP अपि/AVK तेन/SN एव/INTF सह/AUP स्‍मृतिशेषम्/NP जातम्/KN परिवारे/NP तु/A अन्‍ये/SN अपि/AVK ज्‍येष्ठा:/NV सन्ति/KP ,/PUNC परम्/AVK कः/SN अपि/AVK यः/SN एवम्/AUD माम्/SN ‘/PUNC  बिट्टू/NS ’/PUNC इति/AUD नाम्‍ना/NP आकारयति/KP ।/PUNC ‘/PUNC बिट्टू/NP ’/PUNC तु/A अहम्/SN तस्‍मै/SN एव/INTF आसम्/KP ।/PUNC ’/PUNC प्रतिवेशिपितामहस्‍य/NP जीवनम्/NP अपश्‍यम्/KP ,/PUNC परम्/AVK तातस्‍य/NP जीवनम्/NP तु/A तस्‍मात्/SN अपि/AVK दु:खतराम्/NV परिणतिम्/NP जगाम/KP ।/PUNC पितामहः/NP तु/A वर्षम्/NP एव/INTF तस्‍याम्/SNV उपेक्षायाम्/NP अजीवत्/KP ।/PUNC परम्/AVK तातस्‍य/NP तु/A पूर्वार्द्धम्/NP एव/INTF उत्तरार्द्धम्/NP जातम्/KN ।/PUNC सर्वम्/SNV समाप्तम्/NP ।/PUNC वयम्/SN च/AVK सर्वे/SN जातदर्शका/NP एव/INTF पश्‍यन्‍तः/KN अतिष्ठाम/KP ।/PUNC सः/SN च/AVK ...../PUNC ।/PUNC
“/PUNC बिट्टू/NS ,/PUNC तव/A वारम्/NP अस्ति/KP साम्‍प्रतम्/A ।/PUNC भूमिका/NP तु/A प्रारब्‍धा/KN ।/PUNC
इतिहास:/NP पुनः/A आवर्तते/KP ।/PUNC स्‍वनिकृष्टतमे/KNV रूपे/NP ।/PUNC यदा/AVK नारी/NP यन्‍त्रणाग्रस्‍ता/NP जायते/KP अथवा/AVK तस्‍याम्/SN अत्‍याचारः/NP भवति/KP तदा/AVK सा/SN तु/A सर्वेषाम्/SNV दयापात्रम्/NP सहानुभूतिपात्रम्/NP भवति/KP ,/PUNC परम्/AVK पुरुषः/NP चेत्/AVK नार्या/NP प्रा‍ञ्चितः/KN भवति/KP यन्‍त्रणात्रस्‍तः/NP वा/AVK ,/PUNC तदा/A सः/SN तु/A सर्वेषाम्/SNV उपहासपात्रम्/NP जायते/KP ।/PUNC अतीतम्/NP परिभ्रमति/KP नयनयो:/NP सम्‍मुखम्/NP ।/PUNC तितृचरणानाम्/NV जीवनम्/NP अनुद्रष्टुम्/KKS च/AVK इष्टे/KP ।/PUNC परम्/AVK सर्वम्/SNV धूमिलम्/NP एव/INTF दृष्टिगोचरम्/NP भवति/KP ।/PUNC एवम्/AUD प्रतीयते/KP यथा/AVK पुरातत्त्‍वसङ्ग्रहालये/NP किम्/AP अपि/AVK जीर्णशीर्णाम्/NV अतिप्राचीनाम्/NV पाण्‍डुलिपिम्/NP पठामि/KP ।/PUNC
आम्/A ,/PUNC तस्‍य/SN जीवनम्/NP अपि/AVK अनागतप्रकाशम्/NP पाण्‍डुलिपिः/NP इव/ASD एव/INTF परिणतम्/KN ।/PUNC अद्य/A अपि/AVK केचन/SN पृष्ठा:/KN स्‍मृतिशेषाः/NP एव/INTF सन्ति/KP धूमिला:/NV ,/PUNC जर्जरा:/NV ,/PUNC स्‍पर्शशीर्णाः/NV ,/PUNC कीटावलीढाः/KNV च/APY ।/PUNC म्‍लाना/NV मसिः/NP अपि/AVK ।/PUNC
क्‍वचित्/A कानिचन/SN अक्षराणि/NP एव/INTF दृश्‍यन्‍ते/KP अवगम्‍यन्‍ते/KP च/APY ।/PUNC न/AN एकम्/SMK अपि/AVK च/AVK पूर्णवाक्‍यम्/NP अधिगम्‍यते/KP ।/PUNC तानि/SN एव/INTF अक्षराणि/NP आश्रित्‍य/KKS पूर्णम्/NV वाक्‍यम्/NP बोद्धुम्/KKS च/AVK इष्टे/KP ।/PUNC तैः/SNV वाक्‍यैः/NP च/AVK पृष्ठम्/KN पठितुम्/KKS प्रयते/KP ।/PUNC
परम्/AVK हस्‍तागताः/KN ते/SN पृष्ठास्‍तुम्/KKS ................./PUNC ,/PUNC खर्र/NP .........../PUNC खर्र/DV ’/PUNC ............./PUNC इति/AUD ध्‍वनिम्/NP कुर्वाणा:/KP चूर्णचूर्णिता/KN अध:/A पतन्ति/KP ।/PUNC ‘/PUNC खर्र/NP ............./PUNC खर्र/DV ......./PUNC ’/PUNC यथा/AVK श्रुतम्/KN स्‍वप्रयाणकाले/NP सः/SN एवम्/AUD एव/INTF दीर्घम्/NV दीर्घम्/DV श्वासम्/NP मुमोच/KP ।/PUNC कालकरालप्रहारैः/NP तु/A उत्‍कटजिजीविषा/NP अपि/AVK छिन्‍नमूलविटपी/NP इव/ASD ध्‍वस्‍ता/KN ।/PUNC मरणपूर्वम्/NP अन्तिमकाले/NP यदा/A अपश्‍यम्/KP जीवनः/NP तु/A सन्दिग्‍धम्/KN एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC एकाधिकपंचाशद्वर्षवयसि/NP एव/INTF ईदृशी/SNV दुर्दशा/NP .........../PUNC शरीरम्/NP ककंलमात्रम्/NV ............../PUNC निर्मांसम्/NV ......../PUNC नीरुधिरम्/NV च/APY ।/PUNC कपोलौ/NP संविष्टौ/KNV गहरौ/NP इव/ASD ।/PUNC केशाः/NP च/AVK हिमधवलचीनसूत्रम्/NP इवASD ।/PUNC यदा/AVK चिकित्‍सकाय/NP तस्‍य/SN आयु:/NP कथितम्/KN तदा/A सः/SN विश्वासम्/NP एव/INTF न/AN चकार/KP मे/SN वचसि/KP ।/PUNC तदनुसारम्/NP तु/A तस्‍य/SN वय:/SN पंचसप्ततिवर्षेभ्‍यः/SMKY न्‍यूनम्/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC स:/SN कथम्/AP जानीयात्/KP यत्/SN एवम्/AUD अल्‍पवयसि/NP पुटपाकः/NP इव/ASD ज्‍वालम्/NP ज्‍वालम्/DV एतादृशीम्/SNV परिणतिम्/NP जगाम/KP ।/PUNC आम्/A !/PUNC कामम्/NP सः/SN तु/A ‘/PUNC जायते/KP ’/PUNC इत्‍यादिषु/NP ‘/PUNC षडवस्‍थासु/NP ’/PUNC ‘/PUNC नश्‍यति/KP ’/PUNC इति/AUD इमाम्/SN एव/INTF भुनक्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC जीवनस्‍य/NP त्रासद्याम्/NP कः/SN अपि/AVK सुखदप्रकरी/NP इव/ASD वायुप्रवाहः/NP इव/ASD आगता/KN क्षणायैकाय/NP तत्/SN अन्‍यत्/SN ।/PUNC अहम्/SN यः/SN त्रासद्या/NP अपितु/NP तावत्/A एव/INTF अपश्‍यम्/KP ।/PUNC यदा/AVK यवनिकापातः/NP निकटम्/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC बीजबिन्‍द्वादयः/NP त्वम्/SN ये/SN सर्वे/SN उपक्रमाः/NP अपारदर्शियवनिकापृष्ठे/NP रहस्‍यम्/NP एव/INTF जाता:/KN ।/PUNC रोग:/NP कः/SN आसीत्/KP ?/PUNC अवचेतनमनसि/NP निगूढात्‍महननप्रक्रियामात्रम्/NP ।/PUNC आपणम्/NP गत्‍वा/KKS प्रतिदिनम्/NP चायपानम्/NP तु/A तस्‍मै/SN अतिरुचिकरम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC यत्र/A अपि/AVK एकदा/A स्‍वादानुकूलम्/NP ‘/PUNC चायम्/NP ’/PUNC पक्‍वम्/NP तत्/SN स्थानम्/NP एव/INTF निश्चितम्/KN ।/PUNC गृहे/NP तु/A ‘/PUNC चायम्/NP ’/PUNC तस्‍मै/SN न/AN एव/INTF स्‍वदते/KP स्‍म/A ।/PUNC कथम्/AP जायेत/KP !/PUNC यथा/AVK भावनया/NP किम्/AP अपि/AVK वस्‍तु/NP उपाह्रियते/KP ,/PUNC गृहे/NP कस्मिन्/SN आसीत्/KP ?/PUNC स्‍वादः/NP तु/A मन्‍ये/KP भावाश्रितः/KN अधिकतरम्/NP ।/PUNC तस्‍मै/SN तु/A गृहम्/NP एव/INTF गृहम्/NP न/AN आसीत्/KP ,/PUNC तदा/A क:/SN स्‍वाद:/NP ?/PUNC का/SN च/AVK भावना/NP ?/PUNC गृहम्/NP तु/A एकः/SMKY नीडः/NP भवति/KP ।/PUNC स्‍नेहतृणानि/NP मिलित्‍वा/KKS तन्निर्माणम्/NP कुर्वन्ति/KP ।/PUNC कर्त्तव्‍यशाखाम्/NP च/AVK आलम्‍बते/KP ।/PUNC परम्/AVK अत्र/A तु/A सर्वे/SN स्वस्‍वरागम्/NP स्‍वस्वतन्‍त्रीषु/NP आलपन्‍ते/KP ।/PUNC माता/NP तु/A सदा/A एव/INTF स्‍वपितृगृहगुणगाने/NP एव/INTF स्‍वमहिमानम्/NP व्‍यजानात्/NP ।/PUNC वयम्/SN बालका:/NP किम्/AP अबोधाम/KP ।/PUNC गृहे/NP च/AVK पिता/NP यमधिकारम्/NP व्‍यवहर्त्तुम्/KKS अवाञ्छत्/KP ,/PUNC अन्‍येषाम्/SN उच्‍छृंखलताया:/NP सम्‍मुखम्/NP न/AN एव/INTF तत्/SN कर्त्तुम्/KKS अशक्‍नोत्/KP ।/PUNC दुर्दिनानि/NP च/AVK अनुभूय/KKS यदा/AVK अध्ययनम्/NP मे/SN समाप्तम्/NP तदा/AVK प्रतीतम्/NP समस्याः/NP समाप्ताः/KN ।/PUNC
सर्वम्/SNV उत्तरदायित्‍वम्/NP मम/SN स्‍कन्‍धयो:/NP समापतत्/KP ।/PUNC परम्/AVK तातः/NP तु/A सर्वदा/A एवम्/AUD एव/INTF अकथयत्/KP “/PUNC वत्‍स/NP !/PUNC त्‍वम्/SN तु/A किम्/AP अपि/AVK कुरु/KP ,/PUNC परम्/AVK अद्य/A अपि/AVK गौरवगुणगानः/NP तु/A ”/PUNC तव/A मातामहस्‍य/NP एव/INTF गीयते/KP ।/PUNC प्रचलितम्/KN अत्र/A तु/A सः/SN एव/INTF सर्वेषाम्/SNV पालनपोषणम्/NP करोति/KP ।/PUNC सः/SN स्‍वाभिमानम्/NP कस्‍यचित्/SN अपि/AVK सम्‍मुखम्/NP पराभूतम्/KN द्रष्टुम्/KKS न/AN असहत/KN ।/PUNC तस्‍य/SN एव/INTF स्‍वाभिमानस्‍य/NP स्‍वप्रतिष्ठायाः/NP च/AVK रक्षायै/NP आजीवनम्/NP संघर्षरतः/KN अभवत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SN एव/INTF च/AVK संघर्षे/NP स:/SN छिन्‍नद्रुम:/NP इव/ASD पपात/KP ।/PUNC प्रतिष्ठायाम्/NP तु/A य/SN उपरागः/NP आचक्रमे/KP राहुच्‍छाया/NP तथा/AVK एव/INTF अद्य/A अपि/AVK वर्तते/KP ।/PUNC अपर:/SN उपराग:/NP आगत:/KN केतोखि/NP गोपालस्‍य/NS यस्‍य/SN दीनाम्/NP असहायाम्/NP च/AVK अवस्‍थाम्/NP अवलोक्‍य/KKS सः/SN तस्‍मै/SN प्रश्रयम्/NP अयच्‍छत्/KP ।/PUNC सर्वत्र/A खलवृत्तिः/KN ......../PUNC दुराचारः/NP ....../PUNC तस्‍य/SN अपि/AVK प्रवञ्चना/NP ......./PUNC प्रवञ्चना/NP च/APY ।/PUNC सः/SN च/AVK असहायदर्शकमात्रः/NP जात:/KN ।/PUNC यदा/AVK व्‍यक्ति:/NP स्‍वाधिकारम्/NP व्‍यवहर्तुम्/KKS न/AN एव/INTF क्षमः/NP भवति/KP तदा/AVK सः/SN आत्‍मयन्‍त्रणाम्/NP एव/INTF करोति/KP ।/PUNC अशक्‍य/KP एव/INTF च/AVK परिणामः/NP भवति/KP उन्‍माद:/NP ।/PUNC सः/SN कदापि/A स्‍वशिरः/NP ताडयति/KP स्‍म/A ,/PUNC किम्/AP अपि/AVK च/AVK निरर्थकम्/NV प्रलापम्/NP वा/AVK करोति/KP स्म/A ।/PUNC कदाचित्/A च/AVK स्‍वशरीरम्/NP एव/INTF रज्‍जुवत्/NP आंकुचति/KP स्‍म/A ।/PUNC
औषधम्/NP अपि/AVK न/AN एव/INTF अभक्षयत्/KP ।/PUNC चिकित्‍सक:/NP शामकगुटिकानाम्/NP मात्राम्/NP अवर्धयत्/KP ।/PUNC परम्/AVK सर्वम्/SNV व्‍यर्थम्/NP ।/PUNC उन्‍मादः/NP तु/A अवर्धत/KP एव/INTF ।/PUNC
तस्मिन्/SN एव/INTF च/AVK उन्‍मादे/NV जीवनम्/NP एव/INTF विरामम्/NV अगात्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN मृत्‍युसमये/NP कीदृश:/SNV विलापः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सम्‍बन्धिनाम्/NP ।/PUNC कः/SN अपि/AVK स्‍वभ्रातृजम्/NP अरोदीत्/KP ,/PUNC कः/SN अपि/AVK स्‍वभ्रातरम्/NP च/APY ,/PUNC कः/SN अपि/AVK स्‍वभागिनेयम्/NP कः/SN अपि/AVK स्‍वजामातरम्/NP च/APY ।/PUNC यस्‍य/SN यः/SSN अपि/AVK सः/SSN आसीत्/KP ।/PUNC अद्य/A यदा/A सः/SN न/AN वर्तते/KP सः/SN सर्वेषाम्/SNV एतेषाम्/SN कः/SN अपि/AVK अस्ति/KP ।/PUNC परम्/AVK यदा/A सः/SN आसीत्/KP यदा/A सः/SN कस्‍य/SN अपि/AVK कः/SN अपि/AVK न/AN आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN जड:/NV स्‍तब्‍ध:/KNV सर्वाम्/SNV लीलाम्/NP अपश्‍यम्/KP ।/PUNC सर्वम्/SN च/AVK नाटकस्‍य/NP संवाद/NP इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC निशाया/NP अर्द्धम्/NP गतम्/KN ।/PUNC द्वादशवादनम्/NP घटिका/NP टनटनायते/KP ।/PUNC
अतीतम्/NP चलचित्रम्/NP इव/ASD अधुना/A अपि/AVK परिभ्रमति/KP ।/PUNC आवाम्/SN पितापुत्रौ/NP अनेकधा/NP सह/AUP एव/INTF गीतवन्‍तौ/KN ।/PUNC तस्‍य/SN गानम्/NP “/PUNC विकीर्णानि/NV तृणानि/NP ,/PUNC छिन्ना/NP च/AVK शाखा/NP ,/PUNC नीडः/NP च/AVK भग्न:/KN क्‍व/AP विरामः/NP मे/SN अधुना/A मे/SN अधुना/A "/PUNC हृदयम्/NP एव/INTF अस्‍पृशत्/KP ।/PUNC तदा/A अहम्/SN किम्/AP ज्ञातवान्/KN यत्/SN एवम्/AUD व्‍यक्ति:/NP गीतेषु/NP आत्‍मानम्/NP एव/INTF अभिव्‍यनक्ति/KP ।/PUNC सः/SN अपि/AVK स्‍यात्/KP स्‍वमनोभावम्/NP एव/INTF अभिव्‍यक्‍तवान्/KN ।/PUNC अद्य/A अहम्/SNV अर्थम्/NP जानामि/KP ,/PUNC कानि/SNV ,/PUNC तृणानि/NP का/SNV शाखा/NP ,/PUNC कः/SNV नीडः/NP च/APY ?/PUNC अद्य/A तु/A आत्‍मानम्/NP एव/INTF तृणम्/NP इव/ASD क्‍वचित्/A पृथक्/A पातितम्/KN पश्‍यामि/KP ।/PUNC पितृचरणाः/NP तु/A तदा/A उपेक्षिता/KNV जाता:/KN यदा/A उन्‍मादावस्‍थायाम्/NP कस्‍मै/SN अपि/AVK उपयोगी/NP न/AN आसीत्/KP !/PUNC परम्/AVK अहम्/SN परम्/AVK अहम्/SN तु/A अधुना/A एव/INTF तृणीकृतः/KN अस्मि/KP इतिहास:/NP पुनः/A आवर्तते/KP ।/PUNC यथाशक्ति/NV स्‍वमन:/NP सन्‍तोलनम्/NP विधातुम्/KKS यत्‍नशीलः/NP अस्मि/KP ।/PUNC किम्/AP जाने/NP कदा/A पतेयम्/KP ।/PUNC

सप्‍तपदी/NP
“/PUNC ऊँ/A उद्बुध्‍यस्‍वाग्ने/NP ”/PUNC जातवेदा/KN ,/PUNC त्‍वत्‍साक्षात्‍कारेण/NP सह/AUP कृतसंस्‍कारः/NP जनः/NP अयम्/SN च/AVK उद्बुद्धवान्/KN ।/PUNC परम्/AVK ते/SN शिखा/NP आलोकेन/NP सह/AUP कदाचित्/A असह्यम्/NV तापम्/NP अपि/AVK जनयिष्‍यति/KP ,/PUNC न/AN इदम्/SN अवाबोधम्/KP ।/PUNC तेजः/NP च/APY तापः/NP च/APY अनयो:/SNV समवायः/NP अयम्/SN जीवनम्/NP इव/ASD व्‍याप्नोति/KP सर्वम्/SN ।/PUNC ऋतम्/NP स्‍मर/KP ।/PUNC जीवनम्/NP च/AVK यज्ञ:/NV ।/PUNC यज्ञे/NP च/AVK किम्/AP सर्वदा/A धूमाकुलितेक्षणः/NP यजमान:/KN भृशम्/NV तापम्/NP एव/INTF सहमानः/KN आस्‍ते/KP ।/PUNC आह/KP !/PUNC तापत्रयम्/NP इदम्/SN ।/PUNC
वैश्‍वानर/NS ,/PUNC त्‍वम्/SN एव/INTF भोक्ता/KN किम्/AP साक्षी/NP एव/INTF वा/AVK ?/PUNC कुतः/AP अहम्/SN आगतः/KN इह/A ।/PUNC नैर्जन्‍यम्/NP एव/INTF सत्सु/NP अपि/AVK सर्वेषु/SNV जनेषु/NP ।/PUNC सर्वम्/SNV शुष्‍कम्/NP ।/PUNC निर्वृन्‍ता:/NV पादपा:/NP ,/PUNC कण्‍टकाकीर्णा:/NV शाखाः/NP ,/PUNC धूलिम्/NP अयम्/SN उटजाङ्गनम्/KP ,/PUNC रेणुमयः/NV वातः/NP तापोद्वहः/NP अयम्/SN सर्वम्/SN इदम्/SN करोति/KP मे/SN मन:/NP स्‍पन्‍दरहितम्/NP इव/ASD ।/PUNC जिगमिषुः/KP अन्‍यत्र/A क्‍व/AP यामि/KP ?/PUNC यथा/AVK अत्र/A सर्वतः/A तथा/AVK एव/INTF दृश्‍यते/KP ।/PUNC बाल्‍यकाले/NP चित्रपतंगान्/NP दृष्ट्वा/KKS तान्/SN अन्‍वधावम्/NP ।/PUNC
ते/SN च/AVK चित्रविचित्रवर्णेषु/NV कुसुमेषु/NP परागम्/NP पिबन्‍त:/KN ,/PUNC उड्डीयेतः/KP ततः/A व्‍यचरन्‍तः/KN मनः/NP मे/SN भृशम्/KV आचकर्षु:/KP ।/PUNC द्रोणगिरौ/NS कलकलायमाना/KN वहन्‍ती/KNV चपलबाला/NP इव/ASD सरिताम्/NP ,/PUNC शाद्वलाच्‍छादिता/KNV भू:/NP ।/PUNC हरिता/KNV अम्‍बरा/NP नरा/NP इव/ASD विनन्‍दतः/KP वायुवेगप्रचलिता:/KNV पादपा:/NP ,/PUNC मनोहारी/NV गन्‍ध:/NP ।/PUNC तत्र/A समवयस्‍कै:/NP सह/AUP वयस्‍यै:/NP क्रीडन्/KKS स्‍वच्‍छन्‍दम्/NP च/AVK व्‍यचरन्/KKS कीदृक्/SNV सुखम्/NP अन्‍वभवम्/NV ।/PUNC कदाचित्/A तातेन/NP सह/AUP गायनम्/NP अपि/AVK मनोविनोदम्/NP अपि/AVK ।/PUNC क्‍व/AP च/AVK तत्र/A आसम्/KP क्‍व/AP अत्र/A च/AVK अस्मि/KP साम्‍प्रतम्/A मरुस्‍थले/NP ।/PUNC जीवनस्‍य/NP लघुकालः/NP च/AVK स:/SN गन्‍धमय:/NP क्षणिकवायुः/NP इव/ASD आगत्‍य/KKS निर्गत:/KN ।/PUNC अत्र/A तु/A प्रतिकणम्/NP भृशम्/KV पीडयति/KP वह्ने:/NP तापम्/NP इव/ASD उररीकृत्‍य/KKS ।/PUNC परम्/AVK अवचेतनम्/NP मे/SN मन:/NP अद्य/A अपि/AVK स्‍वप्नेषु/NP तत्‍सौन्‍दर्यम्/NP एव/INTF अवलोकयति/KP ।/PUNC एकरस्‍यम्/NP यन्‍त्रचलितम्/NP इव/ASD कलम्/NP इव/ASD बद्धम्/KNV जीवनम्/NP न/AN भजते/KP शम्/NP ।/PUNC कदा/A कल्‍पनायाम्/NP स्‍वप्नेषु/NP वा/AVK स्‍वमनोनिर्मिताकाराम्/NP ,/PUNC अकृत्रिमसौन्‍दर्यसाराम्/NP सद्य:/A प्राप्तयौवनाम्/NP त्‍वाम्/SN अपश्‍यम्/KP ।/PUNC
मृगनयनयोः/NP ते/SN यदा/A आर्जवम्/NP ,/PUNC वचसि/KP माधुर्यम्/NP मधु/NP इव/ASD यत्/SN कल्पितम्/KN आसीत्/KP न/AN अद्य/A कुत्र/AP अपि/AVK दृष्टिपथम्/NP आयाति/KP ।/PUNC जीवने/NP च/AVK पुनः/A तदेव/NP अग्नि:/NP तस्‍या/SN आस्‍ये/KP रौद्रभावः/NP जुगुप्सामात्रम्/NP एव/INTF जनयति/KP ।/PUNC वचांसि/NP कठोराणि/NV विस्‍फुल्लिंगा/NP इव/ASD अग्‍ने:/NP मनः/NP तापम्/NP एव/INTF सृजन्ति/KP ।/PUNC सा/SN च/AVK “/PUNC धूम्रपानः/NP अयम्/SN पुनः/A तदेव/A ,/PUNC आह/KP !/PUNC दुर्व्‍यसनी/NV जनः/NP अयम्/SN पतिः/NP मे/SN भविष्‍यति/KP ।/PUNC कः/SN अचिन्‍तयत्/KP ?/PUNC ”/PUNC किम्/AP विवादेन/NP तूष्णीम्/NP तिष्ठामि/KP ।/PUNC
परम्/AVK इदम्/SN एव/INTF नितराम्/NV चिन्‍तयामि/KP ‘/PUNC किम्/AP सौन्‍दर्यम्/NP इदम्/SN देहाश्रितम्/KN एव/INTF शीलाश्रितम्/KN वा/AVK ?/PUNC किम्/AP वा/AVK मनः/NP एव/INTF प्रतिबिम्बितम्/NP भवति/KP मूर्तरूपे/NP एवम्/AUD ?/PUNC ”/PUNC कीदृशी/SNV सौन्‍दर्यपिपासा/NP इयम्/SN न/AN अद्य/A अपि/AVK तृप्तिम्/NP याति/KP ।/PUNC अनलङ्कृतशरीरौ/NV जीर्णशीर्णवसनावृतौ/NV ग्रामीणौ/NP पश्‍यामि/KP ।/PUNC न/AN तस्‍या:/SN नयनयो:/NP कज्‍जलम्/NP ,/PUNC वदने/NP नाङ्गरागलेप:/NV श्‍यामलवपु:/NP ,/PUNC कान्तिहीनौ/NV कपोलौ/NP ,/PUNC अस्निग्धा/NP त्‍वक्/NP ,/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK विशेषाकर्षणकरम्/NP ।/PUNC का/SN नाम/NP शिक्षा/NP परम्/AVK तौ/SN परस्‍परम्/NP कीदृशेन/SNV स्‍नेहेन/NP कालम्/NP नयत:/KP ।/PUNC दाम्‍पत्‍यजीवनम्/NP ,/PUNC अहो/ABS ,/PUNC स्‍वर्ग/NP इव/ASD तयो:/SN ।/PUNC सायम्/NP प्रात:/NP पृथुकठोररोटिका:/NP सशाकम्/NV ससूपम्/NV वा/APY अघृतम्/NP एव/INTF रसनारसम्/NP कुरुत:/KP ।/PUNC भागस्‍य/NP एव/INTF विडम्‍बना/NP इयम्/SN ।/PUNC न/AN अद्य/A अपि/AVK अवागच्‍छम्/KP ।/PUNC मृगतृष्‍णा/NP इव/ASD भ्रामयति/KP माम्/SN सौन्‍दर्यबाधः/NP मे/SN ।/PUNC अधिवासगंध:/NP ,/PUNC वस्त्रवर्णम्/NP वाक्स्‍वर:/NP ,/PUNC सर्वम्/SN एव/INTF आयाति/KP मे/SN दृष्टिपथम्/NP कर्णौ/NP अपि/AVK संगीतम्/NP इव/ASD अन्‍वेषयन्‍तौ/KP बधिरत्‍वम्/NP वाञ्छत:/KN ।/PUNC नेत्रयो:/NP सौन्‍दर्यबुभुक्षा/NP अन्‍धत्‍वम्/NP एव/INTF इच्‍छति/KP अद्य/A ।/PUNC महानसन्‍तोष:/NP ।/PUNC
दिष्ट्या/KKS सर्वजातम्/KN ।/PUNC कविहृदयम्/NP विप्रलुब्‍धम्/KN प्रवञ्चितम्/KP ।/PUNC अद्य/A तु/A इदम्/SN एव/INTF कामये/NP प्राप्नुयात्/KP निश्‍चैतन्‍यम्/NV हृदयम्/NP इदम्/SN ।/PUNC भारीकृतम्/NV जीवनम्/NP अनेन/SN एव/INTF ।/PUNC ‘/PUNC द्वौ/SMKY एव/INTF सुखम्/NP एधेते/KP यः/SN च/AVK मूढतमः/NV लोके/NP ।/PUNC ’/PUNC न/AN अहम्/SN मूढतमः/NP मन्‍ये/KP ,/PUNC न/AN च/AVK इव/ASD ज्ञानी/NP ।/PUNC त्रिशङ्कुः/NP इव/ASD अन्‍तरिक्षे/NP निलम्‍बमानः/KN अनालम्‍बः/KN जीवनस्‍य/NP दुस्‍सहाम्/NV व्‍यथाम्/NP आवहामि/KP ।/PUNC
क्‍व/AP माधुर्यम्/NP ?/PUNC क्व/AP सौन्‍दर्यम्/NP ?/PUNC अलब्‍धसमाजसंसर्गेव/NP सा/SN किम्/AP अपि/AVK ककर्शम्/NP जल्‍पन्‍ती/KNV अध्‍ययनकक्षे/NP आगच्‍छति/KP ।/PUNC कर्णप्रहारः/NP अयम्/SNV कर्कशम्/NP स्‍वनन्/NP शिरोवेदनाम्/NP एव/INTF जनयति/KP ।/PUNC पात्रसंघर्षणम्/NP ,/PUNC वस्‍त्रप्रक्षालनम्/NP सर्वम्/SN जनयति/KP तत्कर्कशम्/NV ध्‍वनिम्/NP एव/INTF ।/PUNC आरामकक्षे/NP चित्रेषु/NP धूलि:/NP ।/PUNC महानसाद्/NV धूमः/NP निर्गत्‍य/KKS अभिभवति/KP माम्/SN ।/PUNC श्‍वासः/NP इव/ASD अवरुद्ध:/KN ।/PUNC गृहात्/NP निर्गत्‍य/KKS रथ्‍याम्/NP तिष्ठामि/KP ।/PUNC प्रतिवेशिनः/NP हसन्‍तः/KNV जल्‍पन्‍तः/KNV गच्‍छन्ति/KP ।/PUNC व्‍यस्‍ता:/KN सर्वे/SN स्‍वकर्मसु/NP ।/PUNC साभिवादनम्/NP माम्/SN कुशलम्/NP पृच्‍छन्ति/KP ।/PUNC कृत्रिमम्/NV हास्‍यम्/NP च/AVK अधरयोः/NP उपस्‍थाप्‍य/KKS कुशलम्/NP सर्वम्/SNV ।/PUNC कथम्/AP भवान्/SN ,/PUNC कथम्/AP बाला:/NP ?/PUNC निवेदयामि/KP ।/PUNC परम्/AVK दीर्घो/NV नि:श्‍वास:/NP कञ्चित्/SN अन्‍यत्/SN इव/ASD कथयति/KP ।/PUNC पलायितुकामम्/NP मनः/NP मे/SN विचलितम्/KN भृशम्/NV ।/PUNC कथम्/AP इमे/SN जना:/NP हसन्ति/KP ?/PUNC ननु/AP उपहसन्ति/KP माम्/SN ।/PUNC मूर्खः/NP अहम्/SN ।/PUNC नूनम्/A मूर्खः/NP अहम्/SN ।/PUNC
व्‍यवहारपटुः/NP अयम्/SN लोकः/NP ।/PUNC एकः/SMK गतिस्ते/NP भवात्‍माराम:/NP ।/PUNC कक्षे/NP एव/INTF तिष्‍ठ/KP ।/PUNC क:/SN श्रोष्‍यति/KP ते/SN कथाम्/NP ?/PUNC गुञ्जति/KP गुरुदेवस्‍य/NP गीतम्/NP -/PUNC “/PUNC न/AN विरमति/NP यदा/AVK कः/SN अपि/AVK श्रुत्‍वा/KKS आह्वानम्/NP तव/A तदा/AVK ।/PUNC चल/NP एकाकी/NP चल/NP एकाकी/NP चल/NP एकाकी/NP त्‍वम्/SN सदा/A ।/PUNC ”/PUNC अग्निम्/NP एव/INTF साक्षिणम्/NP कृत्‍वा/KKS परिणयपाशबद्धः/KN अहम्/SN जात:/KN ।/PUNC अपरः/SN अयम्/SN आसीत्/KP अग्ने:/NP साक्षात्कार:/NP ।/PUNC आशा/NP जागरिता/KN शिखा/NP इयम्/SN पावकस्‍य/NP दूरीकरिष्‍यति/KP ते/SN जीवनतम:/NP ।/PUNC आलोकेन/NP सह/AUP आनन्‍दम्/NP विसृज्‍य/KKS अपरम्/SNV इव/ASD जीवनम्/NP उद्भावयिष्‍यति/KP ।/PUNC परम्/AVK किम्/AP अभूत्/KP ।/PUNC सः/SN एव/INTF अग्नि:/NP ।/PUNC सः/SN एव/INTF धूमः/NP च/AVK परित:/AUP ।/PUNC पुन:/A स्‍वनतेन/NP पुरोहितेन/NP उच्‍चै:/KV उच्‍चारित:/KN तद्/SNV ध्‍वनि:/NP -/PUNC
“/PUNC इदम्/SN नारी/NP उपब्रूते/KP लाजानावपन्तिका/NP ।/PUNC आयुष्‍मान्/SN अस्‍तु/KP मे/SN पतिः/NP एधन्‍ताम्/SN ज्ञातयः/KKS मम/SN ।/PUNC ”/PUNC सप्तपदीसंस्‍कारः/NP अयम्/SN आसीत्/KP ।/PUNC भ्रात्रोपहृता:/NP लाजा/NP आहुता:/KN ।/PUNC पत्‍युः/NP आयुष्‍यकामना/NP इयम्/SN आत्‍मनः/NP अपि/AVK जिजीविषाम्/NP अभिव्‍यनक्ति/KP ।/PUNC क्‍व/AP मज्‍जीवनम्/NP ?/PUNC मज्जितम्/KN तत्/SN ते/SN ।/PUNC असह्यशिरोवेदनया/NP पीडितः/KN अहम्/SN आप्रात:/KN पर्यङ्कम्/NP एव/INTF अधिशयानः/KN अस्मि/KP ।/PUNC कस्‍मै/SN कथयामि/KP ,/PUNC किम्/AP आह्वयामि/KP ,/PUNC किम्/AP आह्वयामि/KP ?/PUNC एकाकी/NP स्‍वकक्षे/NP नेत्रे/NP निमील्‍ये/NV पीडानिवारकलेपम्/NP अवलेपयामि/KP ललाटे/NP ।/PUNC न/AN अहम्/SN प्रकाशम्/NP द्रष्टुक्षमः/NP अधुना/A ,/PUNC ध्‍वनिः/NP तु/A कुलिशपातसदृशम्/NP प्रहरति/KP कर्णयो:/NP ।/PUNC साक्रोशम्/NV कक्षम्/NP प्रविश्‍य/KKS ता/SN पुन:/A पूर्ववत्/ASD एव/INTF अशिष्टम्/KN वक्तुम्/KKS आरभते/KP ,/PUNC मृतः/KN अयम्/SN ,/PUNC अधुना/A अपि/AVK शेते/KP ।/PUNC न/AN चिन्‍तयति/KP यत्/SN अवकाशः/NP अद्य/A किम्/AP अपि/AVK करणीयम्/KN वर्तते/KP न/AN वा/AVK ।/PUNC आपणम्/NP किम्/AP ते/SN भृत्‍यः/NP गमिष्‍यति/KP ,/PUNC पिता/NP वा/AVK ते/SN स्‍वर्गात्/NP अवतीर्य/KKS वस्‍तूनि/NP आनेष्‍यति/KP ?/PUNC यदि/AVK चेत्/AVK मृतः/KN त्वम्/SN तर्हि/AVK सन्‍तोषः/NP तु/A स्‍यात्/KP मृतः/KN मे/SN पति:/NP किम्/AP करवाणि/KP ?/PUNC ”/PUNC तूष्णीम्/NP तिष्ठामि/KP ।/PUNC
परम्/AVK पुन:/A सा/SN आरभते/KP “/PUNC मे/SN पितृगृहे/NP सर्वम्/SNV सौख्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC
सर्वम्/SNV ऐश्‍वर्यम्/NP ।/PUNC स्‍वकराभ्‍याम्/NP न/AN किम्/AP अपि/AVK कृतवती/KN ।/PUNC यौतुके/NP प्राप्ता:/KN साटिका/NP एव/INTF अधुना/A अपि/AVK धारयामि/KP ।/PUNC किम्/AP अत्र/A अस्ति/KP दैन्‍यम्/NP एव/INTF ।/PUNC कङ्कालवत्/ASD वपुः/NP ते/SN ।/PUNC “/PUNC देवि/NP ,/PUNC असह्या/NV मे/SN शिरोवेदना/NP ।/PUNC यदि/AVK सेवाभा‍वः/NP न/AN अस्ति/KP तर्हि/AVK एभि:/SN स्‍वमधुरशब्‍दैः/NP तु/A मा/AN उपचारम्/NP कुरु/KP ।/PUNC कृपया/NP वेदनाम्/NP तु/A मा/AN वर्धयस्‍व/NP ।/PUNC ”/PUNC सपटपटाशब्‍दम्/NP किम्/AP अपि/AVK तथा/AVK एव/INTF सा/SN अशिष्टम्/KN जल्‍पन्‍ती/KNV निर्गच्‍छति/KP ।/PUNC आह/KP !/PUNC अग्निदेव/NP !/PUNC श्रुतवान्/KN त्‍वम्/SN “/PUNC आयुष्‍मानः/KN तु/A मे/SN पति:/NP ।/PUNC "/PUNC इयम्/SN एव/INTF विडम्‍बना/NP व्‍याप्नोत्/NP सर्वम्/SNV जीवनम्/NP ।/PUNC यातम्/KP दशकाधिकम्/NP तया/SN सह/AUP निवसत:/KP ।/PUNC परम्/AVK किम्/AP अभूत्/KP प्रतिकूलम्/NP सर्वम्/SN ।/PUNC शिलाखण्‍डवत्/NP तस्‍या/SN अहङ्कारेण/NP जीवनधारा/NP द्विधा/NP विभक्ता/KN ।/PUNC अद्य/A तु/A एवम्/AUD अवगम्‍यते/KP संध्‍या/NP इयम्/SN जीवनस्‍य/NP निशायाम्/NP निलीयते/KP शनै:/KV शनैः/DV घने/NP तमसि/NP ।/PUNC जलतैलयोः/NP इव/ASD मेलनम्/NP आवयो:/SN ।/PUNC पृथक्तैलम्/NP पृथगुदकम्/NP ।/PUNC पर्युषितम्/KN तत्/SN अधुना/A तु/A दुर्गन्‍धम्/NP इव/ASD जनयति/KP ।/PUNC कीदृशम्/SNV व्‍यक्तित्‍वम्/NP तस्‍या:/SN ।/PUNC न/AN तस्‍या:/SN ‘/PUNC अहम्/SN ’/PUNC माम्/SN आत्‍मीयम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC कण्‍टकम्/NP इव/ASD पादलग्नम्/NP पुन:/A पुन:/DV व्‍याकुली/NP करोति/KP माम्/SN ।/PUNC किम्/AP अभीप्सितम्/KN ।/PUNC का/SN महत्त्‍वाकांक्षा/NP ।/PUNC किम्/AP जीवनम्/NP ।/PUNC नष्टप्रायम्/NP इव/ASD सर्वम्/SN ।/PUNC पुन:/A कर्णयोः/NP आपतति/KP -/PUNC “/PUNC इमान्/SN लाजान्/NP आवपामि/KP अग्नौ/NP समृद्घिकरणम्/NP तव/A ।/PUNC मम/SN तुभ्‍यम्/SN च/AVK संवननम्/NP तदग्निः/NP अनुमन्‍यताम्/KP इय/A स्‍वाहा/KP ॥/PUNC ”/PUNC ‘/PUNC स्‍वाहा/PUNC ’/PUNC इति/AUD एव/INTF अवशिष्टम्/KN ।/PUNC समृद्धिकरणम्/NP तव/A मम/SN तुभ्‍यम्/SN च/AVK संवननम्/NP गतम्/KN सर्वम्/SNV अग्निना/NP इव/ASD स्‍वीकृतम्/KN ।/PUNC किम्/AP मुहुः/NP मुहुः/DV एतत्/SN एव/INTF रटनम्/NP करवाणि/KP ,/PUNC ‘/PUNC भृशम्/KV मे/SN मनः/NP अरुज्‍यते/KP त्‍वयि/SN ।/PUNC प्राणेभ्‍यः/NP अपि/AVK प्रियतरा/NV त्‍वम्/SN ।/PUNC न/AN त्वाम्/SN विना/AUP मे/SN जीवनम्/NP ।/PUNC किम्/AP इदम्/SN एव/INTF प्रमाणम्/NP प्रेम्‍ण:/NP ?/PUNC शब्‍दैः/NP व्यक्‍तम्/KN प्रेम/NP किम्/AP दृढतरम्/NP जायते/KP ?/PUNC परम्/AVK सा/SN न/AN अधुना/A अपि/AVK अधिगच्‍छति/KP प्रेम्‍ण:/NP भाषाम्/NP ?/PUNC जननी/NP जनयित्‍वा/KKS अपि/AVK यम्/SN न/AN अवागच्‍छत्/KP तदा/A कथम्/AP त्‍वम्/SN प्राप्ततदल्‍पसंसर्गा/NP अवगमिष्‍यसि/KP ?/PUNC सन्‍देह:/NP प्रेतवत्/NP आवसति/KP तन्‍मन:/NP ।/PUNC तद्/SN एव/INTF च/AVK विषाम्‍बु/NP अस्‍मज्‍जीवनवल्‍लरीम्/NP अभिषिंच्‍य/KKS विषाक्तम्/KN करोति/KP सर्वम्/SN ।/PUNC प्रणयसम्‍पादने/NP दाम्‍पत्‍यजीवनस्‍य/NP च/AVK प्रगाढगंभीरस्‍नेहे/NP कीदृशः/SNV अन्‍तर:/NP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY वाङ्मनोव्‍यापारै:/NP परस्‍पराकर्षणवर्धना/KN ईप्‍सा/NP वर्तते/KP ।/PUNC अन्‍यत्र/A च/AVK एकीभूतम्/KNV जीवनम्/NP अपेक्ष्‍यते/KP ।/PUNC तज्‍जीवनम्/NP तु/A पुण्‍यम्/NP तप:/NP संजायते/KP ।/PUNC जीवने/NP किम्/AP तप:/NP न/AN सा/SN ज्ञातवती/KN ।/PUNC तस्‍याः/SN सन्देहः/NP अयम्/SN अज्ञानस्‍य/NP एव/INTF परिणाम:/NP ।/PUNC कथम्/AP कथम्/DV सन्‍देहः/NP अयम्/SN अभिव्‍यनक्ति/KP आत्‍मानम्/NP ।/PUNC यात:/KP कियान्/SNV काल:/NP ।/PUNC अनले/NP ज्‍वलनम्/NP दहनम्/NP सर्वम्/SNV ।/PUNC 
वायुव्‍यजनम्/NP ।/PUNC भस्‍मावशेष:/NP ।/PUNC दंदह्यते/KP पुनः/A तद्/SN एव/INTF अग्नि:/NP ।/PUNC
‘/PUNC ऊँ/A क्रतो/NP स्‍मर/KP ,/PUNC कृतम्/KN स्‍मर/KP ’/PUNC स्‍मरस्‍मरणमात्रा/NP त्रासदीयम्/NP समाप्यते/KP ।/PUNC स्‍मरम्/KP स्‍मारम्/DV संस्‍मरणमात्रम्/NP एव/INTF अवशिष्टम्/KN ।/PUNC अग्‍ने/NP !/PUNC यजमान:/KN विषीदति/KP ।/PUNC उदबुद्धयस्‍व/NP त्‍वम्/SN ।/PUNC परोपकाराय/NP यापितम्/KP जीवनम्/NP एव/INTF सत्‍यजीवनम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC निष्‍क्रान्ति:/KP दिश:/NP सर्वा:/SNV प्रसुप्ता/KN आसन्/KP ।/PUNC शशी/NP नभसि/NP स्‍वकिरणजालम्/NP क्षितितले/NP विकिरन्/NP सस्मितम्/NV इव/ASD उद्दीप्तचक्रवाकोर:/NP स्‍मर:/KP धवलीकृतः/KN दिङ्मण्‍डलः/NP दीप्‍यमान:/KNV आसीत्/KP ।/PUNC तारका/NP अपि/AVK स्‍नेहपेशलदृष्टिम्/NP विक्षेपयन्‍त:/KNV समन्‍तत:/NP ससृजिरे/NP मोहकम्/NP एकम्/SMKY दृश्‍यम्/KP ।/PUNC वायुः/NP अपि/AVK कः/SN अपि/AVK प्राप्तयौवनर्द्धि:/NP सौन्दर्यगर्वित:/NV उद्दाममदोल्‍लासखर्वगति:/NP कुसुमनिचयसंसर्गलब्‍धमादकगंध:/NP कुंकुमाद्यंगरागसुरभितवपू/NP रसिकराजः/NP इव/ASD धीरलीलितः/NV वहति/KP ।/PUNC विटकङ्कविटपिनः/NP च/AVK रसालाद्याः/NP चाटुकारविटा/NP इव/ASD तत्/SN सेवाम्/NP चिकीर्षव:/KP पंचबाणाहतिविसंज्ञा:/NP भ्रांन्‍तमना:/NP चन्‍द्रावलोकनमात्रसंलग्नेक्षणा:/NP तत्‍सौन्‍दर्यविप्रलब्‍धा:/KN प्रणयाभिलाषिण/NP इव/ASD सर्वतः/A अवनतशिरोभि:/NP प्रचलितपल्लवैः/NP च/APY तस्‍य/SN स्‍वागतभिवाचरन्/KP ।/PUNC तत्‍परिसरे/NP एव/INTF आसीत्/KP श्वेताश्‍मविनिर्मित:/KN सत्त्‍वातिरेकोद्भूतशान्‍तरसः/NP इव/ASD मूर्तिमान्/KN इन्‍दुकला/NS इव/ASD स्‍वर्णकलशचाकचिक्‍यचकितायमानलोकदृष्टि:/NP आन्‍दोलितोर्ध्‍वध्‍वजः/NP मकरध्‍वजप्रेषिताप्‍सर:/NP रसविलासेक्षणाभग्नसमाधि:/NP अप्रतिहतमनोजरभससंक्रमणात्‍मरति:/NP वसन्‍तप्रभावपरिभावी/NP मन्‍मथारिः/NP इव/ASD पयोधाराप्‍लावितः/KNV हिमधवलः/NP भक्तार्तजनसम्‍पादितमनोरथ:/NV दीप्‍तदी‍पशिख:/NV गोपीजनवल्‍लभदेवालय:/NP ।/PUNC स्वर्णावरणवेष्टिताः/KN तत्र/A स्‍तम्‍भा/NP येषु/SN केचन/SN श्लोकाः/NP च/AVK अपि/AVK उत्‍कीर्णा:/KN ।/PUNC गर्भगृहे/NP च/AVK आसीत्/KP कृष्‍णप्रस्‍तरनिर्मिता/KN भगवत:/NV कृष्‍णस्‍य/NS मूर्ति:/NP ।/PUNC न/AN अतिदूरम्/NP एव/INTF तद्वामे/NP विराजते/KP भगवत्‍या/NP राधाया/NS अप्रतिमसौन्‍दर्यसारा/NV प्रतिमा/NP एका/SMK ।/PUNC प्राङ्गणम्/NP अपि/AVK च/AVK मणिजटितम्/NP तत्र/A ।/PUNC यत्र/A अपि/AVK गच्‍छति/KP दृष्टिः/NP अवलोक्‍यते/KP पवित्रतायाः/NP आलोकः/NP राज्‍यम्/NP च/AVK ऐश्वर्यस्‍य/NP ।/PUNC इदानीम्/A तु/A न/AN दृश्‍यते/KP कः/SN अपि/AVK जागरित:/KN ।/PUNC यामिनीकामिनीसंसर्गे/NP निद्रोत्‍संगे/NP लब्‍धविश्रमः/KNV लोक:/NP ।/PUNC
सुप्तः/KN मठाधीश:/NV कृष्‍णानन्‍द:/NS स्‍वकोष्ठे/KN ।/PUNC तस्‍य/SN पट्टशिष्‍यम्/NP अतिरिच्‍य/NP शेखराभिधानम्/NP सर्वे/SN अन्‍ये/SN शिष्‍या:/NP स्‍वकक्षेषु/NP कुशसंस्‍तराणि/NP अधिशयाना/NP अपगतलोकतापत्रया/NP आसन्/KP ।/PUNC
नित्‍यम्/NP एव/INTF सांध्‍यकाले/NP कदाचित्/A सामूहिकपूजनम्/NP कदाचित्/A संकीर्तनम्/KN नीराजनम्/NP कदाचित्/A च/AVK प्रवचनम्/NP कृष्‍णानन्‍दस्‍य/NS भक्‍तगणान्/NP आकर्षयति/KP स्‍म/A तत्र/A ।/PUNC न/AN एके/SMK श्रद्धान्विताः/KN च/AVK भक्ता:/KN तत्र/A पूजाम्/NP कृत्‍वा/KKS प्रसादम्/NP च/AVK गृहीत्‍वा/KKS आत्‍मन:/NP धूतकल्‍मषान्/NP धन्‍याः/NP च/AVK मन्‍यमाना:/NP न्‍यवर्त्तन्‍त/KN ।/PUNC यातौ/SNV यामौ/SN यामिन्‍या:/NP ।/PUNC
परम्/AVK अधुना/A अपि/AVK जागरित:/KNV शेखरः/NS तत्र/A ।/PUNC तन्निद्रा/NP तु/A अवमानिता/KNV प्रिया/NP एव/INTF क्‍वचित्/A अन्‍यत्र/A दूरंगता/KN ।/PUNC ननु/AP यदा/A कदापि/A कः/SN अपि/AVK विविक्तम्/KN सेवते/KP स्‍मृतयः/KKS तन्‍मनः/NP व्‍याप्नुवन्ति/KP ।/PUNC उन्निद्रस्‍य/NV शेखरस्‍य/NS मनस्‍यपि/NP च/AVK अतीतस्‍मृतयः/KKS चलचित्रवत्/NP पर्यभ्रमन्/KP ।/PUNC अहो/ABS कथम्/AP अयम्/SN क्रीडति/KP कालः/NP अहर्निशम्/NP लोके/NP अष्टापदे/NP शारैः/NP इव/ASD पुरुषभाग्‍यै/NP :/PUNC -/PUNC अक्षै:/NP किम्/AP च/AVK करोति/KP नित्‍यनियतिः/NP द्यूतात्‍मकम्/NV क्रीडनम्/NP कृष्‍णै/NS रात्रिचयै/NP सितैः/NS च/AVK दिवसै:/NP क्षेत्रम्/NP कृतम्/KN शोभनम्/NP ।/PUNC चाल्‍यन्‍ते/KP गुटिका:/NP प्रतिक्षणम्/NP अहो/ABS तस्‍या/SN किम्/AP अपि/AVK आग्रह:/KN सर्वा:/SN संख्‍यहता:/KN करङ्कनिहता:/KN शून्‍यम्/NP च/AVK खेलाङ्गनम्/NP ॥/PUNC आसीत्/KP अयम्/SN ग्रीष्‍मर्तु:/NP ।/PUNC प्रचण्‍डातपतापतातप्‍यमाना/NP स्‍वेदाकीर्णवदना:/NV जनाः/NP धृतातपत्रा:/NP केचन/SN वद्धोष्‍णीशाः/NP च/AVK केचन/SN विपणौ/NP व्‍यचरन्/KKS -/PUNC कदाचित्/A च/AVK कः/SN अपि/AVK विक्रेता/NP उच्‍चैः/KV वदति/KP स्‍म/A “/PUNC गृहाण/NP इदम्/SN गृहाण/NP इदम्/SN द्विपणकमात्रम्/NP च/AVK मूल्‍यम्/NP अत्‍यल्‍पार्घम्/NP एतत्/SN क्‍व/AP अन्‍यत्र/A लप्‍स्‍यसे/KP ?/PUNC ”/PUNC क्‍वचित्/A च/AVK क्रीडनकानि/NP क्‍वचित्/A च/AVK मिष्टान्‍नानि/NP ।/PUNC तत्र/A जना/NP सर्वे/SN क्रीतोल्‍लासा/NP इव/ASD आसन्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF सहसा/KV कौतुहलम्/NP अभूत्/KP एकम्/SMK ।/PUNC न/AN एके/SMK पुरुषाः/NP तत्र/A सम्मिलिता:/KN ।/PUNC “/PUNC कः/SN अयम्/SN ,/PUNC कः/SN अयम्/SN ,/PUNC कस्‍य/SN अयम्/SN दारक:/NP ?/PUNC ”/PUNC ध्‍वनिः/NP अयम्/SN सर्वत्र/A उत्थित:/KN ।/PUNC एतस्मिन्/SN एव/INTF अवसरे/NP गतेषु/NP केषुचित्/SN क्षणेषु/NP धृतचीरचीवरः/NP दण्‍डहस्‍तः/NP आनाभिविलम्‍बमानकूर्च:/NP तप:/NP पूतगभीरधीराकृति:/NP देदीप्‍यमानत्रिपुंड्रा‍ङ्कितललाट:/NP साधुः/NP तत्र/A समागत:/KN ।/PUNC “/PUNC किम्/AP किम्/DV !/PUNC कः/SN विवाद:/NP ?/PUNC ”/PUNC इति/AUD पृच्‍छता/NP तेन/SN साधुना/NP जनसम्‍मर्देन/NP आवृतः/KN धेनुविसृष्टवत्/NP सः/SN इव/ASD दीनाकृति:/NP वेपमानतनुः/NP अश्रुबिन्‍दुभि:/NP क्‍लेदितास्‍यः/NP बालक:/NP एकः/SMKY दृष्ट:/KN ।/PUNC अथ/AVK तेन/SN साधुना/NP पृष्ट:/KN कः/SN अपि/AVK तद्विषये/NP अवादीत्/KP -/PUNC “/PUNC स्‍वामिन्/NP ,/PUNC कः/SN अपि/AVK अयम्/SN विस्‍मृतगृहपथः/NP दारकः/NP अस्ति/KP ।/PUNC पृष्टः/KN च/AVK न/AN किञ्चित्/SN अपि/AVK भणति/KP ,/PUNC रोदिति/KP एव/INTF ,/PUNC रोदनेन/NP तु/A मुखम्/NP अपि/AVK अस्‍य/SN रक्तवर्णम्/NP संजातम्/KN ।/PUNC न/AN इदम्/SN अपि/AVK ज्ञायते/KP कः/SN अस्‍य/SN जनक:/NP का/SN च/AVK जनन्‍यस्‍य/NP ।/PUNC किम्/AP अपि/AVK समाधानम्/NP न/AN दृश्‍यते/KP किम्/AP करवाम/KP ”/PUNC इति/AUD ।/PUNC तथा/AVK उक्त:/KN सः/SN साधुः/NV च/AVK तस्‍य/SN मुखम्/NP परिचुम्‍ब्‍य/KKS यावत्/AVK तम्/SNV बालकम्/NP स्‍वाङकम्/NP आरोपयति/KP तावत्/AVK एव/INTF तस्‍य/SN वस्‍त्रान्‍तरात्/NP पत्रम्/NP एकम्/SMK न्‍यपतत्/KP ।/PUNC साधुः/NP च/AVK उपजातविस्‍मय:/NP तत्‍पत्रम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS अपठत्/KP -/PUNC “/PUNC प्रिय/NV पुत्र/NP ,/PUNC पाषाणहृदयेन/NP दारिद्रयपरवशेन/NP मया/SN त्‍यक्तः/KN असि/KP ।/PUNC अनिच्‍छन्/KKS अपि/AVK कालैकनियन्त्रितगतिः/NP गच्‍छामि/KP त्वाम्/SN परित्‍यज्‍य/KKS न/AN च/AVK निर्गच्‍छन्ति/KP अमी/NP प्राणा:/NP ।/PUNC खला:/NP खलु/A इमे/SN ।/PUNC तव/A माता/NP अपि/AVK पश्‍यतः/KP मे/SN सम्‍मुखम्/NP दारिद्रयैकदोषा/NP अकालकालकवली/NP जाता/KN ।/PUNC ईश्वर:/NP एव/INTF ननु/AP रक्षकः/NP ते/SN स्‍वस्ति/KP दैवदुर्विपाकहतः/KN ते/SN पिता/NP पत्रम्/NP इदम्/SN पठित्‍वा/KKS द्रवीभूतहृदयः/NP अश्रूपूर्णाकुलितेक्षणः/NP गद्गदस्‍वरेण/NP अवरुद्धकण्‍ठ:/KN सः/SN जगाद/KP “/PUNC बालकम्/NP एनम्/SN अहम्/SN पालयिष्‍यामि/KP ।/PUNC मा/AN भैषी:/KP पुत्र/NP ।/PUNC शिवम्/NS भूयात्/KP ।/PUNC बालकम्/NP च/AVK उत्‍थाप्‍य/KKS स्‍वाभीष्टाम्/NP दिशम्/NP प्रति/AUP प्रचक्रमे/KP ।/PUNC तस्‍य/SN एव/INTF बालकस्‍य/NP मठाधीशेन/NV कृष्‍णानन्‍देन/NS “/PUNC शेखर:/NS ”/PUNC इति/AUD अभिधानम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC तम्/SN तत्र/A एव/INTF देवायतने/NP गुरुरूपेण/NP अध्याप्‍य/KKS पित्रोः/NP वात्‍सल्‍येन/NP परिपालितवान्/KN ।/PUNC सः/SN अपि/AVK च/AVK स्‍वदिव्‍यमेधया/NP न/AN अतिचिरम्/NV एव/INTF सर्वाणि/SNV शास्‍त्राणि/NP वेदान्/NP च/AVK अधिचकार/KP ।/PUNC
कृष्‍णानन्‍दः/NS एव/INTF तस्‍य/SN माता/NP पिता/NP सर्वस्‍वम्/NP च/AVK आसीत्/KP ।/PUNC मातृवात्‍सल्‍यम्/NP पितृसंरक्षणम्/NP सर्वम्/SN सः/SN तत्र/A प्राप/KP ।/PUNC वियति/NP रविस्‍यन्‍दनम्/NP संचक्राम/KP ।/PUNC न/AN अभूत्/KP किम्/AP अपि/AVK विशेषम्/NP ।/PUNC परम्/AVK एकस्मिन्/SMKY अहनि/NP यदा/A सः/SN पूजोपरान्‍तम्/NP प्रसादवितरणम्/NP कृतवान्/KN तदा/A तस्‍य/SN दृष्टि:/NP मन्दिरस्‍य/NP चत्‍वरस्‍य/NP अध:/A पतिता/KN यत्र/A च/AVK बहवः/NV अस्‍पृश्‍या:/KP जनाः/NP स्थिताः/KN आसन्/KP ।/PUNC तेषु/SN च/AVK पंक्‍त्‍यग्रे/NP लज्‍जया/NP वेष्टिता/KN धृतश्‍वेतपरिधाना/NV सरलताया/NV मूर्तिः/NP इव/ASD प्रस्‍फुटितयौवनांगी/NP धूर्जटेः/NS आराधने/NV तपोलीना/NP आपर्णा/NP इव/ASD बाला/NP आसीत्/KP ।/PUNC सा/SN च/AVK अञ्जलिम्/NP बद्ध्वा/KKS यावत्/A एव/INTF शेखरम्/NS दृष्‍टवती/KN तदा/A एव/INTF तस्‍य/SN तेन/SN नयनमेलनम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC
विद्युत्/NP इव/ASD च/AVK स्‍फुरिता/KN तस्‍या:/SN अंगेषु/NP ।/PUNC शेखरस्‍य/NS अपि/AVK काचित्/SN विशिष्टा/KNV दशा/NP अभूत्/KP ।/PUNC हृदये/NP एकः/SMKY उद्वेगः/NP जात:/KN ।/PUNC शरीरे/NP सरोमांचम्/NP वेपथुः/NP च/AVK ।/PUNC सा/SNV बाला/NP च/AVK तत्‍सम्‍मुखे/NP मन्‍दस्‍वरेण/NP ‘/PUNC भगवन्/NP ’/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS स्‍वशाटिकाग्रम्/NP प्रसारितवती/KN ।/PUNC जडीभूत:/KN किम्/AP कर्त्तव्‍यविमूढ:/KN शेखरः/NS अपि/AVK स्‍नेहधाराप्रवाहित:/KN गतसंज्ञ:/NP पूजाया:/NP पवित्रपुष्‍पम्/NP एकम्/SMK तस्‍या:/SN शाटिकायाम्/NP अपातयत्/KP तावत्/A एव/INTF दीर्घरवः/NP अभूत्/KP एक:/SMK सकला/NP च/AVK जनता/NP क्रोधपरिपूर्णा/NV विकला/NV च/APY जाता/KN ।/PUNC “/PUNC भ्रष्टः/KN अयम्/SN शेखर:/NS ,/PUNC भ्रष्टः/KN अयम्/SN देवालयः/NP देवालयस्‍य/NP पवित्रपुष्‍पम्/NP अस्‍या:/SN अस्‍पृश्‍याया:/NV कन्‍यायाः/NP अङ्के/NP पातितम्/KN अनेन/SN ।/PUNC किम्/AP न/AN एतत्/SN चित्रम्/NP महत्/NV ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC क्लेशगमनम्/NP इदम्/SN ”/PUNC “/PUNC परम्/AVK देवालयेषु/NP तु/A न/AN एतद्/SN भवितव्‍यम्/KN ”/PUNC “/PUNC ननु/AP देवालयः/NP तु/A देवालयः/NP हि/A ”/PUNC “/PUNC किम्/AP इदम्/SN एतादृक्/SNV अत्र/A जातम्/KN ”/PUNC इत्‍यादीनि/NV वाक्‍यानि/NP च/AVK सः/SN जनसमूहः/NP वक्तुम्/KKS आरब्‍धवान्/KN महता/KNV कोलाहलेन/NP च/AVK गुंजितम्/KP तत्स्‍थलम्/NP ।/PUNC
मठाधीश:/NV कृष्‍णानन्‍द:/NS कोलाहलम्/NV इमम्/SNV आकर्ण्‍य/KKS बहिः/A आगच्‍छत्/KP अपृच्छत्/KP च/APY सर्वम्/SN वृत्तान्‍तम्/NP ।/PUNC तै:/SN विज्ञापित:/KN कृष्‍णानन्‍दः/NS जगाद/KP -/PUNC “/PUNC ननु/AP विचारणीयम्/KN इदम्/SN यत्/SN किञ्चित्/SN अपि/AVK घटितम्/KN अद्य/A विषये/NP अस्मिन्/SN सुविचार्य/NP श्वः/A अहम्/SN न्‍यायम्/NP करिष्यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC इति/AUD उक्त्वा/KKS सः/SN तूष्णीम्/NP बभूव/KP स्‍वकोष्ठम्/KN च/AVK प्रविवेश/KP ।/PUNC समस्तजनसमूहः/NP च/AVK शान्‍तीकृत:/KN ।/PUNC शेखरस्‍य/NS विषये/NP एव/INTF जल्‍पन्‍त:/KN सर्वे/SN न्‍यवर्त्तन्‍त/KN ।/PUNC कः/SN अपि/AVK अभणत्/KP -/PUNC “/PUNC ननु/AP कामी/NP शेखरः/NS अयम्/SN ,/PUNC तेन/SN तु/A जाले/NP अस्मिन्/SN न/AN पतितव्‍यम्/KN ।/PUNC “/PUNC शेखर:/NS किम्/AP कुर्यात्/KP ।/PUNC सा/SN एव/INTF अस्‍पृश्‍यता/NV कन्‍या/NP विप्रमेनम्/NP भ्रष्‍टम्/KNV चिकीर्षति/KP एवम्/AUD स्‍वचक्रम्/NP च/AVK प्रसारयति/KP ।/PUNC “/PUNC भ्रात:/NP ,/PUNC न/AN कस्‍य/SN अपि/AVK दोषः/NP अयम्/SN ,/PUNC कलियुगः/NP अयम्/SN ।/PUNC अस्‍माभिः/SN तु/A कदापि/A न/AN एतत्/SN दृष्टम्/KN ।/PUNC अथ/AVK एवम्/AUD वदत्‍सु/NP गतेषु/NP तेषु/SNV जनेषु/NP शेखरः/NS अपि/AVK स्‍वकोष्ठम्/KN गतवान्/KN ।/PUNC तत्र/A च/AVK गत्‍वा/KKS सः/SN अचिन्‍तयत्/KKS विषये/NP अस्मिन्/SN गुरुः/NP मे/SN किम्/AP वदिष्‍यति/KP येन/SN अहम्/SN पालित:/KN संवर्धितः/KN च/APY ।/PUNC तदा/A एव/INTF तस्‍या:/SN बालाया:/NP मुखम्/NP तस्‍य/SN कल्‍पनायाम्/NP समागतम्/KN ।/PUNC अन्‍तर्द्वन्‍द्वम्/NP आसीत्/KP तत्र/A ।/PUNC तदा/A एव/INTF अ‍तर्कितः/KN एव/INTF कृष्‍णानन्‍दः/NS तस्‍य/SN समीपे/NP अगच्‍छत्/KP ।/PUNC स्‍वगुरुम्/NP च/AVK आगतम्/KN वीक्ष्‍य/KKS शेखरः/NS तम्/SN प्रणम्‍य/KKS तस्‍य/SN पादयोः/NP च/AVK अपतत्/KP ।/PUNC स्‍नेहेन/NV कृष्‍णानन्‍दः/NS तम्/SN उत्‍थाप्‍य/KKS अवदत्/KP “/PUNC वत्‍स/NP ,/PUNC त्‍वम्/SN एव/INTF मे/SN उत्तराधिकारी/NP पुत्रः/NP च/AVK असि/KP ।/PUNC सर्वा:/SN मे/SN आशा:/NP त्‍वयि/SN एव/INTF निहिताः/KN सन्ति/KP ।/PUNC येन/SN प्रगाढस्‍नेहेन/NV त्‍वम्/SN मया/SN पालित:/KN संवर्धितः/KN च/APY तत्/SN अहम्/SN एव/INTF जानामि/KP ,/PUNC त्‍वम्/SN वा/AVK ।/PUNC अत:/AVK माम्/SN निराशम्/NP मा/AN कुरु/KP वत्‍स/NP ।/PUNC क्षणिकम्/NP इदम्/SNV यौवनम्/NP क्षणिका/NP ते/SN वासना/NP च/APY ।/PUNC परम्/AVK ईश्वरस्‍य/NP चरणयो:/NP सेवायाम्/NP यत्/SN सौख्‍यम्/NP अस्ति/KP शाश्‍वतम्/NP तत्/SN ।/PUNC अत:/AVK त्‍यज/KP एनाम्/SNV बालाम्/NP मांसपिण्‍डजाम्/NP ।/PUNC कृष्‍णम्/NS शरणम्/NP व्रज/KP ।/PUNC अथ/AVK एवम्/AUD उक्तवति/KN कृष्‍णानन्‍दे/NS सः/SN तूष्णीम्/NP बभूव/KP ।/PUNC गुरुः/NP च/AVK अवदत्/KP “/PUNC वत्‍स/NP ,/PUNC श्वः/A अहम्/SN त्वाम्/SN तद्बालासम्‍पर्कापवित्रीभूतम्/NP सप्रायश्चित्तविधानम्/NP पवित्री/NP करिष्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC उत्तरम्/NP च/AVK अप्रतीक्ष्‍य/KKS एव/INTF एवम्/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सः/SN बहिः/A अगच्‍छत्/KP ।/PUNC शेखरस्‍य/NS हृदय‍म्/NP अतिखिन्‍नम्/NV आसीत्/KP ।/PUNC उद्विग्न:/NV सः/SN शान्तिम्/NP लब्‍धुकामः/KP देवालयात्/NP बहिः/A अगच्‍छत्/KP ।/PUNC अमावस्‍या/NP आसीत्/KP ।/PUNC सर्वत्र/A च/AVK घनान्‍धकारः/NP व्‍यापृत:/KN ।/PUNC व्‍योम्नि/NP तारका/NP स्‍वज्‍योति:/NP प्रसार्य/KKS तत्/SN दूरीकर्त्तुम्/KN वृथा/NP एव/INTF प्रायतन्‍त/KN ।/PUNC यदा/A कदा/A मरुजवेन/NV वृक्षा:/NP प्रचलन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC शेखरः/NS तु/A तत्र/A उद्विग्नः/NP व्‍यचरत्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF काचित्/SN छाया/NP तेन/SN दृष्टा/KN ।/PUNC समीपे/NP आगतायाम्/KNV तस्‍याम्/SN का/SN त्‍वम्/SN ”/PUNC इति/AUD पृष्टा/KN सा/SN अवदत्/KP “/PUNC अहम्/SN पुष्‍पा/NS नाम्नि/NP अस्‍पृश्‍यकन्‍या/NP अस्मि/KP ,/PUNC यस्‍या:/SN संसर्गात्/NP पतित:/KN घोषितत्त्‍वम्/NP ।/PUNC ननु/AP अगाध:/NV स्‍नेहः/NP अस्ति/KP मयि/SN तव/A ।/PUNC परम्/AVK अहम्/SN नीचज्ञातिसंभवा/NP त्वाम्/SN न/AN पातयिष्‍यामि/KP ।/PUNC क्षमस्‍व/NP मे/SN धृष्टताम्/KP ।/PUNC '/PUNC शेखरः/NS अवदत्/KP “/PUNC आस्‍ताम्/KP सर्वम्/SN ।/PUNC अहम्/SN तु/A त्वाम्/SN स्‍वीकरिष्‍यामि/KP ।/PUNC “/PUNC ननु/AP अहम्/SN महत्‍पुण्‍यवती/NP यत्/SN त्वया/SN एवम्/AUD स्‍वीकृता/KN अहम्/SN ,/PUNC परम्/AVK एवम्/AUD तव/A पतनम्/NP न/AN भवितुम्/KKS अर्हति/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A भवतः/KP अन्तिमदर्शनलालसया/NP समागता/KN अत्र/A ।/PUNC एवम्/AUD उक्‍त्‍वा/KKS सा/SN तस्‍य/SN पादौ/NP अस्‍पृशत्/KP ।/PUNC शेखरः/NS ताम्/SN उत्‍थाप्‍य/KKS ताम्/SN परिरब्‍धुम्/KN भुजौ/NP प्रसारितवान्/KN ।/PUNC
परम्/AVK तदा/A एव/INTF सा/SN विद्युज्‍जवेन/NP तद्बंधनात्/NP आत्‍मानम्/NP विमोच्‍य/KKS अधावत्/KP ।/PUNC
शेखरः/NS ताम्/SN दीर्घस्‍वरेण/NP आकारयत्/KP पुष्‍पे/NP ....../PUNC पुष्‍पे/NP ....../PUNC ।/PUNC जीवितेन/NP एव/INTF आत्‍मन:/NP शपामि/KP ते/SN ।/PUNC विरम/NV क्षणम्/NP एकम्/SMK तु/A अतिद्रुतगतिना/NP च/AVK अनुधाव्‍य/KN वेपमानाम्/NP ताम्/SN अतिदूरम्/NP एव/INTF गत्‍वा/KKS जग्राह/KP ।/PUNC अश्रुबिन्‍दुचर्चितवदनाम्/NP अरुणपयोजकपोलाम्/NP परिष्‍वज्‍य/KKS अभाषत/KP -/PUNC “/PUNC पुष्‍पे/NP ,/PUNC किम्/AP पतनम्/NP किम्/AP च/AVK उत्‍थानम्/KN ,/PUNC किम्/AP कर्त्तव्‍यम्/KN अकर्त्तव्‍यम्/KN वा/APY मया/SN अपि/AVK अधीतम्/NP अत्र/A किञ्चिद्/SN ।/PUNC विसृष्टः/KN मद्विवेक:/NP ।/PUNC कः/SNV अस्‍पृश्‍य:/NP पञ्चभौतिकः/NP अयम्/SN देह:/NP ,/PUNC सच्चित्/NV रुपी/NP देही/NP वा/AVK ।/PUNC केन/SN इयम्/SN कृता/KN जाति/NP व्‍यवस्‍था/NP ।/PUNC
किम्/AP जानासि/KP त्‍वम्/SN यै:/SNV जनैः/NP अभियुक्तः/KN अहम्/SN ये/SN च/AVK नित्‍यम्/NP अत्र/A आगत्‍य/KKS भगवन्‍तम्/NP श्रीकृष्‍णम्/NS उपासते/KP गीतापाठम्/KN कुर्वन्ति/KP -/PUNC ते/SN एव/INTF पठन्ति:/KP “/PUNC शुनि/NP च/AVK एव/INTF श्‍वपाके/NP च/AVK पण्डिता:/NP समदर्शिन:/NP ।/PUNC "/PUNC ”/PUNC क्‍व/AP अद्य/A तत्/SN समदर्शित्‍वम्/NP ?/PUNC क्‍व/AP च/AVK गुणकर्मविभागश:/NP कृता/KN तद्व्‍यवस्‍था/NP ।/PUNC अत:/AVK मा/AN अविचार्य/KKS एव/INTF साहसम्/NP इमम्/SN कुरु/KP ।/PUNC गच्‍छाव/KP ,/PUNC एहि/SN ,/PUNC विस्‍तृता/KN वसुधा/NP इयम्/SN क्‍वचित्/A तु/A आश्रयम्/NP दास्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC सूचीभेद्ये/NV तमसि/NP अन्‍तर्हिते/KNV आकृती/NP ते/SN ।/PUNC मरुतः/NP जवेन/NP प्रसारितः/KN गंध:/NP समन्‍तत:/NP ।/PUNC

विकचा/NV रजनीगंधा/NP ।/PUNC
पटाक्षेप:/NP “/PUNC अम्‍बे/NP !/PUNC अहम्/SN किम्/AP अपि/AVK न/AN जानामि/KP ,/PUNC परम्/AVK अहम्/SN लक्ष्‍म्‍या:/NS गृहम्/NP न/AN गमिष्‍यामि/KP ।/PUNC न/AN कदापि/A गमिष्‍यामि/KP !/PUNC शृणोषि/KP त्‍वम्/SN ?/PUNC ”/PUNC मम/SN पञ्चदशवर्षीया/SMKY पुत्री/NP अदिति:/NS अवदत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A आश्चर्येण/NP जड़ा/NP अभवम्/KP इदम्/SN किम्/AP भणति/KP अदिति:/NS ?/PUNC मम/SN विस्‍फारिते/NV नेत्रे/NP दृष्ट्वा/KKS ,/PUNC मन्दस्मितेन/NV किञ्चित्/SN रहस्‍योद्घाटनम्/NP इव/ASD कुर्वन्‍ती/KN ,/PUNC  सा/SN अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC लक्ष्‍म्‍या/NS सह/AUP न/AN अस्ति/KP मम/SN मैत्री/NP साम्‍प्रतम्/A ।/PUNC अतीव/A आश्चर्येण/NP अहम्/SN आसंदिकायाः/NP उत्थितुम्/KKS उद्यता/KN ।/PUNC अपृच्‍छम्/KP च/AVK “/PUNC आ:/A !/PUNC अदिति/NS !/PUNC कः/SN विवादः/NP तयो:/SN तदापि/A वद/KP ।/PUNC परम्/AVK अदितिः/NS तु/A मम/SN प्रश्‍नैः/NP व्‍यथिता/KN इव/ASD संजाता/KN ।/PUNC ततः/A तु/A “/PUNC कॉलोन्‍या/NP ”/PUNC पुरोद्यानम्/NP प्रति/AUP स्‍वक्रीडापरिष्‍करम्/NP गृहीत्‍वा/KKS धावमाना/NV अभवत्/KP ।/PUNC अहम्/SN “/PUNC अदिति/NS !/PUNC अदिति/NS !/PUNC ”/PUNC इति/AUD अकथयम्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK सा/SN न/AN किम्/AP अपि/AVK शुश्राव/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A अदितिम्/NS इदम्/SN एव/INTF अपृच्‍छम्/KP यत्/SN सा/SN लक्ष्‍म्‍या:/NS गृहम्/NP गत्‍वा/KKS “/PUNC बैडमिण्‍टनक्रीड़ाप्रतियोगिताया:/NP ”/PUNC अभ्‍यासम्/NP कथम्/AP न/AN करोति/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK सा/SN लक्ष्‍म्‍या:/NP गृहम्/SN गन्‍तुम्/KKS कथम्/AP अपि/AVK तत्‍परा/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC
सा/SN तु/A रहस्‍योद्घाटनेन/NP माम्/SN विस्मिताम्/NV विधाय/KKS गृहात्/NP निष्‍क्रान्‍ता/KN ।/PUNC सुरलक्ष्‍म्‍या/NS सह/AUP अदितेः/NS मैत्री/NP अस्माकम्/SN सर्वेषाम्/SN कृते/KN विश्रुता/KNV आसीत्/KP ।/PUNC सुरलक्ष्‍मीम्/NS वयम्/SN वात्‍सल्‍येन/NP लक्ष्‍मी/NS इति/AUP नाम्‍ना/NP सम्‍बोधितवन्‍त:/KN एकवर्ष/NP पूर्वम्/AUD एव/INTF मद्रासनगरात्/NP पितु:/NP स्‍थानान्‍तरणहेतुना/NP सा/SN अस्माकम्/SN लघुनगर्याम्/NP अगच्‍छत्/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN ‘/PUNC कॉलोन्‍या:/NP '/PUNC विविधजातिप्रदेशानाम्/NP बालकबालिकाभि:/NP सह/AUP मिलनाय/NP सा/SN अत्यल्‍पम्/NV समयव्‍ययम्/NP चकार/KP ।/PUNC तस्‍या:/SN पितरौ/NP तदीयाग्रजा/NP च/AVK मलयालमभाषाम्/NP एव/INTF अजानन्/KP ।/PUNC अस्माकम्/SN गृहात्/NP एकाद्विगृहसमूहान्‍तरालम्/NP एव/INTF तस्‍या:/SN गृहम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN अद्य/A अपि/AVK स्‍मरामि/KP यत्/SN कथम्/AP अदितिः/NS लक्ष्‍म्‍या:/NS हस्‍तम्/NP गृहीत्‍वा/KKS ताम्/SN हिन्‍दीवाक्‍यानि/NP लिखितुम्/KKS प्रेरयति/KP स्‍म/A ।/PUNC
आंग्‍लभाषामाध्‍यमविद्यालये/NP यद्यपि/AVK हिन्‍दीशिक्षाया:/NP कः/SN अपि/AVK महती/KNV आवश्‍यकता/NP न/AN आसीत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अस्माकम्/SN स्‍वभावतः/NP नेतृत्‍वशालिनी/NV पुत्री/NP तु/A किम्/AP अपि/AVK एकाम्/SMKY कनिष्ठाम्/NV शिष्‍याम्/NP इव/ASD अप्राप्नोत्/KP ,/PUNC यत:/A अदिति:/NS सदा/A एव/INTF नेतृत्‍वम्/NP एव/INTF कृतवती/KN ।/PUNC अद्य/A विद्यालये/NP ,/PUNC श्‍व:/A मञ्चे/KP ,/PUNC परश्‍वे/A च/AVK क्रीड़ाङ्गणे/NP ,/PUNC एवम्/AUD एव/INTF सदा/A सर्वदा/A सर्वासाम्/SNV सखीनाम्/NP नेतृत्‍वम्/NP एव/INTF अकरोत्/KP ।/PUNC केवलम्/NP एकः/SMKY एव/INTF दोष:/NP आसीत्/KP तस्‍या:/SN स्‍वभावे/NP ।/PUNC
सा/SN कदापि/A पराजयम्/NP न/AN स्‍वीचकार/KP ।/PUNC कतिवारम्/NP अहम्/SN ताम्/SN उपादिशम्/NP यत्/SN “/PUNC गुणा:/NP विनयेन/NV शोभन्‍ते/KP !/PUNC ”/PUNC किन्‍तु/AVK अस्मिन्/SN विषये/NP सा/SN अतीव/A असहिष्‍णु/NV दधार/KP ।/PUNC स्‍वमित्रै:/NP सह/AUP वस्‍तूनाम्/NP विभाजनम्/NP कदापि/A न/AN स्‍वीकरोति/KP स्‍म/A ।/PUNC किन्‍तु/AVK लक्ष्‍म्‍या:/NS आगमनेन/NP तस्‍या/SN इयम्/SN दुष्‍प्रवृत्ति:/KN अपि/AVK नष्टप्राया/NP बभूव/KP ।/PUNC अदिति:/NS प्रत्‍येकानि/NP निजकार्याणि/NP लक्ष्‍म्‍या/NS सह/AUP एव/INTF करोति/KP स्‍म/A ।/PUNC
स्थितौ/KP किम्/AP वा/AVK उत्‍थाने/KN ,/PUNC स्‍वप्ने/NP किम्/AP वा/AVK जागृतौ/KN प्रत्‍येकस्मिन्/NP कार्ये/NP लक्ष्‍म्‍यै/NS अदिति:/NS ,/PUNC अदित्‍यै/NS च/AVK लक्ष्‍मी:/NS अवश्‍यम्/NP एव/INTF साहचर्यम्/NP ददौ/KP ।/PUNC
बहु/NV किम्/AP कथयामि/KP ,/PUNC गतेभ्‍यः/KNV वर्षत्रयेभ्‍य:/NP ‘/PUNC बैडमिण्‍टनस्‍य/NS ,/PUNC नगरस्‍तरीयप्रतियोगितासु/NP विजयित्री/NV अदिति:/NS लक्ष्‍मीकृते/KN ‘/PUNC बैडमिण्‍टन/NS ,/PUNC प्रशिक्षणम्/NP अपि/AVK प्रारभत/KP ।/PUNC दिनद्वयपूर्वस्‍य/NP एव/INTF वार्ता/NP प्रतीयते/KP ,/PUNC यदा/A कोमलाङ्गिनी/NV ,/PUNC विशालनेत्राभ्याम्/NV अश्रूणि/NP निपातयन्‍ती/KN ,/PUNC श्‍यामवर्णा/NV लक्ष्‍मी:/NP अदित्‍या/NS सदा/A एव/INTF पराजिता/KN क्‍लांता/KN श्रान्‍ता/KN च/APY भूत्‍वा/KKS मम/SN समीपे/NP आगच्‍छति/KP स्‍म/A ।/PUNC
अदितिः/NS तु/A स्‍वगुरुसुलभाम्/NP गरिमाम्/NV अपि/AVK धारयति/KP स्‍म/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK हर्षातिरेकेण/NV मुखात्/NP हर्षध्‍वनिम्/NP अपि/AVK निस्‍सारयति/KP स्‍म/A ।/PUNC न/AN जाने/NP कतिवारम्/NP तयो:/SN ‘/PUNC बैडमिन्‍टन/NS -/PUNC क्रीडा/NP ,/PUNC परिसमाप्तौ/KN अहम्/SN शीतलफलानि/NP ,/PUNC मिष्‍ठान्‍नम्/NP ,/PUNC पक्ववटिकाम्/NP च/APY ताभ्‍याम्/SNV जलपानार्थम्/NP अददाम्/KP ।/PUNC इमे/SN द्वे/SMK उभयोः/SN एव/INTF गृहसमूहयो:/NP ‘/PUNC सीता/NS गीता/NS च/APY ’/PUNC इति/AUD जल्‍पनाम्/NP एव/INTF धारयामासतु:/KP ।/PUNC कथम्/AP तावद्/A अनयो:/SN मैत्री/NP अधुना/A न/AN अस्ति/KP ?/PUNC इति/AUD एषा/SN मम/SN विचारशृंखला/NP कर्पटार्गलध्‍वन्‍या/NP भग्‍ना/NP इव/ASD संजाता/KN ।/PUNC अहम्/SN द्वित्रिदिवसेषु/NP व्‍यतीतेषु/NP अपि/AVK अस्याम्/SN एव/INTF असामञ्जस्‍यस्थित्‍याम्/NP आसम्/KP ।/PUNC अदितिम्/NS अनेकवारम्/NP अहम्/SN अपृच्‍छम्/KP “/PUNC मनुष्‍या:/NP स्‍वभावेन/NP स्‍खलनशीला:/NV जायन्‍ते/KP ।/PUNC वद/KP तावत्/A किम्/AP निमित्तम्/KN लक्ष्‍म्‍या/NS सह/AUP ते/SN विवाद:/NP ?/PUNC ”/PUNC किन्‍तु/AVK सा/SN तु/A अस्मिन्/SN विषये/NP मौनम्/NP एव/INTF अधारयत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A विश्वसितुम्/KKS न/AN शक्नोमि/KP ,/PUNC यत्/SN पुरा/NP तु/A अदितिः/NS लक्ष्‍मीम्/NS विना/AUP कदाचित्/A आपणम्/NP अपि/AVK न/AN अगच्‍छत्/KP ।/PUNC अधुना/A सा/SN लक्ष्‍मी/NS अकस्‍मात्/A कमपराधम्/NP विहितवती/KN यत्/SN अधुना/A अदिति:/NS तस्‍या/SN नाम/NP अपि/AVK श्रुत्‍वा/KKS इत्‍थम्/SN कुप्यति/KP ।/PUNC एतादृश्‍याम्/SNV परिस्थित्‍याम्/NP न/AN मे/SN बुद्धि:/NP किम्/AP अपि/AVK निश्चयम्/NP अधिगच्‍छति/KP ।/PUNC केन/SNV कारणेन/NP अदिति:/NS साम्‍प्रतम्/A लक्ष्मीम्/NS न/AN तु/A मिलति/KP ,/PUNC न/AN च/AVK संभाषते/KP ,/PUNC इति/AUD तु/A अहम्/SN न/AN ज्ञातवती/KN ।/PUNC व्‍यतीते/NP तु/A तृतीयदिवसे/SMKY लक्ष्‍म्‍या:/NS सहोदरा/NV सौदामिनी/NS अस्माकम्/SN गृहे/NP आगच्‍छत्/KP अवदत्/KP च/AVK “/PUNC बहुकालाद्/NP भवत्‍याः/SN दर्शनम्/NP न/AN एव/INTF जातम्/KN ।/PUNC अहम्/SN अत्‍यौत्‍सुक्‍येन/NV ताम्/SN अपृच्‍छम्/KP -/PUNC “/PUNC सौदामिनि/NS !/PUNC पुत्री/NP लक्ष्मी:/NS अस्माकम्/SN गृहे/NP केन/SN कारणेन/NP न/SN आगच्‍छति/KP ?/PUNC वद/KP पुत्रि/NP !/PUNC मे/SN हृदयम्/NP तु/A भृशम्/KV सीदति/KP ........./PUNC ।/PUNC सा/SN किञ्चित्/SN कालम्/NP विरम्‍य/KKS सस्मितम्/NV अवदत्/KP “/PUNC किम्/AP न/AN जानाति/KP भवती/SN ?/PUNC लक्ष्‍मी:/NS विद्यालयस्‍तरीयबैडमिन्‍टनप्रतियोगितायाम्/NP अदितिम्/NS पराजितवती/KN ।/PUNC तस्‍मात्/SN एव/INTF कालाद्/NP अदिति:/NS तया/SN सह/AUP न/AN संभाषते/KP ।/PUNC अहो/ABS !/PUNC इदम्/SN तावत्/A कारणम्/NP उभयो:/SN मैत्र्या:/NP पटाक्षेपस्‍य/NP ।/PUNC मम/SN अनुदारहृदया/NV पुत्री/NP लक्ष्‍म्‍या/NS विहितम्/KN गुरुपदगरिमोल्‍लङ्घनम्/NP असह्यम्/NV एव/INTF पराजयम्/NP ईहते/KP ।/PUNC अपरम्/SN च/AVK क्रीड़ाभावना/NP अपि/AVK पराजयवेदनाम्//NP सह्याम्/NV इव/ASD विदधाति/KP ,/PUNC इति/AUD अपि/AVK विसस्‍मार/KP सा/SN अहंकारिणी/NP मदीया/SNV कैशोर्ये/NP संप्रविष्टा/KN दुहिता/KN ।/PUNC

नन्दिनी/NS रामलाल:/NS सर्वदा/A गौसंरक्षणम्/NP करोति/KP स्‍म/KP ।/PUNC अस्मिन्/SNV समये/NP दुर्भिक्षे/NP अस्‍य/SN द्वौ/SMKY गावौ/NP मृतौ/KN ।/PUNC भौरी/NP अस्‍य/SN भार्या/NP अनथा/NP क्षतमा/NP उद्विग्ना/KN आसीत्/KP ।/PUNC गो:/NP क्षतिना/NP बालकानाम्/NP प्रात:/NP सायम्/NP दुग्‍धव्‍यवस्‍था/NP विकला/NV जाता/KN ।/PUNC भौरी/NP अन्‍यमनस्‍का/NP मनसि/NP खिन्‍नासती/NS न/AN कार्यम्/NP करोति/KP स्‍म/A ।/PUNC एकदा/A पत्‍न्‍या:/NP नेत्रयो:/NP अश्रुकणान्/NP विलोक्‍य/KKS रामलाल:/NS उवाच/KP -/PUNC भौरी/NP त्‍वम्/SN काम्/NP चिन्‍ताम्/NP करोषि/KP ?/PUNC देहि/KP मे/SN रजतवलयम्/NP त्वाम्/SN शीघ्रम्/KV एव/INTF श्रेष्ठम्/NV गाम्/NP नयामि/KP ।/PUNC रजतवलया:/NP एव/INTF तस्‍य/SN भार्याया:/NP श्रेष्ठा/NV सम्‍पत्ति:/KN आसीत्/KP ।/PUNC
सा/SN इमाम्/SN सम्‍पत्तिम्/NP दातुम्/KKS न/AN इच्‍छति/KP स्‍म/A ।/PUNC किन्‍तु/AVK बालकानाम्/NP कष्टम्/NP अवलोक्‍य/KKS सा/SN कथनमात्रेण/NP एव/INTF गृहान्‍त:/NP प्रविष्टा/KN ,/PUNC निर्गत्‍य/KKS पत्‍यु:/NP हस्‍ते/NP तान्/SN समर्पितवती/KN ।/PUNC उवाच/KP च/AVK गच्‍छ/KP सत्‍वरम्/KV एव/INTF अतिश्रेष्ठाम्/NV गाम्/NP आनय/KP ।/PUNC रामलालः/NS नैकटिके/NV ग्रामे/NP अगच्‍छत्/KP तत्र/A शुभनामधेय:/NS एक:/SMK तस्‍य/SN सुपरिचित:/KNV ग्रामीण:/NP निवसति/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्‍य/SN समीपे/NP एका/SMK श्रेष्‍ठा/NV गौः/NP आसीत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A तेन/SN रामलालः/NS अवलोकित:/KN तदाA अधिकम्/NV धनम्/NP प्रातुकाम:/KP सन्/KKS मिथ्‍यामुद्राम्/NP आनयन्/KKS प्रोवाच/KP ।/PUNC अरे/ASMB रामलाल/NS !/PUNC ह्य:/A एव/INTF एक/SMKY जाट:/NP समागत:/KN ।/PUNC तेन/SN शतद्वयम्/SMKY रूप्‍यकम्/NP गोमूल्‍यम्/NP निर्धारितम्/KN ।/PUNC यदि/AVK श्वः/A सः/SN न/AN समागमिष्यति/KP तर्हि/AVK त्वम्/SN इमाम्/SN नय/KP ।/PUNC रामलालेन/NS विचारितम्/KN यदि/AVK स:/SN आगमिष्‍यति/KP तर्हि/AVK नेष्‍यसि/KP ,/PUNC कथम्/AP अहम्/SN अधिकमूल्‍यम्/NP दत्‍वा/KKS अपि/AVK आत्‍मीयभार्याया:/NP कष्टम्/NP निवारयानि/KP इति/AUD ।/PUNC इत्‍थम्/SN विमर्श्य/KKS तेन/SN कथितम्/KP भो/ASMB पितृव्‍य/KN !/PUNC त्‍वया/SN पूर्वम्/AVK तु/A सार्धैकशतम्/NP एव/INTF कथितम्/KP ,/PUNC अद्य/A तु/A बहुमूल्‍यम्/NP वाञ्छसि/KP ।/PUNC इदम्/SN न/AN उचितम्/NP ।/PUNC शम्‍भुना/NS कथितम्/KP भ्रात:/NP !/PUNC त्‍वम्/SN मा/AN गृहाण/NP ।/PUNC यदि/AVK समीपस्‍थ:/NP जाट:/NP न/AN समागमिष्‍यति/KP तर्हि/AVK अहम्/SN त्वाम्/SN पूर्वोक्तमूल्‍ये/NP दास्‍यामि/KP ।/PUNC रामलालेन/NS विचारितम्/KN यदि/AVK अहम्/SN साम्‍प्रतम्/A गाम्/NP न/AN क्रेष्‍यामि/KP तर्हि/AVK श्‍व:/A सः/SN समागत्‍य/KKS अवश्‍यम्/NP एव/INTF इमाम्/SN नेष्‍यति/KP ।/PUNC
तर्हि/AVK अवसरे/NP अधिकम्/NP अपि/AVK प्रदानम्/NP श्रेष्ठम्/NP भविष्‍यति/KP ।/PUNC इत्‍थम्/SN निश्चित्‍य/KKS रामलाल:/NS प्रोवाच/KP गृहाण/NP पितृव्‍य/KN !/PUNC इदम्/SN मूल्‍यम्/NP ।/PUNC अहम्/SN तु/A गाम्/NP नेष्‍यामि/KP एव/INTF ।/PUNC अनया/SN युक्‍त्‍या/KKS शम्‍भुना/NS पञ्चाशत/SMKP रूप्‍यकाणि/NP अधिकम्/NP गृहीतानि/KN ।/PUNC कथितम्/KP यदि/AVK तुभ्‍यम्/SN रोचते/KP तर्हि/AVK नय/KP इमाम्/SN ।/PUNC श्‍व:/A तम्/SN किम्/AP अपि/AVK उत्तरम्/NP दास्‍ये/KP ।/PUNC मार्गे/NP चलता/KN ग्रामवासिभिः/NP पृष्ट:/KN ।/PUNC भो/ASMB मित्र/NP कुत:/AP गाम्/NP आनीतवान्/KN असि/KP ?/PUNC किम्/AP च/AVK अस्‍या:/SN मूल्‍यम्/NP ?/PUNC रामलालाय/NS यद्यपि/AVK न/AN इदम्/SN रोचते/KP स्‍म/A किन्‍तु/AVK मन्‍दस्मितम्/NP कृत्‍वा/KKS उत्तरम्/NP दत्‍वा/KKS अग्रे/A चलित:/KN ।/PUNC अपरेण/SN गदितम्/KP गौ/NP तु/A श्रेष्ठा/NP अस्यै/SN तु/A शतम्/SMK अपि/AVK अल्‍पम्/NP ।/PUNC अन्‍येन/SN गोपृष्ठे/KN हस्‍तम्/NP निधाय/KKS भो/ASMB मित्र/NP !/PUNC कुत:/AP आनीतवान्/KNV असि/KP इमाम्/SN नन्दिनीम्/NS ?/PUNC इयम्/SN तु/A त्वाम्/SN कृतकृत्‍यम्/KN करिष्‍यति/KP ।/PUNC इत्‍थम्/SN हृदयस्‍पर्शभि:/NV उक्‍तिभि:/KN मनसि/NP मुदित:/KN सन्/KKS रामलाल:/NS गृहम्/NP समागत:/KN ।/PUNC सः/SN विचारितवान्/KN यदा/AVK भौरी/NP इमाम्/SN अवलोकयिष्‍यति/KP तदा/AVK स्‍वयम्/SNV एव/INTF प्रशंसयिष्‍यति/KP ।/PUNC द्वारे/NP खटखटध्‍वनिम्/NP श्रुत्‍वा/KKS धावमाना/NP भौरी/NP समागता/KN गाम्/NP अवलोक्‍य/KKS स्‍पर्शम्/NP च/AVK कृत्‍वा/KKS परमम्/AVK प्रमोदम्/NP आप्तवती/KN ।/PUNC कथितवती/KN ,/PUNC इयम्/SN तु/A अतिसरला/NV शृङ्गप्रहारम्/NP अपि/AVK न/AN करोति/KP ।/PUNC वास्‍तविकरूपेण/NP गौः/NP इयम्/SN ।/PUNC “/PUNC भौरी/NP इयम्/SN साम्‍प्रतम्/A तु/A पञ्चपरिमितम्/NV दुग्‍धम्/NP ददाति/KP किन्‍तु/AVK सम्‍यग्/A भोजनम्/NP प्राप्य/KKS सप्ताष्टकिलोपरिमितम्/NV दुग्धम्/NP दास्‍यति/KP ।/PUNC न/AN अस्ति/KP अत्र/A संदेह:/NP ।/PUNC "/PUNC ”/PUNC भौरी/NP प्रात:कालात्/NP एव/INTF गौसेवायाम्/NP संलग्ना/NP जाता/KN गृहे/NP सौख्‍यपूर्णम्/NV वातावरणम्/NP जातम्/KN ।/PUNC अत्रान्‍तरे/NP गोदुग्‍धम्/NP वृद्धिगतम्/KN भौरी/NP 5/PUNC किलोदुग्‍धम्/NP विक्रीय/KKS अवशिष्टम्/KN गृहे/NP प्रयोजयति/KP स्‍म/A ।/PUNC कतिपयैः/A मासैः/NP एव/INTF तया/SN गोमूल्‍यम्/NP अधिगतम्/KN ।/PUNC बालका:/NP हर्षिता:/KNV सन्/KKS गोपुच्‍छम्/NP गृहीत्‍वा/KKS क्रीडन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC बालकानाम्/NP मुखात्/NP नंदिनीशब्‍द:/NS यादृश:/SNV सुखकर:/NV आसीत्/KP न/AN तादृश:/SNV वयस्‍कमुखान्/NP नंदिनीशब्‍दः/NS ।/PUNC प्रात:कालात्/NP सायंकालपर्यन्‍तम्/NP अनेकेजना:/NP नन्दिनीम्/NS प्रशंसन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC भौरी/NP रामलालौ/NS नन्दिन्‍या:/NS प्रशंसा/NP श्रुत्‍वा/KKS नितराम्/NV प्रसन्‍नौ/NP भवत:/KP स्‍म/A ।/PUNC द्वौ/SMK एव/INTF स्‍वकीयेन/SNV व्‍यवहारेण/NP आचरणेन/NP जनान्/NP संतोषयत:/KP स्‍म/A ।/PUNC रामलालस्‍य/NS पत्नी/NP निषण्‍णा/NP दुग्‍धविक्रयम्/NP कृतवती/KN ।/PUNC तया/SN कदापि/A दुग्‍धे/NP जलम्/NP न/AN मेलितम्/KP ।/PUNC सर्वे/SN क्रेतार:/NP तस्‍या:/SN अनेन/SN व्‍यवहारेण/NP सन्‍तुष्टा:/KN आसन्/KP ।/PUNC तया/SN गोमूल्‍यम्/NP तु/A अधिगतम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK दुर्भाग्‍यात्/NP एकदा/A तस्‍य:/SN गौ/NP अरण्‍यात्/NP न/AN आगता/KN ।/PUNC दुग्‍धक्रेतार:/NP पृच्‍छन्ति/KP स्‍म/A किम्/AP नन्दिनी/NS न/AN आगता/KN ।/PUNC पुनश्च/A अपर:/SN पृच्‍छति/KP स्‍म/A किम्/AP साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK न/AN आगता/KN ।/PUNC
रामलाल:/NS लालटेनम्/NP करे/NP गृहीत्‍वा/KKS निशायाम्/NS इतस्‍तत:/A गो/NP -/PUNC अन्‍वेषणाय/SNV तत्‍परः/NP भूत्‍वा/KKS भ्रमति/KP स्‍म/A ।/PUNC किन्‍तु/AVK गौ/NP कुत्रचित्/AP अपि/AVK न/AN उपलब्‍धा/KN ।/PUNC श्रान्‍त:/KNV रामलाल:/NS जात:/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF गौ:/NP शनै:/KV शनै:/DV पादप्रक्षेपम्/NP कृत्‍वा/KKS समागतवती/KN ।/PUNC दुर्भाग्‍यात्/NP यदा/AVK सा/SN सन्निकटे/NP समागता/KN ,/PUNC तदा/AVK ज्ञातम्/KN यत्/SN तया/SN किम्/AP अपि/AVK विषमयम्/NV वस्‍तु/NP जातम्/KN भक्षितम्/KN ।/PUNC सा/SN गृहे/NP आगत्‍य/KKS तिष्ठति/KP स्‍म/A ।/PUNC रामलालेन/NS तस्‍य/SN पत्‍न्‍या/NP च/AVK यथा/AVK उपपादितवस्‍तुना/NP देशजोपचारेण/NP तस्‍या:/SN बहुसंरक्षणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC इत्‍थम्/SN निशा/NP अतीता/NP ।/PUNC प्रात:/NP सूर्योदये/NP गवा/NP प्राणा:/NP त्‍यक्ता:/KN ।/PUNC भौरी/NP पूर्ववत्/ASD महत्खिन्‍ना/NP जाता/KN ।/PUNC
तस्‍या:/SN नेत्राभ्याम्/NP अश्रुविन्‍दव:/NP पतन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC बालका:/NP अपि/AVK मातु:/NP मुखात्/NP मरणस्‍य/NP समाचारान्/NP ज्ञात्‍वा/KKS अस्माकम्/SN नंदिनी/NS मृता:/KN इति/AUD कथयित्‍वा/KKS रूदन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC रामलालः/NS अपि/AVK मनसि/NP खिन्‍न:/NV सन्/KKS तूष्णीम्/NP स्थित:/KN ।/PUNC अस्मिन्/SN एव/INTF समये/NP रजतवलये/NP नीत्‍वा/KKS शंभुकाका/NS कुसीदम्/NP मूल्‍यम्/NP च/AVK प्राप्त्यर्थम्/NP समागत:/KN किन्‍तु/AVK शोकमयम्/NV वातावरणम्/NP दृष्ट्वा/KKS उत्‍थाय/KKS चलित:/KN ।/PUNC भौरीदेव्‍या/NP गोस्‍मृतौ/KN एकम्/SMKY चत्‍वरम्/NP निर्मापितम्/KN ।/PUNC तस्‍या:/SN नन्दिन्‍या:/NS स्‍मृतिचिह्नस्‍वरूपम्/NP चत्‍वरम्/NP साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK सन्/KKS अद्य/A अपि/AVK विद्यते/KP ।/PUNC

ललनालोप्त्रम्/NP
(/PUNC भारत/NS -/PUNC पाक/NS संघर्षारम्‍भः/NP भारतविभाजनेन/NP सह/AUP समभवत्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK काश्‍मीरप्रदेशः/NS भारतभिन्‍नाङ्गत्‍वेन/NP समुद्घोषित:/KN परम्/SN पाकिस्‍तानदेश:/NS तदधिकृत्‍य/KKS सदा/A एव/INTF संघर्षरतः/KN दृश्‍यते/KP ।/PUNC तत्र/A तया:/SN दुर्धर्षा:/NV सैनिकाः/NP युद्धाय/KKS सन्नद्धा:/KN अथवा/AVK पाकप्रशिक्षिता:/KNV युवका:/NP काश्‍मीरे/NS भारतीयप्रदेशेषु/NP वा/AVK प्रवेष्टुम्/KKS धनजनहानिम्/NP च/AVK कर्तुम्/KKS सततम्/NP प्रयतन्‍ते/KP ,/PUNC परम्/AVK भारतीयजागरुकसैनिका:/NP तेषाम्/SN प्रयासम्/NP विफली/NP कुर्वन्ति/KP ।/PUNC वारत्रयम्/NP युद्धम्/NP अपि/AVK समाक्षिप्‍तम्/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK तत्र/A ते/SN नितराम्/NV पराजिता:/KN ,/PUNC परम्/AVK युद्धविभीषिकया/NP विनाशलीलया/NV च/APY नूनम्/A जनता/NP पीडिता/KN भवति/KP इत्‍यत्र/A इतिहासस्‍य/NP पृष्ठम्/NP एकम्/SMK समुद्घाटयते/KP -/PUNC )/PUNC अन्‍तराष्ट्रियसीमावर्ति/NP ‘/PUNC छम्‍ब/NS ’/PUNC क्षेत्रम्/NP ।/PUNC 1965/PUNC ख्रिष्टाब्‍दे/AB सितम्‍बरमास:/NS ।/PUNC अत्र/A तया:/SN कर्मकरा:/NV कृषका:/NP सबाला:/NV सस्‍त्रीका:/NP स्‍वस्‍वकार्येषु/NP रता:/NP प्राय:/NP स्‍मेरवदना:/NP दृश्‍यन्‍ते/KP ,/PUNC परम्/AVK केन/SN अपि/AVK अनागतभयेनाक्रान्‍ता/NP इव/ASD कदाचित्/A सशङ्किता/KN अपि/AVK लक्ष्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC मृदुल:/NV शान्‍तः/NV च/AVK सायन्‍तन:/NP समय:/NP ।/PUNC पश्चिमदिशि/SN मरीचिमाली/NS मार्तण्‍डः/NS अस्‍ताचलम्/NP गन्‍तुकाम:/KP ।/PUNC वनान्‍तेभ्‍य:/NP समागच्‍छताम्/KP पालितपशूनाम्/NP खुराग्रै:/NP समुदभूतानि/KN रजांसि/NP निशामुखम्/NP प्रगाढम्/NV कर्तुम्/KKS इव/ASD परितः/AUP व्‍याप्तानि/KN ।/PUNC ललना:/NP गृहकार्येषु व्‍यापृता:/KN ।/PUNC पुरुषा:/NP युवका:/NP युवत्‍यः/NP च/APY दैनिकश्रमदूरीकरणाय/KKS मनोरञ्जनासक्ता:/KN किम्/AP वा/AVK गल्‍पादिषु/NP ,/PUNC संवादेषु/NP ,/PUNC लोकगीतवाद्यादिषु/NP संसत्‍या:/KKS अथवा/AVK सकलकलम्/NP प्रवहन्‍त्‍या/KNV नद्याः/NP तीरे/NP पर्यटन्‍त/KN आसन्/KP ।/PUNC एव/INTF अविम्धे/NP हि/A समये/NP सहसा/KV समुद्भूत:/KN कोलाहल:/NP ।/PUNC ‘/PUNC अल्लाहः/NS अकबर/NS ’/PUNC इत्‍यस्‍य/A तुमुलः/NV घोष:/NP कर्णकुहराणि/NP स्‍फोटयन्/KKS निकट/NP एव/INTF आगच्‍छन्/KKS प्रतीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC ‘/PUNC भारय/NP भारय/DV ’/PUNC ‘/PUNC ताडय/KP ताडय/DV ’/PUNC ‘/PUNC त्रोटय/KP त्रोटय/DV ’/PUNC  इति/AUD सैन्‍यस्‍वर:/NP इतस्‍तत:/A भुशुण्‍डीगोलिकानाम्/NP ध्‍वनिः/NP च/AVK समुदचरत्/KP ।/PUNC मुग्‍धा:/KNV ग्रामीणाः/NP तु/A किम्/AP कर्तव्‍यविमूढा/KN इतस्‍तत:/A पलायन्‍त:/KN गेहेषु/NP गर्तेषु/NP वनेषु/NP शरणम्/NP अन्विष्‍यमाणा:/KN स्‍वरक्षाम्/NP कामयमाना:/KN ईश्‍वरम्/NP स्‍वम्/SN इष्‍टदेवम्/NP स्‍मरन्‍त:/KNV चकितचकिता:/KN सञ्जाता:/KN ।/PUNC
पाकदेशीयै:/NS आक्रमणकारिभि:/NP न/AN बाला:/NP दृष्टा:/KN न/AN वृद्धा:/NP ,/PUNC न/AN मन्दिरम्/NP दृष्टम्/KN न/AN अपि/AVK मस्जिदगिरिजागृहम्/NP वा/AVK ।/PUNC पशुमारम्/NP व्‍यवहारम्/NV आचरन्‍तः/KN ते/SN लुण्‍ठने/NP व्‍यापृता:/KN ।/PUNC अस्त्रशस्त्रधारिभिः/NP तैः/SN :/PUNC सार्वत्रिकम्/NV ध्‍वंसनम्/NP प्रारब्‍धम्/KN ।/PUNC क्‍वचित्/A शिशव:/NP गलम्/NP निष्‍पीडय/KKS मारिता:/KN ,/PUNC क्‍वचित्/A नार्य:/NP श्‍लथीकृता:/KN ।/PUNC
रक्तपानवधादिकस्‍य/NP अमानुषिकतायाः/NP च/AVK पराकाष्ठा/KN समभवत्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF श्रुतिपथम्/NP आयातः/KP एक:/SMKY स्‍वर:/NP ।/PUNC ‘/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC विरमतावत्/NP ।/PUNC वयम्/SN तु/A केवलम्/NP प्रियदर्शना:/NV ललना:/NP ग्रहीष्‍याम:/KP ’/PUNC पाकसैन्‍याधिकारी/NP साट्टहासम्/KV उदघोषयत्/KP ।/PUNC
यत:/A तस्‍य/SN सैनिकै:/NP बलात्/NP आक्रमणम्/NP विधाय/KKS छम्‍बक्षेत्रीयभारतीयग्रामाणाम्/NP प्रतिगृहम्/NP आक्रान्‍तम्/KN ।/PUNC गृहात्/NP गृहम्/NP च/AVK गत्‍वा/KKS तत्र/A तया:/SN सिक्‍खललना:/NP गृहीता:/KN ।/PUNC
‘/PUNC अथ/AVK किम्/AP ।/PUNC केवलम्/NP ललना:/NP प्रामुख्‍येन/NP गृहीतव्‍या:/KN ’/PUNC इति/AUD सैनिकाः/NP अपि/AVK सहर्षम्/KV आक्रन्‍दन्/KP ।/PUNC तेषाम्/SN नेत्राणि/NP लोलुपतया/NP चमत्‍कृतानि/KNV ।/PUNC ‘/PUNC किम्/AP सैनिकानाम्/NP कृते/KP ललना:/NP पुरस्‍कारभाजनानि/NP न/AN भवन्ति/KP ?/PUNC ’/PUNC अथ/AVK च/AVK ते/SN सैनिका:/NP तेषु/SN ग्रामेषु/NP खेटकेषु/NP भ्रामम्/NP भ्रामम्/DV ललना:/NP प्रति/AUP अभिदुद्रुव:/KP ।/PUNC ‘/PUNC कति/A प्राप्ता:/KN ?/PUNC ’/PUNC पाकसैन्‍याधिकारी/NP पर्यपृच्‍छत्/KP ।/PUNC
‘/PUNC अशीतिप्राया:/NP ’/PUNC इति/AUD प्रत्‍युत्तर/NP आसीत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC शोभनम्/NP शोभनम्/DV ’/PUNC लम्‍बकूर्चम्/NP स्‍पृशन्/KKS सः/SN अवदत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC सम्‍प्रति/A न/AN कः/SN अपि/AVK अस्‍मद्देशे/NP परिहासविजल्‍पनम्/NP कर्तुम्/KKS समर्थः/NP भविष्‍यति/KP ।/PUNC समर्जितम्/KN ललनालोप्‍त्रम्/NP नाम/NP ।/PUNC इत:/A पशवः/NP इव/ASD युवत्‍यः/NP ललना:/NP स्थिता:/KN याः/SN च/AVK अवलोक्‍य/KKS सूर्यरश्‍मयः/NP अपि/AVK लज्जिता:/KNV सञ्जाता:/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF सेनाधिकारिणा/NP आज्ञप्‍तम्/KP -/PUNC ‘/PUNC भो/ASMB भो/DV सैनिका:/NP !/PUNC किम्/AP क्रियते/KP ?/PUNC प्रक्षिपत/NP एता:/SN ललना:/NP भारवाहकयन्‍त्रेषु/NP ट्रकेषु/NP वा/APY ।/PUNC लुण्ठिताम्/KP सामग्रीम्/NP एताम्/SNV स्‍वदेशम्/NP नयत/KP ।/PUNC ”/PUNC अबोधमुग्‍धललनानाम्/NP प्रतिरोधा:/KN प्रतियत्नाः/KN च/APY निष्‍फलाः/KN अभवन्/KP ।/PUNC
सर्वाः/SN ताः/SN लम्‍पटै:/NP भारवाहकेषु/NP पशुवत्/ASD बलात्/NP प्रक्षिप्ता:/KN जीवितनरकाय/NP च/AVK नीता:/KN ।/PUNC गतेषु/KNV कतिपयक्रोशेषु/NP ट्रका:/NP ते/SN एकस्मिन्/SMKY पाकिस्‍तानरक्षिनिवासे/NP व्‍यरमन्/KP ।/PUNC
‘/PUNC पश्‍य/KP अस्‍माकम्/SN लोप्त्रम्/NP ’/PUNC जगाद/KP सेनाधिकारी/NP सगर्वम्/KV ।/PUNC
रक्षिनिवासाधिकारिण:/NV पाकिस्‍तानप्रहरिण:/NV ललनाः/NP ताः/SN अपश्‍यत्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV नेत्रेषु/NP कामज्‍वाला:/NP प्रज्‍वलिता:/KN ।/PUNC स्‍वान्‍तर्निहितभावम्/NP संगोपि/NP अकथयत्/KP -/PUNC ‘/PUNC पश्‍यत/KP ,/PUNC वयम्/SN अत्र/A दशसंख्‍याका:/NP ।/PUNC अतः/A अस्‍मभ्‍यम्/SN केवलम्/NP दश/SMKY ललना:/NP पृथक्‍करणीया:/KN ,/PUNC दातव्‍याः/KN च/AVK ।/PUNC अवशिष्टाः/KN तु/A नेतुम्/KKS शक्‍या/KKS नाम/NP .............../PUNC ।/PUNC ”/PUNC आदेशम्/NP पालयन्/KKS अनुग्रहभावम्/NP च/AVK प्रदर्शयत्/KP सेनाधिकारी/NP स:/AVK दशललना:/NP तत्र/A एव/INTF नीचै:/KV विकृष्‍य/KKS समुतार्य/NP च/AVK अग्रे/A प्रचलित:/KN ।/PUNC
वनप्रान्‍ते/NP कुत्र/AP अपि/AVK विश्रमस्‍थले/NP निवेश:/KP कृतः/KN तेन/SN सदलबलम्/NP ।/PUNC इतः/A तु/A रक्षिनिवासे/NP हर्षप्रकर्षः/NV आसीत्/KP ।/PUNC सर्वे/SN ता/SN अवलोक्‍य/KKS स्‍मेरमुखा/NP आसन्/KP ।/PUNC
‘/PUNC सुहृद्वर्या:/NP !/PUNC अस्‍मभ्‍यम्/SN अत्र/A एषः/SN समागत:/KN ललनासमुदाय:/NP ।/PUNC इति/AUD अवदत्/KP रक्षिनिवासाधिकारी/NP कटाक्षम्/NP ।/PUNC अस्‍पृशत्/KP च/AVK हस्‍तेन/NP एकस्‍या:/SMK कचान्/SN ओष्ठम्/NP च/APY ।/PUNC ललना:/NP विचलिता:/KNV ।/PUNC लज्‍जाक्रोधभावम्/NP गोपयन्‍त्‍यः/KNV चकितचकिता/KN आसन्/KP ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK आसीत्/KP रक्षोपाय:/KKS ।/PUNC स्‍वम्/SN इष्टदेवम्/NP प्रार्थयन्‍त्‍यः/KN ताः/SN नेत्राणि/NP निमील्‍य/KKS अवस्थिता:/KN ।/PUNC पाकरक्षका:/NP न/AN हि/A न/AN हि/A भक्षकाः/NP ते/SN कामग्रस्‍ता/NP इव/ASD ललना:/NP गृहीतुम्/KKS शनै:/KV शनै:/DV प्रचलिता:/KN ।/PUNC ‘/PUNC जयतु/KP अल्‍लः/NS ....../PUNC प्रसीदतु/KP अल्‍लः/NS ...../PUNC ’/PUNC इति/AUD अर्धोक्ते/KN एव/INTF  तै:/SN आकाशे/NP नटविमानयुग्‍मस्‍य/NV गर्जना/NP श्रुता/KN ।/PUNC अरे/ABS !/PUNC शत्रुविमानम्/NP !!/PUNC इति/AUD क्रन्‍दन्‍तः/KN ते/SN कुत्र/A अपि/AVK परिखासु/NP निलीना:/KN ।/PUNC शत्रुगवेषणायाम्/NP उड्डीयमानम्/NP तद्/SN विमानयुग्‍मम्/NV अतिनीचै:/KV समागतम्/KN ।/PUNC धूर्ताः/NP ते/SN भूमिगह्वरेषु/NP पलाय्यान्‍तर्निहिता:/KN ।/PUNC
एका/A ललना/NP सहर्षम्/NV उच्‍छलिता/KN ।/PUNC ‘/PUNC सख्‍य:/NP ’/PUNC अयम्/SN एव/INTF उपयुक्तः/KNV अवसर:/NP पलायनस्‍य/NP ’/PUNC इति/AUD सा/SN क्रन्‍दन्‍ती/KN पलायितुम्/KKS आरेभे/KP ।/PUNC अन्‍या/SN अपि/AVK ‘/PUNC वाढम्/A वाढम्/DV –/PUNC नरकात्/NP अस्‍मात्/SN त्राणस्‍य/NP अयम्/SN एव/INTF अवसर:/NP ’/PUNC इति/AUD कथयन्‍त्य:/KNV ताम्/SN अनुधावितुम्/KKS आरेभिरे/KP ।/PUNC निकटवर्तिन्‍याम्/NV परिखायाम्/NP निलीन:/KN एक:/SMKY पाकिस्‍तानीय:/NS ता:/SN धावन्‍ती:/KN अपश्‍यत्/KP आक्रन्‍दम्/KN च/APY ‘/PUNC हा/ABS !/PUNC हा/ABS !/PUNC उपहारीभूता:/KN ललनाः/NP तु/A पलायन्‍ते/KP ।/PUNC ’/PUNC अस्मिन्/SN एव/INTF समये/NP भारतीयविमानचालकै:/NP दृष्‍टम्/KN -/PUNC कश्चित्/SN नार्य:/NP पाकिस्‍थानीयरक्षिनिवासाद्/NP धावन्ति/KP ,/PUNC मन्‍ये/KP आत्‍मन:/NP रक्षितुम्/KKS वाञ्छन्ति/KP ।/PUNC मुहूर्तेन/NP एव/INTF सर्वम्/SN अवगतम्/KN ।/PUNC दुष्टैः/KN अपहृता:/KN भारतीयनार्य:/NP आत्‍मनस्रातुम्/KKS प्रयतन्‍ते/KP इति/AUD ।/PUNC “/PUNC आगच्‍छन्‍तु/KP ,/PUNC वयम्/SN एता/SN बलात्/NP अनुधाव्‍य/KN ग्रहीष्‍याम:/KP ”/PUNC घोषितम्/KN रक्षिनिवासाधिकारिणा/NP ।/PUNC अपि/AVK च/AVK तेन/SN परिखोपरि/NP आरोहणम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC
परम्/AVK अहो/ABS !/PUNC तत्‍काल/NP एव्/INTF एकम्/SMKY अद्भुतम्/NV दृश्‍यम्/KN दृष्‍ट्वा/KKS सः/SN विरत:/KN ।/PUNC भारतीयविमानयुगलम्/NP अत्‍यधिकम्/NP नीचै:/KV आगत्‍य/KKS धावन्‍तीनाम्/NP तासाम्/SN रक्षायै/NP परित:/AUP भ्रमति/KP स्‍म/A ।/PUNC पामरपाकाधिकारिण:/NP एकादृष्टिः/NP आसीद्/KP व्‍योमयाने/NP अपरा/SN च/AVK पलायन्‍तीषु/KNV ललनासु/NP ।/PUNC विमानगोलिकाया/NP भीतः/KNV अशक्त:/KNV स:/SN बहिः/A न/AN आगच्‍छत्/KP न/AN अपि/AVK तस्‍य/SN सहचरा:/NP बहि:/A नि:सृता:/KN ।/PUNC ललना:/NP धावन्‍त्‍य/KNV ........../PUNC धावन्‍त्‍य/KNV आसन्/KP ,/PUNC विमानौ/NP च/AVK रक्षन्‍तौ/KP उड्डीयमानौ/NP आस्‍ताम्/KP ।/PUNC श्रान्‍ताः/KN ता/SN वराका:/NP ।/PUNC मुखेषु/NP फेन/NP उत्थित:/KN ,/PUNC नि:श्‍वासोच्‍छ्वासा:/NP प्रवर्धिता:/KNV ,/PUNC वक्ष:स्‍थलानि/NP विदीर्णप्रायानि/NV ,/PUNC परम्/AVK सम्‍प्रति/A तु/A पलायनम्/NP एव/INTF तासाम्/SN बलम्/NP ।/PUNC अन्‍तत:/A समागता/KN शतद्रुनदी/NS भारतपाकसीमानम्/NP द्योतयन्‍ती/KN एतासाम्/SNV मनोभावम्/NP उत्‍साहम्/NP च/AVK वर्धयन्‍ती/KNV सोत्‍साहम्/NV समुच्‍छलन्‍ती/KN ।/PUNC अकूर्दन्‍त/KP ताः/SN तस्‍याम्/SN ।/PUNC
नद्या:/NP पारे/NP आसीत्/KP भारतम्/NS .............../PUNC सङ्केतम्/NP प्राप्‍य/KKS भारतीयरक्षिनवासाद्/NP रक्षासैनिका:/NP केचित्/A अत्र/A समागता:/KN ।/PUNC अर्द्धम्/NP निमज्‍जन्‍ती:/KNV ............./PUNC अर्द्धम्/NP तरन्‍ती/KNV ............./PUNC अर्द्धम्/NP प्रस्‍खलन्‍ती:/KNV ललना:/NP स्‍वकौशलेन/NP पर्यत्रायन्‍त/KN ते/SN ।/PUNC
जीवनरक्षाम्/NP प्रदातॄन्/KN तान्/SN देवदूतान्/NP मन्‍यमानाः/KN ता:/SN यत्/SNV सुखम्/NP अन्‍वभवन्/KP ,/PUNC तद्वर्णनातीतम्/NV ,/PUNC केवलम्/NP तासाम्/SN मुखाकृतिभिः/NP अनुमानगम्‍यम्/NP एव/INTF ।/PUNC
पारङ्गतास्‍वेतास्‍वेका/NP दुष्टैः/KN अपहृतानाम्/NP अन्‍यासाम्/SN कृते/KN विशेषत:/A चिन्तिता/KN आसीत्/KP ।/PUNC
रक्षासैनिकै:/NP आश्‍वस्‍ता:/NP सा/SN अन्‍याः/SN च/APY ।/PUNC भारतीयरक्षाधिकारिभि:/NP पूर्वम्/SN एव/INTF संसूचिता/KN भारतीयसेना/NP ।/PUNC सा/SN अपि/AVK सस्‍थलबलम्/NP सव्‍योमबलम्/NP सन्नद्धा/KN भूत्‍वा/KKS आश्‍वा/NP इव/ASD सक्रिया/NP जाता/KN ।/PUNC व्‍योममार्गीयविभिन्‍नसाधनै:/NP सञ्चारसाधनानि/NP आश्रित्‍य/KKS तया/SN तद्विश्रमस्‍थलस्‍य/NP अन्‍वेषणा/SN कृता/KN यत्र/A श्रान्‍ता:/KNV क्‍लान्‍ता:/KNV दुष्टात्‍याचारिण:/NP अपहृतबालानाम्/NP अपि/AVK निद्रा:/NP सञ्चोर्य/NP एव/INTF सुषुप्ता:/KN ।/PUNC सैन्‍यनीत्‍या/KKS अवसरम्/NP लब्‍ध्‍वा/KN ,/PUNC भारतीयसैनिकै:/NP सहसा/KV आक्रम्‍य/KKS ता:/SN संरक्षिता:/KN ,/PUNC हेलीकोप्‍टरसंज्ञकव्‍योमयानै:/NP भारतसीम्नि/NP आनीता:/KN ।/PUNC व्‍यक्तिश:/NP परिचयम्/NP प्राप्य/KKS ता:/SN स्‍वस्‍वस्‍थानेषु/NP च/AVK सम्‍प्रेषिता:/KN ।/PUNC धन्‍या:/NV धन्‍यतमा:/NV भारतीयवीरा:/NP यै:/SN पाकिस्‍तानीयात्‍याचारिणाम्/NP प्रयासा:/NP निष्‍फलीकृता/KN ।/PUNC एतेषाम्/SNV त्‍वरितक्रियया/NP तथा/AVK कथितम्/KP तत्/SN ललनालोप्‍त्रम्/NP तेषाम्/SN एव/INTF विनाशकारणम्/NP सञ्जातम्/KN ।/PUNC 

